Enemy (2013)

Heb ik niet allemaal gezien, maar sommige van deze films hebben ook bijzonder weinig aandacht gekregen. En zo op het eerste zicht zijn de scenario's niet zó origineel. Redelijk conventionele cinema, lijkt me. Misschien moet ik ze toch eens proberen.

Ik heb Denis Villeneuve als regisseur best hoog staan, maar deze film behoort zeker niet tot mijn favorieten. Het verhaal gaat over een docent, die —terwijl zijn vrouw hoogzwanger is— zich probeert te ontdoen van een dwangneurose (dictatuur) door de confrontatie aan te gaan met zijn alter ego. Hij lijkt in z’n opzet te slagen totdat hij… een sleuteltje ontvangt, die de deur naar zijn alternatieve identiteit weer wagenwijd openzet.
Kunst of kitsch? ’t Is maar wat je lekker vindt, maar van mij hoeft dit soort geneuzel niet. Het is dat Jake Gyllenhaal en een ingetogen Sarah Gadon prima acteerwerk laten zien, anders had de film bij mij het einde niet gehaald.

De propositie van de dubbelganger is een interessante die vele uren fantaseren faciliteert en Enemy stelt interessante vragen. Gedachten over identiteit, werkelijkheid en het lot vloeien op natuurlijke wijze voort uit het idee waarop de film gebaseerd is. Het is daarom dubbel jammer dat de antwoorden die de makers hebben bedacht zo banaal zijn en de uitwerking van de ideeën zo fantasieloos lijkt. De spin en de droomsequenties zijn niet voldoende om te verhullen hoe weinig onderhoudend Enemy feitelijk is.

Langere recensie kun je hier lezen: Recensie Enemy (ZUBB.nl)

Gebeurt vrij weinig dat ik na afloop het gevoel had van "err, wat heb ik nu eigenlijk naar zitten kijken?" Film boeide me wel, maar ik snapte er niets van. En het feit dat ik een YouTube tutorial nodig zou hebben om de film te kunnen begrijpen zegt genoeg. Ik erken de kwaliteit van de film, maar hij is echt héél vaag.

Enemy is een geweldige film die barst van de symboliek en verborgen berichten. Enemy vraagt alle concentratie van je want het is op momenten lastig te volgen. Deze film doet mij denken aan een art film door de symboliek en het verhaal. Denis Villeneuve weet op indrukwekkende wijze een gecompliceerd verhaal te vertellen. Dit is zijn tweede samenwerking met Jake Gyllenhaal en tot nu toe heeft het zijn vruchten afgeworpen. De poster is een mooie weergave van alle symboliek en filosofie in de film.

Jake Gyllenhaal speelt de sterren van de hemel. Hij neemt twee rollen voor zijn rekening dus hij staat volop in de spotlights. Gyllenhaal stelt wederom niet teleur. Hij bewijst wederom heer en meester te zijn in dit soort cinema. Hij speelt de twee personages met overtuiging. Ik vind het zeer knap van een acteur als hij/zij twee personages kan spelen die bijna identiek aan elkaar zijn. Naast Gyllenhaal is er eigenlijk niemand noemenswaardig om op te noemen. Mélanie Laurent en Sarah Gadon spelen zeker niet slecht maar Gyllenhaal is toch echt de enige om wie het draait.

