Enemy (2013)

“You have to dig inside your own intimacy to find images that can translate fears in a more efficient way"


Aan de hand van Saramago's boek levert Villeneuve zijn tweede (eigenlijk eerste) Hollywood productie af, en dankzij het succes van Prisoners zijn deverwachtingen hooggespannen. Waar Prisoners in vorm de kenmerken van een grootmeester toonde, was de inhoud te conventioneel en vloog de film uiteindelijk enorm door de bocht. Dat is met Saramago's The Double zeker niet het geval, maar dit alleen op het conto van Saramago toe te schrijven zou onterecht zijn.


De plot kent de welbelkende mindfuck constructie die we vaker gezien hebben maar onnodig je het jezelf moeilijk te maken want Villeneuve slaagt er wonderwel in deze tragische lovestory duidelijk over te brengen. Mij raakte het in ieder geval enorm, sneed door de ziel en de oogjes moesten op het einde wel gedroogd worden. De main premise is een man die zijn minnares wilt verlaten en terug wil gaan naar zijn zwangere vrouw maar hierdoor zich moet ontdoen van zijn "vijand" (hier gelijk de reden waarom Villeneuve niet Saramago's titel heeft overgenomen), zijn seksuele obsessieve zelf die zijn verlangen naar intimiteit in de weg staat. Daar vanuit mag je uit de kijkbeurten alles in perspectief gaan plaatsen. Als je dat wil natuurlijk, ik hou me er graag mee bezig.


De premise wordt ondersteund door 3 factoren die echt uitmuntend zijn. Het visuele aspect en dan heb ik het vooral over het kleurenpallet die Villeneuve hanteert die de bevreemding alleen maar versterkt. De tweede factor is het sublieme gebruik van muziek en geluid (bekend dat Villeneuve hier geen fan van is maar kiest er in Enemy wel voor) . Omdat het de perceptie van imagery versterkt of zelfs verandert, een standpunt waar ik het volledig mee eens ben. Ook het design van de stad waar het zich in afspeelt, die de imprisonment van Adam belichaamd en dat ghost city Mississauga qua design een inspiratiebron was is overduidelijk en maakt de bevreemding ook nog zo veel intenser. Dan als derde is de dubbelrol van Gyllenhaal die echt magnifiek is, hij weet de twee zijdes van Adam zo gebalanceerd en divers te vertolken (zie bvb de hotelscene, de vibe van hun personages is zo divers). Mag ik de vergelijking met Irons in Dead Ringers maken? Ja, dat mag ik. Ook de keuze van Villeneuve om er geen special effects film van te maken is er ééntje waar ik heel blij mee ben.


Een prachtige tragische door de ziel snijdende lovestory, die zowel qua vorm als inhoudelijk uitermate vakmanschap uitstraalt en zie hier weinig films overheen gaan dit jaar. The Double met Eisenberg mag dan een soortgelijk (wel in ruim genomen) een gelijkwaardig thema hebben en als materiaal The Double van Dostojevski hebben maar Saramago/Villeneuve leggen de lat wel erg hoog. Te hoog. Om over de performance van Gyllenhaal te zwijgen. Jammer, Jesse.

nee, zie hieronder mijn typering van de film als geheel

“Chaos is order yet undeciphered"

Intrigerende film. Vanaf het begin geboeid zitten kijken en me steeds afvragend hoe gaat dit aflopen....

Het einde is mind blowing in de zin dat ik nog steeds niet eruit ben hoe het nou zit. De spin op het einde zal wel een metafoor zijn. Ik verliet heftig nadenkend de bioscoopzaal. Gyllenhaal was geweldig in zijn dubbelrol. De karakterverschillen tussen de 2 personages kwam goed tot uiting. Zelfs bij de 'switch' kon je nog door het subtiele spel zien wie in de huid kroop van de ander.

Leuk trouwens om de Maman sculptuur van Louise Bourgeois in de film voorbij te zien komen. Heb die zelf in Bilbao gezien, vond het een indrukwekkend ding.

Voor deze film gisteren speciaal naar Imagine gegaan en de reis van Nijmegen naar Amsterdam was niet voor niks geweest. In de eerste plaats kreeg ik een zeer boeiende en op visueel vlak een prachtige film te zien. In de tweede plaats was het mijn eerste kennismaking met een van de bioscoopzalen (Eye 1) van The Eye. Wat een ruimte. Daar valt de grootste bioscoopzaal van Lux Nijmegen bij in het niet.

Wat de film zelf betreft was er voor mij een nadeel. De film was niet ondertiteld en gezien de complexiteit van het verhaal zou dat wel op zijn plaats geweest zijn. Het een en ander is mij daardoor ook ontgaan. Gelukkig kan ik goed uit de voeten met de uitstekende recensie van Naomi Watts en wordt mij het een en ander duidelijk. Deze film is dus voor herziening vatbaar. Niet alleen voor het verhaal maar zeker ook vanwege de schitterende cinematografie.

