Melancholia (2011)

Als deze karakters JOU op het puntje van je stoel houden, ben je in mijn ogen een wel heel erg saai persoon. De film blinkte nergens in uit, behalve in warrigheid, nietszeggendheid en depressief gedrag. Zo depressief, dat een krikbeurt echt nodig was; zomaar.

De film botst in zoverre met mijn gedachten, dat ik het hele gebeuren onwerkelijk vond overkomen; personages die zich zo gedragen bij naderend onheil; het einde van de wereld.

Nu kan ik me veel voorstellen, maar hier klopte het gewoon niet. Belangrijk, want zulke dingen trekken je de film in of stoten je af. Nu kwam het meer op mij over alsof "het einde des wereld" er als een toetje aan vast is geplakt en het resultaat dus een onsamenhangend verhaal is.

Provocerend is de film iig wel; wie blijft het langste zitten en wie rent het eerste weg. Als dat deze grote "meester" opdracht was, is hij in mijn ogen met glans geslaagd. En nu een lekkere film kijken, om dit zuur snel weg te spoelen.

Oja, de hele familie en vriendenclub waren dolblij met het einde, het was niet 1 depressief persoon; nee, allemaal waren ze levensmoe. Of wacht, heb ik iets gemist ?

Ach ja , juist ja. De film rammelt een beetje...haha.

Films als deze hebben meer kijkbeurten nodig ? Omg, MEER kijkbeurten. Moet er niet aan denken. kost me teveel koffie en pep-pillen, kan nooit goed zijn.

(doet me aan Bert en Ernie denken...)

Waar-de-loos. Ik ben in slaap gevallen en dat is me nog nooit gebeurd. Zo verschrikkelijk saai en inhoudsloos.

Prachtige film. Ook fascinerend zijn de diepgaande discussies over deze film.
Dat zegt eigenlijk al genoeg hoe goed deze film is.

Maar wat ik persoonlijk nog even kwijt wilde is de meest bizarre gedachte dat Justine vertelt dat zij weet dat er gewoonweg niets meer is als Melancholia de aarde vernietigd.
Dat er nergens meer leven is in het universum.

Het idee dat alle miljarden sterren, planeten en asteroiden in het heelal rond blijven draaien tot het oneindig zonder dat ooit iemand het nog kan beseffen dat dit bestaat en waarom.
Bizar.

We doen maar weer een 2,5*-je voor Trier! Het zier er mooi uit (maar regelmatig zielloos) en qua plot en personages kon ik alleen wat met het laatste half uurtje. Wat mij betreft tussen kunst en kitsch!

Yeah right! Dingen die users erbij slepen en die helemaal niet van Von Trier afkomen. De muziek van Wagner bijvoorbeeld. Die wilde Von Trier gebruiken omdat hij die muziek 'romantisch' vond (zijn Hitler-opmerking kwam ook voort vanuit een nieuwe interesse in Duitse Romantiek verklaarde Trier zelf). That's it. Vrijwel alle schijnbare thematische overeenkomsten tussen 'Tristan und Isolde' en de inhoud van Melancholia zijn bedacht door publiek/critici of ze zijn 'toeval'. Von Trier wordt nogal overschat wat dat betreft. Ik vind zijn cinema nogal zielloos ook. Dat in tegenstelling tot zijn idolen Dreyer en Tarkovsky.

Probleem met de laatste twee films van Trier is dat ie krampachtig poogt om de schoonheid en betekenis/kracht van Tarkovsky's cinema te recreeeren, en daarin faalt. Waarmee ik niet per se wil zeggen dat Trier geen goede bedoelingen heeft, maar hij kan zich niet goed uitdrukken en zijn 'images' worden eerder zielloos. En de referenties naar Tarkovsky's werk lijken contextloos en gekunsteld. Het irriteert of wordt kitsch. ik kan dat denk ik ook niet nauwkeuriger verwoorden dan ik nu doe.

Paard in Andrey Rublyov.

