Mulholland Dr. (2001)

Prachtige film over een vrouw die naar Los Angeles komt om het te maken in de filmindustrie. David Lynch geeft je de puzzelstukjes, maar de puzzel mag je zelf oplossen en het uiteindelijke plaatje kan er iedere keer anders uitzien. Een mysterieuze sfeer (ook dankzij de mooie muziek van Angelo Badalamenti). Een intrigerend laatste gedeelte waarin de aanwijzingen bij elkaar komen. Voor Naomi Watts was dit haar doorbraak-rol (en het is te zien waarom).

In de zoveelste herziening stem verhoogd naar 4.5 sterren.

Mijn David Lynch-kennismaking startte met het geniale Twin Peaks, en sindsdien ben ik op gestadig tempo door zijn film-oeuvre aan het gaan. Mulholland Dr. is, volgens de opinie van velen, toch wel zijn befaamdste werk, dus de verwachtingen waren in ieder geval hooggespannen. Tot nu toe is nog geen enkele film van Lynch me tegengevallen, maar je weet het uiteindelijk nooit op voorhand.

Mulholland Drive maakt de hoge verwachtingen echter helemaal waar. Vanaf de eerste tien seconden word je helemaal ondergedompeld in die typische Lynchiaanse sfeer, en dan weet je eigenlijk gevoelsmatig al dat het niet meer stuk kan. Ik had me voorgenomen om bij een eerste kijkbeurt gewoon alles over me heen te laten komen, maar uiteraard kon ik het toch niet laten om de hele tijd te zitten puzzelen in m'n hoofd. En dat hoort voor mij persoonlijk ook wel bij de charmes van een Lynch-film. Ondanks de heerlijk surreële en absurdistische momentjes die er in de film verpakt zitten, moest ik tot mijn verrassing wel concluderen dat pakweg het eerste anderhalf uur vrij rechtlijnig is. Het keerpunt is het schitterende stukje in De Silencio. Het gedeelte dat hierna volgt is Lynch op zijn surreële hoogtepunt. Ik was voor een tijdje even de draad kwijt, maar Lynch heeft toch altijd die bepaalde kwaliteit die ervoor zorgt dat je als kijker gefascineerd blijft kijken, ook al weet je niet goed naar wat je nu aan het kijken bent. Althans, dat effect hebben zijn films altijd op mij. Tegen het einde van de film vielen grotendeels de meeste stukjes op hun plek, in ieder geval hoe ik het zie of interpreteer. Alles wat zich in het laatste halfuur afspeelt met Diane en Camilla is ècht gebeurd. Diane besluit uit jaloerse redenen om Camilla te laten vermoorden door een hitman. Nadat dit gebeurd is wordt Diane verscheurd door schuldgevoelens en pleegt ze op het einde zelfmoord. In de periode voordat ze zelfmoord pleegt beeldt ze zich een andere realiteit in, of droomt ze over hoe het anders had kunnen lopen. In deze droom is ze een succesvolle actrice, is Camilla verliefd op haar, en belandt de regisseur Adam, haar liefdesrivaal, van de ene in de andere ongelukssituatie. De ingebeelde realiteit/de droom kan echter niet volgehouden worden, en spat noodlottig uit elkaar. De maffia-personages en het monster kan ik echter niet helemaal plaatsen, en ook het feit dat Betty in haar droom haar eigen lijk kan zien, terwijl ze dan nog niet zelfmoord heeft gepleegd lijkt me kan ik moeilijk duiden. Maar dat is juist het mooie, want er zullen nog wel tientallen andere manieren zijn waarop je het verhaal kan interpreteren. Het is hetzelfde als een puzzel die je op vele manieren correct in elkaar kan steken. Dat nodigt natuurlijk uit om de puzzel opnieuw en opnieuw te maken. Wat ik in het geval van Mulholland Dr. zeker van plan ben.
Buiten het verhaal is de muziek van Badalamenti zoals altijd erg sfeervol, en moeten vooral de acteerprestaties benoemd worden. Laura Harring maar vooral Naomi Watts spelen absoluut schitterend. Die laatste is sowieso een van mijn favoriete actrices, maar hier is ze echt ongekend sterk. Justin Theroux schat ik ook heel hoog in, en zet hier ook een prima prestatie neer. Ook heb ik genoten van die typische absurde humor, zoals de incompetente huurmoordenaar, Adam die z'n vrouw in bed betrapt, de espresso-scène, of die Cowboy: het is zo absurd dat het grappig is. De humor deed me denken aan Twin Peaks The Return.

