The Great Dictator (1940)

Dat heeft dus niets met gedateerd te maken. Meer met oud. Omdat Hitler nu dood is, is deze film toch niet meteen gedateerd (omdat je nu best kritiek op hem mag hebben). Je moet het idd. verschuiven, zoals je deed. Als iemand nu op deze wijze kritiek zou hebben op de Islam (waarmee ik de Islam niet met Hitler vergelijk, maar met een taboethema), zou dat grote gevolgen hebben (denk aan de veel onschuldigere Deense spotprents).

Eens,

als je de context verplaatst naar nu dan zou het inderdaad tot veel conversie leiden.

Gedurfd, hilarisch, geniaal, relevant en ontroerend. Wat is er nog niet gezegd? Ik kan slechtst alles bevestigen wat er gezegd is. Een meesterwerk van Chaplin, waarmee hij bewees dat hij in staat was tot zeer bijtende satire (alleen overtroffen door Dr. Strangelove), maar ook dat hij meer kon dan alleen stomme films. Hoeveel films maken er zo briljant gebruik van taal? De taal van Hynkel is extra leuk doordat het daadwerkelijk Duits klinkt, ondanks dat het buiten een paar herkenbare woorden totale nonsens is. In de biografische film "Chaplin" zien we Chaplin ook naar propagandafilms van Hitler kijken waarin hij de taal naspreekt zoals hij het direct verstaat. Wellicht gebeurde het echt zo. Leuk trouwens dat Hynkel deze taal alleen publiekelijk spreekt of als hij scheld. Meer privé spreekt hij gewoon Engels.

De stukken met Hynkel zijn sowieso allemaal pareltjes. De wereldbolscène wordt terecht veel geprezen (al had ik hem al eens eerder gezien) en de speeches noemde ik al. Maar vergeet zeker ook niet de leuke scènes waarin Hynkel met Napolini concureert. Hitler krijgt de volle laag. Ook ik zou willen weten wat hij eigenlijk vond van de film. Schijnbaar zag hij hem twee maal. Jammer dat we het nooit zullen weten.

De scènes met de kapper kent een aantal briljante momenten, maar het zijn de Hynkelpassages die de film zijn werkelijke kracht geven. Voor de enige keer in een Chaplinfilm kwam het romantische verhaaltje minder sterk over, maar dat komt wellicht omdat het hier gewoon minder belangrijk was. Het enige serieuze nadeel is dat het einde wat afgeraffelt aanvoelt. De speech is mooi, maar Hynkel wordt te gemakkelijk onschadelijk gemaakt en de persoonsverwisseling gaat te snel en simpel. Dat Chaplin aanvankelijk een ander einde in gedachten had en deze op het laatste moment schreef is waarschijnlijk de oorzaak. Jammer, had wat meer aandacht verdient.
4,5*

Een ontzettend knappe en gedurfde film van de toen wereldwijd meest bekende persoon Chaplin.

Vandaag de dag zou inderdaad wellicht een zeer kritische komische film over de Islam vergelijkbaar contoversieel zijn. Chaplin stond toen als artiest (in bekendheid) echter op eenzame hoogte en is wat dat betreft niet vergelijkbaar met welke hedendaagse artiest dan ook!

Zelf kende ik eigenlijk Chaplin alleen van de korte slapstickfilmpjes en daarom viel deze film op mij in eerste instantie wat tegen; in verhouding is de film minder grappig, eerder tragikomisch en maatschappijkritisch (net als Modern Times). Dit was voor mij een kant van Chaplin die ik niet kende en ik bij nader inzien bewonder hem nu des te meer!

Er is iets wat wel gedateerd is aan deze film en dit is misschien de reden waarom de film voor sommige van ons in deze tijd minder sterk overkomt.

Wij kunnen de onnoemelijk knappe imitaties van zowel Hitler als Mussolini niet meer zo goed op hun waarde beoordelen, omdat we (in verhouding) nauwelijks beelden van beide dictators te zien krijgen. In de periode dat de film uitkwam werd het nieuws en alle polygoonbeelden daarvan gedomineerd door Hitler en Mussolini, dus de mensen toen zullen een veel beter beeld van deze heren hebben gekregen.

Zowel Charles Chaplin als Jack Oakie wisten precies de typische maniertjes van deze dictators te treffen en uitvergroot uit te beelden, wat deze scenes in die tijd voor de mensen in die tijd buitengewoon grappig maakten.

Een goed voorbeeld is de uitgestoken onderlip die Oakie constant trekt in opzij geschoten shots. Mij was het nooit eerder opgevallen dat Mussolini dit ook deed, maar toen ik laatst een documentaire over Mussolini zag, werd ik echt getroffen door het feit dat hij dit óók constant doet!!!!

