Una Giornata Particolare (1977)

Ingetogen film over twee totaal verschillende mensen die op een dag elkaar ontmoeten. Ik verwachtte eigenlijk compleet iets anders maar ik heb dit ook zeker kunnen waarderen. Het is toch wel een schrijnende aanklacht tegen het fascisme. Uiterlijk haast een toneelstuk met twee uitstekende en charismatische hoofdrolspelers.

In dit drama aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog is er eenheid van tijd, plaats en handeling. Alles speelt zich af op één dag, van 's morgens tot 's avonds, maar we komen heel wat te weten over het verleden van de twee hoofdpersonages. De locatie is één appartementsgebouw, maar de marsmuziek op de achtergrond komt van de historische gebeurtenis in de stad. Sophia Loren en Marcello Mastroianni hebben in hun jongere jaren burleske rollen gespeeld, maar hier spelen ze twee complexe personages die in conflict leven met hun omgeving en met zichzelf. De komische nevennoten komen van een beo die klinkt als een man met dichtgeknepen neus en van een los hangende lamp.

De kleuren zijn opzettelijk weggefilterd om een grauwe aanblik te geven, symbolisch voor de kleurloosheid van het fascistische bewind. Mussolini - wiens kleindochter een bijrolletje heeft - wilde een kunstmatige maatschappij creëren met een vals ideaal van militarisme en mannelijkheid. Een vrouw mocht enkel het huishouden doen en kinderen baren. Een vrijgezel moest dubbel zoveel belastingen betalen; een homo werd naar Sardinië verbannen. Veel gewone Italianen, zoals de echtgenoot en de conciërge, draaiden mee in het systeem zonder de wreedheid ervan te beseffen. Door in te zoomen op twee individuen wordt inzicht gegeven in de grote wereldgebeurtenissen van die tijd.

Het is merkwaardig dat men vraagt naar een vervolg. De film draait rond 1 dag die op het einde afloopt...

Deze film is één van de absolute hoogtepunten van de Italiaanse filmgeschiedenis. Met 2 acteurs die tot de allergrootsten behoren in de Italiaanse, de Europese en de Wereldcinema. Hun allersterkste samenwerking in een film die je moet bekijken als een toneelstuk, a.h.w. Een film die belangrijke thema's behandelt en die visueel een feest is voor het oog!!! Dit is zeer grote cinema, een echte acteursfilm. Die bekijk je niet als een ontspannende film. Ik ben telkens weer diep ontroerd als ik hem zie. Die tederheid, de intense sfeer, de humor ook en... de STILTE die zulk een belangrijke rol speelt. Beide protagonisten verdienden een Oscar voor hun rol! Mastroianni was zelfs genomineerd als beste acteur, de film voor 'Beste film'. Onwaarschijnlijk hoe Sophia Loren die eenvoudige volksvrouw portretteert. Inderdaad, een meesterwerk, 1 van de allergrootste films aller tijden.

Zeer sterke film die wat aandoet als een toneelstuk omdat de meeste scènes afspelen op dezelfde locatie en er los van het vertrek en terugkomst naar/van de parade het aantal personages beperkt zijn. Dit is ongetwijfeld één van de meesterwerken van de Italiaanse filmgeschiedenis. Destijds tijdens de Oscars in 1978 onderbelicht gebleven, maar dat niets aan af het feit dat de film vandaag nog steeds een monument is.

Una giornata particolare is een intense film die me sterk heeft geraakt. De acteerprestaties van Sophia Loren en Marcello Mastroianni zijn verbluffend en de chemie spat er vanaf. De vaak op de achtergrond horende marsmuziek schept een beklemmende en krachtige sfeer. Ook het camerawerk is verbluffend waarbij de omeletscène eruit springt en die sterk doet denken aan een Hitchcock met zijn split screen.

