Het allerbeste en het dramatisch slechte van 2024 en alles daar tussenin: 'Er is sprake van een hele gekke balans'

De ene film is memorabeler is dan de andere, dat is gewoon een feit. Dat blijkt wel nu ik dit zit te typen, terwijl ik poog de rode draad – of überhaupt details! – van sommige films die ik in het afgelopen jaar heb gerecenseerd op te diepen uit mijn herinneringen. Zonder de artikelen zelf erop na te slaan, want dat staat gelijk aan valsspelen.

Sinds cinema van toffe hobby promoveerde naar mijn persoonlijke passie, ben ik kritischer geworden op wat ik bekijk. En vooral ook hoe. Dat geldt voor vele van onze vaste bezoekers wel, denk ik. Het maakt films bekijken voor mij persoonlijk veel intensiever, maar ook uitdagender. Want ik probeer alles in me op te nemen, maar tegelijkertijd staat er ook zo'n filter aan dat me telkens terugroept naar de realiteit. Er is sprake van een hele gekke balans. Of toch niet?

Lees ook: IJzersterke misdaadfilm met Denzel Washington en Russell Crowe verdwijnt heel gauw van Netflix

Want eigenlijk is het heel normaal dat er intern alarmbellen afgaan, zodra je de grote lijnen al begint te zien en/of wanneer je niet meer gelooft wat er op het scherm geprojecteerd wordt. Ik neem even The Holdovers als voorbeeld. Helemaal aan het begin vertelt de docent Paul Hunham (Paul Giamatti), onze protagonist, aan het schoolhoofd dat hij zijn nek niet zal uitsteken voor zijn leerlingen.

Ik was blind de film in gegaan, maar snapte meteen al dat dit de opvatting was die uitgedaagd zou gaan worden. Het wereldbeeld waarvan de hoofdfiguur in de komende twee uren alle tijd en ruimte zou krijgen om het bij te schaven. Deze voorkennis maakte gelukkig niks uit, want de rest van de film wist me volledig in te palmen. Toch stond ik voor een kort moment naast het verhaal, in plaats van dat ik me in de lokalen en slaapzalen van Barton Academy bevond.

In de afgelopen maanden heb ik me op allerlei plekken over heel de wereld begeven. Van het noorden van Oostenrijk in de achttiende eeuw tot aan Chili in '66. Van een judomat in Georgië tot in de scootmobiel van een kwieke bejaarde. Ik keek mee over de schouder van een glazendraaier en hoste mee in het publiek van een beginnende band, die een dag daarvoor nog niet bestond. Oké, voor het maken van deze opsomming heb ik toch kort het recensieoverzicht erbij gepakt, sorry!

Het is uitermate lastig om een volledig toplijstje te maken van tien titels uit de dertig die ik in de afgelopen maanden heb gezien en waarover ik een review gepend – of, nou ja, getypt – heb. Er zat zo veel kwaliteit tussen, dat ik er met dat stramien sowieso een paar belangrijke laat liggen. Dus heb ik een paar categorieën uit mijn spreekwoordelijke hoge hoed getoverd waar onderstaande producties het meeste aan voldeden voor mij.

Deze films vormden enkele van de vele hoogte- en dieptepunten van mijn debuutjaar als de huisrecensent van MovieMeter. Het was een wervelwind van audiovisuele proporties – en dan heb ik Twisters nog niet eens gezien! –, die met een beetje geluk in het niet mag vallen bij wat 2025 te bieden heeft. Maar eerst nog even aandacht voor de afgelopen acht maanden.

Ik hoop dat jullie genieten van deze terugblik. Later deze week ben ik wederom te vinden in Slieker Film, en komt er weer als vanouds een recensie online. Ik wens jullie, ook namens de voltallige redactie, een hele prettige jaarwisseling toe. Dat alle goeds, liefde en cinematische vreugde jullie deel mogen zijn in 2025, en tot de volgende!

De Slechtste

December begon niet best. De maand ving namelijk aan met Megalopolis, die mijn eerste onvoldoende* van het jaar kreeg. Er zouden nog twee films voor mij volgen om te recenseren alvorens het jaar werd afgesloten, en de eerstvolgende kon mij evenmin bekoren. Dat was Monsieur Aznavour, een biopic over de Armeense zanger met Franse nationaliteit die voor velen een symbool is – en daarom veel meer verdient dan dit gedrocht.

