Het is dus zo lang geleden dat ik Die Hard gezien had, dat ik me niet kon herinneren of ik eigenlijk ooit wel de hele film gezien had of dat ik er een keer op televisie midden in was gevallen. Het begin zei me in ieder geval helemaal niets meer. Ik had ook een idee van John McClane die aan een vliegtuig hangt in deze film, maar dat moet dan een vervolg zijn geweest. Mooi, want ik heb echt een ontzettende hekel aan dingen herbekijken die ik me nog goed herinner. En zo krijg je ook toch ook weer wat frisse inzichten:
- Toch wel fraaie post-moderne architectuur, dat Nakatomi Plaza, met die soort herinterpretatie van de art deco.
- Maar de film is toch vooral een ode aan de filmische mogelijkheden van de technische ruimte.
- Goede ontploffingen ook. Een schaalmodel opblazen ziet er toch gewoon beter uit dan het in de computer doen. We moeten terug!
- Een aantal scenes in het begin leken me geïnspireerd door Michael Manns meesterwerk Thief (wat uiteindelijk toch wel een nog veel betere film is.)
- Alan Rickman had een prima Duitse uitspraak.
- In deze tijd zagen Amerikaanse politiemensen er nog uit als politiemensen in normale uniformen, met normale dienstpistolen en met normale politieauto's. Met die pantserwagen en helikopters zie je wel al de eerste stappen richting de huidige robocops. Die film is ook uit 1988, dus blijkbaar begon zat die vermilitarisering toen in de Zeitgeist (er toch even een Duits woord in gooien, net als de film.)
- Een tijd zat ik een beetje te puzzelen wat de politieke insteek van de film nu was. Meestal is in actiefilms de buitenlandse multinational toch wel het kwaad, zeker een Japanse; Japan was toen toch wat China nu is. Maar Nakatomi lijkt een keurig bedrijf, dat ook nog carrièrekansen aan een vrouw biedt. De slechteriken zijn ook nadrukkelijk geen terroristen, maar ordinaire boeven en de film heeft duidelijk niets op heeft met politiediensten als organisatie. Uiteindelijk is het eigenlijk simpel: het is een liberale film. Internationale handel is goed, kansen voor iedereen die hard (dat was per ongeluk!) werkt en risico's neemt en een sigaretje opsteken moet mogen. En een dikke middelvinger naar big government in welke vorm dan ook en hypocriete roddelaars in de pers.
- Ik denk dat dat ook wel een rol speelt in de voortdurende populariteit van de film. Veel actiefilms van eind jaren 70/begin jaren 80 hebben die nationalistische "Fuck yeah, America!" toon en zijn ook vaak erg seksistisch. En de slechteriken zijn geen goed geklede blonde Duitsers, maar 'street punks', vaak met een flink percentage van niet-Europese afkomst. Zelfs als het niet heel expliciet is, krijgen die films zo toch een een groezelige vibe die Die Hard gelukkig mist.
- En dan is de film ook nog zo slim de uitwassen van systeem wel te bekritiseren in de persoon van Ellis. Voor de moderne kijker extra leuk omdat de doorgesnoven arrogante baardmans sterke gelijkenissen vertoont met Donald Trump Jr.
Alternatieve titel: The Enigma of Kaspar Hauser, 16 december 2025, 12:51 uur
De film die officieel Jeder für sich und Gott gegen allen[i/] heet, maar die iedereen altijd gewoon [i]Kaspar Hauser noemt. Na afloop even opgezocht hoe het zat met dit waar gebeurde verhaal en de Nederlandse Wikipedia-pagina blijkt zeer uitgebreid. Ook echt heel vaak verfilmd, voor het eerst al in 1915!
Wat opvalt is dat Herzog eigenlijk heel dicht bij het verhaal blijft zoals Hauser dat zelf vertelde, terwijl dat niet kan kloppen, want als hij echt jaren in een donkere stal opgesloten had gezeten, dan had hij rachitis gekregen en had hij al zijn spiermassa in zijn benen verloren. Hauser was sowieso een notoire leugenaar, iets dat Herzog helemaal weglaat. Tegelijkertijd lijkt Hauser wel degelijk echt ontwikkelingsachterstand te hebben gehad.
Maar voor Herzog gaat het in deze film niet om het mysterie rond Hauser zelf, maar veel meer om hoe de maatschappij reageert. Het slechtste geval is de burgemeester, die hem in een freakshow zet, om de kosten voor zijn verzorging te zetten. Maar zelfs de mensen die aardig voor hem zijn, zoals herr Daumer en het gezin van de agent, zien hem dan nog als project om op te voeden naar de normen van de tijd. Deze kijk is natuurlijk wel heel typisch voor begin jaren 70, waarin de discussie over wat als normaal wordt gezien en wie dat bepaalt, heel sterk was. Maar ook een discussie die weer erg actueel is.
Dit alles wordt gebracht in Herzogs typische net-niet-naturalistische stijl, die altijd een beetje een vervreemdend effect heeft, dat ik zeer waardeer, maar waar veel mensen ook op afknappen.. Hij laat Hauser, die een tiener was, spelen door de veel oudere outsider artiest Bruno S., omdat die een beetje een vergelijkbare geschiedenis had. Ook die typische mise-en-scène waarin alles heel leeg en/of geposeerd is, alsof het een schilderij uit die tijd is. Veel natuurschoon, waar Beieren zich goed voor leent. Huis en vooral de tuin van herr Daumer, met blijkbaar permanente bewoning door een ooievaar, zijn echt een plaatje.