Paard in Melancholia

Bij Antichrist beweerde je nog dat je de link met Tarkovsky niet zag, en nu doe je alsof Von Trier Tarkovsky probeert te imiteren. Dat is natuurlijk niet zo. Von Trier heeft ideeen en beelden genoeg, zijn rijke en eigenzinnige oeuvre (met als ik mij niet vergis zonder uitzondering zelf geschreven scripts) spreekt wat dat betreft voor zich. De laatste twee films legt hij meer accenten op de visuals en symboliek, staat de beeldtaal veel meer op de voorgrond, niet omdat hij Tarkovsky imiteert maar omdat hij ook dat aspect van cinema wil gebruiken. Thematisch speelt zijn eigen depressie duidelijk door in beide films. Zeker niet zielloos dus, integendeel, Von Trier gaat in zijn films de strijd aan met zijn eigen demonen.

Ook hier weer; waar Brueghel 's 'Jagers in de sneeuw' in Tarkovsky's Solyaris tot een video van de aarde verwordt (met behulp van een rustig bestuderende camera en een soundscape die het schilderij tot leven brengt), misschien zelfs tot een herinnering aan de aarde, en zo uitdrukt dat het hoofdpersonage erg gehecht is aan de aarde en zich heel bewust is van zijn mens-zijn (een soort spiritualiteit die door Tarkovsky's hele oeuvre vloeit)... gebruikt Trier het enkel als een plat symbool om het einde van de aarde aan te kondigen. Er zit weinig tot geen kracht in en wordt enkel tot iets destructiefs gebruikt. Het is een referentie naar Tarkovsky (schilderij zat ook in Zerkalo) maar qua context, kracht of schoonheid heeft het weinig om het lijf en weinig met Tarkovsky te maken.

In Solyaris

In Melancholia

Dat probeert ie ook. En ik had 't over de context (die link). Ik zeg bij Antichrist niets anders trouwens.

Von Trier over de closing credits van Antichrist:

‘Have you ever seen a film called the “Mirror”? I was hypnotised! I’ve seen it 20 times. It’s the closest I’ve got to a religion – to me he is God. And if I didn’t dedicate the film to Tarkovsky, then everyone would say I was stealing from him. If you are stealing, then dedicate.’

Ik blijf erbij dat Von Trier allerminst probeert om Tarkovsky te imiteren. Referentie ja, opdragen aan zeker, maar geen imiteren. Derhalve zijn kwalitatieve vergelijkingen met Tarkovsky zinloos.

Dat mag jij natuurlijk zo vinden!

Ik vind dus dat ie probeert om de beeldtaal van Tarkovsky te evenaren, maar hij vergeet oa dat ie er een totaal andere thematiek aan koppelt (die zo ongeveer 't tegenovergestelde is van de thematiek in Tarkovsky's oeuvre) en dat een 'image' daardoor ook een andere zeggingskracht krijgt.. Mooie 'geleende' digitale plaatsjes zonder ziel. Von Trier was zelf ontevreden over de film en hij vond dat ie zich schuldig maakte aan mooifilmerij. Verder zei ie 'dat ie de makkelijke uitweg had gekozen' met zijn film (waar doelt ie daarmee op?).

Von Trier leent de titel van Nostalghia (wat zo ongeveer dezelfde betekenis heeft als Melancholia, alleen iets anders uitgelegd), leent de setting van Offret, de planeet van Solyaris en vele plaatjes, ideeen en zelfs een kunstwerk uit Tarkovsky's oeuvre en toch mogen we geen vergelijkingen trekken?

Journalist Nils Thorsen: How do you personally feel about the thought that the world might come to an end?

Von Trier: If it could happen in an instant, the idea appeals to me. As Justine says: Life is evil, right? And life is a wicked idea. God may have had fun at creation, but he didn't really think things through," the director laughs. "So if the world ended and all the suffering and longing disappeared in a flash, I'm likely to press the button myself. If nobody would be in pain. Then people might say: how nasty, what about all the lives that wouldn't be lived? But I can't help seeing it all as a mean streak.