Enemy draait om de symboliek waarmee de film doorspekt is. Oplettendheid is van groot belang om de uiteindelijke boodschap van het verhaal te ontcijferen. Uiteraard zal iedereen een andere versie hebben maar uiteindelijk denk ik dat die allemaal in dezelfde richting wijzen. Persoonlijk denk ik het volgende: Adam Bell is een man die dag in dag uit hetzelfde doet en dat is duidelijk te zien aan zijn gezicht en zijn houding. Hij bevindt zich in een vicieuze cirkel. Zijn droom in het begin van de film is een belangrijk onderdeel van de puzzel. De scene met de vogelspin is tot nu toe enkel verwarrend, je wordt er totaal niet wijzer van. De sleutel die Anthony vasthoudt is ook een belangrijk stuk van de puzzel. Dan confronteert Adam Bell zichzelf met Anthony Claire. Vanaf deze ontmoeting wordt het nodige gedaan. Totaal ongeloof aan beide kanten. Er is een stille aantrekkingskracht tussen de twee. Dan gaat het van kwaad naar erger. Adam gaat volgens Anthony te ver en dat betekent dat Anthony quitte wil staan. Anthony gaat op stap met de vriendin van Adam. Vice versa vindt hetzelfde plaats want Adam laat dit niet zo maar gebeuren. De twee heren nemen elkaars leven over. Dan verongelukt Anthony en Adam's vriendin en zo valt een deel van Adam weg. Adam is nu geassimileerd en is Anthony Claire geworden. Zijn geslachtsgemeenschap met de vrouw van Anthony geeft aan dat Adam zijn rol accepteert. Adam opent de vertrouwelijke brief van Anthony en vindt daarin een sleutel, een soortgelijke sleutel die we in het begin gezien hebben. Anthony en de vreemde man in de flat wilden duidelijk nogmaals door die deur heengaan in het begin van de film. Adam loopt naar de kamer waar zijn nieuwe vrouw is. In plaats van zijn vrouw ziet hij een enorme vogelspin, het einde. Ik vind het lastig om de spin volledig te verantwoorden. Het kan zijn dat de spin symbool staat voor het web waarin Adam nu gevangen zit. Anders zou het zijn grootste nachtmerrie kunnen zijn. Een vogelspin kan zeer dodelijk zijn. Ingewikkeld verhaal, maar in grote lijnen denk ik dat ik het hiermee heb uitgelegd. De lessen die Adam over dictaturen geeft aan zijn studenten, in het begin van de film, zouden ook een verborgen boodschap kunnen zijn. Over het minimaliseren van cultuur, eigen wil, complete censuur, etc. Iemand anders worden, assimileren tot het denkbeeld van een dictatuur.

Enemy laat je aan het denken zetten. Dagenlang zal deze film je achter na zitten en zal je er heel graag achter willen komen waar het nou allemaal precies over gaat. Dat is het sterkste punt van deze film: het laat je nadenken. Na het zien van de film ben je er nog mee bezig. De speelduur van de film is precies goed, zorgt ervoor dat het de snelheid niet volledig verliest. Knap van de regisseur om dit complexe verhaal in 1,5 uur te stoppen. Enemy is voor mij een topper geworden.

4*

Enemy slaagt er op zeldzame momenten in een surreële sfeer neer te zetten die de je meeneemt in de waanzin van de situatie. Eyes Wide Shute van Stanley Kubrick en Lost Highway van David Lynch lijken Denis Villeneuve geïnspireerd te hebben. Helaas slaagt hij er niet in de spanning anderhalf uur vast te houden. De zoektocht van het hoofdpersonage is ongetwijfeld belangrijk voor de persoon in kwestie, maar niet zo bijster bijzonder voor de de kijker.

Goede constatering BBarbie! Uiteraard zullen een hoop mensen het net iets anders uitleggen en/of vinden. Ik heb er geen zin in om te veel gaan filosoferen over een film, anders word ik gek Misschien wel leuk om wat in het ongewisse te houden. Dit soort puzzelfilms vergen veel concentratie. Ik heb er om eerlijk te zijn vaker niet zin in dan wel zin BBarbie

Egwel grote spin!

Erg benieuwd, zeker na Prisoners.

Op Cineville is overigens een interview te lezen met de schrijver van het script van Enemy. Hij geeft behoorlijk duidelijke aanwijzingen over de betekenis van de film. Helaas wordt het er wat mij betreft niet beter van.

