Inherit the Wind (1960)

Alleen gaat het bij een boek om de woorden en bij cinema ook om de beeldtaal. Daar zit een groot verschil. Ik ben het met je eens dat persoonlijke inzet kan leiden tot een betere interactie tussen jezelf en de filmmaker, maar dat wil niet zeggen dat alle verantwoordelijkheid bij de kijker ligt. Dan zou elk prul een meesterwerk zijn.

Voor de manier waarop je beide "verbeeldingsvormen" beoordeelt is er in essentie geen verschil. Een beoordeelaar heeft vaak de neiging een karikatuur van de inhoud te maken. Generalisaties liggen voor de hand. En zorgvuldig formuleren kost tijd.

Wat dat betreft legt de poëtisch cineast, in optima forma, Tarkovksy veel verantwoordelijkheid bij de kijker. Hij maakt het ons niet makkelijk en is dan ook een typisch intellectuele filmer. "Inherit The Wind" maakt het ons ook niet makkelijk....maar zijn de personages minder geloofwaardig?

Er zijn filmliefhebbers die vinden dat je een film in feite één keer moet zien om de film te kunnen waarderen.....dat lijkt mij een beparkte visie. Er zijn zoveel factoren die een goede beoordeling in de weg staan. b.v: Tussen 'goodwill' (intenties) en 'reputatie' (men zegt dat de filmer goed is) zit een mistige grens.....alleen een persoonlijke inbreng van de kijker kan de mist doen optrekken.

De laatste Kurosawa "The Hidden Fortress" die ik gezien heb viel inhoudelijk (over karikaturen gesproken) tegen maar was cinematografsich interessant: b.v. de massascénes. De inhoud van "Inherit the Wind" is veel spannender en de cinematografie is bovengemiddeld. Maar het sublieme spel van Tracy en vooral ook March geeft bij mij de doorslag. Maar als ik deze film vergelijk met de originele film "Woman in the Dunes" dan heeft BASWAS het pleit gewonnen, daar is de inhoud en cinematografie mooi in evenwicht.

Maar je kan al te makkelijk bepaalde kwaliteiten tegen elkaar wegcijferen....je moet ze ook boven het snelle cinematografisch water zien te halen. Wat dat betreft neem ik geen blad voor de mond.

Een groot verschil tussen Kramers beide rechtbankfilms is de rol van het publiek......bij JAN is dat veel afstandelijker...wat logisch is gezien de meer formelere omgeving....de emoties van groepen is moeilijk geloofwaardig te regisseren. En mensen in groepen uiten zich vaak in cliché's...goedkope slogans...etc.

"Inherit The Wind" is een unieke, maar ook een curieuze rechtbank film.

Mwa.... Woorden hebben in cinema geen betekenis, mits alles daar omheen (de beeldtaal) er voor zorgt dat die woorden je emotioneel weten te bereiken. Je kunt een personage de mooiste zinnen in de mond leggen (niet alleen lekker klinkend, maar bijv. ook inhoudelijk mooi), maar als het personage niet geloofwaardig (of de setting niet, of de acteur niet, of het plot niet etc) is, dan maken deze woorden geen indruk op je en betekenen ze uiteindelijk niets.

Karikaturaal als in Star Wars of Indiana Jones ja. Een avonturenfilm. Ik vind het geen vergelijking waard.

Vind ik niet. Ik kom hoogstens bij 'adequaat' uit wat betreft Inherit The Wind.

En toch ben ik bij die film veel meer emotioneel betrokken.

Shakespeare is een schrijver die niet alleen zeer scherp was met de pen wat betreft het gebruik van woorden, maar ook ijzersterk in het vinden van evenwichtige metaforen in o.a. menselijke handelingen. Dit om de uit te dragen ideeën van het gesproken woord extra te onderstrepen. De erg onevenwichtige beeldspraak via handelingen in de film Inherit the Wind is qua zeggingskracht daar niet mee te vergelijken.

Neem nou het personage Brady: in het openbaar een goedgebekte populaire politicus en privé een kleine jongetje dat gerustgesteld moet worden door zijn vrouw. Nuances in deze twee oppervlakkige kanten van Brady ontbreken en zijn rol in de film krijgt daarom zeer vervelende karikaturale trekjes. Ook de overdreven vraatzucht werkt mee aan deze negatieve beeldvorming.

De ridicule trekjes ontkrachten op oneigenlijke wijze al bij voorbaat de woorden in het betoog van Brady met zijn mogelijk te respecteren argumenten. Onderhuids wordt de gelovige jurist in de filmrechtszaal niet neergezet als een gelijkwaardige tegenstander voor Drummond. Deze ongelovige jurist wordt als personage uitgebeeld zonder echt menselijke tekorten met ook wat gelijkwaardige spot erop.

De platte vooroordelen, die gezaaid en steeds bevestigd worden in het verhaal, maken de hele gang van zaken tijdens het proces niet echt heel spannend of verrassend. Voor een nieuwsgierige geest die zich wil amuseren en niet op zoek is naar zelfbevestiging, maar naar nieuwe verfrissende nuanceringen, blijft het daardoor allemaal wat flauw en koddig. Een gemiste kans, want de in de film behandelde materie is wel boeiend en nog steeds actueel ook, zie bijvoorbeeld het huidige islamdebat.

