Persona (1966)

Yes! Persona komt eindelijk uit op dvd in Nederland!

Verwachte releasedatum: 28 maart

Intrigrerend en mooi gefilmd, maar het weet me niet te raken. Voorlopig 3*

Daar is anders niets van terug te vinden op de site?

Vreemd inderdaad. De vorige keer dat ik keek was de verwachte datum uitgesteld tot 16 april (geloof ik). Nu kan ik hem echter helemaal niet meer vinden.

Wel... dat was een aparte ervaring!!!

5 minuten geleden afgelopen.

Meeste roepen geweldige dingen over camera werk en beliching enz(wat natuurlijk zeer goed was) maar het was Bibi Andersson die mij werkelijk de film introk.

Ik vond haar zo veel beter dan Ullmann.

Inhoudelijk ga ik nog even verder over de film nadenken en ws nog een keer zien om daar een beetje iets zinnigs over te kunnen zeggen.

zowieso een 4,5 maar kan me niet voorstellen dat het geen 5 word.

OK net herzien. Het kwartje is gevallen.

Had na 1 keer kijken niet direct in de gaten dat alles wat er gebeurde of werd verteld betrekking had op zuster Alma;;

Ga even mijn top 10 aanpassen en wetende dat deze er voor heeeeeel lange tijd in zal blijven staan.

8 Augustus brengt Moskwood Media de Nederlandse versie nu uit

Persona [2101] - Moskwood Media

Bijzondere film, waar je op zich heel veel uit kunt halen. Persoonlijk werd ik echter niet zo geboeid.

Het begin vind ik eerder vreemd dan mooi, hoewel het zeker gedurfd is van Bergman. Daarna wordt je zonder veel voorkennis met je neus op de levens van twee (erg mooie) vrouwen gezet. Mede doordat de ene niks zegt vind ik de film niet echt boeiend, hoewel hij ook weer niet heel vervelend is. Het acteerwerk is prima, maar Alma is niet echt 'mijn personage', ik vind haar een beetje gestoord. Dat kun je natuurlijk ook over Elisabet zeggen

Het eindshot dat de filmrol eraf wordt gehaald is erg mooi, alsof je al de tijd naar een film zit te kijken waarin Elisabet bewust een stille vrouw speelt en Alma onbewust in een docusoap 'acteert'.

Maar voor mij is deze film wat te abstract, wat te vreemd om er echt erg van te kunnen genieten. Bergman toont wel opnieuw aan als filmmaker vele facetten te beheersen en niet steeds hetzelfde kunstje uit te voeren

2,5 ster

Hij ligt hier klaar op Dvd, ik denk dat ik zometeen maar een poging ga wagen.

WOW!!!

Wat een kijkervaring, ik kan zien waar Lynch z'n inspiratie vandaan haalt. De surrealistische/nachtmerrieachtige sfeer die geschept word door de beelden maar ook de muziek is geweldig, het greep me bij de keel. De 2 hoofdrolspeelsters acteren erg goed en je kan veel uit deze film halen en op verschillende manieren interpeteren.

5* en een top 10 plaats. Snel naar de volgende Bergman.

Geweldig, prachtig, fantastisch... Ik kom superlatieven te kort om te beschrijven wat ik zojuist heb mogen aanschouwen. Zelden ben ik meer overweldigd geweest door een film. Dit is tevens ook de 1e van Bergman die van mij de volle 5* krijgt.

Het begin is al bijzonder origineel en fascinerend te noemen. De reeks van beelden die op je af worden gestuurd zuigen je meteen in de film. Het verhaal was niet simpel, je kan hem zeker op meerdere manieren interpreteren. Een film om meerdere keren te bekijken, zelfs dan verliest 'ie nog totaal niets van zijn kracht.

Het acteerwerk is bijzonder goed, maar waar de film vooral scoort zijn de beelden. De close-ups zijn werkelijk prachtig en de emotie is op de gezichten af te lezen. Dit verhoogde alleen maar de kijkervaring en zorgde ervoor dat je je nog meer kon inleven in deze poëtische beeldenstroom. Persona draagt ook een geweldige sfeer met zich mee, je waant je echt in één of andere nachtmerrie. De film spookt nu nog door mijn hoofd bij het schrijven van dit stukje. Het is een aaneenschakeling van memorabele scenes.

