Playtime (1967)

Met Jour de Fete kwamen de grappen over het streven naar efficientie al naar voren. Daarnaast was die slechts komisch. Playtime is meer, veel meer. Hier wordt de drukke maatschappij weergegeven, waarin iedere persoon meedoet aan de sociaal maatstaaf, iedereen doet mee aan een rollenspel. De portier die gewoon met enkel de deurknop gewoon in zijn rol blijft en de allang gebroken glazen deur, voor de schijn open en dicht doet. Zo zijn er nog tal van zaken. Hulot is uiteraard een buitenbeentje met zijn gestuntel. De rotonde als een soort van draaimolen, waar je alleen kan instappen als je geld in de parkeermeter gooit, bepaalde auto's die dezelfde beweging als een draaimolenpaard maken. Wat opvalt zijn de grootste overzichtelijke breedbeeld shots, om de massa in het restaurant bv goed te kunnen overzien. Het probleem hierbij kan zijn dat het zo een enorme chaos wordt, waar moet je kijken... Juist die chaos is zo geweldig, het kantorencomplex, het restaurant. De hele speelduur in een deuk gelegen. 5 sterren

Deze gezien in de bioscoop naar aanleiding van een of ander project in de bioscopen waarbij ze alle films van Jaques Tati uitzonden. Deze en Mon Oncle heb ik daar aanschouwd en ik was toch wel aangenaam verrast door de andere manier van film maken dan ik tot nu toe gewend was. Als kind had ik wel Vacances gezien en die is qua humor en verhaal veel rustiger dan deze film (maar ook Mon Oncle) en dus ook veel makkelijker te volgen als kind. Nu heb ik dus ook de andere films gezien van Tati en ik zal de films nooit meer vergeten. Ik kan me qua recensie en mening helemaal vinden in mijn bovengangers en kan eigenlijk ook niet anders dan de film op zijn minst 4,5 ster te geven. Want het idee van die knotsgekke stad alleen al is zo orgineel en geeft zo te denken dat de film dit zeker verdiend.

Als architectuurstudent heb ik dit altijd gezien als dé film over de moderne tijd: men bouwt zomaar iets, en eigenlijk loopt iedereen er verloren in (eerste deel van de film) Dit wordt dan uitgebeeld met de schitterende scenes in het kantoorgebouw waar Hulot en die andere man elkaar voortdurend mislopen, maar net zo goed in dat stuk met Hulots legervriend en zijn vitrinehuis. In heel dit eerste deel is het enige natuurlijke dat getoond wordt inderdaad een bloemenkraampje.
In het tweede deel van de film (restaurant en de uitspanningen daarna) zie je dan hoe de mensen die moderniteit toch naar hun hand gaan zetten, en hoe er toch nog iets van komt. Die onmenselijke, koude stad van in het begin begint steeds meer ingenomen te worden door kleurrijke echte Franse personages (en zelfs de haan kraait!). Ook de natuur komt terug boven (in de vorm van die bouwput in het trottoir). En die draaimolen op het einde is natuurlijk de absolute triomf van het menselijke. Wat mij echter aan deze film zo aanspreekt is het feit dat Tati wel commentaar geeft op die moderne tijd, maar dat hij ze niet afwijst. Ondanks de onwennigheden van de personages is de film geen pleidooi voor conservatisme, wat uiteindelijk bereikt wordt is een prachtige symbiose tussen de kleine mens en de grote koude moderne wereld. Dat wordt in het restaurant ook nog eens apart getoond: zodra de glazen deur kapot is, verandert dit stijve bastion van de bourgoisie in een bruisend volksfeest, op een schitterend geleidelijke manier. Dat soort dingen vind ik zo mooi aan deze film (je moet echt de analyses op de dvd eens bekijken, ik verzin dit ook niet allemaal zelf ) naast de schitterende subtiele humor en de prachtige beelden.

Wat een observatievermogen heeft die Tati en wat een fijn soort humor.

Tati bedrijft een wonderlijk soort slapstick. Waar veel komedies draaien rond een komediant die de enige rare persoon is in een (enigszins) normale wereld, is hier iedereen een komediant, iedereen bedrijft slapstick.

Ik denk dat dit zo'n film is die je tien keer kunt bekijken en waarin je steeds weer nieuwe dingen ontdekt.

Ik zag Playtime trouwens op groot scherm! Het was de openluchtvoorstelling van het filmmuseum. Veel georganiseer voor hun want het was 70 mm en de vraag was de hele dag of het droog zou blijven. Wel, het bleef droog. Precies bij de aftiteling begon het te regenen.

Redelijk anonieme film die het vooral moet hebben van de groep buitenlandse toeristen die van allerlei dingen beleven in een vreemde stad. De ontwikkelingen rondom Monsieur Hulot vond ik eerder storend dan grappig.

Ik ergerde me niet aan de sprakeloosheid bij de vele personages maar wel aan hun anonieme verschijningen, uitgezonderd de vrouw die zich wat meer afscheidde van de grote groep. Naarmate de film vorderde werd hij wel interessanter, maar verder dan een krappe voldoende kom ik voorlopig niet. 3*

Wat een fantastische kijkervaring!

Ik had al eens een trailer van Playtime gezien, maar die kon mijn interesse voor de film nou niet persé vergroten. Vooral enkele getoonde scènes van het feestgedruis uit het laatste deel van de film, komen in de trailer nogal abrupt en daardoor druk over.
In de film zelf wordt echter langzaam naar die scènes toegewerkt en zijn ze juist heerlijk om naar te kijken.