Tijdens het kijken naar de film van Kramer moest ik regelmatig denken aan de rijkdom met subtiliteiten in de film To Kill a Mockingbird. Deze film uit 1962 en Inherit the Wind willen beide ergens uitdragen dat het tussen mensen nooit alleen zou mogen draaien om gelijk te hebben, maar juist om gelijk te zijn. Om dat volwassen idee duidelijker te onderstrepen zou het sterker geweest zijn als Kramer op het witte doek geprobeerd had om de handelingen van de voor- en tegenstanders op een meer gelijkwaardige wijze uit te beelden.

In Hidden Fortress wordt het karikaturale van een menselijke tekort juist zeer bewust uitvergroot om zo absurdistische humor op te roepen. Ook wordt de karikatuur in deze film van Kurosawa niet eenzijdig gebruikt om onderhuids invloed uit te oefenen bij het maken van een keuze tussen twee partijen in een conflict.

Reactie op Ramon K:

Of woorden je emotioneel raken is persoonlijk. Zo kan een wiskundige of natuurlijkkundige door een formule, die de meesten van ons koud laat, ten diepste emotioneel geraakt worden. Het hangt van je eigen perceptie (kennis, ervaring etc) af wat je raakt.

Waarom is verstand minder van belang dan emotie? Soms moet je verstand gebruiken, ergens kennis van nemen, om geraakt te worden.

Als je alleen op de cinematografie richt, zonder de woorden, kan je films, tot een zekere technische grens, door allerlei genre's heen met elkaar vergelijken en een goede avonturenfilm kan ook inhoud hebben. Het punt is dat cinematografie, voor mij, niet altijd doorslaggevend is.

Maar de 'schommelstoelscéne' bijvoorbeeld is inhoudelijk, cinematografisch en wat acteren betreft van het allerhoogste niveau!

Met voorbeelden heb ik aangegeven dat de belangrijkste personages niet zo "ééndimensionaal" zijn, zoals jij je ze beschrijft....Dat er, net als in de "Seven Samurai", gradaties zijn in karikaturen: de bijfiguren meer dan de hoofdfiguren. Het tegendeel heb je nog steeds niet aangegeven.

Mijn ervaring leert dat één, wel of niet terechte, irritatie de rest van de film kan afleiden. "Stalker" was wat dat betreft een wijze les voor mij.

Reactie op BASWAS:

De handelingen bij Shakespeare worden vaak door een goede regisseur geoptimaliseerd. Zij maken in samenwerking met de acteurs keuzes. Daarom kunnen moderne uitvoeringen, met andere handelingen, (filmversies) nog steeds intrigerend zijn. De nadruk bij Shakespeare ligt op de welsprekendheid. Daarom blijven de meest authentiek uitgevoerde toneelstukken voor velen een zware beproeving. Wie de stukken vooraf gelezen heeft kan meer genieten.

De handelingen in deze rechtbankfilm zijn beperkt: de lichaamstaal is vaak doeltreffend genoeg.

Brady in relatie tot zijn vrouw hoeft niet uitgediept worden. Iets te raden over laten is helemaal geen punt. De uitgebreidheid van het verhaal en schetmatigheid kon dit ook niet toe laten.Wij kijken met moderne ogen naar deze film. In de jaren vijftig, laat staan jaren 20,

waren de verhoudingen veel meer gepolariseerd. Al doen de globaliserende media tegenwoordig anders vermoeden. De polarisatie wordt in deze film onderhuids extra op de spits gedreven omdat twee goede oude bekenden, die een verschillende ontwikkeling hebben doorgemaakt, de arena betreden. As you Like it ...or not: de globale ondertoon is polemisch.

Maar we krijgen niet alleen de slechte kant van Brady te zien. Hij wordt niet totaal belachelijk gemaakt. Maar net zo als in het echte leven vertoont de ene mens meer onhebbelijkheden dan de ander. Wat dat betreft hebben Gregory Peck en Spencer Tracy min of meer een zelfde rol. Dat hoeft niet altijd weggenuanceerd worden met de gebruikelijke enerzijds, anderzijds.... de onhebbelijkheid van een racist of een fundamentalistische dominee, maar uiteindelijk ook van Hornbeck((!), springt er voor mij uit. Maar gradaties laat deze film duidelijk zien ondanks de polemische inzet . "To kill a mockingbird" is genuanceerder maar wil ook geen polemiek bedrijven....De nuance van de "Mockingbird" bevalt mij even goed als het ferme standpunt van Kramer....het levert voor mij allebei spannende cinema op....allebei bevestigen mijn gevoel.

Aan beide kanten wordt geridiculiseerd. De film kiest partij: de wet staat een open genuanceerde discussie in de weg. Cates kon als gelijke geen les geven in de evolutieleer. Daar draait deze zaak om. In een rechtbank gaat het om het gelijk krijgen...dat gaat tenkoste van nuance. De rechter kiest hier ook partij niet alleen op formele gronden. De eenzijdgheid zit in de wet gebakken. Drummond wordt zelf een fundamentalist als hij de waarheid belangrijker vind dan het recht...........objectief gezegd: hij wordt fundamenteler.

Het absurdisme van "The Hidden Fortress" viel te veel in herhaling en werd zo te flauw. (Hoewel ik de film als geheel waardeer). "Starwars" geeft een ietwat verbeterde versie.

De cynische kant van Hornbeck is ook volwassen hard: zijn eindopmerking over de eenzaamheid tegen Drummond is de wrange waarheid. Like it or not. Maar bij Drummond ligt mijn hart. Zijn strijd is gerechtvaardigd: hij probeert een ongenuanceerde wet te corrigeren. Maar "Inherit The Wind" is geen politiek correcte film.