Lynch mengt hier van alles bij elkaar; surrealisme, absurdisme, mysterie, horror, humor, schitterende beelden, veel sfeer en interessante thema's over droom/realiteit. Als Twin Peaks Seizoen 3 nooit gemaakt was kon deze film als de culminatie van zijn oeuvre gezien worden, maar nu valt die eer wel aan eerstgenoemde. Persoonlijk vind ik het wel niet zijn beste film tot nu toe; die eer ken ik nog steeds toe aan Lost Highway. Maar dat is moeilijk om te zeggen na één keer kijken; ik voel nu al een verhoging aankomen bij herzieningen. 4*.

Andermaal gezien, derde keer nu vermoed ik, en de film begint meer en meer te bevallen. Zo valt me ook steeds meer op hoe de film op verschillende wijzen vertaald kan worden. Uiteraard zijn er tal van rare en niet gemakkelijk te duiden scènes, maar Lynch weet van dit onnavolgbare raadsel, waar zonder hulp bijna niet uit te komen is, net als Lost Highway, een samenhangend en interessant geheel te maken.

De beste van Lynch is het voor mij niet met The Elephant Man in mijn toptien en Lost Highway in sfeer net wat sterker. Maar een opwaardering naar een hoger cijfer is wel op zijn plaats na deze kijkbeurt al is het alleen maar vanwege het vrouwelijk schoon.

Dissociatie lijkt me toch een beetje het sleutelwoord voor deze film. Het is best meesterlijk uitgevoerd; elk puzzelstukje heeft een eigen betekenis maar Lynch strooit ze at random rond. In de kern is het een misdaadverhaal waarin een vrouw haar lesbische vriendin uit jaloersheid wil laten vermoorden, maar daarna verliest ze haar grip op de realiteit en dwingt ze haar geest te vluchten in een alternatieve leefwereld om niet met de werkelijkheid geconfronteerd te moeten worden die haar mentaal kapot maakt .

Het is best een pittige film geworden, waarbij Lynch soms redelijk abstract te werk gaat (de Silencio scène, het "monster" achter het restaurant, de cowboy, de blue box) ... Maar het stoort niet en je rekent er intuïtief op dat dit allemaal wel een plaats krijgt. Ik vond Mulholland Drive dus wederom een knappe film van Lynch, die eigenlijk makkelijker wegkijkt dan ik voor ogen had en pas in het laatste half uur alles op zijn kop zet. Ik zou het niet mijn favoriete Lynch durven noemen maar ik ben er verdomd hard in opgegaan.

Euhm.

Er valt veel te zeggen over Mulholland Dr. (en David Lynch). Iedereen zal wel z'n eigen theorie hebben waarover de film nu eigenlijk gaat. Hoewel ik nog niet bijster veel van hem gezien heb, is duidelijk dat Lynch daar de regisseur naar is: een hoop vaagheid, metaforen en wat bizarre of absurde scènes (waar ik overigens goed heb om kunnen lachen) en hupsakee: de kijker heeft stof tot nadenken.

Ik vind dat nogal lui. Ook wat pretentieus. Een film hoeft van mij niet rechtlijnig te zijn, een beetje surrealisme is voor dit soort thrillers zelfs aan te raden. Het einde open laten (en de film spekken van een aantal clues die al dan niet ook echt waarde hebben voor het plot) is flauw. Een goedkoop trucje om nog lang over je film te laten doordenken. Nu, alle rariteiten daargelaten is dit simpelweg een film over de American Dream, weliswaar overgoten met een kritisch sausje. Meer hoef ik daar niet van te maken.

Waar ik wel ten volle van heb kunnen genieten is de verpakking waarin Lynch het brengt. Audiovisueel is dit een geweldige film, met voornamelijk het werk van Angelo Badalamenti dat er echt bovenuit springt. Zonder twijfel één van de beste scores in dit genre dat ik ooit gehoord heb. Alleen daarom al zou ik Mulholland Dr. misschien ooit opnieuw kijken.