Deze film is een briljant hoogtepunt in de filmhistorie en zeer zeker nog actueel en verdient wat mij betreft 5 sterren.

Van de drie chaplin films die ik tot nu toe gezien heb vond ik dit de minste, hij is zeker niet slecht alleen vond ik de nadelen dat hij iets te lang duurde en dat er in gesproken werd.
Chaplin zelf is weer hilarisch alleen kan ik veel harer om hem lachen wanneer hij niet praat (niet dat hij dat vaak deed in de film maar vooral die toespraak op het einde verpeste het toch wel een klein beetje voor mij).
Ook het verhaaltje zelf zit geweldig in elkaar en zit erg leuk in elkaar.
Verder zit de film vol met een aantal erg leuke (soms zelfs geniale) grappen.
Een groot minpunt is echter dat de film zoals ik al zei veels te lang duurt en het op een gegeven moment een beetje teveel van het goede was en ook vond ik het feit dat er gepraat werd veel van de magie wegneemt die in de vorige twee chaplin films zo geweldig maakte.
Kortom geen geweldige film maar zeker een goede film die een aantal erg goede momenten en grappen kent.
3 sterren (misschien vind ik hem beter als ik hem nog eens kijk)

Lijkt me echt een leuke film!

Mensen van 20 jaar die deze 67 jaar oude film 4,5 geven zegt genoeg!

Chaplin "forever"

We will always remember Charlie...

Heil Hynkel!

het lijkt niet alleen zo, het is ook zo.

Mijn tweede Chaplin.

Net als in de eerste slaag ik er absoluut niet in om het grappig te vinden. In deze film ook weer een portie slapstick, maar zo enorm basic. Chaplin gaat zitten maar zakt door z'n stoeltje? Man buigt zich om en stoot met z'n kont Chaplin van de trap (eerder ook al gezien, maar dan met een riviertje)? Twee mannen buigen naar elkaar en stoten elkaars hoofd? Het zal wel ...

Erger nog vond ik de vreselijke naamsvermormingen. Bacteria, Garbitsch, Napolini . En met als toetje het zogenaamde "Duits", vast een ode aan die iets te dronken oom die op elk familiefeest bij het woord "Chinees" luidskeels ching-chang-chong roept en alleen maar kan rekenen op plaatsvervangende schaamte. Ik kan er niks aan doen, maar vind het te plat voor woorden.

Rest er een dramatje, schijnbaar. Heb het niet echt kunnen ontdekken. Het verhaal is wat mij betreft gewoon een kapstok voor de humor. Al begrijp ik de bewondering voor Chaplin zelf wel, gezien de periode waarin deze film gemaakt is. Al moet daar ook niet mee overdreven worden, volgens mij kan men tegenwoordig echt wel een stukje verder gaan. Als ik Theo Maassen (of was het die andere?) hoor vertellen op een podium hoe hij de koningin beft, of een film zie over de moord op Bush in fake-docu stijl dan is deze film niet bepaald shockerend meer.

In de laatste 5 minuten zit er dan nog een geweldige speech, die mij wel eindelijk aan het lachen kreeg. Chaplin's boodschap is ongeveer even geloofwaardig als dat mens dat in Antwerpen steeds "Jezus helpt U, Jezus is uw vriend" staat te roepen. Toen had ik dus echt gehad met deze film. Duurt dan ook nog eens 2 uur, waarvan iets teveel voor projecties en bordkartonnen decors (die trein ).

0.5* Bah.

Je doet geen poging om het geniaal te vinden.

- Als je humor wil, ga dan naar Monty Phyton ofzo kijken.

- Als je historie wil, ga dan naar Der untergang kijken.

Je moet denken dat je deze film niet bekijkt in 2008, maar in 1940.

Ja maar Onderhond wil zich niet verplaatsen naar 1940... daarom dat zijn berichten ook zo pijnlijk zijn om te lezen

Als ik me al zou willen verplaatsen naar 1940 zou dat nogal wat inleeswerk betekenen om zo'n film serieus te willen kunnen kaderen. Daarbij zullen er toen ook wel mensen geweest zijn die absoluut niks konden met de film, de humor en de boodschap. Misschien kan je gewoon aannemen dat ik mij in één van die mensen verplaatst heb

Net hetzelfde als dat ik een aantal recente hooggewaarde films helemaal niet goed vind. Binnen 80 jaar zeggen ze over LOTR waarschijnlijk ook tegen toekomstige types als mij dat ze zich naar de vroege jaren van de 21e eeuw moet verplaatsen. Dat idee alleen al is genoeg voor mij om de nutteloosheid er van in te zien.

