Des Teufels Bad (2024)

Vanaf 21 november 2024 in de bioscoop (September Film Distribution)

EDIT: vanaf 7 november 2024 in de bioscoop

Het lijk van een vrouw wordt aan het volk tentoongesteld en is een waarschuwing aan alle vrouwen die het wagen om zich aan de rigide regels te onttrekken zoals die bijvoorbeeld gelden bij de verbintenis tussen man en vrouw. De dode vrouw heeft een ernstig vergrijp gepleegd. Ze heeft een huilende zuigeling in een waterval gegooid. In de loop van de film worden de achtergronden van deze ontstellende epiloog die verwijst naar de titel, geopenbaard.
We schrijven het midden van de 18e eeuw. Van depressieve mensen (met suïcidale neigingen) werd gezegd dat zij in het bad van de duivel gevangen zaten. Van zelfmoord kon echter geen sprake zijn. Volgens de kerkleer immers een doodzonde waarvoor de beoefenaar het eeuwige hellevuur wachtte. Voor de melancholicus met een zelfmoordgedachte bestond een oplossing. Er ontstond een fenomeen dat men heden ten dage als suicide by proxy aanduidt. Indirecte zelfmoord zou je kunnen zeggen.
Om het eeuwige hellevuur te ontlopen, pleegden vrouwen ritueel uitgevoerde moorden op (veelal) kinderen, waarna ze ter dood werden veroordeeld. Waarom kinderen? Kinderen bevonden zich nog in een staat van onschuld. Hun zieltjes zouden derhalve direct naar het hemelse rijk opvaren. No harm done. Er speelde ook een andere meevaller. Voor de terechtstelling zette de dader zich nog even in de biechtstoel om de genade van de biechtvader te ontvangen en zodoende vrij van zonden eveneens hemelwaarts te kunnen gaan.
Voor het regisseursduo Veronika Franz en Severin Fiala die ik al kende van de films Ich Seh Ich Seh (2014) en The Lodge (2019), dient het fenomeen als uitgangspunt voor een duistere filmreis in de geschiedenis. In het middelpunt staat Agnes. Een fijngevoelige en diepgelovige vrouw die in een arm en katholiek gehucht ergens in Oostenrijk leeft en daar trouwt met een man met wie ze een vreugdeloos huwelijk beleeft. Ze geraakt in een depressie. Des Teufels Bad is geen vrolijke film.
Een dichte nevel hangt over de dalen. De huisjes zijn donker. De gezichten van de bewoners hard en getekend. De personages tonen weinig emotie. Ze hebben zich bij de omstandigheden neergelegd en stralen daarbij een bepaalde verbetenheid uit om niet op te geven. Een grauw kleurenpalet domineert de film die steeds weer delicate details van het glansloze leven in de arme en patriarchale boerengemeenschap exposeert en daardoor de kijker enig begrip verschaft in de melancholische gemoedstoestand van Agnes. Wat een ellende.
Op een paar schokkende momenten na volgt de film een rustige verteltrant. Pas tegen het einde sluipt uitbundiger emotionaliteit de film binnen wanneer Agnes in een indrukwekkende scène bij de biechtvader iets blootgeeft van haar depressieve staat en haar zielenpijn. De film neemt afscheid van de kijker met een scène die zowel gruwelijk als mooi is. Een gruwelijke scène die eveneens een kort moment van vrouwelijke solidariteit laat zien. Wellicht de enige hoopvolle flinter in deze sombere film die een gruwelijk deprimerend beeld laat zien van het leven in een armoedige, (bij)gelovige en patriarchale gemeenschap in oude tijden. Met dat ene flintertje hoop moet de kijker het doen. Des Teufels Bad is een tragische, deprimerende maar ook erg mooie film.

Het is 1750 in Oberösterreich (het noordoostelijke deel van Oostenrijk). Terwijl een onberoerd kijkende vrouw [Natalija Baranova] met een huilende baby door het bos loopt, voel je dat er iets vreselijks staat te gebeuren. Het kost de vrouw letterlijk haar kop en die wordt, met de rest van haar lichaam, tentoon gesteld aan de plaatselijke omgeving. Na deze schokkende proloog richt het verhaal zich op Agnes, een jonge vrouw die voorbestemd is om te trouwen kinderen te krijgen. Mede door de sociale druk die dat met zich mee brengt, worstelt Agnes enorm met haar emoties. Fiala en Franz houden het tempo bewust laag met lange, ononderbroken takes, routinematig handelingen en een minimum aan dialoog. De troosteloze, vaak ook letterlijke kille omgeving versterkt het gevoel van eenzaamheid en isolement. Vanzelfsprekend stelt die benadering je geduld op de proef, maar daarvoor krijg je wel een indrukwekkende ontknoping voor terug, verankerd door het rauwe, ingeleefde en uiteindelijk onvergetelijke spel van Plaschg, die ook verantwoordelijk was voor de muziek. Voor zowel haar spel als haar score mocht ze de Oostenrijkse filmprijs in ontvangst nemen. Dit won dezelfde prijs voor beste vrouwelijke bijrol (Hofstätter), beste film (Ulrich Seidl), beste montage (Michael Palm), beste make-up (Judith Kröher, Tünde Kiss-Benke) en beste production design (Andreas Donhauser, Renate Martin).