De film begon veelbelovend, maar werd daarna gewoon een visuele compilatie bij de grootste successen van de zanger. De ziel waarmee de beste man zong was in de film zelf schrikbarend afwezig. Er werd met losse scènes geen bevredigend verhaal verteld en voor het gros van de speelduur moest ik mezelf dwingen om niet vroegtijdig de zaal te verlaten. Gelukkig mocht ik een week later verslag doen van de Roemeense film Anul Nou Care N-a Fost, die het gemiddelde van december weer wat opkrikte. Mijn volledige recensie van Monsieur Aznavour lees je hier.

*=Mijn eerste officiële onvoldoende, want met terugwerkende kracht verdiende La Contadora de Películas, welke een mager zesje kreeg, die eigenlijk ook niet.

De Beste

Ook al bestempel ik een film als de beste die ik dit jaar zag, dan hoeft het nog niet mijn favoriet te zijn. Daar komt meer persoonlijke voorkeur bij kijken – en ja, die komt later in deze lijst nog voor. Maar Witte Flits ging wel zo mooi en gevoelig met een heikel onderwerp – euthanasie – om, dat ik niet anders kan dan die op dit voetstuk te zetten. Het is de enige film die ik recenseerde waar ik de volledige score aan gaf; daar ben ik namelijk erg voorzichtig mee.

Maar hier kon ik niet anders. Het scenario, de regie en het spel zijn allemaal zo sterk, dat je werkelijk het gevoel krijgt dat je bij de ouders van de titelfiguur in de auto zit. Of met hen en hun zoon aan tafel in gesprek met de behandelaar. De liefde en de pijn zijn bijna tastbaar. Ook sterk hoe aan het begin zoon Rick goeddeels buiten beeld werd gehouden in scènes met zijn ouders, om ons te vertellen dat dit verhaal om hen gaat. Ik heb drie maanden geleden uitgebreid verslag van de film gedaan, voor de geïnteresseerden.

De Vreemdste

Nee, dat is voor mij niet The Substance, ook al was ik daar extreem lyrisch over. Grappig genoeg heeft die film met de uiteindelijke 'winnaar' wel actrice Margaret Qualley gemeen. De meest bizarre film die ik dit jaar heb mogen recenseren is namelijk Kinds of Kindness. Eerder genoemde film van Coralie Fargeat is extreem en grotesk, maar heeft een plot dat vele malen makkelijker te volgen is.

Daar heeft Kinds of Kindness er zelfs drie van, waar je absoluut verbinding tussen wilt gaan zoeken. Wat ik in mijn recensie al aangaf; doe dat liever niet. Probeer hier gewoon in mee te gaan, laat het geheel achteraf bezinken en vel er dan een oordeel over. Toen ik nog veel jonger was, zei iemand – ik weet helaas niet meer wie – op televisie dat je kunst vooral niet moet begrijpen. Dat vond ik destijds een nogal pretentieuze en onzinnige opmerking, maar nu snap ik wat ermee bedoeld wordt. Zodra iets een definitieve betekenis krijgt, wordt het betekenisloos.

De Grappigste

Ik heb geen categorie voor Aandoenlijkste toegevoegd, maar dikke kans dat deze film daar ook onder zou vallen. Thelma is een hoogst onwaarschijnlijk verhaal – sterker nog, de persoon op wie de titelfiguur gebaseerd is, kon voorkomen dat ze werd opgelicht. Dat kan deze pittige tante helaas niet zeggen, dus zet ze alles op alles om met dit kwaad af te rekenen. Hoogst persoonlijk. Op een scootmobiel nog wel.

Echt mooi hoe dit ene verhaal zoveel thema's omvat en op een natuurlijke manier aan elkaar rijgt. Het verloederen van de samenleving, het ouder worden, de kloof tussen generaties, het opgeven van zelfstandigheid, het opgroeien, iets nuttigs gaan doen met je leven en dan heb ik er waarschijnlijk wel een paar over het hoofd gezien. Wie de leeftijd van Thelma Post nadert of reeds heeft bereikt, kan zich in haar herkennen. Vroegere generaties weten wat hen mogelijk te wachten staat. Verdere beslommeringen lees je in mijn review.