Verder heb ik een behoorlijke cast gezien, waarin het aanvankelijk wat stroef, zelfs soapachtig, loopt - maar dat is ongetwijfeld ook weer een dingetje om een eigenaardig sfeertje te creëren. Na de twist valt dat stroeve weg, krijgen we opeens veel tempo en ook een heel anders acterende Naomi Watts. Dat dit (terecht) haar grote doorbraak betekende, moge duidelijk zijn.

Dus al bij al wel een behoorlijke film. De verpakking is geweldig, maar voor een plotgedreven film toch iets te flauw en gemakkelijk. Hoewel ik met de jaren minder fan van dit genre geworden ben, ben ik toch blij dat ik deze film nu pas gezien heb, en geen 10 jaar geleden.

3

Dit is nu zo'n film waarvan ik, na de eerste kijkbeurt, in feite geen idee had waar dit nu over ging, wat de regisseur wilde zeggen en waar ik nu precies naar had gekeken. Maar soms maakt dat niet uit. De eerste anderhalf uur is op een basisniveau in ieder geval te begrijpen, ergens lijkt de film van a naar z te gaan. Dan is er daarna natuurlijk die omslag maar ook dat deel daarna is in een zekere mate van c naar d ook goed te volgen. Binnen die twee delen volgens scènes elkaar logisch op en wat er verteld wordt is begrijpelijk.

Alleen inderdaad, die twee delen achter elkaar en sommige losse scènes (die intro, bij dat steegje achter het café) maken dat de film uiteindelijk in eerste instantie volstrekt onbegrijpelijk is. Maar omdat de film verder op dat basisniveau goed te volgen is, blijft deze boeien. Dat komt ook door de ijzersterke sfeer, direct ingezet met die dromerige nachtrit en de fantastische muziek van Badalementi. Dit zijn van die zeldzame films die enkel in en rond Hollywood en L.A. kunnen spelen. De sfeer is nu eens bevreemdend, dan weer naargeestig, dan zomers en zonnig maar altijd voelt de sfeer als onderdeel van het geheel en de film voelt ook als een coherent geheel. Enorm knap. En dat gevuld met veel losse prachtige momenten. Als gezegd dit nachtrit, maar ook in het theater, die seksscène.

Ik heb eigenlijk niets aan te merken hierop alleen voelt de film niet als de volle bak dus 4,5*.

Herziening in de bioscoop. Toen ik de film lang geleden zag snapte ik er niks van en vond hem vooral pretentieus. Ik kwam met de interviews van David Lynch geen steek verder omdat hij bij elke vraag om uitleg lekker makkelijk de "eigen interpretatie" kaart trok. Ik verdacht hem er van dat hij het zelf niet eens wist. Geïrriteerd gaf ik anderhalve ster. Later, na het zien van Inland Empire, besloot ik dat Lynch niks voor mij is en dat ik zijn volgende films niet meer hoef te zien. Nu deze opnieuw gerestaureerd in de bioscoop kwam verschenen ook opnieuw de lovende recensies die mij deden vermoeden dat ik misschien toch niet zo goed had opgelet, en dacht eraan Lynch nog een kans te geven door Mulholland Drive te gaan herzien. Zo onbevooroordeeld mogelijk begon ik aan de gerestaureerde versie op het grote doek, en heb van het begin tot het einde genoten. Ik kan de film nog steeds niet volledig uitleggen maar er zijn er weinig die dat kunnen, dus dat is geen schande. Als je met die gedachte aan deze film begint kun je er ook veel meer van genieten. Het is een geweldige film. Volgens mij was dit de doorbraak van Naomi Watts. Begrijpelijk en terecht, wat een goede actrice! Dit alles in combinatie met de geweldige soundtrack maakt van Mulholland Drive mijn meest succesvolle herziening ooit.

Tijd voor een herziening. Het is een film die eenzelfde impact op me blijft hebben als bij de release. Ik voel me meegezogen in het ‘verhaal’. Deze en andere films van Lynch vanaf Blue Velvet vormen samen een uniek oeuvre in de filmwereld dat me op één of andere manier raakt. Het bewijst voor mij wat voor een groot kunstenaar David Lynch is. Een term die weleens ijdel gebruikt wordt maar hier zeker van toepassing is. Het samenspel van beelden en muziek creëert een ongemakkelijke sfeer die tegelijk verleidelijk is. De grenzen tussen illusie en realiteit worden afgetast. En je blijft achter met beelden op het netvlies waarover je nog lang kan dromen.