Tegen het einde van de film, wanneer er voor de zoveelste keer iemand van zijn kruk dondert (die ze dan maar in een omgekeerde kruk zetten, zodat ie niet meer kan omvallen), kreeg ik zowaar de slappe lach.

Fotografisch is deze film prachtig (al die perspectieven!), gewoon een genot om naar te kijken. Vooralsnog 4 dikke sterren, met mogelijk te zijner tijd een verhoging.

Waar ik bij Mon Oncle al wat moeite had de zichtbare kwaliteit van de film ook daadwerkelijk te beleven, is Playtime een regelrechte ramp. Dit is zonder twijfel een van de saaiste films die ik ooit heb gezien. Funest is het ontbreken van een verhaal en van personages. Playtime is een stroperige beeldenreeks die geen moment de aandacht weet vast te houden (of zelfs maar te richten). Alsof je naar een aquarium zit te kijken. Twee-enhalf uur is dan echt dodelijk. Ook de unieke en grappige vondsten die Mon Oncle nog tot een hele leuke film maken ontbreken vrijwel volledig. Wat overblijft is slechts een sterk idee en enkele aardige decors (Tativille). Daaraan zie je de kwaliteit: Playtime is een uniek aquarium. Helaas ben ik geen liefhebber van vissen. Het laatste kwartier komt de film nog enigszins tot leven en drijft daarmee naar de 1,5*.

De genialiteit en originaliteit van Playtime zie ik er absoluut in, zeker wanneer ik nog nooit eerder zo'n "film" had gezien. Maar het ontbreken van een verhaal of ook maar enige karakteruitdiepingen zorgt voor een klap in het gezicht en is daardoor de film op momenten nogal moeilijk door te komen. En dan snap ik mensen wel die de film vreselijk irritant of afschuwelijk saai vinden. Ik zelf bleef tot het einde geboeid kijken !

Het thema, mensen die in de moderne materialitische samenleving steeds meer vervreemden van elkaar, wordt hier waanzinnig goed uitgewerkt. Tati is een perfectionist en dat zie je : van de kille architectuur tot de handelingen van de figuranten, van de audiovisuele grappen tot de vloeiende camerabewegingen... in één scene zit zoveel om op te letten dat je de tijd ervoor niet krijgt, want Tati houdt het tempo zeer hoog, dat tegelijk het tempo van het dagelijkse leven weerspiegelt. Er is zo'n fenomenaal samenspel, dat er haast een rytme ontstaat !

Monsieur Hulot is zelf een zielige tragikomische figuur die wel constant voor een glimlach zorgt en die eigenlijk totaal niet in het supermodern en hypertechnologisch plaatje past, wat hem juist zo echt maakt en al blijft de film oppervlakkig over hem, voelt hij toch niet als een bordkartonnen figuur aan, en dàt vind ik erg knap gedaan !

Het gedeelte VOOR het restaurant was het minst grappig, ook al bevatte dat deel geweldige jokes, maar het focust zich dan ook meer op het onderwerp en de thema's van de film. ik kan nu niet direct voorbeelden aanhalen, maar in elke scene zit er wel een dubbele bodem en wanneer je de audiocommentaar (zeker doen ! is erg interessant!) aanzet, ontdek je weer een nieuwe interpretatie die je weer de goesting laten krijgen om de film nog een keer te zien !!

Mede dankzij het karakter van de film, mede dankzij het thema, zal deze film niet snel verouderen, zeker in deze tijden waar het communicatieprobleem alsmaar groter wordt, maar toch een lekkere sixtiessfeer heeft die vooral goed te zien is in de scenes in het restaurant.

Perfecte regie, nonstop humor, die vaak subtiel is en die daarom juist zo leuk is, en een eindescene dat het geheel prachtig afsluit maken van deze tijdloze klassieker echt top 100 materiaal ! Schandalig dat hij zo laag staat !

4*

(wat laag als je al mijn lofuitigen leest, maar -wat vaak bij een film gebeurt die totaal nieuw is- de film heeft me zo compleet verrast dat het moeilijk is om het allemaal te geloven en die je een beetje van je stokje laat vallen wat de beeordeling extra moeilijk maakt. Maar in iedere geval betreur ik het al dat ik Playtime al opgestuurd heb, want ik krijg meteen weer zin om dit briljant stukje cinema terug te zien.

Laat ik beginnen met een stelling die gewaagd klinkt, maar waar ik wel helemaal in geloof: niemand zal ooit nog films maken zoals Tati dat deed. Zijn visie is zo uniek en verschilt zo van alle andere filmmakers dat het ondenkbaar is dat iemand hem na kan doen. Natuurlijk, Rowan Atkinson noemde Tati's Hulot als grote inspiratiebron voor Mr. Bean, maar heeft werkelijk iemand het gevoel dat de films van Tati aan Mr. Bean doen denken? Ik denk het niet.

Een tijdje terug maakte ik al kennis met Tati in Les Vacances de Monsieur Hulot en dat was zonder twijfel de meest verrassende film die ik in maanden zag en sowieso een van de meest unieke dingen die ik ken. Het klinkt onmogelijk, maar Play Time is nog verrassender, unieker en ook leuker dan Les Vacances de Monsieur Hulot.

Ik vind Play Time een gigantisch moeilijke film om onder woorden te brengen. Laat ik zeggen dat ik me maar al te goed kan voorstellen dat veel mensen hier niks aan vinden. Niet zozeer omdat Play Time een ingewikkelde film is. Ik zou hem zelfs niet echt traag willen noemen. Nee, Play Time is minder toegankelijk omdat hij een vreemde eis stelt aan de kijker. De kijker moet als het ware een knopje omzetten en voor heel even leren op een totaal andere manier naar film (en eigenlijk ook het leven) en het leven te kijken.