4,0* met kans op verhoging.

Fuck. De verteller op het beeldspoor heeft mij misleid. Het was vooral de intro en het verhaal van de dictators die mij op het verkeerde been hebben gezet. Hierdoor heb ik de clue volledig gemist. Ik verwachtte dat een of andere instantie achter alles zat . I've never been so wrong. Ik liep met een WTF gevoel de zaal uit! Chapeau! Wat een geniaal meesterwerk. Die sfeer, het geluid, de beelden. Kan niet wachten tot de reguliere release.

Viel me al bij al toch een beetje tegen. Zeker erg sfeervol en mooi geschoten, en vooral de geluidsband is indrukwekkend, maar ik vond het script, het mysterie etc. toch te weinig om het lijf hebben. Natuurlijk blijven er ook hier vragen open maar eigenlijk nodigen ze amper uit om er echt over na te denken, iets wat iemand als Lynch heel wat beter voor elkaar krijgt. Een veelbelovende premisse met een te vrijblijvende afwikkeling vond ik het.

3*

Voeg mij bij de groep die niet weet waar alle heisa hier op gebaseerd is. Voor de derde keer op rij bij Villeneuve, overigens.

Al liggen de problemen hier anders dan bij Villeneuve's vorige werk, dat mij vooral stoorde door onzinnige plottwists. Enemy wil echter geen al te duidelijk verhaal vertellen. Het valt in een lange traditie van surrealistische mindfucks. Echt conventioneel kun je zulke films nooit noemen natuurlijk, maar mocht je dat wel doen dan is Enemy een goed voorbeeld. In de traditie van Lynch en alles wat hem opvolgde is dit gewoon niet heel bijzonder.

Dat wil niet zeggen dat het totaal niet werk. Vooral de grauwe sfeer en al helemaal de soundtrack doen goed hun werk. Het zorgt voor een nerveus sfeertje. Maar echt spannend werd het niet, omdat Villeneuve eigenlijk niets op het toneel brengt dat werkelijk beangstigend is. Ik bedoel, het is vast erg vreemd om een perfecte dubbelganger van jezelf te zien, maar ik kan me gewoon niet voorstellen dat je er zo compleet van flipt als iedereen in deze film doet. Zodra die zwangere vriendin de dubbelganger van haar vriendje ziet resulteert dat in blinde paniek en eindeloze huilbuien, maar er is gewoon niet echt iets aan de hand. Dat gevoel bleef ik de hele tijd houden, dat er niet echt iets serieus loos was.

Ben ik er te nuchter voor? Iemand met hetzelfde uiterlijk betekend voor mij niet dat die ander ook hetzelfde is als jou, iets wat de film ondersteunt door de twee Gyllenhaals andere karakters te geven. Als de twee zich echt als elkaar zouden gedragen en gelijke levenslopen hadden gehad was het wellicht akeliger geweest, maar nu is er geen reden tot paniek. Om dan toch een gevoel van ongemak te veroorzaken moet Villeneuve zich beroepen op de soundtrack, een vreemd soort seksclub en een flauw gebruik van spinnen (nee, ik vond de slotscène echt totaal niet eng). En daar zit het probleem, het gevoel dat Villeneuve probeert op te roepen komt nauwelijks voort uit zijn hoofdonderwerp. Niet dat dit onderwerp niet interessant is, de film is continu boeiend, maar het levert uit zichzelf niet veel op en Villeneuve lijkt dat op een bijna wanhopige manier op te vangen met wat gekkigheid. In feite maakte hij gewoon een minder interessante versie van La Double Vie de Véronique, die trouwens ook qua (totaal andere) sfeer deze overtreft.

Dan zijn er nog de dubbele lagen die aannemelijk draaien om buitenechtelijke relaties, maar dit is gewoon zo'n geval waarin een surrealistische film zo'n laag alleen maar tegenwerkt in plaats van mee, omdat het niet echt natuurlijk aanvoelt. Het zal allemaal ongelooflijk persoonlijk zijn voor Villeneuve, zoals hij zelf beweerd, maar wellicht weet alleen hij waarom. Enemy is gewoon oké, meer niet.
3*

Ik wist van tevoren dat het een 'vage' film zou zijn, maar dat vind ik meestal juist een extra motivatie om 'm te gaan kijken. Enemy is inderdaad geen standaard productie en daagt de kijker uit om na te denken. Er zijn bij veel scènes van die momenten dat je als kijker echt even achter je oren krabt en denkt: 'Wat zie ik nu precies?' Het is een, in mijn ogen, heerlijke mindfuck en Enemy nodigt uit tot meerdere kijkbeurten, wat ik ook zeker ga doen.

