Mulholland Dr. (2001)

In Club Silencio verdrijft het bewustzijn van Diane Selwyn langzaam maar zeker haar droom. Alles en iedereen, kijker incluis, raakt doordrenkt van een innig verdriet, niet op de laatste plaats door de fenomenale uitvoering van Llorando door Rebekah del Rio. De Blauwe Doos die Betty in haar schoot krijgt geworpen onthult uiteindelijk het geheim van de mysterieuze sleutel, die toegang verleent tot de eeuwige duisternis, en die de ware betekenis weerspiegelt van "Joe's blue skeleton key," waar Diane, eenmaal wakker, onophoudelijk naar staart op haar koffietafel.

De Log Lady komt weliswaar niet voor in MD maar dit citaat geeft wel aardig weer hoe moeilijk het is om waan (droom), werkelijkheid en abstracties uit elkaar te houden in films van Lynch.

Zo lijkt mij de vraag: "Wie of wat verbeeldt de Cowboy?" zeer waardevol.

O ja?

Cowboy: "Now, you will see me one more time if you do good. You'll see me two more times if you do bad."

Praat die Cowboy nou tegen Adam Kesher of tegen de slapende Diane Selwyn? Ik kan me niet herinneren dat dat in die ellenlange uitleg op YT enige aandacht kreeg.

Nee dus. Ik heb de transcriptie van die uitleg erbij genomen en een scan uitgevoerd op "cowboy." Zonder al te veel in detail te treden is dit waar de uitleg van "Twin Perfect" op neerkomt: "The Cowboy is the human form of the abstract concept of Hollywood Fate. He IS the Hollywood Dream." Deze doordraverij past hij zo'n beetje toe op alles wat beweegt in MD. Zo beweert hij uiteindelijk ook dat Camilla Rhodes helemaal niet bestaat, en dat bijvoorbeeld de werkelijkheid letterlijk buiten het zicht van de camera ligt. Tja, dan bestaat Diane Selwyn evenmin, want dat is een personage gespeeld door Naomi Watts.

Kortom, dit is geen uitleg, geen verklaring, maar een megalomane expositie van iemand die wil tonen hoeveel hij van de achtergrond van de totstandkoming van Mulholland Drive weet.

Voor wie wat dichter op de huid van Diane Selwyn wenst te blijven: The Cowboy is net als The New Neighbour in INLAND EMPIRE de personificatie van het geweten van het hoofdpersonage.

Omdat je het zo lief vraagt, volgt hier mijn onderbouwing voor The Cowboy als "abstractie" voor Diane's geweten:

1 The Cowboy verschijnt in de droom van Diane; het knetteren van een lamp die aangaat weerspiegelt de elektrische verbindingen van neuronen in haar brein als ware het een protest om dit voor haar geestesoog ten tonele te voeren; een opspelend geweten is zelden welkom
2 Evenzo staat The Cowboy oog in oog met Adam Kesher, de geplaagde regisseur, die door alles en iedereen wordt tegengewerkt
3 Als The Cowboy tegen Adam praat hebben we als kijker dus feitelijk te maken met een dialoog in Diane’s slapende brein
4 De essentie van die dialoog is dat Adam (die een droommanifestatie is van Diane) streng toegesproken wordt om te doen wat verwacht wordt
5 Dat is precies zoals een geweten werkt; een inwendige stem die je vermanend toespreekt
6 Een geweten is cultureel en educatief bepaald; waarbij een cowboy uit de filmwereld veelal symbool staat voor ’t goede, zeker als hij een witte hoed draagt, en een koeienjongen is bij uitstek het archetype dat de kudde in goede banen leidt
7 Adam ziet The Cowboy slechts één keer (zie 1), zodat de “waarschuwing” aldaar niet voor hem geweest kan zijn
8 Als Diane ontwaakt doordat er op de deur wordt geklopt, wil ze in bed blijven liggen, het is The Cowboy die haar als een geweten toespreekt: “Hey, pretty girl. Time to wake up.”
9 Diane ziet The Cowboy in totaal 3 keer, waarmee heel duidelijk haar gewetensconflict gestalte krijgt: zij heeft zich niet volgens verwachting gedragen, kwam haar bed amper nog uit, gaf Joe de opdracht om Camilla om zeep te helpen, en probeert haar rusteloze geweten te sussen met dagdromen (terwijl ze koffie zet “Camilla you’ve come back”) en verwrongen, te mooie droomachtige herinneringen. Met name tijdens de herinnering aan het afsluitfeest van de filmopnamen bij de regisseur (naam van het personage blijft onbekend, maar gespeeld door Justin Theroux) in het bijzijn van Camilla maakt The Cowboy opnieuw zijn opwachting, waarna haar herinnering niet veel later bijna letterlijk uit elkaar valt. Oftewel, het geweten van Diane laat haar niet met rust; met het ontwaken is dit dus het tweede heroptreden van The Cowboy in Diane’s brein - exact zoals hij gewaarschuwd had “You'll see me two more times if you do bad.”