(te vinden op de Melancholia website)

En dan koppel ik dat aan comments van users als kos en M. Rokuro en aan mijn eigen bezwaren mbt deze film (en ikzelf ken periodes van flinke depressies):

Hoe kun je met beelden in de lijn van Tarkovsky ook maar een beetje poetische zeggingskracht hebben als je via je cinema enkel uitstraalt dat de mensheid verdorven is en uitgeroeid moet worden? Dat werkt toch niet? Beauty will save the world?

Maar de herkenbaarheid van situaties in de film vond je niet zo te waarderen?

Als Von Trier de knop wil indrukken om ieders leven af te nemen, zie ik hem alleen maar als machtswellusteling. Gevaarlijk eigenlijk, net als die idioten die altijd veel anderen willen meesleuren terwijl ze zelf dood willen. Gelukkig zal ik dat nooit begrijpen.

Of hij houdt gewoon iedereen voor de gek door bewust recalcitrant in raadselen te spreken.

Ikzelf denk dat Von Trier zijn eigen antwoord op zijn eigen vraag in de film heeft gegeven.
Als in een droom en misschien hoeft hij het zich alleen nog bewust te worden
Dat vind ik het aantrekkelijke in de film, het geeft een antwoord.
Of dat je ligt en welke 50 van de 50/50 je ziet of kiest ligt m.i. aan de kijker.
Doorgetrokken naar het leven werkt dit laatste m.i. ook zo: 'Beauty is in the eye of the beholder'.

Er staat een 2,5*. Goede acteurs, een beetje herkenbaarheid etc... Maar over de ontwikkelingen mbt Dunst in het eerste uur ben ik ook niet te spreken: zo extreem dat het ongeloofwaardig wordt.

Misschien moet Von Trier eens volwassen worden en wat schoonheid in zijn leven/cinema toelaten?

Tuurlijk niet. En hij was zelf ook ontevreden over de film (hij vond zelf dat ie 'een makkelijke uitweg gekozen had')

Von Trier: I feel ready to reject the film like a wrongly transplanted organ (zijn allereerste reactie toen ie een posterprobeersel onder ogen kwam). Hij was niet tevreden over zijn beeldtaal iig.

Ja, die tip is nooit weg

Of het ligt dus aan zijn (on)bewust zijn van zijn eigen (levens)kunst.

Ik ben nu na het zien van 'Epidemic' bezig te denken over 'colliding' (samenvallen of samenklappen) van verhaallijnen, wat Von Trier dus misschien vaker toepast, misschien uitgestrekt tot aan het hele bestaan toe. Ook de 'Nazi-reference' is blijkbaar al ouder bij hem. Ik moet dit nog op een rijtje zetten.

Ik moet zijn oude werk nog zien. Ben geen Trier-kenner wat dat betreft. Ik heb gelezen dat de Tarkovsky referenties al in zijn allereerste film aanwezig waren.

Ik ook niet ik leef meer op gevoel dan op kennen, hoewel dat ook tot een vorm van kennen leidt

edit:

Tarkovsky referenties... (hoewel ik alleen delen van Tarkovsky's gezien heb), als je bedoelt:

Slow motion en bepaalde beeldcomposities met mensen, water en bladeren bv, die zijn in Epidemic te zien.

Ik denk dat Von Trier vnl met een mens in de natuur bezig is, wat dat betreft. En dan dat op de mooist mogelijke, maar ook surrealistische of vervreemdende manier weergegeven.

Ik ben benieuwd Dreiecke! Ik zal binnenkort zijn oude films eens opzoeken.

Als ik zo de eigen bevindingen van Von Trier lees, stijgt hij eigenlijk in mijn achting, namelijk omwille van zijn scherpe zelfkritiek (die dan nog wel vrij naadloos lijkt aan te sluiten bij mijn eigen bedenkingen... )

In ieder geval vind ik jouw reacties, en met name de vergelijking die je maakt met het werk van Tarkovsky heel interessant en veelzeggend, Ramon! Ik heb zelf nl. nog nooit een Tarkovsky gezien...