Voor mij ook niet. Wie beweert dat dan? En ik geloof ook dat de inhoud van een film an sich (het verstandelijke) bij kan dragen aan de emotionele impact. Maar uiteindelijk is het toch die emotionele impact die doorslaggevend is.

Dat wordt toch ook niet anders beweerd? Maar het zal je toch wel duidelijk zijn dat Hidden Fortress qua toon totaal anders aanvoelt dan Inherit the Wind? Wat heeft 't voor zin om die films te gaan vergelijken? De toon van Seven Samurai vind ik ook totaal anders. Daar zit heel veel inhoud in, maar wel verweven in een grootse epische actiefilm. Inherit the Wind schuift het inhoudelijke conflict naar de voorgrond. En dan moet 't voor mij wel emotioneel invoelbaar zijn. En ik moet de personages geloven.

Ik ken de film duidelijk niet zo goed als jij en ik kan er geen citaten tegenaan gooien, maar het gaat mij erom dat er nog al wat personages in de film zitten die niet op me overkomen als 'echte mensen'. Een analyse gaat er niet inzitten, heeft ook weinig zin voor me, maar een herziening zal er wel ooit van komen (ik heb de dvd). Maar ik vind niet dat dat mijn waardeoordeel nu per se minder maakt.

Dit zinnetje zegt op zich zelf toch helemaal niets. Wat houdt dat optimaliseren in? Waarom wordt er geoptimaliseerd? Of is het zinnetje alleen maar bedoeld om het gevoel te imponeren?

Zo kaal geformuleerd geeft het zinnetje toch geen enkele duidelijkheid, noch voor het verstand, noch voor het niet-oppervlakkige gevoel. Graag wat beelden met praktische handelingen die iets verduidelijken, net zoals Shakespeare dat bijvoorbeeld doet in De koopman van Ventië. In dat stuk komt een contract voor, waarin staat: Shylock mag een pond vlees (het hart) uit het lichaam van Antonio snijden zonder dat er bloed vloeit, als Antonio niet in staat is zijn financiële verplichtingen aan Shylock na te komen. Het plot in het stuk draait erom hoe dit contract met de voor het publiek navoelbare gevolgen juridisch geïnterpreteerd moet worden.

In dit toneelstuk met de welsprekendheid van Shakespeare wordt dus o.a. met dit sterk beeld dramatisch gespeeld om een inhoudelijk conflict te schetsen tussen gevoel voor rechtvaardigheid en de bestaande lokale gerechtigheid. Een abstract thema dat dus gevisualiseerd wordt. Eigenlijk een soort zelfde thema als in Inherit the Wind, alleen in het stuk met Drummond en Brady wordt voor het gevoel van de kijker visueel nauwelijks iets opgeroepen en wordt helaas steeds de dramatische gelijkwaardigheid tussen de twee juristen tamelijk scheef getrokken.

Dat gebeurt ook in de scène met de schommelstoel, Drummond wordt daar geschetst als een soort almachtige wijze en Brady als een onmachtig geworden lomperik. Het maakt het thematisch conflict bij voorbaat al niet scherp en spannend zoals dat gebeurt in het genoemde stuk van Shakespeare of To Kill a Mockingbird.

Ik schrijf niet dat de relatie tussen Brady en zijn vrouw verder uitgediept zou moeten worden. Het is jammer dat die vrouw bijna alleen maar dramatisch functioneel gebruikt wordt om Brady als een klein jongetje neer te zetten en daarnaast nog om bijvoorbeeld wat moederlijk begrip te tonen in de situatie met Rachel in de knel. Het is allemaal heel toneelmatig en erg kort door de bocht zonder veel intrigerende andere gezichtspunten die het stuk overgezet naar film gevoelsmatig een stuk spannender gemaakt zouden hebben. Vergelijk de kleine rol van Brady's vrouw eens met de huishoudster in To Kill a Mockingbird. Wat een verschil in even wat aansprekende menselijke warmte op de achtergrond.

Brady wordt inderdaad niet totaal belachelijk gemaakt, maar wel voldoende om niet voor vol aangezien te worden. Overigens net als veel andere personages in de film. Ook dat gaat weer ten koste van het spanningsveld in de film. Het juridisch gevecht wordt voor het publiek onderhuids eigenlijk al een heel eind buiten de rechtbank beslecht en daarom vind ik het dus geen echt goede film. De welsprekendheid van de zich vrij klinisch gedragende Drummond camoufleert het wegmoffelen van die punten in het conflict waarom het nu juist wel zou moeten draaien in de film.

Wat Cates betreft: kwam hij op een meer aansprekende wijze maar net zo vaak voor in de film als dat hij genoemd wordt in je reacties. Hij zou het kloppend hart van de film moeten zijn. Blijkbaar is hij er koelbloedig door een schuldeiser uitgesneden en niet zonder dat het bloed uit de film ook grotendeels weggevloeid is. Zomaar iets harteloos weglaten, kietelt de verbeelding dus juist niet.

Zoiets als de wrange waarheid bestaat niet, dat is een persoonlijke interpretatie. Wat voor de een wrang is, kan voor de ander zoet zijn. De schijnbare, rechtvaardige strijd in de film om een ongenuanceerde wet te corrigeren proeft voor jou zoet. Voor mij proeft dezelfde strijd wrang omdat deze op een te ongenuanceerde manier gebracht wordt en daarom nooit aangenaam scherpzinnig overkomt.