Er is al heel veel geschreven over de inhoud van deze film dus daar kunnen we ons voordeel mee doen. Gelukkig overstijgt de kijkervaring alle analyse achteraf. En dat is de sleutel van de blijvende aantrekkingskracht voor velen onder ons.

Na Elephant Man, Wild At Heart en Dune de vierde Lynch voor mij, maar natuurlijk wel de eerste echt vage van hem die ik gezien heb.

De eerste helft valt de vaagheid mee. Een aantal scenes lijken willekeurig maar het is allemaal te volgen. De tweede helft begint de verwarring. Het lijkt er niet meer zo te doen wie wie is. Er worden identiteiten verwisseld en je lijkt een soort droomwereld in te stappen die vooral om Hollywood draait en zijdelings de mafioos aandoende invloedssferen daarvan. Ik wil er nog wel een keer een analyse van zien.

Nu wil ik niet de indruk wekken dat ik deze Lynch begrepen heb (als hij dit zelf al deed) of dit eventjes zelf bedenk. Maar de vraag "wie ben ik?" lijkt centraal te staan en het verraad of trouw daaraan (mijn indruk is dat Watts en Harring verschillende facetten van dezelfde persoon zijn, en ze zijn afwisselend trouw en zelfs intiem danwel is er overspel of zelfs de dood).

Watts is een openbaring en werd terecht een ster. Elke scene steelt ze met een maximum aan emotie die nooit teveel wordt aangezet. En dit is toch wel de film waarin je haar lang en goed kunt bekijken. Inclusief wat naakt inderdaad. Geen straf...

Er zijn hier en daar koddig aandoende absurde scenes. Maar het merendeel is serieuzer.

Lynch kon mooi filmen en weet sfeer in zijn scenes te stoppen waardoor je geboeit blijft, met een aangenaam tempo. Ook haalde hij duidelijk veel uit zijn acteurs. Dus ook al was het scenario misschien eentje van een warhoofd met koorts, hij was een begenadigd regisseur.

Twintig jaar geleden voor het eerst gezien. Ik had toen nog nooit van David Lynch gehoord en had geen idee waar ik aan begon; ik dacht een gewone thriller te gaan kijken. Die ervaring was onbetaalbaar, die gun ik iedereen.

Gek genoeg had ik de film sindsdien nooit meer gezien, maar nu hij weer eens in de bios draaide ging ik erheen. Ik heb inmiddels heel wat meer filmervaring en vreesde er een beetje voor dat hij tegen zou vallen, maar dat viel nogal mee.

Gelukkig wist ik tijdens het kijken niet (meer) dat het eerste deel een droom is en de tweede deel de werkelijkheid. Omdat ik opnieuw zo overdonderd was en verward raakte, besefte ik dat eigenlijk pas nadat hij was afgelopen. Ergens haalt die kennis de film een beetje onderuit. In een droom kan immers alles gebeuren en dat maakt het vaak een beetje een zwaktebod. Maar als je dan toch met droom en werkelijkheid speelt, doe het dan zoals Lynch het doet.

Ik heb een paar uurtjes lopen grasduinen op het www om te lezen over alle theorieën en symboliek en zo. Aan de ene kant wilde ik alles weten, maar ik merkte ook dat hoe meer ik erover las, hoe minder boeiend ik de film begon te vinden. Juist het mysterie maakt Mulholland Drive voor mij zo krachtig. Ik ben nogal een rationeel mens, en ik zie met lede ogen aan hoe de onderbuik het tegenwoordig vaak wint van het verstand. Maar als het om Lynch gaat is gevoel, voor mij althans, belangrijker dan ratio.

Wat een onwijs slechte film is dit zeg. Een plot dat al meerdere keren gedaan is. Overbodige scènes, langdradige scènes. En het geheel is gewoon compleet onsamenhangend. Wederom zo'n type film die door filosofen met 5* wordt beoordeeld omdat zij het "begrijpen", en ondertussen is "mulholland drive explained" een top search op Google. In mijn ogen heb je dan gefaald als regisseur, dus een terechte 0,5*.