Op de kijkstapel voor de challenge, joolstein?

JA, die staat hier netjes te wachten tot na 13 september en dat is niet de enige ! Nog nooit was de horrorchallenge zo ver weg...

Regisseursduo Veronika Franz en Severin Fiala (oom en neef van elkaar in het dagelijks leven) leverden eerder prima genrewerkjes als Ich Seh Ich Seh (2014) en The Lodge (2019). Duidelijk filmmakers die volkomen op hun gemak zijn om hun karakters veelal op dezelfde locatie te laten. Na hun Engelstalige uitstapje met Riley Keough, zoeken ze in Des Teufels Bad het Oostenrijkse platteland op van de 1750's, waar een vrouw geen eigen stem had en de verstikkende realiteit van het harde, dagelijks bestaan werd gekenmerkt door religieuze dogma's en taboes.

Het achttiende eeuwse dorpje waar Agnes woont is er een als zovelen: omringd door bossen. Op een heuveltop wordt het onthoofde lijk van een opgehangen vrouw tentoongesteld, als straf voor het doden van haar baby, en als voorbeeld. Een waarschuwing. Een voorteken? De diepgelovige en zeer gevoelige Agnes bekijkt de dode vrouw met medelijden. Maar ook met verlangen: ze voelt zich een vreemde in de wereld van haar man Wolf, met wie ze net getrouwd is. Het is een emotioneel kille wereld die bestaat uit werk, klusjes en verwachtingen. Agnes trekt zich steeds meer in zichzelf terug. Haar interne gevangenis wordt steeds beklemmender, haar melancholie overweldigender. Al snel lijkt haar enige uitweg een schokkende gewelddaad te zijn.

Ik vraag me af hoeveel vrouwen (mannen ook trouwens) er in dit soort gesloten verstikkende gemeenschapjes depressief zijn geweest. Net als Eggers The Vvitch (waarmee vergelijkingen onvermijdelijk lijken), is Des Teufels Bad gebaseerd op uitgebreid historisch onderzoek naar een dogmatische een maas in de kerkelijke geschriften en geboden, waar mensen die geen andere uitweg meer zagen zich van bedienden: Het plegen van een misdaad die onvermijdelijk tot hun executie zou leiden. Zelfmoord kon immers niet, want dat was een enkeltje naar de hel. Maar bij een moord kon men voor zijn of haar executie de biecht afleggen, en na absolutie alsnog het pad naar de hemel veiligstellen. Talk about a loophole. Kennelijk zijn hier werkelijk honderden historische gevallen van bekend.

Des Teufels Bad kan ook prima als art slowburn horror gekeken worden, als period horror of als folk horror. Hij is traag, hij is arty, en moeilijk om een genrelabel op te plakken; een standaardhorror die het gros van de kijkers zal bekoren, is het sowieso niet. Toch hoop ik dat meer filmliefhebbers hun weg naar dit werkje vinden, en hem wellicht in de laatste dagen van deze challenge nog in de bioscoop meepakken. De film greep in Berlijn naast de Gouden Beer, maar won wel de Zilveren Beer voor Outstanding Artistic Contribution voor de cinematografie van Martin Gschlacht.

Naast de mooie op 35mm geschoten beelden en de uitmuntende art direction, speelt Anja Plaschg het getroebleerde karakter van Agnes erg geloofwaardig, en zorgt de verontrustende score voor een mooie ondertoon aan de onheilspellende sfeer. Deze muziek is trouwens ook van haar hand, aangezien Plasch naast een naturel actrice ook het nodige muzikaal talent in huis heeft als Soap&Skin.

Pff. Dat Einde. En check vooral de trailer.

4,2*

“As my troubles left me weary of this life, it came to me to commit a murder.”

Een psychologische historisch kostuumdrama. Want dit is geen horrorfilm maar een film over een vrouw die het leven zelf ervaart als horror. Een historische stuk, dat zich afspeelt in Opper-Oostenrijk in 1750, Een tijdperk dat nog ver verwijderd is van Sigmund Freud en zijn theorieën die de wereld meer duiding gaven.