Het plot, de omstandigheden, de personages en de sfeer zijn mooi in elkaar verweven en zijn op een subtiele manier een symbool tegen het fascistische bewind waarin vele gewone burgers zijn in meegegaan in de jaren 30. Alsof hun afwijkend gedrag letterlijk in een hokje wordt geduwd doordat ze als één van de weinig niét aanwezig zijn op de parade. Knap!

Mooie film. Beter en boeiender dan ik had verwacht. Het spel is bijzonder goed. Er valt zoveel van het gezicht van Sophia Loren/Antonietta af te lezen. Knap hoe zij dat doet. Het familietafereel voelde realistisch en de band tussen Antonietta en Gabriele doet oprecht aan. Een goede chemie tussen die twee. Ik vind het echt een mooi verhaal, gevoelig en ontroerend. Doordat de locaties niet erg wisselend zijn en het grotendeels een dialoog is, deed het mij ook een beetje denken aan een toneelstuk. De marsmuziek op de achtergrond vind ik een waardevolle toevoeging. Ik denk dat het de sfeer versterkt. Soms verslapte mijn aandacht, dan had ik wat minder met het gesprek. Dat neemt niet weg dat ik ‘m sterk vind. Een ingetogen, grote film! 4,5*

Indrukwekkende film en knap geacteerd. Gefilmd op vrijwel 1 locatie. Het spel tussen Loren en Mastroianni is realistisch en erg sterk. De film volgt een dag die voor beide onvergetelijk zal zijn. De dreiging van de 2e wereldoorlog is voelbaar, mede door de achtergrond geluiden van een radio met oorlogspropaganda. Het einde maakt dan ook diepe indruk. Zag niet eerder een film van Scola, maar ga zeker nog wat van zijn oeuvre kijken.

Hitler, Mussolini en koffie

Een tijd geleden was ik gecharmeerd door La Famiglia van Ettore Scola en ik nam me voor om toch eens dringend werk te maken van die twee andere films die ik nog van deze Italiaanse regisseur in huis heb: Una Giornata Particolare en Passione d'Amore. Gisteren even getwijfeld welke van de twee ik nu zou opzetten, maar de combinatie Sophia Loren & Marcello Mastroianni won het toch (hetzij nipt) van Jean-Louis Trintignant. Verder totaal geen idee wat ik moest verwachten, maar ik heb al vaker gemerkt dat dat gewoon beter werkt bij dit soort films. Al is het maar omdat de plotomschrijving op de DVD vaak tot nagenoeg de laatste minuut alles spoilert.

En bij Una Giornata Particolare is het eigenlijk ook niet zo makkelijk om iets over de film te vertellen zonder in spoilers te vervallen. Eigenlijk gebeurt er werkelijk geen klop en zit je gewoon bijna 2 uur naar twee eenzame mensen te kijken in een appartementsgebouw terwijl iedereen anders naar de parade voor de ontmoeting tussen Hitler en Mussolini is gaan kijken. Er zit echter zoveel detail in kleine bewegingen, opmerkingen die tussen pot en pint worden verteld (dat Gabriele in het begin zegt dat het fascisme tegen hem is en niet dat hij tegen het fascisme is, is eigenlijk al een aanloop naar de bekentenis dat hij homo is) maar vooral die blikken onderling tussen Gabriele en Antonietta maken het o zo indrukwekkend. Het kabbelt allemaal maar wat voort zonder echt in een stroomversnelling te gaan maar het blijft wel over de gehele lijn boeien. Het einde is juist ook door niet te uitleggerig te willen worden triest in al zijn eenvoud. Je voelt in elke vezel van je lichaam dat het gezelschap van Gabriele geen goede bedoeling hebben en het raakt je dan ook om hem zo gedwee te zien mee te gaan. Geen heroïsche ontsnapping(spoging), geen laatste blik naar Antonietta, ...