In tegenstelling tot de meeste mensen hier zag ik Play Time niet als een film die nou ergens echt kritiek op wilde leveren. Natuurlijk zet Tati wel wat vraagtekens bij bepaalde normen en waarden van het moderne leven, maar hij levert nooit gemene steken of hevige kritiek. Het blijft bij sympathieke grapjes. De film gaf mij meer het gevoel dat Tati ons gewoon eens op een andere manier naar ons leven wilde laten kijken. Hij leek ons wel het leven te willen laten herontdekken. Dit klinkt allemaal heel zwaar en pretentieus, maar vrees niet, het is allemaal niet zo heel ernstig. Play Time laat je voelen als een klein kind die de eigenaardigheden van de wereld nog moet ontdekken. Tati doet dit door een wereld te maken die erg veel op de onze lijkt, maar telkens net iets anders is dan gewoonlijk. Iedere scène... Nee, ieder shot zit vol met veel details om verwondert naar te kijken. Je kijkt naar dingen die ergens vertrouwd lijken, maar tegelijkertijd toch verbazen. Zoals gezegd: een nieuwe manier om naar dingen te kijken. Wellicht vond Tati zelf de wereld een vreemde plek en kon hij daarom deze film maken.

Extra vervreemding wordt opgeroepen door het compleet ontbreken van een verhaal, dialogen van enige waarde en zelfs duidelijke hoofdpersonen met een doel. Natuurlijk hebben we Tati's eigen Hulot, een vermakelijk personage dat ons in de eerste helft van de film nog bij de hand neemt en ons door de vreemde wereld begeleidt. Maar naarmate de film vordert begeeft ook Hulot zich steegs meer op de achtergrond. Hij komt heel lang niet in beeld of we zien hem alleen maar ver weg tussen de grote massa. De eerste keer dat Hulot verschijnt is trouwens ook zeer onopvallend en je kunt hem makkelijk missen. Tati speelt met dit gegeven door een aantal 'dubbelgangers' van Hulot te creeëren. We zien af en toe figuren rondlopen die ongeveer op dezelfde manier gekleed zijn als Hulot en in een geval zelfs op dezelfde manier lopen. We denken dan dat dit figuur Hulot is, maar zodra we beter kijken blijkt het iemand anders te zijn. Dat dit een bewuste keuze blijkt uit een fragment op het begin, wanneer een vrouw zo'n dubbelganger aanspreekt als Hulot en deze man zich omdraait en zegt dat hij niet Hulot is.

Zoals Freud al aangeeft zitten er veel herkenbare gezichten in (al zijn het er zeker meer dan twintig; ik durf zelfs te wedden dat het er vijftig zijn). Deze figuren lopen scènes in en uit, zijn soms van belang voor een scène en soms zijn het figuranten. Het belangrijke is dat ze er zijn en dat je ze herkent. Het doet wel wat aan het echte leven denken. Niemand is echt de hoofdrolspeler, maar iedereen is er en lijkt een eigen doel te hebben. Het blijft lastig onder woorden te brengen hoe Tati dit in beeld brengt, maar dat het een prestatie is, moge duidelijk zijn.

De manier waarop Tati filmt is het belangrijkste punt waarop hij zich onderscheidt van andere filmmakers. Zijn camerawerk zou ik niet zozeer mooi willen noemen, alswel bijzonder. Volgens mij zitten er geen close-ups in de film, maar alleen wijde schots. Met name in de restaurantscènes is er zoveel te zien dat je ogen niet weten waar ze het best naar kunnen kijken. Het is dan ook niet zozeer dat de meest opvallende gebeurtenis op het beeld ook meteen de leukste of belangrijkste is. Als er al sprake is van een 'belangrijke gebeurtenis' natuurlijk. Na het kijken van de film bekeek ik op de extra's van de dvd een aantal scènes die toegelicht werden door twee Franse figuren. Die wezen op geweldige details die ik zelf waarschijnlijk nooit gezien had en leverde interpretaties waar ik nooit opgekomen zou zijn. Dit geeft nog maar weer eens aan hoe rijk Play Time is. Intussen heb ik al het een en ander over de film opgezocht op het internet en iedereen lijkt het er overeens te zijn dat je de film vaker dan een keer moet zien om hem ten volle te kunnen waarderen. Iets wat ik zeker geloof en ik heb alweer zin om hem nog eens te kijken.

Verder nog een applaus voor het gebruik van het geluid. Was er ooit een man die zo'n geluidskunstenaar was als Tati. Dan heb ik het niet over het gebruik van de muziek (want die is er eigenlijk niet), maar over geluidseffecten. Tati wil dat je alles hoort wat er te horen valt en dat levert, net als in Les Vacances de Monsieur Hulot overigens, een totaal bijzondere ervaring op. Soms vervormt Tati bepaalde geluiden op zo'n manier dat iets totaal anders aanvoelt. Het meest komische onderdeel in de film vond ik dan ook de deuren die geen lawaai maakte als je ze hard dichtslaat. Het klinkt zo onwennig dat het op de lachspieren werkt. Horen is geloven.