Vooral na het lezen van verschillende verklaringen online heb ik mijn eigen theorie kunnen vormen. En wat is het toch fijn om eens een keer niet een hap-slik-weg kant-en-klare film voorgeschoteld te krijgen. Met als toppunt natuurlijk ook het acteerwerk van Jake Gyllenhaal wat Enemy naar een nog hoger niveau tilt dan het al is door het plot.

4,5*

9/10 (IMDB)

Ff laten bezinken....snapte hem niet helemaal....

Daarom begin ik met 4 sterren want hij maakte al zeker een super indruk op me..terwijl het kwartje nog niet eens is gevallen

Fijn, maar toch niet 100%.

Nog even nagekeken en inderdaad, met de vriendelijke medewerking van Telefilm Canada. En dat merk je eigenlijk gewoon ook wel tijdens de film. Villeneuve doet nog wel z'n best met z'n gladde filtertje, maar kan niet verbloemen dat het visueel toch net dat ietsje te goedkoop is. Je ruikt gewoon dat dit geen echt cinemaproduct is. Een groot verschil met Prisoners, hoewel de stijl hier me wel beter beviel.

Soundtrack is inderdaad een sterk punt, ook het lome sfeertje deed het erg goed. Het mysterie werd goed opgebouwd, het eerste uur loopt dan ook erg lekker en is waardig mysterieus. Daarna verliest Villeneuve het mysterie wat uit het oog. Beide heren verzoenen zich met de situatie en gaan daar dan maar mee aan de slag. Vond dit beduidend minder dan het voorgaande. De plotse uithaal op het einde mag er dan wel zijn (zorgt voor een halfje meer), maar maakt natuurlijk niet plots het lossere laatste half uur goed.

De dubbele laag in deze film laat ik voor wat het is. Vond sowieso het mysterie het beste deel van de film en de symboliek voelt sowieso al aardig vergezocht aan, weet van mezelf dat veel uitleg de film alleen maar platter en minder interessant gaat maken. Ik mag dat beetje verbazing en verdwazing wel in dit soort films.

De cast doet het verder aardig, enkel Laurent valt wat uit de toon als enige echt hysterische personage. Gyllenhaal is oké maar had meer met z'n personages kunnen doen had ik het idee.

Fijne filmpje, jammer dat Villeneuve niet vol voor het mysterie gaat en dat het qua stilering niet ofwel iets rijker, ofwel iets gedurfder is afgewerkt. Maar wel stukken beter dan de twee andere films die ik van hem zag.

3.5 (maar eigenlijk zo'n 3.75* filmpje)

The last thing you need is meeting strange men in hotel rooms.

“Enemy” : geregisseerd door Denis Villeneuve en Jake Gyllenhaal in de hoofdrol (of rollen). Hell yeah ! De regisseur en één van de hoofdrolspelers uit “Prisoners”. Dat kan alleen maar vanzelfsprekend denderend goed zijn, daar ik “Prisoners” in mijn persoonlijke top-10 van redelijke briljante films uit 2013 plaatste. Dat viel dan toch lichtelijk tegen achteraf gezien.

Enkele tips voordat je deze bizarre en uiterst bevreemdende film gaat bekijken.
Bel niet in paniek naar de elektronicazaak waar je recent je hypermoderne 55" LED TV hebt aangeschaft, om je boos af te reageren op de helpdesk medewerker en briesend schreeuwt door de telefoon dat de RGB kleureninstellingen danig naar de knoppen zijn en dat je stante pede een vervangtoestel wilt. Het kleurenpallet dat je de hele film voorgeschoteld ziet er zo uit. Je waant je dus de hele tijd in een koffiekleurig land vol met geel,beige en (waarschijnlijk spinnen excrementen) bruinige tinten. Bij momenten had ik het gevoel dat ik mijn Boss zonnebril met licht getinte glazen nog op had.

Zit je in een periode van hardnekkige slaapstoornissen waarbij je de hulp moet inroepen van benzodiazepinen die als vervelende bijwerking hebben dat je je overdag slaperig voelt, dan raad ik je deze film ook af, want hij is tergend (langgerekt uitspreken) traag.

Ben je ook geen voorstander van films waarbij je op het einde een “Huh !” uitslaakt en je verwoed forums en wikipedia-pagina’s begint te googelen om toch maar enige uitleg te vinden over de juist gekeken film, dan zou ik deze ook maar links laten liggen.

Ben je echter een hevig fan van Gyllenhaal dan kom je hier zeker aan je trekken want hij komt er zelfs tweemaal in voor. Of niet ? En ben je niet zo voor een rechtlijnige, voorgekauwde en vreselijk simplistische verhaallijn, maar eerder voor een ingewikkeld verhaal met een wirwar van mogelijke denkpistes en plausibele verklaringen, dan is dit echt een aanrader voor je.