Nadat je, een vrouw iets onbeschrijfelijks ziet doen, gaat de film naar een Oostenrijks gehucht waar een jonge vrouw genaamd Agnes (Anja Plaschg) trouwt met Wolf (David Scheid) Maar haar huwelijk blijkt niet zo gelukkig als verwacht. Wolf is zorgzaam maar afstandelijk en negeert Agnes' emotionele en seksuele behoeften. Een klap voor Agnes, die wanhopig met een baby aan de algemene verwachtingen van de gehechte gemeenschap wilde voldoen.

Agnes voelt zich dus niet op haar plek in deze wereld, heeft symptomen van acedia, melancholie of zwartgalligheid Kortom haar mentale toestand is niet heel erg goed te noemen. Haar gedrag wordt steeds grilliger maar religie leert dat zelfmoord eeuwige verdoemenis betekend. Ze wordt naar de plaatselijke 'kapper' gebracht. Echter de eerdere ontdekking van een lichaam van een tentoongestelde geëxecuteerde vrouw brengt uiteindelijk een oplossing ...

Dit klinkt misschien als een verzonnen folk-horror, maar dat is dit niet! De film is namelijk gebaseerd op het historische onderzoek van Kathy Stuart Die onderzocht de opkomst van een in de zeventiende en achttiende eeuw veel voorkomende nieuwe "misdaad", in het Duitstalige Midden-Europa en Scandinavië. "Zelfmoord bij volmacht" Het karakter van Agnes is gebaseerd op de historische procesverslagen van, Ewa Lizlfellnerin, onthoofd in Opper-Oostenrijk in 1762, en Agnes Catherina Schickin, berecht in Württemberg in 1704. Die na een onfortuinlijke daad, berouw toonde, biechtte, waarna ze eucharistie en een religieuze openbare executie verlossing ontvingen.

Ik twijfel een beetje over de cijferbeoordeling. Het is een meeslepende film die prachtig is geschoten en de acteerprestaties (van vooral Soap&Skin muzikant Anja Plaschg) zijn geweldig, maar het is ook beetje een sleur om doorheen te komen. De film is in een zeer langzaam tempo en laat het dagelijkse boerenleven in de 18e eeuw zien. Meer frustrerend omdat ze het een horror-aanduiding meegegeven en er heel wat tijd overheen gaat voordat er wat gebeurd. Bepaalde scènes zijn schokkend, maar behoren tot de gewoontes van de tijd en bestaan niet voor de schokwaarde. Enfin uiteindelijk overwint de zeer realistische weergave van een tijdperiode en wat voor verschrikkingen de mens voor zichzelf blijkbaar weet te creëren!

Deze film gisteren meegepikt op het filmfestival van Gent. Het regisseursduo zat in de zaal en nam na afloop de tijd om op vragen uit het publiek te antwoorden. Niet dat er nog veel vragen beantwoord moesten worden, want het tekstje vlak voor de credits verduidelijkte al één en ander. Voor de film begon, vertelde Severin Fiala ons dat deze folk horror op louter historische feiten berust, maar dat lijkt mij toch wat overdreven. Dat een vinger van een terdoodveroordeelde volgens lokale folklore geluk zou brengen, vind ik straf, maar kan ik gezien de pagaanse achtergrond van de Oostenrijkers nog geloven, al was Oostenrijk in de 18de eeuw al bijna 1000 jaar christelijk en waren de meeste germaanse gebruiken tegen dan wel al in de vergetelheid gekomen. De festiviteiten waarbij mensenbloed gedronken werd, lijken mij uitsluitend ontsproten uit de zieke breinen van de filmmakers, al was er het fenomeen van de beul-dokter die deze twee ogenschijnlijk tegenstrijdige jobs combineerde om een centje bij te verdienen. De chirurgijn die een soort van hamam uitbaat waar vrouwen en mannen naakt door elkaar zitten, was evenwel met zekerheid niet aan de orde in vroegmodern Europa, of eender waar elders, maar afijn. Het kijkt wel lekker weg allemaal. Wellicht bedoelde de regisseur met zijn historiche claim uitsluitend het fenomeen van suicide-by-proxy om ondanks moord in het hemelrijk te kunnen komen.

De film opent ijzersterk met fenomenaal gefilmde natuurpracht. Meteen wordt alles uit de kast gehaald: schokkend en prachtig tegelijk. Je zit als kijker direct wat rechter in je stoel. Daarna volgt een langgerekte kroniek van depressie en religie waarbij de kijker op een dwaalspoor wordt gezet. Je verwacht ergens dat middels die afgesneden vinger een vloek overgedragen werd, maar uiteindelijk blijken er geen bovennatuurlijke motieven mee te spelen. De hallucinaties komen van het rattenvergif, het gestoorde gedrag komt voort uit depressie. Geen vloek of zegen speelt een rol van betekenis.