Klopt, we moeten 'The Great Dictator' absoluut niet zien in zijn oorspronkelijke tijdskader om hem goed te vinden. De film is ergens nog steeds actueel, en als Onderhond het daar niet mee eens is, dan is dat zijn goed recht.

Trouwens, het idee dat het hoegenaamd mogelijk is om je te verplaatsten naar zo'n periode is ijdel - het ligt allemaal te ver achter ons om de Sitz im Leben nog volledig te kunnen reconstrueren. Toch?

Lief dat je die films dezelfde mate van beroemdheid toekent als The Great Dictator. Maar ik zal in ieder geval niet één van die mensen zijn die dat zegt.

In brede zin zal deze film altijd actueel zijn. Maar Chaplin vertelt natuurlijk ook zelf helemaal niks nieuws.

TOTAAL niet mee eens (zie mijn reactie op deze film)!

Vergeet verder niet dat Chaplin toendertijd op eenzame hoogte als wereldster stond. Er is nooit iemand beroemder geweest als hij toen (in zijn eentje; bijna de hele wereld kende hem! De nummer twee in beroemdheid zou daar kilometers op achterliggen!) en dat zal ook nooit meer gebeuren! Hij had totaal niets te WINNEN met het maken van deze film en heeft zijn carrière hiermee op het spel gezet.



Onderhondje, wat ben je weer lekker recalcitrant! Ik ben het overigens wel eens met je dat de film als comedy tegenvalt. Het enige ècht leuke moment vind ik de scène waarin Oakie en Chaplin steeds de stoelen een stukje hoger zetten.

Ik kan me wel voorstellen dat je op een onvoldoende uitkomt als je enig historisch perspectief niet wilt of kan meewegen.



????

Daarom was Chaplin ook zo dapper! In Amerika durfde niemand Hitler aan te pakken (die toen nog een bevriend staatshoofd was!).

Tegenwoordig is het misschien vergelijkbaar met zeer kritisch bejegenen van hoge religieuze kopstukken/Goden/profeten of zeer rijke mensen (die je dus zó kunnen laten omleggen!).

Moedig was hij zeker, maar verleent dat een extra dimensie aan het kunstwerk op zich? Wordt 'The Great Dictator' een betere film als we de historische context kennen, de persoonlijke filmgeschiedenis?

Nee, het enige wat we nodig hebben om te genieten is een beeld van Hitler en het besef dat Chaplin de man op geniale wijze een hak zet. Chaplin's moed heeft dan ook absoluut niets met de film zelf te maken, alleen met het maken ervan.

En eerder schreef ik ook dit:

Ik raak bij het besef van de tijd waarin deze film is gemaakt extra onder de indruk en extra geroerd. Misschien een te rationele en bewuste gedachtengang, maar de film krijgt nog iets extra's waardoor ie wel degelijk (als is het maar een beetje) beter wordt. Je hoeft er van mij in je beoordeling geen rekening mee te houden, maar er compleet geen boodschap aan hebben, vind ik een beetje vreemd.

Het kunstwerk staat op die manier in een meer heroïsch daglicht, en voor de fans is dat natuurlijk een extra tintje. Maar de "ervaring" blijft, volgens mij toch, totaal onafhankelijk van een context. Immers, hoe kan je de tijd waarin deze film werd gemaakt "ervaren"?

Je geeft het zelf al aan: de gedachte is puur rationeel. En als we het kunstwerk op zich willen beschouwen, hebben we daar inderdaad geen boodschap aan. Maar dat is erg drastisch gesteld, dus misschien moeten we de gedachte alsnog van de hand wijzen?

Ik kan deze film onmogelijk los van de context zien, al zou ik het willen (en waarom ik het zou willen weet ik eigenlijk ook al niet). Ik zie met de beste wil van de wereld niet hoe dat kan bij een film die de aankomende 2de wereldoorlog en Hitler in het bijzonder belachelijk maakt. Je laat hetgeen dat op de hak genomen wordt voor het gemak maar even buiten beschouwing? De plot en context hebben niets met elkaar te maken? Als je het puur hebt over individuele grappen, zul je best gelijk hebben. Maar ik poog iets meer uit een film te halen dan een wiskundesom aan al dan niet geslaagde slapstick momenten. Nogmaals je kunt een film die zo nadrukkelijk gesitueerd is in een periode en zo nauw verbonden is aan de personages die het ridiculiseert onmogelijk los zien van zijn context. Dat is wel erg met oogkleppen kijken. Zeggen dat het er totaal los van staat is daarom onzin, want de film gaat er voor een belangrijk deel over.

Het is trouwens niet geheel rationeel. Het is ook een gevoel dat ik erbij had, dat hier iets bijzonders te zien was. Toen ik er verder over ging nadenken, vond ik dus dat stukje extra.