Kort samengevat : een lichtjes neurotische leraar die declarerend les geeft over hoe een dictatoriaal regime de controle houdt over mensen, door het toepassen van bepaalde strategieën. En zeer belangrijk (waarschijnlijk een examenvraag) is dat het een patroon is, dat het zichzelf herhaalt doorheen de geschiedenis. Op aanraden van een collega huurt hij op een avond een film en ziet hij tot zijn verbazing zijn evenbeeld acteren in deze film. Wat volgt is een tot een kluwen verweven ontdekkingstocht waarbij je jezelf de hele tijd afvraagt of er nu wel degelijk 2 personen zijn of dat deze 2 individuen versmolten zijn tot één schizofrene persoon met klaarblijkelijk identiteitsstoornissen.

Niet dat het helemaal een onontwarbaar verhaal voor me was. Ik hield al rekening ermee dat Adam eventueel een geestelijk probleem zou kunnen hebben. Het gedrag en de verschijnselen die getoond werden zoals schijnbaar regelmatige hoofdpijn hebben (veelvuldig in beeld gebracht), stemmingswisselingen, seksueel disfunctioneren (Ja na de derde keer dat zijn vriendin het aftrapt was dat wel overduidelijk) en de tijd uit het oog verliezen, waren een indicatie. De metaforen die gebruikt werden op het einde waren ook wel duidelijk. Dat het uiteindelijk niks anders was dan het op een psychische manier afrekenen met het verleden om het huidige terug vers te starten, was me ook op het uiteinde duidelijk.

Gyllenhaal haalt hier het onderste uit de kan en speelt een voortreffelijke karakterrol. De vertolking van Sarah Gadon was bij momenten gewoon adembenemend briljant. De blik op haar gezicht als ze naar Adam kijkt en je overduidelijk de achterdocht en verwarring op haar gezicht ziet verschijnen is simpelweg magistraal. De montage was soms echt ingenieus uitgewerkt. Het stoppen en herstarten van beelden op het ritme van de muziek. De waanbeelden waren soms redelijk hallucinant. De aanloop met de perverse vertoning gaf je direct een beklemmend gevoel. Het toepassen van het lesmateriaal (over het patroon en het zich herhalen) op de werkelijkheid zodanig dat er terugkerende sequenties werden gebruikt in het begin, was ingenieus. Het einde dat een verbinding is met het begin. Als je er dieper over nadenkt zit het vernuftig in elkaar.

En toch deed het me niks. Voor mij weer een film om de liefhebbers van de betere film te paaien en iets te geven om te entertainen (zoals de Romeinen bij het gewone volk deed) en om de verschillende lagen van deze film te analyseren en uitvoerig te bespreken. Voor mij een te traag en saai uitgesponnen geheel met uiteindelijk een ongecompliceerd verhaal waarbij iemand zijn scheefpoeperij achter zich wil laten. Ik hou wel van een goed voorbereide mindfuck, maar bij deze film had ik zoiets van “Ja jongens kom nu maar met de ontknoping hoe het in elkaar zit". En dat al redelijk vroeg in de film. Redelijk sneu, als je naar de acteerprestatie kijkt van Gyllenhaal.

2* (Dankzij Gyllenhaal)

Erg jammer dat deze film door vele zo slecht wordt beoordeeld. Naar mijn mening ligt dat aan het feit dat velen deze film gewoonweg niet snappen. Het einde? WTF?

Lees dit als je deze film slecht hebt beoordeeld en beoordeel aub opnieuw,
want dit is geen film, dit is een KUNSTWERK!

okay ill try to explain it, it is about one man fighting with himself , while it is portrayed as two people (Anthony/Daniel and Adam) only one of them is real, and its Adam, I know this because in the beginning on the phone his mother is speaking and says "adam honey" and also later on in the movie his mother also tells adam (who is not an actor) to give up his dreams of being a third rate actor.
now the story of this movie is hard to understand , its about adam and Helens marriage and the remaining spark of an old affair, in the beginning you see it open with jake Gyllenhaal in what is presumably a strip club, eventually you see a woman come out and step on a spider, the woman is mary, adams affair , after that it opens to adam sitting in his car as you hear his mother leave a voicemail for him. Throughout the movie you see spiders, spiders represent his affair with mary, and how he still thinks about it, and when you see adam with mary he really isn't its just representing his still lasting feelings for her. you see when adam calls Anthony it really wasn't adam, it never happened, the whole phone call scene was his imagination, helping him realize he needs to forget about mary. im gonna skip a bunch of unimportant things and try to go as chronologically as I can. At the point where Anthony tells Adam hes going to have sex with his girlfriend , that's really just adam thinking to himself about him needing to get rid of Anthony and the memories of mary. so when Anthony goes and takes mary out that doesn't really happen. whats happening is adam is thinking that up to help in the getting rid of memories, it is also revealed that adam is the real person when adam and Helen lay down and Helen asks how was school . the scene of mary and Anthony having sex and mary freaking out is adam realizing he is married and needs to get rid of the memories, when Anthony and mary crash the car it is adam killing off the memories , squashing the spider per se , this is supported when it zooms in on the crashed cars window the crack looks like a spiderweb, when adam wakes up the radio speaks of a car crash but it says no details so It is likely that was just chance. also Helen reminds him about his mother calling him, which you should remember from the beginning of the movie. when adam opens the letter and gets the key, it is a key to the strip club place, and he says to Helen he might have to go somewhere tonight. he goes to look at her and she is a huge spider, this represents how him going to the strip club would bring back the spider. during the movie the spider gets gradually bigger until it is huge and he cannot get it off his mind. so I hope ive explained well enough to help you understand what an amazing movie this truly is.