Ik geef de film 4 sterren. Erg weinig na de lofzang die ik hiervoor gehouden heb, maar ik heb zo mijn redenen. Ten eerste moet ik toegeven dat niet ieder moment mij even veel wist te boeien. Van sommige stukken snapte ik het doel niet, maar wellicht keek of luisterde ik niet goed genoeg. Met name de restaurantscènes vond ik niet allemaal even geslaagd. Daarbij heb ik gewoon het gevoel dat ik nog niet alles uit de film gehaald heb.

Play Time is dus geen film die iedereen zal aanspreken. En toch raad ik iedereen aan de film eens te proberen. Want of de film je nou bevalt of niet, het is ongetwijfeld een film die je nooit zult vergeten en er zal niemand kunnen zijn die beweert dat het niet uniek is wat hij zag.

Amen

Ik kan de reacties van mensen die zeggen dat ze zien dat het geweldig gemaakt is, maar er niets aan vonden wel volgen, met als enige verschil dat ik de film leuk genoeg vond om een hoge beoordeling kwijt te kunnen. Viel een beetje tegen dus, na het geniale Mon Oncle.

Playtime ziet er inderdaad nog steeds schitterend uit, maar is ten opzichten van Mon Oncle niet zozeer innovatiever of mooier. Vreemd eigenlijk dat tati niet echt progressie heeft geboekt in bijna 10 jaar. Ook had ik het idee dat er niet altijd even optimaal gebruikt gemaakt werd van de gigantische sets, waar deze film (tativille) mede om bekend is. Het compleet ontbreken van enig plot zorgde ervoor dat er nogal wat gecompenseerd moest worden met visuele pracht. Dat gebeurde wel, maar het was net aan. De befaamde restaurantscène was erg sterk, maar duurde te lang. Nam de halve film in beslag, terwijl ik op een gegeven moment gewoon meer van Tativille wilde zien.

Hoe meer ik schrijf over deze film, hoe meer ik twijfel of ik hier wel 4 sterren aan kwijt wil. Omdat Playtime een duidelijk heel bijzondere film is en ik ‘em daarom niet in mijn dvd colelctie zou willen missen, ga ik het toch doen, maar misschien is het niet helemaal terecht.

Bizar, hilarisch, absurd, geniaal, chaotisch. Eigenlijk weet ik niet precies wat ik er van moet vinden. Het is inderdaad geen slapstick, maar wel humor waar af en toe je mond van open valt van bewondering. Play Time is prachtig gefilmd met zeer veel oog voor detail. Enkele voorbeelden hiervan zijn het zicht van de Eiffeltoren in een openstaande deur, of de rotonde-carrousel (als ik het zo mag noemen).

Lastig om te beoordelen, maar toen ik de 4 sterren net aanvinkte deed ik Play Time en meneer Tati voor mijn gevoel absoluut te kort .

it's not for our desires but our designs that we all fall apart

Een verrukkelijke satire op uniformiteit, decadentie en globalisme in dit verreweg beste deel van de Hulot serie. Met name het eerste uur is om je vingers bij af te likken, zoveel visuele grappen in een almaar troostelozer wordende omgeving; Play Time is hilarisch en intriest tegelijk. Het meest schrijnende was allicht de tv-kijk scene.

Hulot zelf is soms hele periodes niet te zien, hij is letterlijk verloren tussen het glas, het lawaai, de dikdoenerij en de immer durende mallemolen van het (stadse) leven. Het enige echte nadeel aan Play Time is wel dat het tweede uur wat aan de langdradige kant is, al is het eind met de carrousel niks minder dan briljant.

Dikke 4*.

Tati in chronologische volgorde kijken is een aanrader. Dan zie je de ontwikkeling van de regisseur heel duidelijk. Van de vriendelijke, ouderwetse dorpshumor in Jour de Fête wordt Tati steeds abstracter. Steeds minder directe humor en steeds minder plot.

Waar Mon Oncle nog een milde afwijzing van moderne techniek bevatte, daar is Play Time eigenlijk anders. In deze film is Monsieur Hulot verdwaald in de moderne wereld. Zijn wereld is er niet meer en hij moet zich redden met wat er nog wel over is. Hulot is in deze film een voorbijganger, een figurant en een waarnemer. Vaak op de achtergrond, vaak buiten beeld en maar af en toe de hoofdpersoon. De film heeft een opmerkelijk mild einde eigenlijk. Het stadsleven is dan wel een rare, grijze mallemolen, de spelende mens vind uiteindelijk toch wel een weg

Play Time is ook een zeer verzorgde film. Vooral als aan alle kanten in beeld iets gebeurd en je niet weet waar je moet kijken. Echt heel knap en ik keek vaak mijn ogen uit.

Zonder meer mijn favoriet vanTati.

4.0*

Een dwaaltocht door een hypermodern (anno 1967) Parijs en waar typische Parijs-attributen als de Eifeltoren, Arc de Triomphe en de Taj Mahal slechts nog te zien zijn in de weerspiegelingen van grote glazen kantoren, flats en dergelijke.
Bijna een "stomme" film: echte dialogen zitten er niet in.
En de film is druk...vreselijk druk.
Gek wordt je van de mensenmassa's, straatgeluiden en van alle moderne apparaten die ons het makkelijker moesten gaan maken.
Een ongelooflijke absurde en surrealistische film.
Zelfs enigszins avant-gardistisch.
Bijna niet meer komisch.
Tamelijk uniek.
Vreemd.