Hoewel er wel wat volk in de film komt opdraven (waaronder Alessandra Mussolini, een kleindochter van Mussolini maar die ook het nichtje van Sophia Loren is aangezien het Loren's jongere zus Maria Scicolone was die met de zoon van Mussolini was getrouwd) ligt de focus op twee mensen: Sophia Loren en Marcello Mastroianni. Beide spelen uitgebluste en gebroken personages maar er is niemand die dat op zo'n mooie manier kan doen. Mastroianni die op zijn eentje danst, Loren die zich al mijmerend afvraagt waarom haar gezin het niet met 3 moeders kan doen, ... Er straalt iets erg moois en breekbaar in de relatie die zich langzaamaan tussen hen ontwikkeld. Toch ook wel een kleine vermelding nog voor een sublieme Françoise Berd als conciërge. Misschien net iets teveel een cliché (ze ziet er ook gewoon uit als een klassieke vrouwelijke conciërge) maar ze geraakt er mee weg.

Ook gewoon het feit dat dit zich allemaal op één dag afspeelt werkt bijzonder goed en maakt me nog des te benieuwder naar Passione d'Amore. Qua MovieMeter waardering heb ik blijkbaar wel de beste van de twee gekozen om eerst te kijken, maar kom: als de film van eenzelfde niveau is als deze Una Giornata Particolare of La Famiglia, dan ben ik een erg tevreden man. En dan moet ik maar dringend op zoek naar wat meer uit het oeuvre van Scola.

Dikke 4*

Een bijzondere film die begint met de intrede van Hitler in Rome waar hij Mussolini ontmoet. Heel de gemeenschap lijkt op te gaan in het regime en beide leiders. Alles hangt vol met hakenkruizen en het is een evidentie dat het hele gezin naar de parade gaat kijken om hun helden te kunnen zien. Maar we volgen Sophia Loren als huisvrouw die thuisblijft. Want dat hoort zo natuurlijk, het plaatje van het gezin met de vrouw thuis en veel kinderen. 2 jaar na de Belgische film Jeanne Dielman, krijgen we opnieuw op een fascinerende manier een huisvrouw in de hoofdrol.

Het verhaal draait om huisvrouw Antonietta en buurman Gabriele, beiden uitgesloten door de maatschappij die gecreëerd is onder het harde regime. Antonietta als huisvrouw en moeder van zoveel mogelijk kinderen (staan zelfs toelages tegenover). Geen tijd voor zichzelf, geen vrouw meer maar op de eerste plaats echtgenoot of moeder. Daarnaast Gabriele die geviseerd wordt omdat hij homoseksueel is. Onder Mussolini wordt dat bestraft. De extra taks voor vrijgezellen is één vd vele maatregelen. Door een toeval ontmoeten ze elkaar en geven ze elkaar de hoop die ze nodig hebben.

Een mooie film in een sepia-kleurtje waarin Sophia Loren en Marcello Mastroianni een wat atypische rol (wat we van hen gewoon zijn) spelen en de film met gemak dragen. Mooie shots en op een kleine manier ook het Mussolini-regime voor de oorlog aangetoond.

Raar dat de kleindochter van Mussolini (en nicht van Sophia Loren) meespeelt in de film als tiener. Ofwel was ze nog niet zo met politiek bezig, of ze begreep de insteek van de film niet echt. Benieuwd wat de schoonbroer van Sophia Loren (zoon van Mussolini) over deze film vond, hij sprak blijkbaar amper over zijn familieverleden.

Nergens was aan te merken dat deze prent al van 1977 is! Meesterwerk! Het droevige lot van één van de vele huisvrouwen met te veel kinderen en géén eigen leven, gedomineerd door hun ontrouwe echtgenoot... En van een homo, die uitgespuugd werd door de maatschappij. Hun magische dag samen... Zo prachtig! Zo droevig...

Wel oké.

Al tijdens de openingsscène is duidelijk dat regisseur Ettore Scola onder meer vol inzet op het fraai in beeld brengen van de setting. Met uitstekend camerawerk volgt hij een op het eerste gezicht weinig interessant ochtendtafereel van een drukke bende. Het is dat het zo goed in beeld is gebracht, of het was inderdaad een weinig interessant ochtendtafereel.