Fraaie verfilming van Jose Saramago's roman 'the double' . De gehele montage met indrukwekkend camera- en audiowerk zijn een streling voor de zintuigen. Jake Gyllenhaal gedijd wederom goed in films met tal van aanknopingspunten zoals o.a. eerder in 'Donnie Darko' en ' Source Code'. De spin als metafoor voor de worsteling waarmee hij kamt is er een van, die als leidraad door de film loopt. Films die van een simpel verhaal met puzzelstukken een plaatje weten voort te brengen zoals in 'enemy', zijn echte meesterwerkjes.

Niet mijn film.

Op zich best mooi gemaakt, maar het hele probleem blijft ietwat dat de boodschap te subtiel verpakt is. Dat zou dan werken als je ergens de uitdaging voelt om daar in te duiken, de puzzel op te lossen - maar dat komt niet echt bij me aan. Dus dan maar even de makkelijke oplossing genomen en het Stuckmann-filmpje op youtube gekeken.

Tsja. Het klopt vast allemaal wel. Maar maakt dat een goede film? Ik kan er weinig mee. Mooi gespeeld, dat wel. Maar de geelbruine beelden zijn eigenlijk gewoon lelijk, maken de film ontoegankelijk voor me. Maakt het ook erg weinig aantrekkelijk om met het verworpen begrip van het geheel de film nog eens te gaan zien.

Nee, niet mijn film.

Aanvankelijk een wat statisch, arty-farty drama dat visueel en thematisch doet denken aan het werk van David Cronenberg en Atom Egoyan. Gelukkig wordt de film gaandeweg interessanter en spannender, mede door een aantal bizarre plotdetails. Jake Gyllenhaal is prima in de hoofdrol(len). Uiteindelijk niet veel meer dan een aardig tussendoortje dat opgenomen lijkt te zijn door regisseur Denis Villeneuve toen er nog wat draaidagen over waren gebleven van het recente Prisoners, maar prikkelend genoeg om bestaansrecht te hebben.

Sommige films kijk je voor het vermaak, andere films omdat ze prijzen hebben gewonnen. Er zijn echter ook films die je kunt kijken om je hersen eens echt goed te laten werken, Enemy van de regisseur van Prisoners en Incendies is hier een voorbeeld van. Villeneuve weet een film neer te zetten die zoveel meer is dan het op het eerste ogenblik lijkt en waarin je minimaal 5x met een mond vol tanden de woorden ‘What the Fuck‘ hardop zegt zonder dat je hier erg in hebt. Een erg knap gemaakte film met een glansrol van Jake Gyllenhaal die twee identieke personen op een compleet andere manier weet neer te zetten, zijn het eigenlijk wel twee personen?

‘Enemy’ Review | Filmtakers

Excellent filmpje!

Sober gebracht, met een fijne sfeer die doorgaans de hele film aanwezig blijft.+ Met een soundtrack die goed is (en mij trouwens deed denken aan dit stuk uit Von Triers wat mij betreft onovertroffen Melancholia) die perfect samenvloeit met elke scène.

Daarnaast is de film goed gecast, met 3 mensen die juist zaten in hun rol en me alle drie overtuigd hebben. -wat zag Sarah Gadon er goed uit!-

Het verhaal is er eentje om na de film te bespreken (als je daar voor te vinden bent natuurlijk), want er zitten een paar mindfuck-scènes in waardoor de meesten toch met vragen blijven zitten.
Dat mysterie wordt naar mijn mening al snel opgelost wanneer je de spin ziet als Anthony-Adam's dwang om overspel te plegen en daar kunnen dan ook velen zich in vinden.

Aanrader!

Ik heb Denis Villeneuve als regisseur best hoog staan, maar deze film behoort zeker niet tot mijn favorieten. Het verhaal gaat over een docent, die —terwijl zijn vrouw hoogzwanger is— zich probeert te ontdoen van een dwangneurose (dictatuur) door de confrontatie aan te gaan met zijn alter ego. Hij lijkt in z’n opzet te slagen totdat hij… een sleuteltje ontvangt, die de deur naar zijn alternatieve identiteit weer wagenwijd openzet.
Kunst of kitsch? ’t Is maar wat je lekker vindt, maar van mij hoeft dit soort geneuzel niet. Het is dat Jake Gyllenhaal en een ingetogen Sarah Gadon prima acteerwerk laten zien, anders had de film bij mij het einde niet gehaald.