Agnes, een Oostenrijkse kwezel, is de protagoniste. Zij trouwt met een homoseksueel (subtiel gehint op het huwelijksfeest en later explicieter in de poging tot seksscène) die vanwege de heteronormativiteit in de vroegmoderne Oostenrijkse bossen in de kast moet blijven. Dat is het begin van de mentale neergang die enkel maar erger wordt. Geloof en bijgeloof houden de dorpelingen en dan met name Agnes in de ban tot het uiteindelijk faliekant uit de klauwen loopt met een suicide-by-proxy. De christelijke moraal van destijds is hier kop van Jut. Her en der lees ik dat ook de patriarchale sociale verhoudingen op de korrel genomen worden, maar dat interpreteer ik toch anders: eigenlijk ligt het probleem volledig bij Agnes. Zowel haar vent als haar schoonmoeder hebben geen slechte bedoelingen en hebben zelfs behoorlijk wat geduld met de labiele vrouw die ze in huis gehaald hebben. Ook de dorpelingen zijn eerder behulpzaam dan veroordelend. De verwijten van de schoonmoeder, die eerst als een soort villain wordt neergezet, zijn stuk voor stuk terecht.

Des Teufels Bad is meer drama dan horror en doet qua sfeer soms denken aan The Witch, al hangt de dreiging hier minder in de lucht. Slowburners zijn normaliter niet aan mij besteed, maar de fotografie was om van te smullen. Ook het sound design was bij momenten fantastisch. Wanneer het haardvuur knettert op beeld, dan voel je in de zaal de warmte en ook als de camera in de huizen draait, kan je het stof en de viezigheid bijna ruiken. Het kleurgebruik, de score, de gehavende smoelwerken van de dorpelingen... Een kunstwerkje is dit wel. Dat hield mij vast tijdens de tragere momenten waardoor de film nooit saai werd. Hoewel er niet veel gebeurt, is de vertelling meesterlijk en daarom 3,5* waard.

Het is bijna onmogelijk te vatten dat Des Teufels Bad op waargebeurde feiten werd gebaseerd. Het totale gegeven is ronduit verschrikkelijk. De omvang en impact van dit erg macabere onderwerp wordt zeer goed weergegeven. De film is nihilistisch, zwart, uitzichtloos en verontrustend. Vooral bij het laatste half uur zat ik erg ongemakkelijk in mijn stoel. Af en toe richte ik mijn blik naar mijn man voor wat soelaas te zoeken maar dat was tevergeefs. Hij zat ook met horror in de ogen te staren naar wat er zich op het scherm aan het ontvouwen was.

Dit is eerst en vooral een drama dat focust op een vrouw in een hopeloos huwelijk met een (volgens implicatie) homoseksuele man. Sowieso al een erg ongemakkelijke situatie. Erger nog dat ze onder druk komt te staan van haar werk, schoonmoeder, maatschappij en onbeantwoorde kinderwens. Een mens zou van minder depressief worden. De vrouw, Agnes, wordt weergaloos vertolkt door Anja Plaschg.

Folk Horror is enorm hit or miss met mij. Naar mijn mening zijn het voornamelijk arthouse/slow burns die tergend traag voortkabbelen richting een "spectaculaire" finale. Hier en daar gooit men er nog wat expliciet het slachten en villen van boerderijdieren tussen om het publiek toch een naar gevoel te geven. Het is iets wat ik snel doorzie en minder mijn meug is. Dit had ik ook wel bij deze film maar vanwege het onderwerp en de wel erg mooie cinematografie werd het allemaal wel nog de moeite.

Mijn rating wordt hard beïnvloed door het feit dat deze stijl me iets minder ligt. Toch heb ik heel lang getwijfeld maar ik ga afronden naar beneden. Toch is het een film die ik iedereen kan aanraden als je van gegronde, lugubere horror houdt.

3,5*

Ik had al wat positieve verhalen gelezen en vermoedde al dat dit wel in mijn straatje zou liggen. Maar poeh he, wat een film is dit. Een inktzwart historisch drama dat zich afspeelt op het platteland van Oostenrijk, zo ergens in de 18e eeuw. Het plot draait vooral om de ongelukkige Agnes én om de alomaanwezige kerk, die er ook voor zorgt dat mensen zich in rare bochten wringen. Agnes is ongelukkig getrouwd, en eigenlijk gewoon in het algemeen ongelukkig. Maar ja, zelfmoord betekent dat je je zonden niet kan opbiechten, geen laatste rites kan krijgen, dus dat is een enkeltje hel. Wat doe je dan?