Linkje

Beetje verbaasd dat niemand hier de naam van Louise Bourgeois heeft gedropt n.a.v. de spin.

Oeps, ok.

Interessante adaptatie (maar vooral interpretatie) van Saramago's boek. Ik ben zelfs van mening dat Saramago zich heeft omgedraaid in zijn graf, want zijn werk gaat toch wel degelijk over een dubbelganger met een betere twist aan het eind ipv 1 persoon die behoorlijk met zichzelf in de knoei zit. Toekomstige lezers (doen!) zullen nog verstelder staan...

Maar goed, Villeneuve weet een onderhuidse, beangstigende, mysterieuze sfeer te creëren. Toch wel het allergrootste pluspunt van de prent. Lof ook voor Gyllenhaal en Gadon.

Helaas verdrinkt het script zichzelf met de overpretentieuze aanwezigheid van symbolische spinnen. Het probleem is meer dat er verschillende interpretaties omtrent deze symboliek is ontstaan. Het lijkt wel alsof Villeneuve en scriptschrijver Gullón te veel plezier hebben gehad, of ligt het aan de onkunde van de kijker? De film zou stukken sterker zijn geweest zonder, ondanks de fraaie beelden en beeldspraak.

Hopelijk heeft Louise Bourgeios haar medewerking verleend of een flinke duit gekregen voor het gebruik (van de gelijkenis) van haar magnum opus (en die verwijzing is ook een zuchtverwekkende interpretatie).

Wat een leuke verrassing was dit zeg.... sowieso is elke film met Jake Gyllenhaal wel goed te doen, maar het was ook nog een leuk goed te verhapstukken verhaal dat prima in beeld was gebracht...

Zelfs de twijfel momenten accepteerde je gewoon...

Mooi klein goed geacteerd filmpje met veel rust die schreeuwerig binnenkomt, en dat is mooi!

Kijk deze!

4**

Film lijkt in het begin een kopie van Lost Highway van Lynch te worden. Enemy boeit helaas niet over de volle lengte. Leuk hoor al die spinnensymboliek, maar ik trok, misschien te snel, de conclusie dat de schrijver van het scenario in tijdnood zat en geforceerd een einde heeft bedacht.

Mogelijk biedt het boek betere en sluitende antwoorden. Waar je bij films van Lynch zoals Lost Highway of Mulholland Dr. direct opnieuw wil gaan kijken om je vragen te beantwoorden, heb ik die neiging met deze film niet, daarvoor is er veel te weinig spanning. Al met al wel een redelijke film.

Pffff echt zo'n film die je versneld kan afspelen...

Ze hebben geprobeerd om met de muziek en het trommelgeroffel het wat spannender te maken, maar helaas...

Ben benieuwd

Extreem lastige film om te begrijpen.

Jake Gyllenhaal weet twee heel andere karakters neer te zetten. de leraar is erg onzeker en terwijl hij in de rol van de acteur juist iemand is die alles onder controle lijkt te hebben.

Enemy is voor de meeste personen een moeilijke film om te begrijpen, die tot nadenken aanzet en tot veel discussie zal leiden. Doordat Villeneuve het geheel op voortreffelijke wijze in elkaar heeft gezet en de kijker niet alle informatie lijkt te geven, zal ieder zijn eigen verhaal kunnen creëren. Het is dan ook een film die je graag meerdere malen wil zien om te kijken of je uitleg gelijk heeft. Zelfs dan zal je nog afvragen hoe het eigenlijk in elkaar zit. Het is een psychologische film met horror elementen. Je moet ervan houden.

Leuk gedaan, maar niets voor Villeneuve.