Nog even over deze twee fragmentjes:

Ik snap niet dat iemand de schoonheid van dat fragment in Melancholia niet ziet Ik ben helemaal 'in awe' als ik dat zie.

De beelden van Tarkovsky zijn ook verschrikkelijk mooi, maar ik zie het vergelijk niet. De twee fragmenten geven mij ieder een totaal andere emotie.

De eerste voelt als een meer lichtvoetige droom en levitatie is daarbij het tegenovergestelde van zwaarte (ook in emotie). De tweede voelt neerdrukkend en melancholiek en dat is net wat de bedoeling was volgens mij. De beelden van de natuur in Melancholia zijn echt en die op het schilderij niet. De mens is in Melancholia dus echt in de natuur, merkt zelfs aan den lijve dat de natuur overweldigend is. Dat haal ik niet uit het Tarkovsky fragment.

Ik zie wel dat het knap gefilmd is maar 't heeft voor mij slechts een soort MTV-videoclip esthetiek. Er zit geen ziel in (vind het bijna kitsch).

Tarkovsky's oeuvre zit verder vol natuurbeelden. Solyaris speelt zich af in de ruimte en toch heeft die film ook nog hele mooie natuurbeelden (Tarkovsky legt voortdurend een link tussen mens en natuur in zijn films). Maar alleen niet via natuurbeelden in dit fragment. Het ging mij echt om het schilderij en de bewuste Tarkovsky referentie. Von Trier lijkt met zijn beeldtaal dezelfde poetische kracht uit te willen stralen als Tarkovsky (die hij bewondert) maar vergeet dat Tarkovsky's cinema juist hoop voor de mensheid uitbeeldt. In Tarkovsky's films wordt het leven gevierd en dat geeft de beelden een bijna spirituele (bij gebrek aan een beter woord) lading.Dat lijkt Von Trier niet te snappen: hij gebruikt hetzelfde 'image''(een schilderij, een rollend paard) maar vergeet dat zijn film enkel destructie en wanhoop uitstraalt. De bewuste referentie wordt hol. De 'image' heeft weinig poetische zeggingskracht. Bovendien ligt de symboliek via zijn beelden bijna vast terwijl zijn grote held Tarkovsky niet gelooft in vastliggende symbolen/betekenissen, maar in multi-interpretabele beelden. De kracht van het beeld bestaat uit datgene wat de kijker er uithaalt.

Tarkovsky had best een extreme visie op cinema trouwens. Misschien een keer zijn boek Sculpting in Time lezen.

Ikzelf vind verder dat de connectie mens met natuur helemaal niet uit de verf komt in Melancholia.

Ok, ja met Tarkovsky kijken schiet ik niet hard op
maar ik zie geen holle referentie bij Von Trier. Juist in Melancholia vind ik de samenhang tussen alles (bijna) perfect, wat ik bij Antichrist niet had. Daar vond ik het bij elkaar geraapte symboliek en zeker nét niet (maar ik wil 't wel nogmaals zien).
In Epidemic was het ook meer los zand qua uitbeelding, maar een geweldig script: impressies die tot een perfect sluitend verhaal worden.
In Melancholia klopt het voor mij helemaal, maar dat heb ik al in al m'n berichten hier gezet
en ik zie niet alleen maar destructie en wanhoop, wel in de eerste helft maar in de tweede juist niet.

Dat beeld met het kind in het midden en de bruid en moeder aan weerskanten, tja magnifique...

Dat de referentie hol is en de 'image' weinig poëtische zeggingskracht heeft, is dus ook mijn gevoel, Ramon, maar volgens mij komt dat niet door de destructieve of wanhopige uitstraling van de film (die je trouwens op verschillende manieren kan interpreteren, zie de reactie van Dreiecke hierboven). Een kunstwerk hoeft voor mij namelijk niet noodzakelijk hoop uit te beelden om poëtisch te zijn. Het probleem in Melancholia is volgens mij eerder de inconsistentie, onevenwichtigheid en loze esthetisering ("Spielerei").

En de betekenis?