Deze film verdient minimaal een plekje in de tip huppeldepup. Ik vond zelf dat het een geweldige mix van tragedie en komedie bevatte, allicht de komedie de enige manier om de tragedie over te komen. De geweldige restaurant scene maar let ook op de weerspiegelingen van de bekende parijse gebouwen, deze lijken niet in de film voor te komen alleen in een afbeelding, we zijn hier aldus van verwijdert. Tot slot nog de opening waarin het thema van de film al uiteengezet wordt: mooie wolken en dan plots rechtlijnig, eenzijdig verstoort ons beeld. Het geluid versterkt volgensmij ook de hele tijd een soort leegheid. Een zeer positieve verrassing.

De derde film die is zag tot nu toe van Tati en tot nu toe ook de beste.

Want Play Time kijkt behoorlijk lekker weg moet ik zeggen. Het is leuk om Monsieur Hulot weer eens te zien, maar naarmate de film vordert, lijkt Hulot ook steeds meer naar de achtergrond te verdwijnen. Er waren echt momenten dat ik me letterlijk afvroeg waar hij gebleven was. Los van Hulot gebeurt er echter genoeg in de film. De film speelt zich af in de drukke stad en dat is goed te merken, want Tati zorgt ervoor dat er constant op ieder gedeelte van het scherm wel wat gebeurt.

Ik vond de film bijzonder goed in balans. Je ziet Hulot als het ware letterlijk naar de achtergrond verdwijnen, naarmate de film vordert, maar ook met een Hulot wat minder vol in beeld, blijft de film vermakelijk. Visueel heeft de film namelijk ook meer dan genoeg te bieden. Daarnaast bevat de film leuke humor. Zo vond ik het in het begin van de film bijvoorbeeld wel leuk hoe Hulot in een gebouw een bepaalde man probeert aan te spreken, maar doordat die man druk is en Hulot ook niet altijd oplet, duurt het haast een eeuwigheid voordat hij die man eindelijk gevonden heeft. Die tijd die daar tussen zit wordt dan door Tati op een bijzonder inventieve en vermakelijke manier opgevuld. Ook leuk vond ik de scène waarbij iemand een of andere geluidloze lade demonstreert, maar ondertussen rommelt het enorm op de achtergrond. Simpel, maar effectief.

Ja ik kan wel zeggen dat de gehele film met een grote glimlach heb zitten kijken, de twee uur waren eigenlijk om, voordat ik er überhaupt erg in had. Dat zijn vaak de fijnste films. Ja best een unieke film, die voor zover ik weet eigenlijk niet met een andere film te vergelijken is.

4,0*

Met vrijwel geen dialogen, vrijwel geen muziek, bijna uitsluitend wide shots en vrijwel geen close-ups, maar wel veel lange shots vol mensenmassa's die allemaal hun eigen ding doen, is PlayTime een meesterwerk van choreografie en minutieus uitgepland filmmaken.

Met PlayTime toont Jacques Tati een bewust afstandelijke kijk op een futuristische samenleving waarin de oude wereld volledig plaats heeft moeten maken voor grijze eenheidsworst. Met een licht satirische toon wisselen tragikomische taferelen elkaar gedurende 2 uur af, zonder dat hier enig verhaal verteld wordt. Ga hier dan ook niet naar zoeken, maar laat de beelden aan je voorbij trekken, is het advies.

Het ene moment zorgt deze afstandelijke blik voor prachtige momenten (bijvoorbeeld wanneer de camera op straat staat en we in hetzelfde shot bij 4 identieke appartementen naar binnen kijken), het andere moment zorgt het er ook voor dat je als kijker weinig betrokken wordt bij het hele gebeuren. Daarnaast wordt het nergens echt grappig, waardoor je alleen maar licht geamuseerd, maar altijd in bewondering, de film aan je voorbij kunt laten trekken.

Wel zit PlayTime vol met sterke vondsten, die lang niet allemaal grappig (bedoeld) zijn, maar wel een sterke boodschap uitdragen van een maatschappij die alleen maar verward of gefrustreerd raakt door de 'vooruitgang'. Doordat deze vondsten lang niet altijd centraal staan in het beeld, wordt de kijker geacht er zelf naar te zoeken. Het levert een mooi en uniek zoekplaatje op, die helaas (nog) niet het verwachte verpletterende effect heeft. Misschien nog even verder zoeken...

Jacques Tati en Tativille

Mijn kennis van Franse komieken is vrijwel nihil te noemen. Ik ben aan een inhaalslag bezig betreffende films met Louis de Funès en van Bourvil heb ik ook nog zo'n drietal films liggen maar daar stopt het bij. Ik heb altijd meer interesse in de Franse vrouwen gehad maar bon, het werd dus tijd om daar eens iets aan te gaan doen. Ik had helemaal geen idee waaruit het oeuvre van Tati bestaat (en of ze makkelijk te vinden zijn) dus toen ik deze Playtime voor weinig geld op de kop kon tikken, besloot ik hem maar ineens mee te pakken. Zondagnamiddag is altijd zo'n heerlijk moment om wat te luieren met een film dus ging ik mijn Tati doop maar eens ondergaan.