Nadien blijft de film visueel een attractie om te volgen. De bruinige kleurtinten zijn best apart en een geslaagde zet gezien de tristesse van de wereld waarin de hoofdpersonages leven. Maar ook het camerawerk blijft eigenlijk gans de speelduur lang van hoog niveau.

Het is des te spijtiger dat ik de interactie tussen Sophia Loren en Marcello Mastroianni maar zo zo vind. De film krijgt al vrij snel een toneel-vibe en daar heb ik het écht niet voor. Zowel Loren als Mastroianni hebben me niet echt kunnen bekoren en dan wordt al erg moeilijk om echt in te zitten met hun kommer en kwel. De climax, laat het ons zo omschrijven, is een misser.

En dan blijft vooral een visueel aantrekkelijk en keurig gemaakt drama over. Eéntje waar ik me alvast niet mee verveeld heb maar dat voor mij niet als meesterwerk geldt.

3

Mwa.

A Special Day is niet een film waarvan ik had verwacht dat deze ooit in de top 250 zou bungelen rondom de middenlijn, toch lijkt de film op kritisch vlak een populaire film te zijn onder de cinemaliefhebbers. Er zou altijd een reden voor moeten zijn, maar die redenen vond ik maar beperkt wanneer het neerkomt op deze film.

Toch is deze film voor zijn tijd best apart, zeker aangezien het er visueel fraai uitziet. De regie maakt zichzelf duidelijk zichtbaar als de film opent met historische beelden waarin Hitler zelf te zien is. Je zet op deze manier direct de toon, al betwijfel ik of dit nou wel de juiste aanpak was geweest als het op deze film neerkomt, gezien wat er daarna komt een hele andere film is.

De cinematografie en kleurenfilters zien er netjes uit. Lekker apart, somber en stoffig in beeld gebracht, en onder de tristesse van de film kan ook nog eens een redelijk warm sfeertje doorbreken. Het voelt allemaal wel degelijk Italiaans aan en dat is een compliment, want niet elke film kan het voor elkaar krijgen om een warme sfeer te vermengen met een redelijk sombere inrichting.

Daar houden de voornaamste complimenten weer op, want verder is het centrale punt van de film de interactie tussen Loren en Mastroianni, en deze vond ik nou niet bepaald lekker losbranden. Losstaand van elkaar kunnen het erg intrigerende figuren zijn met een bijzondere achtergrond, en toch krijgt de film het voor elkaar om het op twee saaie personages te laten lijken eenmaal ze naast elkaar staan.

De interactie wil nergens echt losbranden en na een tijdje maakt het dan als kijker niet bepaald meer uit of dit nou een goede film op visueel vlak is of niet. Ik kreeg mijn aandacht na een halfuurtje niet meer richting de film omdat de dialogen of het acteerwerk gewoon niet de intrigerende factor bieden die ze wel moesten hebben. Persoonlijke smaak uiteraard, maar deze film kon ik niet inkomen. Helaas.

Het is mei 1938 en Rome is in de ban van het bezoek van Adolf Hitler. Huisvrouw Antonietta [Sophia Loren] blijft alleen thuis terwijl haar echtgenoot [John Vernon] en hun kinderen het defilé bezoeken en ontmoet Gabriele [Marcello Mastroianni], een homoseksuele radio-DJ die onlangs is ontslagen. Ondanks hun ideologische verschillen (Antonietta is een bewonderaar van El Duce, Gabriele is juist slachtoffer van diens regime) voelen de twee een verwantschap waardoor ze zich op verschillende manier tot elkaar aangetrokken voelen. Loren en Mastroianni bevestigen hun status als acteerlegendes en Scola’s uitstekende regie tillen het weinig verheffende en niet zo heel diepgravende scenario naar een zeer hoog plan. De keuze om het geluid van het defilé, inclusief de marsliederen en bijbehorende speeches, constant op de achtergrond te laten horen is zeer effectief.