De Grimmigste

Ik heb een hoop prachtige dramafilms mogen meemaken. Sterker nog, Des Teufels Bad valt ook nog eens onder het kopje historische horror. Hoe mooi en ontzagwekkend de landelijke van wouden omgeven Oostenrijkse regio ook is vastgelegd, het komt allemaal heel duister en kil op je over. Uitzichtloos, eigenlijk. En dat is perfect, want beeld je eens in hoe Agnes zich moet voelen, die letterlijk en figuurlijk muurvast zit.

De bossen en de bergen zijn een openluchtgevangenis, gesticht en de hel in één. Nog schokkender is dat het lot van deze vrouw gebaseerd is op dat van vele anderen die in die tijd leefden. Dit doet de noemer horror nog beter gelden. Dat mensen een verhaal als dit kunnen bedenken is al eng. Maar dat men het in de achttiende eeuw in groten getale onderging, is vele malen schrikwekkender. Lees mijn uitgebreide reactie en huiver!

De Favoriet

Hoewel ik deze met 'slechts' een 4,5/5 beloonde, is het mijn persoonlijke hoogtepuntje van het jaar. We hebben het over Head South, een film die me nog dagenlang vervulde van euforie! Ik lees eigenlijk nimmer de beschrijvingen van de films die ik ga zien, het liefst beleef ik die zo onbevangen mogelijk. Maar ik wilde toch graag de context weten van de basgitaarkop op die poster.

Er vielen me een aantal termen op, waarna ik het scherm dichtklapte van de webpagina die me meer kon vertellen. Al wat ik absorbeerde was 'Nieuw-Zeeland, 1979'. O ja, en 'underground postpunkmuziekscene'. Dat laatste is niet alleen een woord waarmee je ieder potje Scrabble wint, maar ook nog eens mijn favoriete genre! Postpunk, dus – dat 'muziekscene' is een optionele toevoeging.

Ik nam meteen contact op met de programmeur en het hoofd techniek van Slieker Film om te vertellen dat ik die week echt Head South moest verslaan. En ik kreeg mijn zin, gelukkig. Het is een grappige, ontroerende en energieke film, die wel enige raakvlakken heeft met Awaydays, die je de Britse tegenhanger zou kunnen noemen. Sterker nog, bekijk die films achter elkaar en je hebt een te gekke Double Feature – daar heb ik zelfs een heel stuk over geschreven! Voor enkel de review van Head South klik je hier.

De Bonus

Oké, oké, ik snap dat je dit als valsspelen zou kunnen zien, maar dan moet je niet bij mij wezen. Ik bepaal de regels n- o, wacht. Ja, dat doe ik wel degelijk. Goed! Ahem, ik bepaal hier de regels, dus ik zeg dat ik nog even extra aandacht mag besteden aan een schitterende film waar ik al lovende woorden over sprak aan het begin van dit ellenlange artikel: The Holdovers.

Enkele dagen geleden heb ik deze voor de derde keer gezien. Wat je van mij moet weten, is dat ik er geen fan van ben om heel recente films in mijn Top 10 te zetten. Komt een film dit jaar uit, dan vind ik dat hij wel heel goed moet zijn om daarvoor in aanmerking te komen, maar alsnog laat ik hem liever lang genoeg bezinken om zeker te zijn dat ik die stap wil zetten. Dit juweeltje ga ik er binnenkort echter aan toevoegen – ook al heb ik geen flauw idee wat ik er dan uit moet halen.

Het winterse weer kan niet voorkomen dat ik helemaal warm van binnen word door The Holdovers. Het verhaal en plot laten zich absoluut raden, maar zijn zo rijk in detail en nuance dat dit geen enkele hindernis is om geheel in vervoering te raken. En de cast is zo fenomenaal op elkaar ingespeeld dat me losrukken van het scherm onmogelijk was. De film is een schitterende tijdreis met een zalige soundtrack, die ik keer op keer kan beleven. Ik zag de film enkele maanden voor mijn aanstelling bij MovieMeter voor het eerst, dus een officiële recensie ontbreekt. Op het forum heb ik er gelukkig nog wel uitvoerig bij stilgestaan.

Oké, nu hou ik echt op!