Meningen

Als groot Formule 1-fan vind ik het jammer dat er zo weinig documentaires of films over deze sport verschijnen. Afgelopen jaren lijkt daar echter verandering in te komen. Onlangs heb ik mij zodoende gewaagd aan dit project, en ik werd bijna twee uur lang meegesleept.

Overigens is de documentaire niet meer geheel actueel: vorig jaar overleed Jules Bianchi naar aanleiding van een zware crash een jaar eerder. Voor het eerst sinds het inktzwarte Imola-weekend van 1994 kreeg de sport een sterfgeval te verwerken. Naar aanleiding van Bianchi's crash wordt er momenteel met het spuuglelijke Halo getest; een systeem dat hierdoor nog niet wordt besproken.

Door een fijne combinatie van beeldmateriaal en interviews; is '1' zeer uitgebalanceerd. Na de confrontaties met zware crashes volgt er voortdurend een korte reflectie. Enige minpuntje is dat er weinig aandacht is voor de periode 1982-1994 en 1996-heden. Desalniettemin een indrukwekkend verhaal dat het veranderende tijdsbeeld uitstekend weergeeft.

4,5*

Vooraf was ik een beetje sceptisch omtrent 12 Years a Slave. Zodra een film over een gevoelig onderwerp als slavernij een Oscar wint ben ik al snel bang een belerend product voorgeschoteld te krijgen dat elke vijf minuten wordt ondersteund door een voice-over. Of was ik misschien niet stiekem teleurgesteld dat The Wolf of Wall Street naast alle prijzen greep? Ik was begin dit jaar tenslotte als een nieuwe Scorsese fan de bioscoop uitgelopen. Toch was ik gisteravond nóg meer onder indruk.

We maken kennis met een stukje geschiedenis dat weinig regisseurs durven aan te snijden. Quentin Tarantino deed recent een poging maar in Django Unchained bleven veel dingen verpakt onder zijn kenmerkende stijl van humor. Er gebeurden wel een paar schokkende dingen in Django maar uiteindelijk was dat toch een product dat vooral moest amuseren en bioscoopbezoekers aan het lachen moest maken. Ditmaal heb ik links en rechts gesnotter gehoord en had ik het zelf ook meerdere keren moeilijk om het droog te houden.

Steve McQueen heeft de juiste mensen naar voren geschoven want de (hoofd-)rollen werden ijzersterk neergezet. Behalve Chiwetel Ejiofor in de huid van Solomon en de bekroonde Lupita Nyong'o als Patsey vond ik Michael Fassbender waanzinnig goed acteren. Vanaf de eerste minuut heb je een hekel aan die man en dat wordt in de loop van de film alleen maar erger. Een slavendrijver die niets menselijks in zich lijkt te hebben en haast hardvochtiger is dan de fanatiekste SS-officier .

Tussen de ontberingen door ziet de kijker fraaie natuurbeelden wat de grauwheid enigszins wegneemt. Ook het gezang op de plantage gaf 12 Years a Slave net even een hoopvoller en optimistischer voorkomen. Hierdoor vind ik de film persoonlijk een stuk minder deprimerend dan Requiem for a Dream al blijft de toonzetting natuurlijk behoorlijk donker. McQueen lijkt als 'beeldenschepper' een natuurtalent want er waren een paar staaltjes die de tegenstellingen van de zwarten en blanken wel heel treffend naar voren brachten:

- Zo lijken de voorbijgangers op de slavenmarkt totaal geen belangstelling te hebben voor de handel die voor hun ogen plaatsvindt. Het feit dat slavernij volledig was geaccepteerd wordt hiermee op gepaste wijze onderstreept. Realistisch maar ook pijnlijk.
- Na een gewetenskwestie van Solomon die hij nauwelijks kan overwinnen besluit Fassbender het karwei zelf maar af te maken en slaat hij zijn productiefste slavin halfdood. Nadat ze wordt weggesleept komt er heel vluchtig een stukje zeep in beeld dat u en ik voor 89 cent in de supermarkt kopen. Meester Ebbs vind het nodig een totaal zinloze vete koste wat kost te winnen en gaat hiervoor letterlijk over lijken. Dit soort prestigeduels zullen destijds aan de orde van de dag zijn geweest en voor welk doel? Het gezag nog maar eens onderstrepen tegenover een allang murw gebeukte en volledig kansloze opponent?
- Later in de film maakt Solomon zijn timmerwerk af waar voor hem de nodige belangrijke dingen zijn gebeurd. Denk aan zijn kleine succesje op de 'meester' en het gesprek met Brad Pitt. Vervolgens zien we op de achtergrond het enorme huis van de plantage-eigenaren verschijnen en komt onmiddellijk de gedachte op hoe betekenisloos de overkapping voor hen feitelijk is.

Zijn er ook zwakke punten? Jazeker. Zo was het misschien nuttig geweest zo nu en dan een (geschat) jaartal te melden. Nu kan ik mij voorstellen dat sommigen kunnen denken dat de film een tijdspannen van drie, vijf of acht jaar beslaat in plaats van twaalf. Verder zette Pitt zijn accent in het begin wel erg sterk aan en waren er nog enkele schoonheidsfoutjes. Toch laat ik mijn gevoel spreken en die zegt dat er weinig films zijn geweest die mij op bepaalde momenten zo sterk wisten te raken. Als product is 12 Years a Slave niet volmaakt maar de indruk die het achterlaat is beklemmend en ongekend confronterend. Je hebt nauwelijks de indruk naar een film te kijken en het idee dat dit allemaal één op één werkelijk is gebeurd is ronduit schokkend.

Nadat de aftiteling verscheen had ik even een tijdje nodig om de krachten bijeen te rapen. Gelukkig maakten de dames naast mij ook geen haast om hun jassen te pakken waardoor ik de film even kon laten inwerken. Een werkje dat mij absoluut bij zal blijven.

5*

Zeer vermakelijke actiefilm. Allereerst hebben de hoofdrolspelers een goede chemie wat altijd prettig is om naar te kijken. Ook de humor is goed in het verhaal gegoten, nergens wordt het irritant of over-the-top. Het plot stelt alleen niet veel voor en op een gegeven moment is iedereen verdacht waardoor het geheel soms rommelig overkomt.

Wel is de film mooi geschoten, geen hyperactieve montage zoals je dat zo vaak tegenkomt. De autoliefhebber komt ook aan z'n trekken: zou Dodge z'n portemonnee hebben opengetrokken? Een leuk tussendoortje dat misschien niet in mijn Dvd-collectie hoeft te belanden maar in de bios uitstekend tot z'n recht komt.

3,5*