Maar het is eigenlijk wat tegengevallen. Kan misschien ook wel grotendeels liggen aan het feit dat de DVD van cinéart qua ondertiteling gewoonweg erbarmelijk is. Playtime kent eigenlijk 3 talen: het Frans, het Engels en een beetje Duits. Voor het Engels heb ik geen ondertiteling nodig, dat beheers ik goed genoeg maar mijn Duits en mijn Frans is niet degelijk genoeg om dit soort conversaties te kunnen volgen. Naast het Engels wordt het Duits gewoonweg niet ondertiteld en het Frans wordt zo eens af en toe ondertiteld. Daar komt dan ook nog eens bij dat de ondertiteling regelmatig bleef hangen waardoor je ze dus elke keer moest uitzetten, terug aanzetten en dan hopen dat het een tijdje goed bleef gaan. Dit zorgde in ieder geval wel voor wat frustratie ten huize Metalfist dus als je kunt zou ik de DVD van cinéart opzij laten liggen en voor een andere uitgave gaan. Maar nu even terug naar de film want qua decors is dit trouwens wel enorm indrukwekkend. Tati heeft hier enorm veel geld ingepompt (iets te veel blijkbaar want het tegenvallende succes zorgde ervoor dat hij 10 jaar lang zijn schuld heeft moeten aflossen) en het is dan ook onbegrijpelijk dat dit uiteindelijk gesloopt is. Het zorgt misschien wel tegelijkertijd voor één van de meest schrijnende maar iconische beelden waarin Tati het script van de film onder het uiteenvallende gebouw smijt.

Ik ben dus compleet niet bekend met het werk van Tati maar ik had eerlijk gezegd iets anders verwacht. De regisseur kwam me terug onder de aandacht toen Michel Follet (presentator van het programma Cinema op ATV) lag te foeteren op één of ander Brits onderzoek dat The Hangover als één van de beste humoristische films beschouwde terwijl onder andere Tati compleet werd vergeten. Ik verwachtte dan ook meer een mainstream verhaal en dan kom je hier bedrogen uit maar toch heeft Playtime wel zijn charme. Vooral de maatschappijkritiek komt mooi tot zijn recht maar blijkbaar heb ik een heleboel onderliggende metaforen gemist en daarvoor zijn de extra documentaires wel de moeite waard. De scène in het café was sowieso al het hoogtepunt van de film maar de uitleg erachter (hoe Tati de film laat evolueren van mensen die in lijnen lopen tot mensen die in wervingen lopen) zorgt in ieder geval voor een hogere waardering. Hiermee krijg je ook meer inzicht in wat Tati wou bereiken met de film en valt alles net iets meer op zijn plaats.

Ik kan me het gevoel niet kwijt schudden dat ik de film oneer aandoe. Via de documentaires blijkt dat Tati geniaal van geest is geweest maar de film op zich is erg moeilijk om uit te zitten. Dat kan natuurlijk liggen aan een aantal redenen zoals de brakke ondertiteling en verkeerde verwachtingen dus ik ben benieuwd wat een herziening zou brengen maar voor nu is het toch een lagere score dan ik had verwacht.

3*

"Les vacances" vond ik een fijnzinnige en geestige film. "Mon Oncle" en "Play time" vond ik beduidend minder; de grap is hier gewoon een beetje uitgewerkt en ik vond het een opgave om ze uit te kijken.

Voor de lange speelduur is er toch te weinig inhoud om te blijven boeien.

Sterren enkel voor de stijl/vormgeving die hier inderdaad erg sterk is, maar voor het overige blijft deze film té veel hangen in maniertjes die in "les vacances" effectief waren, maar hier, net als in "les vacances" de 2 uur écht niet kunnen vullen.

Wist trouwens niet dat er toen zó veel Simca gereden werd.

.

Eerste uur was nog wel te doen, want die Tati weet wel hoe je strakke en gave plaatjes kunt schieten. Echter na een tijdje heb je het wel gehad met die aanklacht tegen de modernisering, de boddschap is dan wel genoeg bekend. Een speelduur van 2 uur is ook gewoonweg te lang voor zoiets als dit. Ook vind ik het personage monsieur Hulot te weinig in de picture te staan. Daar had veel meer lolligheid uitgehaald kunnen worden.

Voor mij een absoluut hoogtepunt in het genre van de lichte film. Een spel met de kijker op het hoogste niveau; een les in het menselijk gedrag en interactie. Verplichte kost voor wie wil leren flimkijken.

Een heel bijzondere film.

Eigenlijk de culminatie van Tati's werk, zowel in dat in deze films alle eerdere werk bij elkaar komt, maar ook in dat deze film duidelijk ver boven de andere uit steekt. Maar ook zijn noodlot, want deze film heeft hem ten gronde gericht, en wat hij daarna nog produceerde kwam niet in de buurt van zijn vroegere genialiteit. Ietwat weemoedig stemmend daardoor, maar daartegenover ook weer erg bevredigend dat hij zijn visie in deze film in ieder geval volledig vrije baan heeft kunnen - en willen - geven. Gewaagd en apart, en compromisloos uitgevoerd.

En wat een meesterwerk laat hij hier zien. Een ongebreideld grote visie, zowel in het onderwerp van de film - de mens in de moderne tijd - als in de cinematografie, als in zijn unieke eigen stijl van filmmaken. Een crossover tussen de geluidsfilm en de stomme film, en daarin eigenlijk een heel eigen kunstvorm. Prachtig in de details, elke keer dat ik weer kijk zie ik weer nieuwe dingen. Charmant in de onmiskenbare sympathie van Tati voor de gewone mens, wijs in zijn beschouwing van de moderne tijd en de zucht naar vernieuwing.

Even geniaal is het samenspel tussen beeld en geluid, wat de mime-achtige benadering die Tati zo kenmerkt aanvult, de beeldgrappen versterkt met geluidgrappen, maar ook de details in de beelden voorziet van een extra laag details in het geluid. Met een waanzinnige aandacht voor timing en effect tot in perfectie in elkaar gezet.