Titel en regisseur die mij vooraf weinig zeiden, toch vanwege de goede beoordelingen en hoog cijfer gemiddelde geprobeerd. En hoewel Una Giornata Particolate enkele interessante elementen heeft ervoer ik de film toch vooral als lastig en zwaar.

Het verhaal moge duidelijk zijn aan de vooravond van de wereldbrand '40 - '45 vind de toevallige ontmoeting plaats tussen Antonietta en Gabriele. Een ontmoeting die vooral voor Gabriele gelukkig en van levensbelang blijkt te zijn. Met sociale controle op de loer en het opgedrongen fascisme tetterend via de radio op de achtergrond leren de twee elkaar kennen. Een kennismaking en prikkel die veel in beide los maakt. De aandacht lijkt vooral toch naar Antonietta te gaan die zowaar tot leven lijkt te komen in die grijze legbatterij met slechts huishoudelijke plichten als belangrijkste en een overspelige man als beloning. Persoonlijk vind ik dan toch de botsing tussen twee werelden interessant. Antonietta een dommige volger van de meute en aanhanger en aanbidder van Il Duce, Gabriele juist vanaf de andere kant van de medaille, een geleerd en slim man, met mening, en opgejaagd. Fraai is de kleurenstijl sepia die het geheel iets authentieks geeft, zo ook de locatie. Maar daar is het meeste dan ook mee gezegd eigenlijk voor mij.

Una Giornata Particolate lijkt nooit helemaal te ontbranden, en hoewel een aantal aardige dingen blijft het belangrijkste van de film soort van in de ijle lucht hangen. Angst, onzekerheid, gevoelens, verliefdheid, boosheid, aantrekkingskracht...het wordt zelden echt onder woorden gebracht en moet geraden worden doormiddel van gezichten, blikken of lichaamshouding iets dat je moet liggen en mij dus in dit geval niet. Verder doet Una Giornata Particolate me toch vooral een beetje aan Little Children denken waar ook twee mensen graag willen breken met sleur, gewoontes en vruchteloze relaties maar zich toch geen andere uitweg zien dan de koers maar te blijven volgen en zo gaan Antonietta en Gabriele ook door met, misschien wel, het onvermijdelijke.

Echt aangrijpen doet de film me nergens, echt heel erg boeien ook niet, maar een voldoende verdient de film nog wel wat mij betreft.

Echt zo'n klassieker waar ik al praktisch mijn hele leven tegen aan heb zitten hikken. En wat blijkt? Best een oké filmpje. Het simpele verhaaltje biedt de twee hoofdrolspelers volop ruimte om innemende personages neer te zetten en de dialogen zijn eersteklas. De relatie tussen de twee die langzaam ontstaat is daarnaast knap en geloofwaardig uitgewerkt. Fan van italiaanse cinema zal ik wel nooit worden, maar dit viel best mee.

Knappe regie. Het begint al zowaar met een magnifiek shot in dit art-deco appartementcomplex, waar de camera binnendringt in de flat van Antonietta en haar gezin, waarbij ze door verschillende kamers gevolgd wordt in één vloeiend shot. Ook de sepiakleurige retro-look van de film is iets wat je maar zelden ziet. Als artistieke afwerking telt dit wel. Verder is het een gevoelige, melancholieke en zelfs poëtische film over twee mensen die even vrij zijn om te zijn wie ze zijn, terwijl de wereld voor één dag wegkijkt naar de historische ontmoeting tussen Hitler en Mussolini. Je krijgt bijna het gevoel dat het tweetal echt alleen is op de wereld.

Antonietta en Gabriele zouden in andere omstandigheden weinig met elkaar gemeen hebben door de ideologische druk van het fascistische regime, maar die ene dag zijn ze enkel met hun tweetjes en vinden ze menswaardigheid en begrip in hun weinig gelukkige bestaan. Ik ben niet ondersteboven van deze eerste kijkbeurt, maar zag wel alle kwaliteiten van een klassieker. Mastroianni en Loren hebben samen in 13 films gespeeld maar tot nu toe is dit de ontmoeting tussen hun personages die me het meest aangegrepen heeft.