tijdlijn

Diane droomt …. ziet Cowboy … ontwaakt en ziet Cowboy … herinnert afsluitfeest en ziet Cowboy

.

Maar waarom kwam The Cowboy dan niet gezellig meefeesten tijdens dat typisch Hollywood-feestje van de regisseur met al die "coryfeeën?" Zijn "her-optreden" was voor zo'n beetje iedereen onzichtbaar; bijna schichtig en heimelijk, waarbij de indruk wordt gewekt dat hij alleen en specifiek voor Diane heel even in de kijker liep.

Verwachte reactie die past bij een interpretatie van de film, die een nogal afstandelijke verzameling van abstracties omvat, met onvoldoende oog voor oorzaak en gevolg.

Lost Highway, Mulholland Dr en Inland Empire hebben alle drie hetzelfde einde; een einde dat werkelijk het einde betekent. De werkelijkheid (binnen de context van het verhaal) krijgt in alle drie de gevallen een raadselachtige (korte, en versnipperde) verschijning. De vraag "Wat is het hier en nu?" wordt door zeer weinig kijkers gesteld en al helemaal niet bediscussieerd. Toch, als je wil weten (begrijpen) waar je naar hebt gekeken, ontkom je niet aan die vraag. Anderzijds zijn er blijkbaar heel veel mensen die het heerlijk vinden om te verdwalen, of die zich tevredenstellen met mooi sfeerbehang, maar da's eigenlijk hetzelfde.

Als je het verhaal begrijpt krijgt alles een meerwaarde; de werkelijkheid is een kapstok waar alles aanhangt. Voorbeeld: "Rita" overleeft een ongeluk en komt in de liefdevolle aandacht en zorg van Betty Elms... versus ... Diane Selwyn haalt in haar droom haar vermoorde ex vriendin uit de dood terug in het leven, neemt de gedaante aan van de onschuldige Betty en samen beleven ze een avontuur in een zoektocht naar de identiteit van ... Diane Selwyn. Met de tweede zienswijze wordt een prachtig verhaal uit de Griekse mythologie zelfs weer nieuw leven ingeblazen. Overigens gebeurt dit ook in Lost Highway.

Dan de vraag "wat is het hier en nu?" ("the concrete thing") in Mulholland Dr.

1. Het begint met de scene waarbij de camera inzoomt op het rode bedkussen; iemand gaat naar bed.

2. Vervolgens alle scenes waarin de actrice Naomi Watts een witte bad/ochtendjas draagt.

Voor de nieuwsgierigen onder ons voeg ik de dialoog met de buurvrouw toe. Die buurvrouw is degene die Diane uit haar droom "helpt;" zij staat aan de deur te kloppen.

Waar was je ?
- Wat wil je ?
Mijn lamp en mijn vaatwerk.
Kom nou, Diane, het is al drie weken.
-Je vaatwerk zit in die doos daar.
Die asbak is van mij.
- Neem maar.
- Neem gerust de tijd...
Ik controleer of ik niks vergeet, Diane.
Is het alles ?
Die twee rechercheurs zijn weer voor je geweest.

Hoe weinig informatie het ook mag wezen, het vormt ontegenzeggelijk de kapstok waaraan het hele verhaal hangt: dromen, dagdromen, fantasieën, abstracties, wanen, angsten, frustraties, herinneringen, etc. Het verhaal gaat niet over een Amerikaanse droom die in duigen valt maar heel specifiek over die van Diane Selwyn.