Waarschijnlijk de meest bijzondere film ooit. En onmiskenbaar een meesterwerk. Zeker een film die je meer dan eens moet zien om te begrijpen waar je naar kijkt, en ook eigenlijk noodzakelijk om te weten hoe hij gemaakt is. Leesvoer op de wikipedia, om mee beginnen.

Toch minder dan Mon Oncle. Het grootste gemis dat ik ervaar is het gebrek aan structuur. Het komt op mij toch teveel over alsof er domweg gefilmd wordt op een locatie en dat men alles maar gewoon laat gebeuren. Het is me wel duidelijk dat dat niet het geval is, maar op het moment dat de humor slecht aanslaat, zoals ook bij mij het geval is, het toch nogal willekeurig aanvoelt. Bij Mon Oncle was dat ook wel het geval, maar voor mijn gevoel was daar toch iets meer vertelstructuur. Het was in ieder geval goed dat ik de twee uur-versie te pakken had in plaats van die van tweeëneenhalf uur.

Toch is de muziek wel erg aangenaam, en is er één werkelijk geniale scène, pas tegen het einde: die van de rotonde als draaimolen. Prachtig om al die auto's precies in hetzelfde tempo te zien rijden, waarbij de boel pas op gang gaat als er geld in een parkeermeter gegooid wordt, en waarbij de kermismuziek de kermissfeer completeert. Als de hele film vol had gezeten met dit soort scènes, was mijn waardering echt stukken hoger uitgevallen. Nu blijft hij steken op 1,5*.

Het markante aan de films van Tati is toch wel dat ge het volledige scherm goed moet in het oog hebben, want vaak gebeuren de typerende en dikwijls grappigste zaken ergens in een hoek, aan een zijde of zelfs ver op de achtergrond van het beeld.

Dit is zeker van toepassing voor deze "Playtime", m.i. niet bepaald Tati's beste. Daarvoor vind ik toch teveel scènes van dezelfde aard en te langdradig. Bovendien is onze Jacques niet altijd te bespeuren (wel wellicht gewild gelijkaardige personages).

Zie er een satire in op massatoerisme, grootstaddrukte, technische inmenging in de samenleving, enz.

Zo, filmjaar 2016 is ingezet, met als goede voornemens eens terug wat meer reviews te schrijven en essentiële klassiekers te kijken. Dat is ook één van de voornaamste redens ik vandaag voor Playtime gekozen heb. De volgens vele tijdloze en belangrijke klassieker van Tati ligt al een hele tijd tussen mijn dvd collectie.

Steeds als ik weer nieuwe klassiekers kijk ontdek ik dat het mij niet altijd wil liggen. Het grijpt mij maar bij enkele momenten. Maar toch kan ik de status begrijpen. Ik ben bij deze film vooral onder indruk van de regieaanpak van Tati. Deze manier van vertellen is absoluut uniek en het werkt ook. Maar bij mij bleef het niet altijd werken en dat kwam vooral door de chaotische sfeer. Het eerste uur vloog goed voorbij, met een paar zeer aanstekelijke momenten. Maar het 2de deel ging er dan weer net wat over, net te veel drukte. Het werd daarom voor mij even een vermoeiende zit. Ik kreeg het idee dat er in elk hoekje in het beeld wel iets anders gebeurde. Maar chapeau voor Tati om dit geregisseerd te krijgen. In het 2de deel ook wel aangenaam kunnen lachen, zelfs meer dan in het eerste.

Ik kan spreken over een interessante filmervaring. Maar denk dat ik deze ooit nog eens moet herzien om nog meer in de chaos te ontdekken. Maar voor nu hou ik het op 3.5*.

Wederom een fabuleuze Tati, maar dit zijn meesterwerk noemen gaat me te ver, ten eerste omdat dat het trio voorgangers tekort zou doen (en die zijn me alle drie dierbaarder), ten tweede omdat... moeilijk onder woorden te brengen... Playtime op mij meer overkomt als een film die vanuit het hoofd dan vanuit het hart is gemaakt. De scènes op de zes settings (het vliegveld, het kantoorgebouw, de huishoudbeurs, Schneiders appartement, het restaurant en de drugstore) zijn stuk voor stuk superbe gemaakt, de grappen zijn af en toe wederom hilarisch (de geluidjes van meneer Lacs terwijl Hulot hem observeert, de portier die een glazen deur simuleert door de deurknop in de hoogte te houden en daar later ook nog een fooi in ontvangt, de ober die de bloemhoedjes water lijkt te geven), maar soms komen de vondsten op mij meer ingenieus bedacht en clever dan werkelijk warmbloedig over, zoals de mensen in en naast Schneiders appartement die niet naar de televisie maar naar elkaar / de buren lijken te kijken. Nogmaals, een fantastische film, en Tati's citaat "Ik zou willen dat de film begint wanneer de kijker de zaal uitloopt” geeft aan hoe hoog hij hiermee inzette, maar ik prefereer toch de kleinschaligheid, de vriendelijkheid en de ontroering van Jour de fête, Les vacances de M. Hulot en Mon oncle, alle drie voor mij *****-films.

In een ultramodern Parijs, dat Tati liet nabouwen omdat filmen op locatie teveel problemen op zou leveren, heeft Monsieur Hulot een afspraak met een Amerikaanse official. Maar door een combinatie van technologie en de zakelijke, symmetrische architectuur waardoor alles op elkaar lijkt, raakt hij de weg kwijt en/of raakt hij verstrikt in allerlei technische problemen waardoor zijn afspraak op niets uit lijkt te lopen. In de hoop zijn weg terug te kunnen vinden, sluit hij zich aan bij een groep Amerikaanse toeristen die hem echter niet dichter bij zijn doel lijken te brengen.