Bassanio, (uit: "De koopman van Venetië")

"So may the outward shows be least themselves,

The world is still deceived with ornament.

In law, what plea so tainted and corrupt.

But seasoned with a gracious voice.

Obscures the show of evil? In relgion,

what damned error, but some sober brow

Will bless it and approve it with a text.

Hidding the grossness with fair ornament?

There is no vice so simple but assumes

Some mark of virtue on his outward parts;

How many cowards, whose hearts are all false

As stairs of sand, wear yet upon their chins

The beards of Hercules and frowning Mars.

Who, inward searched, have livers white as milk.

And these assume but valours excrement

to render them redoubted. (etc)

(Willam Shakesspeare "Complete Works", edited bij Jonathan Bate

and Eric Rasmussen, publ. Macmillan 2007)

Bassanio:

"Hoe vaak is 't uiterlijk het wezen vreemd,

Steeds laat de wereld zich door tooi bedriegen.

Wat rechtspraak is zo vunzig en verdorven,

Die niet, wordt zij door gladde tong gesmukt,

De boze kern verbergt? Wat godsdienstwaan

Is zo vervloekt, dat niet een femelaar

Hem zegent en rechtvaardigt met een tekst

En de onzin zo met fraaie tooi omhult?

Geen boosheid is zo dom, of zij omkleedt

Zich met een uiterlijke schijn van deugd;

Hoe menig lafaard, week gelijk een trap

Van zand, draagt toch onder zijn kin de baard

Van Hercules en van de grimmige Mars?

Maar in zjn hart stroomt melk in plaats van bloed,

Zijn moed zit in dat beetje haar, waarmee

Hij indruk hoopt te maken".

William Shakespeare "Verzameldwerk" vertaald en ingeleid door

Wiily Courteaux, uitg. Pelckmans en Kok Agora 1987)

Bassanio:

"Hoe vaak is 't uiterlijk vertoon aan 't wezen vreemd!

Steeds wordt de wereld door vertoon bedrogen.

In 't recht, wat zaak is ooit zoo voos en valsch,

Die niet, door schrandre en gladde tong verfraaid,

Den schijn van 't kwaad benantelt? In den godsdienst,

Wat vloekb're dwaling, die door vroomheidschijn

Niet wordt geheiligd, met een tekst gesteund,

En de' onzin niet door schoon vertoon verbergt?

Geen boosheid, die de slimheid mist, om zich

Met uiterlijke schijn van deugd te sieren.

Hoe menig lafaard, aan een trap van zand

Gelijk in vastheid, draagt niet om den kin

Den baard van Hercules of fellen Mars,

Al bergt de lever zelfs geen druppel gal?

Hij kiest dit als een merk van dapperheid,

Alleen om barsch te schijnen."

(Shakespeare vertaald door Dr Burgersdijk, 1884, heruitgave 1983

Het Spectrum)

De vertalingen laten zien hoe divers de interpretaties kunnen zijn. Daar begint de "optimalisering" van de betekenis ('handelingen' in ruime zin) van Shakespeare.

Dit citaat laat zien hoe Shakespeare, naar mijn inziens, "tussen de regels" polemiseerde....tegen de Christelijke en veelal antisemitische Elisabethanen.

Shakespeare's subtiele wezen is moeilijk echt in vertalingen te vangen....en Shakespeare moet dat geweten hebben. Zijn 'masker'*, impliciet in bovenstaande citaat aanwezig, maakt hem onaantastbaar.

*Van personae, latijn voor toneelmasker, (personare betekent doorheen klinken, spreken), daar is dus ons woord "persoonlijkheid" van afgeleid......

PS: vertaler Willy Courteaux zegt over de "Koopman van Venetië" het volgende: "Het is dus zeer onwaarschijnlijk, dat Shakespeare ook maar één onderdeel van zijn intrige zelf heeft verzonnen".........

Het is natuurlijk erg chique om verstoppertje te spelen achter Latijnse en andere leuke maskertjes. Maar het gaat er natuurlijk om: wat doet de waarnemer van een maskertje ermee? Eigen verantwoordelijkheden nemen en een ander dat toch ook laten doen?

Als ik je reactie goed heb begrepen, wordt met optimaliseren dus gewoon subjectief interpreteren bedoeld. Iedereen interpreteert op een eigen wijze en probeert volgens eigen inzicht dat met alle beperkingen zo optimaal mogelijk weer te geven. Vertalingen uit het Engels in het Nederlands ontkomen daar ook niet aan.

Overigens zijn er n.a.v. De Koopman van Venetië ook veel mensen die Shakespeare antisemitisme verwijten. Het is dus maar net vanuit welk persoonlijk inzicht je het stuk wilt optimaliseren.

Inherit the Wind vind ik dus niet optimaal de boodschap uitdrukken die ik interpreteer: het draait niet om opdringerig gelijk te hebben, maar om te proberen ongedwongen gelijk te zijn. Oftewel: leven en laten leven.

Je hebt me goed begrepen. Is "Inherit the Wind" in alle opzichten een perfecte film? Nee. Maar door deze film te vergelijken met films die geen polemische opzet hebben kan je de specifieke kwalteiten die deze film bezit onder het tapijt schuiven. Ik kan maar één regisseur bedenken die in zijn werk doelbewust polemiseert en dat is Paul Verhoeven. Vergeleken hem is Kramer genuanceerder.