3*

Waar Prisoners van dezelfde regisseur bijna ten onder gaat aan degelijkheid is Enemy duidelijk een ander paar mouwen; deze film gaat eerder ten onder aan pretentieus geneuzel. Het in de basis nog wel aangename mysterieuze en Lynchiaanse sfeertje gaat na een half uur behoorlijk vervelen; Villeneuve komt maar niet to the point (als-ie er al 1 heeft), en verrast daarna nog slechts met een onsympathieke twist. Als de credits beginnen lopen laat hij de kijker ten slotte in opperste verwarring achter met een even schokkend als bizar einde. Dat hoeft allemaal geen probleem te zijn, mits er wat aanknopingspunten tot wat diepere gedachtes achteraf zijn. Die zijn er echter niet.

2*.

Ik snap het paranoïde gedrag van het hoofdpersonage sowieso niet . Als ik een dubbelganger zou opmerken in de film-wereld zou ik deze super enthousiast en spontaan gaan opzoeken, handtekeningetje en miljoenen foto's maken om te delen op sociale netwerken en wie weet , misschien wel een rolletje voor mij ergens een keer. Wat dit betreft is Enemy een zak met nat zout. Maar ja , als je de realiteit zou gaan benaderen met de personages in het script kan je er natuurlijk geen geheimzinnig filmpje van maken . In dit opzicht is Enemy dus vanaf het begin al een blunder. De 'spin' scenes zijn wel gaaf gefilmd maar de symboliek kan me dus gestolen worden, het script draait vanzelf de nek om van deze zogenaamde symbolische boodschap

Sinds wanneer ben jij de algemene maat van realistisch menselijk gedrag?

Kennelijk kan hij zich niet met het hoofdpersonage indentificeren en dat is persoonlijk. Op die manier is het lastig om enige empathie op te wekken. Maar zijn individuele realiteit is natuurlijk niet de inividuele realiteit van een ander.

Intrigerend, fascinerend; dat soort termen. Althans wanneer het gaat om het mysterieuze gegeven van een dubbelganger en hetgeen daar allemaal uit voortvloeit. Ging Villeneuve in z'n vorige films nog wel eens ten onder aan diverse plotperikelen, hier heeft hij veel betere balans te pakken.

En dat leidt dan tot een sluimerend psychologisch steekspel tussen twee karakters dat met die weinige narratieve drang ook grotendeels stand weet te houden. Soms misschien wat lastig te peilen, maar dat kan. Eigenlijk alleen de wijze waarop Mary wordt opgeëist, pakt een beetje stroef uit.

Ben dan weer niet zo kapot van de symboliek aan de hand van de spin. Je moet van goede huize komen wil dat niet als pretentieus of iets dergelijks overkomen. Villeneuve komt er hier ook niet altijd mee weg. Ik heb wat dat betreft meer met indicaties uit het gangbare, het op het oog alledaagse.

Anders gezegd, de poster ín de film spreekt me meer aan dan de poster ván de film, waarop dat beest is afgebeeld. En toch, het zij hem vergeven, want net uit dat onderdeel tovert hij dé scène tevoorschijn. Zonder meer de beste van Villeneuve tot nu toe. Met deze aanpak mag hij doorgaan.

Ik check deze vanavond. Niet echt hoge verwachtingen... Maar toch.

Nou hij heeft het einde gehaald en ik hoef m niet nog een keer te zien.

Goed (en lang) filmpje die je de film zal doen begrijpen. Zelf ben ik niet zo'n fan van dit soort puzzel-films. Helaas was ik daar van tevoren niet van op de hoogte. Zeker niet verkeerd, maar laat Villeneuve het maar gewoon houden bij pareltjes als Incendies en Prisoners.

https://www.youtube.com/watch?v=v9AWkqRwd1I

Nu twee keer gezien en de tweede keer na het lezen van diverse knappe interpretaties. De film wordt steeds beter en je (ik) gaat op details letten. De elektriciteitsleidingen die een soort spinnenweb lijken. Enz.
Als je uitgaat van de hypothese dat er geen dubbelganger is en je vanuit het perspectief van de zwangere vrouw de situatie bekijkt, is de zin 'hoe was het op de faculteit?' geweldig.

heerlijk stukje kunstwerk dit