“Playtime” is meer dan een komische kijk op het moderne leven, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de scène waarin Hulot per ongeluk in een lift belandt of bij de demonstratie van een aantal nieuwe gadgets met als slogans ‘Thro-out Greek Style’ en ‘Slam Your Doors in Golden Silence’. Tati toont ook hoe die technologie mensen van elkaar vervreemdt en isoleert. Onvergetelijk en herkenbaar is een shot waarin de bewoners van vier flats [twee op de 1e verdieping en twee daar recht boven op de 2e verdieping] één voor één hun televisie aanzetten om hetzelfde programma te kijken. Door middel van een combinatie van uitgekiende cameraposities en uitgekiend acteerwerk, wekt Tati de indruk dat de buren niet op het TV-scherm maar op elkaar reageren, alsof hij daarmee wil zeggen dat de TV voor een groot deel van ons leven de plaats heeft ingenomen van menselijk contact.

Er valt ook veel te genieten van details Let eens op hoe veel figuranten aan het begin van de film lange tijd op standbeelden lijken om dan opeens in beweging te komen! Het is bekend dat Tati in de loop van de productie gebruik maakte van kartonnen figuranten, maar probeer ze maar eens op te sporen! Fantastisch is het shot van de rotonde, waarin tientallen auto’s hun rondje draaien: Tati gebruikt kermismuziek op de soundtrack om de vergelijking te trekken met een draaimolen waar je alleen uit kunt komen als je uitstapt! Tati werkte elk idee tot in het kleinste detail uit, eiste perfectie – waarmee hij soms medewerkers tot wanhoop dreef – maar het resultaat is wel een unieke, grotendeels zwijgende satire die na 50 jaar nog niets van zijn zeggingskracht is verloren.

De films van Jacques Tati roepen bij mij steevast tegenstrijdige gevoelens op. De brille van de maker valt niet te ontkennen, maar de karakters in de film (Tati's zelf gespeelde karakters voorop) roepen ook enorme irritatie op. Het in 1967 verschenen 'Playtime' (dat een financiele ramp voor Tati betekende) schiet daarin het minste (of het meeste?) door. Het is een rechtlijnige film ; dat wil zeggen dat er nauwelijks ronde vormen in voorkomen. Gebouwen zijn kaarsrecht en symmetrisch, dat ramen zo vierkant zijn is nog nooit eerder gedemonstreerd en als er al iets rond is (zoals een rotonde) dan kun je er nooit meer van ontsnappen.

Daarnaast is de film dan wel in kleur maar die kleuren zijn een variant op zwart-wit, in de zin dat elke scene gedomineerd lijkt door één overheersende kleur.

'Playtime' is inmiddels vijftig jaar oud, maar het is best deprimerend (met een glimlach gelukkig) om te ontdekken dat veel van de dwaasheid in kantoren, huizen, restaurants en op vliegvelden er niet veel minder op is geworden.

Wat een gedoe.

Ik had nog niks van Tati gezien, dit is denk ik toch wel z'n meest bekende werk. Ik heb de ingekorte versie gekeken, maar dat lijkt tegenwoordig ook de standaard te zijn. Ergens ben ik er niet rouwig om, want na dik twee uur was het echt wel meer dan genoeg.

Je kan niet zeggen dat Tati een meelopertje is. Playtime is een film die een zekere eigenheid uitstraalt. Niet zozeer qua thematiek misschien, maar wel op de manier waarop het neergezet wordt. Het is zo'n film waarbij je vooral love it/hate it reacties verwacht.

De soundtrack is misschien nog wel het opvallendst. Zenuwachtige muziek en veel gespeel met omgevingsgeluid. Stemmen worden vaak gedempt en herleid tot gemompel, terwijl kleinere geluiden net uitvergroot worden. Het is dan ook twee uur lang een erg lawaaierige bedoening. Iets wat aansluit bij het acteerwerk en de thematiek.

Die is echter van het genre van dik hout zaagt men planken. Uitgekauwde toekomstvisie met het bekende geleuter over mensen die druk doen en regeltjes die alles moeilijker maken ipv zaken te stroomlijnen. Chaplin wist er al niks mee te doen, Kubrick struikelde erover en ook Tati weet niks aan te vangen met z'n toekomstbeeld.

Vond de humor verder ook niet bepaald grappig. Er mag misschien wel érg veel bewegen in beeld, er valt eigenlijk betrekkelijk weinig te zien. Grapjes zijn meestal flauw, personages nogal lomp. Er zitten een paar redelijke running gags in (zoals de ober buiten die er steeds verfromfraaider gaat uitzien), maar die zijn eerder uitzondering dan regel.

Het is dat de film een zekere eigenheid heeft, maar verder vond ik het vooral vervelend. Qua humor, qua lawaaierigheid en qua thematiek. Geen beste kennismaking met Tati.

1.5*

Sorry Onderhond, kon het niet laten…

"Het is dat hij een zekere eigenheid heeft, maar verder vind ik hem vooral vervelend. Qua humor, qua lawaaierigheid en qua thematiek. Geen beste kennismaking met Onderhond."

… Bon… en nu even nuanceren. Hij strijkt graag tegen de haren in en lijkt daarvan te genieten. Vaak belerend en betuttelend, maar nooit beledigend of persoonlijk. En raar, maar waar, we zijn het niet over àlle films oneens. Hij brengt tenminste wat leven in deze brouwerij.