Het opdringerig 'gelijk' van het moderne evoluerende leven doordringt met globaliserende media (in deze film gesymboliseerd door de microfoon) het conservatieve religieuze bestaan.

Dat lijkt bijna op een natuurwet. We gaan over de hele wereld meer op elkaar lijken. "Leven en laten leven" is een mooie moraal maar is een illusie. Met de mobiel worden nu moderne normen sneller verbreid en geëvalueerd. Het oprukken van het moderne (technische) leven is voor menig orthodox (van welke gezindte ook)

polemiserend en bedreigend. Zij verzetten zich met dogma's.

Wat deze film mist is een kritische blik op het vooruitgangsgeloof.

Met meer afstand, een ander perspectief, had Kramer misschien een zuiverder, maar wel een andere film gemaakt........maar of de opmerkelijke intensitiet, vooral de rechtbankscénes, ook zo gelukt was....ik denk het niet.

Brady zelf en zijn lotgeval is 'over the top' maar als je dat afmeet tegen de religieuze geschiedenis die menig anders denkende 'over de kling' heeft gejaagd, en nu zelf nog doet, zit deze film genuanceerd in elkaar. Want niet alleen Brady is tragisch....Drummond is dat uiteindelijk ook. Hornbeck is de moderne mens die wij nu heel goed kennen: het proto-type van het mobiele hyper-individualisme.

Ik hou van gevatte polemieken. Ze moeten dan wel zo volwassen mogelijk (leven en laten leven) tussen gelijkwaardige tegenstanders worden gevoerd. Minder interessant wordt het als van de drie gebruikte stereotypes, the good (Drummond), the bad (Brady) and the ugly (Hornbeck), alleen de slechterik met aanhang op een veel te overdreven karikaturale wijze wordt neergezet. Inherit the Wind heeft daardoor meer weg van een spannend jongensboek dan van een scherpe polemiek.

Als afsluiting van de discussie, die steeds meer in herhaling begint te vervallen, toch nog eventjes 8 regeltjes Shakespeare. Via een mailabonnement op zijn sonnetten kreeg ik toevallig van de week o.a. de twee kwatrijnen uit sonnet 94 onder ogen.

De regels verwoorden prachtig mijn ideaal van beschaafd zijn: wel macht bezitten, maar daar geen gebruik van willen maken. Het personage Drummond gedraagt zich wat dat betreft heel beschaafd, in de film beschadigt hij niemand met de macht van zijn woord. Maar de film zelf, met de eenzijdig in beeld gebrachte karikaturen, is voor een gezonde polemiek te onbeschaafd, een bepaalde groep mensen wordt op een erg simpele wijze beschadigd zonder daarnaast wat relativerend tegengif te geven. Niet-orthodoxe macht moet beslist ook oppassen voor de arrogantie van de macht wil ze beschaafd blijven.

They that have power to hurt and will do none,

That do not do the thing they most do show,

Who, moving others, are themselves as stone,

Unmoved, cold, and to temptation slow,

They rightly do inherit heaven's graces

And husband nature's riches from expense;

They are the lords and owners of their faces,

Others but stewards of their excellence.

"Besides, there are damn few words that anybody understand"

Een goede beschavende discussie kan 'begrip' polijsten zodat partijen zichzelf kunnen herkennen. Elk onbekend woord zou optimaal tot een helder kristal geslepen moeten worden. In een rechtzaak is het eigen gelijk vaak belangrijker dan het vinden van 'de waarheid'. Net als in de film: het gaat om de beeldvorming. Een facet van macht of beter invloed, of men wil of niet, is: de "intellectuele facade". Daarom heb ik 2 vertalingen van bovenstaand citaat opgezocht dat levert opvallend verschillende beelden op:

"Wie machtig is, maar nimmer zich laat gaan,

wie niet dat doet waar hij het meest met dreigt,

wie anderen beweegt, zelf pal blijft staan,

steenhard en koud is, tot geen lusten neigt,

hij erft met recht de hemelse genade,

zorgt dat de natuur haar rijkdom niet verspilt,

beheerst het al van achter zijn facade,

in dat hij anderen tot zijn diensten drilt".

(Sonnet 94, vert Jan Jonker, uitg Tabula, 1984)

"Wie anderen treffen kan, maar dat niet wil,

Wie nalaat wat men van hem zou verwachten,

Wie wel ontroert, maar als een steen zo kil,

Zelf onberoerd, graag anderen laat smachten,

Die erft met recht hemelse gunst, niet licht

Zal hij de rijkdom der natuur spenderen,

Want hij is meester over zijn gezicht,

Waar anderen hun gaven slechts beheren"

(Uit "Mijn liefde is een koorts" (1993), sonnet 94, vert: Peter Verstegen, uit: Rainbow Pocketboek)

Shakespeare's eigen woorden blijven als ongepolijste edelstenen in het duistere maanlicht glinsteren.

"Inherit the wind" is een intrigerend cinematografisch fossiel dat de ondergang laat zien van een Christelijke Dinosaurus die door zijn eigen versteende opvattingen zich niet meer kon aanpassen...argumenten kunnen als kometen aankomen.