De propositie van de dubbelganger is een interessante die vele uren fantaseren faciliteert en Enemy stelt interessante vragen. Gedachten over identiteit, werkelijkheid en het lot vloeien op natuurlijke wijze voort uit het idee waarop de film gebaseerd is. Het is daarom dubbel jammer dat de antwoorden die de makers hebben bedacht zo banaal zijn en de uitwerking van de ideeën zo fantasieloos lijkt. De spin en de droomsequenties zijn niet voldoende om te verhullen hoe weinig onderhoudend Enemy feitelijk is.

Langere recensie kun je hier lezen: Recensie Enemy (ZUBB.nl)

Enemy is een geweldige film die barst van de symboliek en verborgen berichten. Enemy vraagt alle concentratie van je want het is op momenten lastig te volgen. Deze film doet mij denken aan een art film door de symboliek en het verhaal. Denis Villeneuve weet op indrukwekkende wijze een gecompliceerd verhaal te vertellen. Dit is zijn tweede samenwerking met Jake Gyllenhaal en tot nu toe heeft het zijn vruchten afgeworpen. De poster is een mooie weergave van alle symboliek en filosofie in de film.

Jake Gyllenhaal speelt de sterren van de hemel. Hij neemt twee rollen voor zijn rekening dus hij staat volop in de spotlights. Gyllenhaal stelt wederom niet teleur. Hij bewijst wederom heer en meester te zijn in dit soort cinema. Hij speelt de twee personages met overtuiging. Ik vind het zeer knap van een acteur als hij/zij twee personages kan spelen die bijna identiek aan elkaar zijn. Naast Gyllenhaal is er eigenlijk niemand noemenswaardig om op te noemen. Mélanie Laurent en Sarah Gadon spelen zeker niet slecht maar Gyllenhaal is toch echt de enige om wie het draait.

Enemy draait om de symboliek waarmee de film doorspekt is. Oplettendheid is van groot belang om de uiteindelijke boodschap van het verhaal te ontcijferen. Uiteraard zal iedereen een andere versie hebben maar uiteindelijk denk ik dat die allemaal in dezelfde richting wijzen. Persoonlijk denk ik het volgende: Adam Bell is een man die dag in dag uit hetzelfde doet en dat is duidelijk te zien aan zijn gezicht en zijn houding. Hij bevindt zich in een vicieuze cirkel. Zijn droom in het begin van de film is een belangrijk onderdeel van de puzzel. De scene met de vogelspin is tot nu toe enkel verwarrend, je wordt er totaal niet wijzer van. De sleutel die Anthony vasthoudt is ook een belangrijk stuk van de puzzel. Dan confronteert Adam Bell zichzelf met Anthony Claire. Vanaf deze ontmoeting wordt het nodige gedaan. Totaal ongeloof aan beide kanten. Er is een stille aantrekkingskracht tussen de twee. Dan gaat het van kwaad naar erger. Adam gaat volgens Anthony te ver en dat betekent dat Anthony quitte wil staan. Anthony gaat op stap met de vriendin van Adam. Vice versa vindt hetzelfde plaats want Adam laat dit niet zo maar gebeuren. De twee heren nemen elkaars leven over. Dan verongelukt Anthony en Adam's vriendin en zo valt een deel van Adam weg. Adam is nu geassimileerd en is Anthony Claire geworden. Zijn geslachtsgemeenschap met de vrouw van Anthony geeft aan dat Adam zijn rol accepteert. Adam opent de vertrouwelijke brief van Anthony en vindt daarin een sleutel, een soortgelijke sleutel die we in het begin gezien hebben. Anthony en de vreemde man in de flat wilden duidelijk nogmaals door die deur heengaan in het begin van de film. Adam loopt naar de kamer waar zijn nieuwe vrouw is. In plaats van zijn vrouw ziet hij een enorme vogelspin, het einde. Ik vind het lastig om de spin volledig te verantwoorden. Het kan zijn dat de spin symbool staat voor het web waarin Adam nu gevangen zit. Anders zou het zijn grootste nachtmerrie kunnen zijn. Een vogelspin kan zeer dodelijk zijn. Ingewikkeld verhaal, maar in grote lijnen denk ik dat ik het hiermee heb uitgelegd. De lessen die Adam over dictaturen geeft aan zijn studenten, in het begin van de film, zouden ook een verborgen boodschap kunnen zijn. Over het minimaliseren van cultuur, eigen wil, complete censuur, etc. Iemand anders worden, assimileren tot het denkbeeld van een dictatuur.