Ik heb gezien in een documentaire dat Hitler een grote fan was van Charles Chaplin en dat Hitler daarom datzelfde snorretje heeft. Hij vond het blijkbaar een grote eer dat zijn 'idool' hem imiteerde.

Klopt! Het model snor is eigenlijk een Chaplin-snorretje, geen Hitler-snor.

Is er ook iets bekend over de reactie van Hitler na het zien van The Great Dictator?

Hitler had een soort haat-liefdeverhouding met Chaplin. Enerzijds kon hij hartelijk lachen met Chaplin's humor. Als artiest zal hij Chaplin wel gewaardeerd hebben. Het snorretje van Hitler is trouwens overgenomen van Charlie Chaplin. Chaplin kreeg al een grote aanhang in de jaren '30 en was toen al bekend bij Hitler. De film werd gemaakt aan de vooravond van de 2e WO en was vooral een satire op Hitler vanwege het fascisme en antisetisme. Chaplin gaf later trouwens toe dat als hij had geweten hoe WO II zou verlopen en hoe dicht hij eigenlijk bij de waarheid zat met z'n film, hij nooit de film had gemaakt. Vooral met zaken als de jodenkampen (toch niet op grote schaal) en de holocaust waren toen nog niet aan de orde (anno 1940) en dat lag uiteraard bij Chaplin zeer gevoelig.

Ik begrijp al te goed Onderhond die de film niets vind. Puur als komedie zijn er betere films als deze. De film moet je zien in z'n tijdsgeest en het totale idee erachter. Ben je daarin niet geïntereseerd of mee bezig, is dit niet echt je film. De moppen zijn soms wat gedateerd als je die op zich zou bekijken. Wat mij wel een hoge score geeft aan de film, is meer een appreciatie voor zowel het werk dat hij in de film gestoken heeft, het feit dat hij zo dicht bij de werkelijkheid zat en ook dat hij eigenlijk voor z'n eerste gesproken film een pracht van een monoloog afvuurt. Maar ieder geeft anders stemmen en oordeelt een film op zijn manier. Ik bekijk de film meer als een satirische documentaire en niet als een gedateerde komedie. 't Is maar hoe je het bekijkt he.

Enigste Chaplin film ooit gezien, beste ooit gevonden tot nu toe, ik heb mij er reuze mee vermaakt toen ik het bekeek en soms mee doodgelachen

En toch kan je dit nog typen?

De film had van mij wel iets korter gemogen, met wat minder serieuze stukken. Echter, de komedie stukken zijn geweldig! Echt een hilarische film.

Dit is een film voor de eeuwigheid. Ik heb hem twee keer gezien: gisteren en 34 jaar geleden. Ik vond hem toen goed en ik vind hem nu nog beter. Chaplin legt de mechanismen van Hitlers dictatorschap genadeloos bloot: de zucht naar macht, de manipulatie van de massa, de leugens, de agressie van zijn toespraken, het belasteren van de Joden... Ook leuk zijn de kwaadaardige propagandaminister Garbitsj (naar Goebbels) en de hielenlikker Herring (naar Goering). Of de partij die Doublecrossers heet (een dubbel kruis is hun vlag, maar het woord betekent ook bedriegers)... Verder is ook de amusementswaarde enorm. De slapstick werkt nog altijd, en Paulette Goddard blijft een prachtige vrouw. De film duurt twee uur en verveelt mij geen minuut.

De toespraak aan het einde zou in een gewone film niet passen, maar hier moet je wel terug naar het jaar 1940, naar het ogenblik dat Hitler zijn moordmachine nog maar net in gang gezet heeft... Chaplin roept de soldaten op zich te verzetten tegen de dictator. Het is een oproep die hij op dat moment moest doen, een wanhopige poging om iets te redden...

"Soldiers - in the name of democracy, let's all unite!"

Vijf jaar later zou de waanzin 60 miljoen levens hebben gekost.

Knappe film, waarmee Chaplin onbewust wel heel dicht bij de nabije toekomst van die tijd kwam.

Zoals de momenten dat Chaplin de verkeerde kant op loopt en zegt dat hij naar de stoomkamer gaat. En het moment dat de wereld voor 'Hynkel's' ogen uiteen spat.

De typische Chaplin humor die ik gewoon was uit Modern Times en City Lights zit vooral in het begin, de rest heeft een ander, cynisch toontje.

Er was genoeg te genieten maar ik vond de andere twee die ik gezien heb een tikkeltje beter (hoewel ze eigenlijk niet goed te vergelijken zijn).

Deze film kent zijn eigen charmes, een 3.5*