Het probleem van conflict en interpretatie komt al in de bijbel voor:

"Maar hun (Joodse) zinnen zijn verhard geworden, want tot op den dag van heden blijft hetzelfde deksel in het lezen des Ouden Testaments, zonder ontdekt te worden, hetwelk door Christus te niet gedaan wordt"

(De oude Statenvertaling is van een prachtige kracht! "De tweede brief van den Apostel Paulus aan die van Korinte" 3:14)

En nu terug naar de FILMBLIK

Met alle respect, maar ik denk dat er wel wat gesnoeid kan worden in de discussie hier. Dit is voor iemand die hier komt kijken voor de film niet meer te volgen.

Grappig dat er een hele discussie is losgebarsten over de film, net nu ik eraan ben weten te komen (dat soort ‘toevalligheden’ maak ik trouwens wel vaker mee op MovieMeter: MM houdt me in de gaten..?). Jammer alleen dat ik geen zin heb om die lap teksten helemaal door te nemen, dus excuseer me als ik volgens sommigen in herhaling val

Hetgeen wat deze film voor mij zo interessant maakte, had eigenlijk weinig van doen met het cinematografische. Het is het onderwerp wat mij trok, aangezien ik me nogal kan op'winden' (oeh, woordspeling) over de dogmatische benaderingen van de evolutietheorie door religieuze kringen. De verfilming van een manifestatie van deze controverse, moet je dan natuurlijk simpelweg achter de kiezen hebben.

Helaas werd van het begin af aan al duidelijk dat de makers zich meer wilden richten op klassiek melodrama à la Hollywood, dan de op zichzelf al erg interessante materie van de zaak. Dat hoeft niet meteen een ramp te betekenen (en is natuurlijk een onontkoombaar verschijnsel als we het over film hebben), ware het niet dat ook dat aspect nogal simplistisch was afgewerkt. Het extreem karikaturale van de (bij)personages is hierboven reeds genoemd, maar ook de geforceerde romantiek was niet om aan te zien en de bombastische muziek niet om aan te horen.

Als we het dan over de materie van de zaak hebben, zien we dat de film ook daar tekortschiet. Het hele verhaal is in feite bij voorbaat al gedoemd te mislukken, aangezien het in dezelfde juridische fout vervalt als menig ander Amerikaans rechtbankdrama: men gaat volledig voorbij aan de eigenlijke rechtsvraag die centraal zou moeten staan in de hele zaak, in casu de vraag of Cates strafbaar is op grond van de wetgeving van Tennessee, ja of nee. In plaats hiervan, volgen er hele betogen over de (on)grondwettelijkheid van de bewuste wetsbepaling, een kwestie waar dat kleine rechtbankje totaal geen bevoegdheid over heeft. Zie in dit verband bijvoorbeeld ook mijn commentaar bij Emily Rose (maar waar het daar ging om een ‘puik stukje christelijke propaganda’, lijken we bij deze film getuige te zijn van precies het omgekeerde ).

Maar ook als we deze juridische fout buiten beschouwing laten en slechts kijken naar de gevoerde discussie over de evolutietheorie en de argumenten die hierbij worden aangevoerd, weet de film mij niet te bekoren. Drummond komt mijns inziens geen enkel moment overtuigend over en maakt eerder een verschrikkelijk vermoeide en twijfelachtige indruk. Ik dacht nog dat de Bijbel voor enig vuurwerk zou zorgen, maar ook daar stelt Drummond de verkeerde vragen. Je gaat een diepreligieuze man toch niet vragen of hij gelooft dat God de zon kan laten stilstaan zonder dat dit schade berokkent aan het leven op aarde? God is toch niet voor niets ‘God’, de ‘Almachtige’? Natuurlijk verricht Hij dan wonderen en natuurlijk kun je een gelovige daar niet op pakken. Het enige argument dat enigszins hout weet te snijden, daar wordt dan weer niet genoeg op ingegaan, nl. het argument over de vermeende oudheid van de aarde.

Wat rest zijn dan een aantal clichématige one-liners, die mij, vooruit ik geef toe, zo nu en dan wel hebben weten te raken. Dan heb ik het met name over de allerlaatste scène van de film die mij toch nog heeft kunnen ontroeren:

Een aantal van dit soort scènes zorgen ervoor dat de film er nog een paar sterretjes uit weet te halen: 1,5* .

wie was er nog meer op zoek naar een verborgen functie van de dvd-speler om dat liedje '(give me that) old tim religion' uit de film te kunnen schrappen toen het voor de 7e keer werd ingestart?

. Nee, dat past er juist zo goed bij.

PER ONGELUK TOCH EVOLUTIE

"Creationisten in Amerikaanse staat Florida hebben zich in hun eigen voet geschoten bij een stemming over de plaats van evolutie in het onderwijs. In een last amendement poogden zij die evolutieleer in het curiculum af te doen als 'slechts een theorie'. Maar het gevolg is dat 'de wetenschappelijke theorie van evolutie' nu op alle scholen in Florida verplichte lesstof wordt. Voorheen kwam het woord evolutie niet voor in de de onderwijsrichtlijnen en daarom konden scholen zelf kiezen of zij de leer wilden onderwijzen of niet. Die tijd is nu voorbij.

De onderwijsraad van Florida stemde deze week met vier tegen drie in met nieuwe richtlijnen, waarin het woord 'evolutie' overal is vervangen door 'de wetenschappelijke theorie van evolutie'. De creationisten trachtten door deze nuance aan te brengen duidelijk te maken dat naaast evolutie even goed andere onstaanstheorieën geldig zouden kunnen zijn. Ze zagen kennelijk over het hoofd dat de evolutietheorie als wetenschappelijke theorie en als fundament van de biologie van een heel andere orde is dan religieuze verklaringen.