Enemy laat je aan het denken zetten. Dagenlang zal deze film je achter na zitten en zal je er heel graag achter willen komen waar het nou allemaal precies over gaat. Dat is het sterkste punt van deze film: het laat je nadenken. Na het zien van de film ben je er nog mee bezig. De speelduur van de film is precies goed, zorgt ervoor dat het de snelheid niet volledig verliest. Knap van de regisseur om dit complexe verhaal in 1,5 uur te stoppen. Enemy is voor mij een topper geworden.

4*

Interessante adaptatie (maar vooral interpretatie) van Saramago's boek. Ik ben zelfs van mening dat Saramago zich heeft omgedraaid in zijn graf, want zijn werk gaat toch wel degelijk over een dubbelganger met een betere twist aan het eind ipv 1 persoon die behoorlijk met zichzelf in de knoei zit. Toekomstige lezers (doen!) zullen nog verstelder staan...

Maar goed, Villeneuve weet een onderhuidse, beangstigende, mysterieuze sfeer te creëren. Toch wel het allergrootste pluspunt van de prent. Lof ook voor Gyllenhaal en Gadon.

Helaas verdrinkt het script zichzelf met de overpretentieuze aanwezigheid van symbolische spinnen. Het probleem is meer dat er verschillende interpretaties omtrent deze symboliek is ontstaan. Het lijkt wel alsof Villeneuve en scriptschrijver Gullón te veel plezier hebben gehad, of ligt het aan de onkunde van de kijker? De film zou stukken sterker zijn geweest zonder, ondanks de fraaie beelden en beeldspraak.

Hopelijk heeft Louise Bourgeios haar medewerking verleend of een flinke duit gekregen voor het gebruik (van de gelijkenis) van haar magnum opus (en die verwijzing is ook een zuchtverwekkende interpretatie).

Extreem lastige film om te begrijpen.

Jake Gyllenhaal weet twee heel andere karakters neer te zetten. de leraar is erg onzeker en terwijl hij in de rol van de acteur juist iemand is die alles onder controle lijkt te hebben.

Enemy is voor de meeste personen een moeilijke film om te begrijpen, die tot nadenken aanzet en tot veel discussie zal leiden. Doordat Villeneuve het geheel op voortreffelijke wijze in elkaar heeft gezet en de kijker niet alle informatie lijkt te geven, zal ieder zijn eigen verhaal kunnen creëren. Het is dan ook een film die je graag meerdere malen wil zien om te kijken of je uitleg gelijk heeft. Zelfs dan zal je nog afvragen hoe het eigenlijk in elkaar zit. Het is een psychologische film met horror elementen. Je moet ervan houden.

Leuk gedaan, maar niets voor Villeneuve.

3*

Waar Prisoners van dezelfde regisseur bijna ten onder gaat aan degelijkheid is Enemy duidelijk een ander paar mouwen; deze film gaat eerder ten onder aan pretentieus geneuzel. Het in de basis nog wel aangename mysterieuze en Lynchiaanse sfeertje gaat na een half uur behoorlijk vervelen; Villeneuve komt maar niet to the point (als-ie er al 1 heeft), en verrast daarna nog slechts met een onsympathieke twist. Als de credits beginnen lopen laat hij de kijker ten slotte in opperste verwarring achter met een even schokkend als bizar einde. Dat hoeft allemaal geen probleem te zijn, mits er wat aanknopingspunten tot wat diepere gedachtes achteraf zijn. Die zijn er echter niet.

2*.

Ik snap het paranoïde gedrag van het hoofdpersonage sowieso niet . Als ik een dubbelganger zou opmerken in de film-wereld zou ik deze super enthousiast en spontaan gaan opzoeken, handtekeningetje en miljoenen foto's maken om te delen op sociale netwerken en wie weet , misschien wel een rolletje voor mij ergens een keer. Wat dit betreft is Enemy een zak met nat zout. Maar ja , als je de realiteit zou gaan benaderen met de personages in het script kan je er natuurlijk geen geheimzinnig filmpje van maken . In dit opzicht is Enemy dus vanaf het begin al een blunder. De 'spin' scenes zijn wel gaaf gefilmd maar de symboliek kan me dus gestolen worden, het script draait vanzelf de nek om van deze zogenaamde symbolische boodschap

Intrigerend, fascinerend; dat soort termen. Althans wanneer het gaat om het mysterieuze gegeven van een dubbelganger en hetgeen daar allemaal uit voortvloeit. Ging Villeneuve in z'n vorige films nog wel eens ten onder aan diverse plotperikelen, hier heeft hij veel betere balans te pakken.

En dat leidt dan tot een sluimerend psychologisch steekspel tussen twee karakters dat met die weinige narratieve drang ook grotendeels stand weet te houden. Soms misschien wat lastig te peilen, maar dat kan. Eigenlijk alleen de wijze waarop Mary wordt opgeëist, pakt een beetje stroef uit.