Wat is er erger dan een nachtmerrie? Een nachtmerrie die je naar een diep traumatische herinnering voert; een herinnering die je het liefst zou vergeten maar niet van je netvlies af kan krijgen. In het geval van Diane gaat het om het oog in oog staan met het ontbindende lijk van Camilla Rhodes. "Ik hoop dat ik dat gezicht nooit buiten een droom zie".

Gelukkig hoef je ook geen raketgeleerde te zijn om de films van Lynch te begrijpen, neemt niet weg dat zijn unieke manier van verhalen uit de doeken doen alles behalve voor de hand liggend is. Als we de aard van "het hier en nu" in Mulholland Dr doorgronden valt op dat er veel meer in gebeurt dan WYSIWYG (what you see is what you get). Oftewel, "het hier en nu" is zelfs minder continue dan de droom, want wordt telkens onderbroken met allerlei subjectieve elementen, die uiteraard allemaal toe te schrijven zijn aan het hoofdpersonage, met name als zij helemaal alleen is.

Wellicht zou dit kunnen helpen om op deze manier eens naar Inland Empire te kijken?

De herinnering (dus per definitie niet in het hier en nu) van Diane toen ze met Joe in de "diner" zat, is eveneens een registratie van de "objectieve werkelijkheid."

Ik herhaal:

De kwalificatie "objectieve werkelijkheid" staat in schril contrast met bovenstaand citaat. Om nog maar een tip van de sluier om en rond "het hier en nu" van Diane Selwyn op te lichten beschrijf ik wat er te zien is op het witte filmdoek als de buurvrouw met haar doos weer buiten de deur is gewerkt. Diane staat alleen in de keuken zielloos voor zich uit te staren, haar gezicht naar het keukenraam gekeerd, zodat haar achterzijde het beeld bepaalt. Ze beweegt haar hoofd zijwaarts en plots ziet ze Camilla, als ware zij vanuit het niets tevoorschijn gekomen. Blij verrast zegt ze: "Camilla... Je bent terug." Niets liever zou Diane willen dat ze na haar droom, waarin ze Camilla uit de dood had gered (een mislukte moordaanslag vanwege een auto-ongeluk "ha ha ha" -Joe) Camilla weer in levende lijve had kunnen ontmoeten. Een moment later is Camilla echter weer in het niets verdwenen. Het was slechts een zinsbegoocheling; om aan te geven dat Diane in dit "hier en nu" gepijnigd wordt door verdriet en spijt. Later, of beter aan het eind, voorafgaand aan dat eind gebeurt er nog van alles, in datzelfde "hier en nu" (de tijd staat niet stil) van Diane verschijnen die hele kleine oude mensjes onderaan bij de deur; maar dat is weer een heel ander subjectief element, waar heel wat over te speculeren valt.

Ik gebruik graag mijn eigen woorden. Ik heb geprobeerd duidelijk te maken dat wat "echt is" wat werkelijk in het "hier en nu" gebeurt juist niet allemaal echt is, dat er subjectieve elementen zijn die ik toeschrijf aan het hoofdpersonage en dat daardoor de zogenaamde "objectieve werkelijkheid" vertroebeld raakt; vermengd en doorbroken.

"Het hier en nu" in een Lynch film behoort, volgens mij, altijd toe aan het hoofdpersonage en niet alle verschijnselen/gebeurtenissen in dat "hier en nu" zijn dus een waarheidsgetrouwe een-op-een representatie van de werkelijkheid, waardoor het wel enig denkwerk kost om het als kijker te kunnen aanwijzen.

Voor zover ik de interpretaties ken is er geen overeenstemming voor dit "hier en nu" in Inland Empire. Zelfs over wie het hoofdpersonage is verschilt men van mening. In Mulholland Dr is het min of meer eenvoudig herkenbaar gemaakt door naamsveranderingen (o.a. dialoog met de buurvrouw), kleding (witte ochtendjas) en locatie. Maar hoe stuurloos dobbert men rond in Inland Empire waar deze indicaties (kapstok, cq ankerpunten) nog meer zijn verhuld, én versnipperd?