In Florida zegt bijna de helft van de bevolking evolutie te accepteren als een verklaring voor het ontstaan van het leven, maar evenveel mensen geloven dat het leven op aarde geschapen is door God.

In de onderwijsrichtlijnen staat de relativiteitstheorie van Einstein ook expliciet genoemd als theorie: de zwaartekrachtwetten van Newton worden onderwezen als feit".

(Bron: NRC HANDELSBLAD de wetenschapsbijlage 24-02-2008)

Ik heb het al vaak gezegd maar ik ga het nog eens zeggen: rechtbankfilms is één van m'n favoriete genres. De gehele film rust op acteren en script en niet op CGI, ingewikkeld camerawerk, etc.

Zo ook krijgen we bij deze film meteen één grote morele vraag en het hele proces errond. En dan krijg je die fantastische zaken die bij zo'n klassieke rechtbankfilm horen. Het kiezen van de juryleden, de kruisverhoren, de eindspeech, het vonnis met de bijbehorende kibbelende advocaten die "Objection" roepen waarop de rechter misschien "Overruled!" zal roepen. Heerlijk ! De klasse van Tracy, March en Kelly, wiens rol helaas te klein was, maken deze film tot een absoluut meesterwerk, die meer mensen horen gezien te hebben. 4.5*

Na alle argumenten in de - overigens uitstekende en zeer interessante - discussie hierboven te hebben afgewogen, sluit ik me in mijn oordeel aan bij BASWAS en Ramon K.

Court is adjourned

Ik heb een grote zwak voor rechtbankfilms, ik heb een zwak voor goede toneelverfilmingen en sinds vandaag heb ik ook een zwak voor Spencer Tracy. Fantastische rol in een fantastische film waarin de rol van Fredric March (Brady) helaas, naarmate de film vordert, steeds meer in een karikatuur vervalt, en dat zeg ik ondanks het feit dat de Intoleranten der Aarde van zichzelf ook regelmatig een karikatuur maken.

Helaas voor Tracy ging de Oscar het jaar erop naar Burt Lancaster voor diens eveneens fantastische rol in Elmer Gantry.

De film (Inherit the Wind dus) zit vol fantastische dialogen, one-liners en andere heerlijke quotes waarmee ik ook de hedendaagse 'Creationisten' met liefde om de oren zou willen slaan.

Drummond die niet komt om te winnen, hoewel hij het wel zou willen, maar om te strijden voor het recht om te denken en waarin in een geweldige omdraaiing van dat feit Brady zich moet realiseren dat de reden waaróm hij en zijn mede-fanatisten zo graag zeggen dat we niet kúnnen afstammen van 'lower species' (of hoe ze dat ook zeggen in de film) nu juist ons vermogen tot denken is. Maar ja, gebruik maken van die mogelijkheid is voor sommigen een stap te ver...

De meningen van Drummond, in soms slechts een blik van Tracy, zoals bijv. de tragiek van een democratie waarin het soms jaren kan duren voor onterechte wetten eindelijk worden teruggedraaid. Zucht Drummond: 'weet jij iets beters?' Maar ondertussen zit die leraar gevangen en krijgen de kindertjes de lessen niet in deze toch basale wetenschappelijke theorieën. Wat een rol van Tracy, wat goed geschreven en wat goed geregisseerd.

Ik denk dat ik in een toneelstuk de toenemende karikatuur van Brady wel zou pikken, maar hier helaas niet. Dus 5 sterretjes wordt het niet, maar wel 4 dikke, en ik twijfel nog of ik er een halfje bij doe.

Kan me kritische geluiden over deze film wel voorstellen hoor. Toch vond ik het erg vermakelijk en het punt dat vanaf minuut 1 al te nadrukkelijk gemaakt wordt, kan ik me ook gewoon in vinden. Dat helpt natuurlijk ook. Wat dat betreft is dit wel een redelijk sterk pamflet tegen hypocritische geloven. Ik heb daar echt een schurfthekel aan en zo’n film is natuurlijk een prettige lange neus. Jammer was alleen dat lang niet alle gegeven argumenten, door met name Tracy, even overtuigend zijn. Daar had toch veel meer ingezeten. Zag gisteren the People vs Larry Flynth, waar Edward Norton en Woody Harrelson de vloer aan vegen met rechtse ballen door middel van ijzersterke argumenten. Dat is dus hier niet gelukt. Die Brady was ook teveel (beetje vind ik niet erg) een wandelende karikatuur.

Maar het is erg vermakelijk, goed geacteerd (hoewel ik geen fan van Tracy ben), veel vaart en de film heeft sowieso mijn sympathie (omdat ik het erg een ben met het punt dat het wil maken, maar goed wie niet tegenwoordig). Verder was dit een beetje de opmaat voor het veel betere Judgement at Nuremberg. Als je dit meer wil zien als satire, is het toch wel erg de moeite waard. Ga toch eens wat meer films van die Kramer zien, heeft nog wel wat interessante titels op zijn naam staan. 4 sterren.

Erg mooie film over een in Amerika beroemde rechtszaak (‘Scopes Monkey Trial’) uit 1925, waarin het darwinisme en creationisme tegenover elkaar kwamen te staan. Die tegenstelling duikt ook heden ten dage nog regelmatig op, niet in alleen in Amerika, maar ook hier.