Een onschuldig kind vermoorden - nog een pure ziel dus die gaat sowieso naar de hemel. En het betekent dat je voor je executie je zonden kan laten vergeven. Emotioneel hartverscheurend, en ook geen verschijnsel wat uit de weelderige verbeelding van een filmmaker komt - dit is écht iets wat gebeurde toendertijd en is ook gebaseerd op historische feiten (in hoeverre het het historische verhaal echt volgt, geen idee en ook wat minder belangrijk). Maar de film ziet er ook uit als een plaatje, fraaie historische beelden en een overtuigende setting van een paar eeuwen terug. Inclusief de sociaal claustrofobische sfeer die er hangt. Ik ben onder de indruk, en het zit er dik in dat ik deze ook nog in de bios mee ga pakken te zijner tijd.

Het grootste deel van de film zat ik op "degelijk" want het onderwerp/thema hebben we globaal aldus vaker gezien. Maar de afronding tilde het nog een stukje omhoog; sterk gedaan, en niet alleen van Plaschg die me wel even rillend en vol bewondering op de stoel deed zitten. De niet-afwendende blik van alle leed past goed bij Seidl als regisseur. Historische weergave ook overtuigend. Sterke film. En weerzinwekkend.

Indringend portret van een vrouw in gevangenschap.

Niet zozeer letterlijk, maar in de mistige vallei waar Agnes’ kleine nederzetting zich bevindt, moet ze zich zien te verhouden tot de dogmatische uitvloeiselen van de kerk enerzijds en een weliswaar zachtaardige maar onwellustige echtgenoot Wolf anderzijds. Onder de druk van de tijdgeest is het baren van een kind zo’n beetje het belangrijkste waar haar bestaan als vrouw waarde aan kan ontlenen. Naast uiteraard het dagelijkse werk verrichten, het koken voor haar man, bidden tot God en alle andere kleine gebruiken die het geloof de dorpelingen oplegt. Van haar verse schoonmoeder moet ze zelfs gebedjes in een pruttelende pan fluisteren, om het eten voor haar man van de juiste smaak te voorzien, ik bedoel maar.

De film schetst een ogenschijnlijk natuurgetrouw beeld van het leven in de vallei, waarbij de distinctieve invulling van iedere dagbesteding of ritueel (of het nou gaat om vissen, een geit slachten, kleren wassen in de rivier of het vieren van het huwelijksritueel) een degelijke documentatie verraadt. Historisch feitelijk of niet, de film doet het wel zo overkomen. Wanneer Agnes een afgehakte vinger krijgt omdat die zogezegd de vruchtbaarheid moet bevorderen, is ze dolblij.

De film wordt grimmiger als geen van de (bij)gelovige rituelen, noch haar avances richting Wolf vruchten afwerpen, en Agnes haar onvervulde bestaan steeds moeizamer begint te dragen. Wanneer depressie bezit van haar neemt, groeit de wanhoop tot het een doodsverlangende grootte aanneemt. Het is een beetje jammer als je (mede door de openingsscène) hier al begint te vermoeden waar dit verhaal naartoe gaat, want de film heeft geen haast en doet de afdaling van Agnes met minutieus geduld uit te doeken. Iets te traag naar mijn smaak maar het moet gezegd dat het beheerste tempo wel zijn charme heeft.

Prachtig om te zien bovendien. Stemmige enscenering, sfeervolle belichting en ook wanneer er enige gruwel in beeld komt, registreert de camera dat met aandacht en geduld. De kleine kronkelingen van maden zijn meerdere keren voorbijgekomen. Ook muziek en kostuums verdienen een pluim wat mij betreft, net als de vertolking van Agnes. In feite valt er op gemaakte keuzes weinig af te dingen; op ieder vlak steekt de film - voor wat het wilt vertellen - meer dan solide in elkaar. Toch is dit niet helemaal mijn ding.

Ik heb niks met het tijdperk, de setting en de gemeenschap. En hoewel de problematiek, zowel als de gevonden uitweg van Agnes (en blijkbaar velen met haar, in die tijd) zeker een intrigerend uitgangspunt vormt, vind ik ook het trage tempo eerder afremmend dan voortstuwend. Bovendien had ik soms moeite om sympathie te blijven houden voor onze protagonist, hoe invoelbaar de benauwing zich ook aan haar opdringt. Maar ik blijf dit een uiterst kwalitatieve film vinden, van een vakmanschap dat zeker 4* verdient.

Plezierig om naar te kijken? Absoluut niet. Maar wel weer zo beklemmend dat je blik er niet aan kan ontsnappen. De wanhoop druipt van het scherm. Na het zien wist ik niet zeker of horror nou een juiste classificatie was, maar dat is het zeker wel. De rest van mijn mening lees je hier.