Ben dan weer niet zo kapot van de symboliek aan de hand van de spin. Je moet van goede huize komen wil dat niet als pretentieus of iets dergelijks overkomen. Villeneuve komt er hier ook niet altijd mee weg. Ik heb wat dat betreft meer met indicaties uit het gangbare, het op het oog alledaagse.

Anders gezegd, de poster ín de film spreekt me meer aan dan de poster ván de film, waarop dat beest is afgebeeld. En toch, het zij hem vergeven, want net uit dat onderdeel tovert hij dé scène tevoorschijn. Zonder meer de beste van Villeneuve tot nu toe. Met deze aanpak mag hij doorgaan.

Heerlijke diepe, sexuele en intrigerende film. Had vooraf weinig gezien of gelezen over het plot dus moet zeggen dat het heel anders was dan ik had verwacht. Anders dan Prisoners maar visueel ook weer geweldig. Ook de muziek is echt heerlijk spannend en deed mij een beetje oudere thrillers denken. Snap wel dat niet iedereen het begrijpt. Moest zelf ook achteraf even op onderzoek maar dat was meer voor bevestiging. Goede verbogen symboliek. Daarnaast is Jake ijzersterk en Melanie Laurent bloedmooi.

4*

Kil, koud en afstandelijk en echt meeleven met de doppelgangers is er dan ook niet bij.

Okerachtige kleurgebruik helpt ook al niet echt mee en eigenlijk lijkt het verhaal meer iets voor een aflevering uit "The Twilight Zone".

Alleen de slotscene weet nog een enthousiaste reactie uit te lokken.

Terug van nooit echt weggeweest: de mindfuck film.

In de stijl van Lynch creëert Villeneuve een redelijk geslaagde surrealistische film, met een nogal wazig plot. Groots is de film nergens, maar de mysterieuze sfeer, mede door de donkere bruin en beige tinten en de ambient op de achtergrond weet op een of andere manier toch te boeien. Vreemd overigens dat ik nooit van deze regisseur gehoord heb, want met twee top-250 noteringen is het toch geen onbekende jongen.

Het acteerwerk is degelijk, maar meer ook niet. Grootste minpunt van de film zijn de onlogische handelingen van de personages. Iedereen reageert overdreven hysterisch, terwijl er ogenschijnlijk weinig aan de hand is. Oké, er is een dubbelganger, so what? Het verhaal viel me dan ook wat tegen, want een echte uitleg krijgt de kijker niet. De slotscène laat je weliswaar uit je stoel opspringen, maar slaat natuurlijk nergens op als je er even over nadenkt.

Ik struikel wederom over hetzelfde probleem als bij de surrealistische onzin van Lynch: een verhaal wat eerst realistisch lijkt, wordt vervolgens steeds vreemder en eindigt compleet krankzinnig. Liever is een film direct surrealistisch (dan weet ik waar ik aan toe ben) of geeft men de kijker wél een verklaring. Dit halfbakken gedoe daarentegen vind ik onbevredigend. De sfeer behoedt de film voor een onvoldoende.

3***.

Ik denk dat ik net als velen anderen 3 woorden hardop uitsprak bij het rollen van de credits: what the fuck. Nadat ik na een halve minuut mijn freeze-pose ontdooid had, begon het te ratelen. Heb ik er nou echt niks van begrepen?

Altijd leuk, zulke films. Nadenken. Meerdere theorieën. Gebeurt alles wel echt. Blijkbaar zat er veel meer laag en symboliek in dan ik dacht. Een link met David Lynch lijkt snel gemaakt, als de theorie van het onderbewustzijn het meest 'logische' lijkt.

Het is lastig op de film in te gaan zonder enorme spoilers te geven. Laat ik zeggen dat ik achteraf een verklaring heb gevonden die perfect klopt en daarmee de film naar het briljante toe brengt.

Wat ik wel kan zeggen, is dat de sfeer en de beeldvorming simpelweg geniaal zijn. Ik hou ervan. Het mysterieuze straalt er vanaf de allereerste scene af. Kleurstelling, lichtgebruik, camerastandpunten, alles lijkt geweldig uitgedacht en maakt net die perfecte beklemmende sfeer, die de hoofdpersoon ook lijkt te voelen in zijn depressief aandoende repeterende wereldje. Geweldig acteerwerk ook.

Zelfs met de verbazing nog in mijn lijf neigde ik al naar een 8, na de verklaring zonder twijfel. En deze film moet je zeker nog een tweede keer zien. Wellicht dat ie dan nog hoger uitkomt.

Aanrader door degene die van nadenken, spanning en mystery houden.

Jammer dat deze film zo lastig te begrijpen is. Dat maakt het wel heel spannend, maar dat er z'on lange (fantastische) uitleg voor nodig is een beetje zonde...