De film wordt gedragen door een (zoals zo vaak) uitmuntende Spencer Tracy. Het acteren van Fredric March is nogal vet aangezet, maar dat kan heel goed de bedoeling zijn geweest, gezien het vaak theatrale optreden van geloofsfanatici.

De beste film van Stanley Kramer als regisseur, zij het onder voorbehoud, want ik heb zijn Judgement at Nuremberg nog niet gezien.

Beetje langdradig, soms wat saai, maar de discussie die word gevoerd is interessant, en blijft dat gelukkig tot het einde. Wat je er van vind, dat moet ieder voor zich zelf weten. Beiden zullen ze zo hun waarheden hebben. Daar ben ik van overtuigd. Denk alleen dat het verkeerd is om met het verhaal van Darwin alles uit de bijbel te ontkrachtigen. Misschien gaan die twee juist wel samen, zoals Henry Drummond op een gegeven moment lijkt te beweren.

Vond die rol door Spencer Tracy trouwens erg goed.

Prachtige film over een daadwerkelijk plaatsgevonden proces waarin een leraar terecht staat omdat hij uit het boek van Darwin onderwijst. Een uitermate boeiende en niet-alledaagse rechtbankfilm over het scheppingsverhaal vs de evolutietheorie. Goed geschreven dialogen en het spel van Spencer Tracy en Frederic March is zowel sterk als heerlijk om naar te kijken. Met gemak 4.0 sterren.

Een goede rechtbankfilm van regisseur Stanley Kramer, die het echter bij lange na niet haalt bij zijn meesterwerk Judgment at Nuremberg.

Het uitgangspunt is in ieder geval erg sterk. Wel is het duidelijk een aanklacht tegen het geloof en dat wordt er af en toe wel wat te nadrukkelijk op gelegd. Ook het liefdesverhaaltje lijkt er wat bij de haren bijgesleept te zijn en leidt alleen maar af van de echte kern van het verhaal. Toch is het verder best vermakelijk en verveelt het allemaal geen moment. De personages zijn hier en daar wat dik aangezet, maar dat levert soms best leuke satirische momenten op. Spencer Tracy vond ik trouwens ook wel sterk acteren.

Het laatste half uur is beter dan ik had gedacht. Vooral de laatste scene mag er absoluut zijn en tevens is het een einde, waar ik goed mee kon leven. Hier en daar zijn er wat puntjes die nog beter hadden gekund, vooral de scherpheid in de rechtszaal. Kramer bewijst echter hiervan geleerd te hebben en liet een jaar later zien hoe het echt moet. Inherit the Wind is echter ook zeker de moeite van het kijken waard, al is het alleen al door zijn zeer interessante onderwerp.

3,5*

Een wat minder bekend rechtbankdrama, maar het mag er heus zijn! Het is gebaseerd op een proces, waar een leraar terecht staat voor het onderwijzen van de evolutietheorie. Dit alles neemt plaats in een klein stadje ergens in het zuiden van Amerika. De bewoners aldaar hebben hun oordeel natuurlijk meteen paraat, maar dan schijnt Spencer Tracy op het toneel! Hij blaast iedereen omver met zijn performance! Inherit the Wind heeft daarbij tof geschreven dialogen en is de hele tijd meeslepend en heel interessant.

Via het meesterwerk Judgement at Nuremberg kwam ik bij Inherit the Wind. Beiden een Kramer-Tracy-samenwerking, beiden een rechtbankdrama en beiden erg imponerend. Nee, een scène als met de massagraven in Judgement at Nuremberg heeft Inherit the Wind niet, maar daar waar eerdergenoemde film meer op het oppervlak blijft, heeft Inherit the Wind wat mij betreft meer stof tot nadenken.

Is het een moralistische film of meer filosofisch? Daar waar Inherit the Wind een duidelijk aanklacht lijkt tegen religies mondt het toch uit in een meer realistische benadering van religie vs. atheïsme.

De setting lijkt me perfect weergegeven. Anno 2014 nog steeds actueel en dat vond ik heel wat voor een film die ruim 50 jaar geleden gemaakt was. En nu blijkt zelfs dat het om een zaak gaat uit de jaren '20. Tja, het lerend vermogen van de mens is zoals gewoonlijk erg matig.

In tegenstelling tot de film dus, waarbij messcherpe dialogen, sterk acteerwerk en bij vlagen erg fijn camerawerk Inherit the Wind tot de laatste seconde spannend maakt.

Ik moest er even inkomen, maar met name de tweede helft was zeer de moeite. Ik vond de prosector net even te theatraal, maar Tracy daarentegen speelde fantastisch. Het is een onderwerp wat me zeer na aan het hart ligt, kan me erg druk maken over young earth creationism en de politieke krachten in Amerika tegen evolutie en voor creationisme op scholen.

Het begin van het einde, wat mij betreft. Zie ookThe Revisionaries.

Dit is het Hollwyood waar ik een hekel aan heb. Drammerig, voorspelbaar, overdramatisch en zo subtiel als een acme aambeeld. Voor een film die gaat over het recht om zelf na te denken een vreselijke aanfluiting. Beide zijden van het conflict grossieren overigens in vervelende typetjes. Het is echt lang geleden dat ik het beeld in wilde stappen om iemand te bitchslappen, maar dat was hier binnen een kwartier al de overheersende emotie tov van de "Baltimore" journalist.