Egocentrisme of zelfontplooiing waren niet bepaald eigenschappen die je als vrouw vooruit hielpen. Niet dat Agnes hieraan voldeed, maar deze folk movie gaf wel weer hoe zinloos het leven als vrouw voor haar was daar ergens halfweg de 18e eeuw in Oostenrijk en bij uitbreiding de rest van Europa. De taak van de vrouw bestond erin door het huishouden te doen, de man te behagen en kinderen te baren. Dat laatste is nogal moeilijk wanneer de man weinig wellustig is. Zélfs dat was de fout van de vrouw.

En wanneer er geen verklaring voor gevonden kon worden en niets hiep, zelfs geen grootmoeders oude middeltjes, dat wist God wel raad. En die heeft het laatste woord en de vrouw was vervolgens de pineut. De schoonmoeder in het verhaal werd radeloos en vloekte om zoveel ongeluk omdat haar zoon koos voor een luiwammes als een vrouw. Je zal maar eens een depressie hebben ... Radeloosheid haalt vervolgens de bovenhand. Is er een grotere zonde dan moord? Blijkbaar wel en dat moet ten allen tijde vermeden worden wil je ziel gered worden...

Sterke overtuigende film in een prima post-Middeleeuws kader. Geen zuivere horror, maar eentje die wel blijft kleven.

Producent, bedoelde ik. En de man van Franz, oom van Fiala.

Uitstekende film, gebaseerd op een mij niet bekend historisch feit dat direct een spoiler in zich draagt, zodat we het daar maar beter niet over kunnen hebben.

Een vrolijke film is het niet. Je maakt mee hoe een jonge vrouw in de achttiende eeuw langzaam maar zeker, of eigenlijk vrij snel, in een depressie zinkt. Het komt mij op alle fronten erg authentiek over. Wat een leven hadden de mensen vroeger, zeg. Ik ben maar wat blij met mijn centrale verwarming en mijn contactlensspecialist, om eens wat te noemen.

Anja Plaschg kende ik alleen als muzikant. Haar muziek vind ik prachtig. Als actrice is ze al net zo overtuigend. Sommige mensen kunnen ook alles.

Ik constateer dat ik op mrklm begin te lijken want ik verbaas me er over dat bijna elke film die ik de laatste tijd zie in de bioscoop bizar en genant slecht is (maar wellicht is mrklm het stadium van verbazing al voorbij); waarschijnlijk heb ik te veel films gezien zodat alleen echte kwaliteit nog indruk op me kan maken. Die kwaliteit vond ik zeker niet in deze zeer langzame en zeer saaie film. Het gaat over een jonge vrouw in een Duits dorpje in de 18de eeuw en zij is ongelukkig. Alhoewel de hele film dus twee uur lang niets anders dan dat laat zien, maakt de film niet eens duidelijk waar ze aan lijdt: mogelijk is ze te gevoelig c.q. te modern voor de nogal barbaarse levenswijze in het dorp maar dat zou wat anachronistisch zijn (al helpt het wel voor de moderne kijker om zich in haar in te leven) en in ieder geval is ze erg gefrustreerd dat ze kinderloos blijft omdat haar man geen interesse heeft in seks (mogelijk kan alleen een kind haar leven zin geven). Ik speelde nog even met de gedachte dat de film over mislukte integratie gaat want Agnes die van elders komt voelt zich duidelijk niet thuis in deze wereld en kan of wil zich niet aanpassen maar dat zou wat al te actueel en weinig politiek correct zijn. Misschien is ze gewoon gek; uiteindelijk doet het er ook niet toe want de hele clue van het verhaal is dat ze een van de vele honderden vrouwen in die tijd was die een kind vermoordde om de doodstraf te kunnen krijgen hetgeen een theologische achtergrond heeft (het leven is heilig zodat als je zelfmoord pleegt je direct naar de hel gaat, maar als je een ander vermoordt dan word je vergeven voordat je hoofd eraf wordt gehakt en dan ga je naar de hemel). Dat is een theologische moeilijkheid en leverde dus een tijdje dit soort historisch curieuze gevallen op, hetgeen interessant is om te weten, maar de film voegt daar niets aan toe behalve 121 minuten slaapverwekkende beelden. Alleen haar huilpartij waarin ze God om vergeving vraagt aan het eind vond ik goed geacteerd en mooi.

Je vraagt je af wat de makers hebben bezield of de bioscopen hebben bezield om de film uit te brengen: het zal het onderwerp van de pijn van vrouwen zijn. Ik moet wat zurig constateren dat in de huidige film- en bioscoopwereld opkomen voor vrouwen en andere minderheden helaas belangrijker is geworden dan het maken van goede films.

Obscurantisme. In die tijden wist men nog niet wat geestesziekten, depressies waren. Ze noemden het de "melancholie", maar de verklaringen lagen vooral bij de duivel en ander bijgeloof. Middeleeuwse gebruiken en denkpatronen leefden nog na tot ver voorbij de middeleeuwen want dit verhaal speelt zich af ergens in de 18de eeuw.

Agnes krijgt kort na haar huwelijk een gevoel van nutteloosheid, waardeloosheid, wanneer ze begrijpt dat ze haar man nooit kinderen zal kunnen baren, hoewel ze diepgelovig is en een kinderwens heeft. Ze wordt stilaan zwaar depressief en verwaarloost haar dagdagelijkse taken. Een donkere zwaarmoedige film die heel vakkundig geregisseerd is en zich afspeelt binnen een kleine landelijke gemeenschap. De hoofdactrice Anja Plaschg speelt haar rol buitengewoon goed en het thema is inktzwart. Geen horrorfilm eigenlijk tenzij hiermee de innerlijke kwellingen en eenzaamheid van Agnes bedoeld worden.

Nog eens Duitstalige horrorfilm en dan nog uit Oostenrijk, dat is haast een zeldzaamheid.

Om mijn gevoel(ens) bij deze film te beschrijven. Speelt er zoveel mee. Allereerst als je puur afgaat op het label horror die de film overal krijgt, de titel en de duistere posters, ga je je verwachtingen al snel moeten bijstellen en wie hiertoe bereidt is, zoals ikzelf en het beleven boven genres stelt, wordt getrakteerd op indd geen "horror" pur sang, maar wel op een sterk, grauw en grimmig drama vh minder verteerbare soort, die je in zn geheel niet onberoerd laat en die zorgt voor een best sterk beklemmend gevoel, waarbij je blik best krachtig aan het scherm wordt gezogen en waarbij er een overall beklijvend gevoel gecreëerd wordt doorheen de film en ook erna nog aan je lichaam weet te blijven kleven. Daarvoor moet er heel veel kloppen en in grote lijnen, het verhaal, personages, setting, sfeer en zoveel details, samensmelten tot één (zeer) sterk geheel. En daar is men met deze film subliem in zn opzet geslaagd.

We krijgen het verhaal van een vrouw genaamd Agnes, subliem neergezet door Anja Plaschg, afspelend in het 18de eeuwse Oostenrijk, in een kleinere gemeenschap. En van zodra Agnes beseft dat ze nooit kinderen zal kunnen baren, springen haar dromen aan diggelen en geraakt in een negatieve spiraal, waarbij ze letterlijk in een depressie, met al zn facetten belandt. Maar zaken als depressies, geesteszieken, mentale gezondheid,...kende men totaal niet op de manier wij dit nu kennen. Als men destijds in dergelijke toestand als Agnes verkeerde, zag men dit als iemand in staat van melancholie en tristesse, waarbij al te vaak als oorzaak naar de duivel en bijgeloof werd gegrepen.

Haar gevoel van totale nutteloosheid en wanhoop, wordt enkel nog zwaarmoediger, troostelozer en grimmiger, mede door setting en de kleine gemeenschap. Omdat in die periode bij zo'n kleine gemeenschap, een anomalie, het onbekende, mentale instabiliteit,...al snel naar het kwade, de duivel, straf van god als oorzaak werd gegrepen. En dat werd hier tot het maximale benut, om tot dit grimmige drama te leiden.

En om af te sluiten nog een volwaardige en meer dan gepaste, staande ovatie voor de vertolking van Agnes door de fantastische actrice Anja Plaschg en wat ook mijn eerste kennismaking was met haar, denk ik toch.

Voor dit donker en beklijvend drama, een welverdiende 9,5/10 en indd dit zijn zo'n films waar ik echt op de wip zit met 9,5 (9 hier) en een 10/10. De 2 films uit 2024 die de volle pot kregen, zijn Terrifier 3 en The Substance en verder hebben 6 films uit 2023 en 5 films uit 2010 een 10/10.

Is ook vaak zo specifiek en subjectief, vroeger was ik veel vrijgeviger met 5*, dan stond het nog vol met Italiaanse giallo's, exploitation, gore en disturbing stuff, 't meeste daarvan heeft nu een 4,5 of 4*, zie net dat Salò er nog tussenstaat, maar krijg die er echt ni uit, maar moest 'Melancholie der Engel' hier op MM staan, zou deze ook 5* krijgen. Films kunnen op zoveel manieren vanalles met je doen, een subliem geacteerde film met dito beleving vergelijken met een 70s/80s (s)exploitation film vol verbijstering, is onmogelijk.

Men excuses voor het uitweiden naar dit stukje mbt scores.

Zeldzaam naargeestig, traag drama met horrorelementen over een pasgetrouwde jonge vrouw (een indrukwekkende rol van Anja Plaschg) die in de achttiende eeuw wegzakt in depressie, met gruwelijke gevolgen. De langzaam maar zeker escalerende, haast verstikkende sfeer is bijzonder knap getroffen en de film steekt visueel fraai in elkaar, maar een makkelijke zit is het niet. Na alle ellende volgt dan ook nog een meedogenloos grimmige finale, die ik niet snel zal vergeten.

DES TEUFELS BAD - Fast Forward review

Goeie film over een vrouw die na haar huwelijk zich niet kan aarden in de gemeenschap waarin ze terecht is gekomen. Mooie plaatjes van de natuur, maar ook de harde realiteit van het leven destijds (de film speelt zich af in 1750). Traag, maar wel een boeiend portret met een aantal brute momenten.

Des Teufels Bad behandelt een gruwelijk stukje geschiedenis waarin religie een hoofdrol speelt. De beelden refereren regelmatig aan horror, het gaat me iets te ver dit een horrorfilm te noemen. Angstaanjagend en huiveringwekkend is de film zeker en dit komt dan ook ijskoud binnen. Wat als een mooie bruiloft begint eindigt in een gitzwarte nachtmerrie. De primitieve en harde omstandigheden uit die tijd staan haaks op de mooie natuurbeelden en vormen de achtergrond waarvoor een heel naargeestig schouwspel zich langzaam ontvouwt. Des Teufels Bad gaf me een unieke kijkervaring en is een erg sterke titel.

Horror zoals ik het graag zie, een verhaal gebaseerd op echte gebeurtenissen, een naargeestige sfeer, goed acteren en een geweldige soundtrack. Anja Plaschg is fantastisch in haar rol als Agnes. De scène waar ze gaat biechten is fenomenaal.

Deze eindigde redelijk hoog in de Horror Challenge 2024 en ik las veel lovende woorden hierover. Horror zou ik het zelf niet willen noemen. Het onderwerp an sich is wel afschrikwekkend en naargeestig te noemen. Ik zou het eerder een folk-psychologisch-drama willen noemen. Een relaas uit de 18de eeuw toen wetenschappelijke kennis bij de meesten ontbrak en religieus fanatisme/idiotisme meer tot het algemene kennispakket hoorde. 't Is een vreselijk deprimerende film. Een diepzwarte melancholie druipt er vanaf. Het is een tijdperk waar het gewone volk in armoede leefde en waarin suïcidale gedachten en het effectief uitvoeren van een zelfmoorddaad een doodzonde was. Wie dit deed en zijn leven opgaf, een leven dat door God was geschonken, verzeilde zonder pardon regelrecht in de hel. Tja, iets waar de mens in die tijd een panische angst voor had. Maar niet getreurd, ook toen waren ze inventief. Om absolutie te krijgen, verrichten ze .... tja, en voor dat antwoord moet je de film dus kijken.

Ik was er persoonlijk niet zo echt van onder de indruk. Er zijn al meerdere films geweest die tonen hoe godsdienstwaanzin gewone mensen tot irrationele daden beweegt. Ik vergelijk deze een beetje met "The VVitch: A New-England Folktale". Niet hetzelfde onderwerp maar wel een gelijkaardige setting. En ook een film waar iedereen vol lof over sprak. En ik vond er dan weer geen knijt aan Al een geluk dat ik niet in dat tijdperk leefde. Als eeuwige dwarsligger zou ik zeker en vast gevierendeeld worden en gespietst tentoongesteld worden aan het gehele middeleeuws dorp.

3*

Tegenvallende film vanuit het Oostenrijkse regisseursduo Severin Fiala en Veronika Franz, die in het verleden aanzienlijk betere resultaten heeft geboekt. Des Teufels Bad is iets te comfortabel met het trage tempo en komt met een nogal dun concept op de proppen, dat vervolgens eindeloos lang wordt uitgesponnen. De eerste 45 minuten zijn redelijk inwisselbaar, maar het uitmuntende acteerwerk van Anja Plaschg zorgt voor een schaars hoogtepunt. De tweede helft moet het wat meer hebben van de psychologische aftakeling en dat werkt vervolgens beter. De finale is doeltreffend luguber en de film kent wat smerige momenten tussen de fraaie natuuropnames, maar voelt uiteindelijk te lang en leeg aan voor deze relatief dunne inhoud.

Deze Zilveren Beer-winnaar verkent op knappe wijze een grotendeels onbekend stukje historische godsdienstwaanzin. Credits voor de verder voor mij onbekende actrice die de zwaar gekwelde Agnes zo treffend neerzet. Haar heilloze workaround om het hellevuur te ontlopen, is op zijn zachtst gezegd heftig te noemen. Das Teufels Bad is een duidelijk voorbeeld dat ‘vroeger was alles beter’ zeker niet voor alles opgaat.

4,0 * Indrukwekkend deprimerend