Dit is voorlopig de enige film die in de buurt komt van de 2 geniale Tarkovsky's in mijn top-10. En daar komt deze dus ook net boven. Natuurlijk 5* voor deze unieke, briljante cinema.

is er nog iemand die het begin enorm angstaanjagend vond misschien? en ook dat tussenstukje dat er op lijkt ergens in het midden van de film..

'k werd er echt bang van..vooral dat beeld van die handen is me bijgebleven

Hou op, schei uit!

Ik heb gisteravond laat Persona gekeken, de rammelende filmspoel, de beelden (spin, beelden uit de stomme film,) bezorgden me best wel kriebels. Evenals het kleine bebrilde jochie in dat mortuarium

Vervolgens begint een verhaal waar ik me in het begin aan stoorde, ik hou niet van mensen die constant stommetje lopen te spelen, trauma of niet, maar dat terzijde. Hoe verder je komt in de film hoe meer je gaat denken "Wie is er nou gek? Alma of Elizabeth? Tot aan die alles zeggende scene als bergman de gezichten van de dames in elkaar laat overlopen....

Maar ja, rest nog de vraag, wie is dat kind in dat mortuarium? Het geaborteerde kind van Alma? De nietgewenste zoon van Elizabeth?

en dan stopt die godvergeten projector!

voor nu 4/5, maar ik verwacht na herziening dat dit best wel eens hoger uit kan vallen.

Prachtig geacteerd. Moeilijk verhaal beeldend verteld. Onderhoudend door uitvoer acteren van beiden dames. Wel gekunsteld in opbouw en cinegrafisch aspect en daardoor één beetje gedateerd. Monoloog (of is het toch dialoog ) is mooi, maar abstract door intraspectieve kijk.

Persona = persoon bestaande uit meerdere aspecten (schizofreen!? ). Een 4.

Na een leuk intro waarbij je in vogelvlucht gauw kennismaakt met verschillende objecten, ga je wat verwachten. Helaas wordt het dan toch een soort talkshow achtig gebeuren waarbij een persoon zich helemaal blootgeeft m.b.t. een onderwerp. De vele gespreksstof strookt totaal niet met de heerlijke bevreemdende gebeurtenissen in het begin. De film concentreert zich veel te veel op de monologen van Alma. Slechts af en toe wordt er uitgeweidt naar iets anders: flitsende beelden tussendoor of een nerveuze Alma die begint te shaken. Eindelijk eens een vorm van lichaamstaal.

Het thema gesplitse persoonlijkheid zal toendertijd misschien heel vernieuwend geweest zijn, anno 2006 vond ik de manier waarop dit thema behandeld werd niet meer dan quasi intellectueel gelul in de ruimte. Het begint nog wel grappig, ik begrijp best dat je het vertrouwen van een cliënt wil winnen, maar om dan gelijk je hele sexleven op tafel te gooien? De persoon Alma was gewoon niet interessant net zo min als dat actrice `tje. Inderdaad een verkleinwoord, want voor zulke stompzinnige personages die niet willen spreken, ook niet tegen hun kind , kan ik amper respect opbrengen, laat staan dat zij mij sociaal - emotioneel weten te raken.

Daar wringt zich dan ook de schoen, ik had helemaal geen band met de hoofdpersonages, waardoor hun privéleven mij gestolen kon worden. De bevreemdende beelden waren interessant, jammer dat Bergman daar niet op voortbouwt maar de prekerige kant op gaat, door ons allemaal schijnbare levenswijsheden voor te houden. Ik miste hier echt een personage in, dat een beetje tegengas gaf en niet alles zomaar aannam. Nu wordt alles maar een beetje voorgekauwd, zonder veel ruimte overlatend voor eigen interpretaties.

Toch, was deze film zeker niet saai, met name doordat er met de camera nog goed werk wordt verricht. 2,5*

Goh, wat jammer voor je.

Prekerig ? Lars von Trier zeker nooit gezien ? Slaat nergens op je kritiek.

Rare opmerking. Dat had ik dus helemaal niet.

De camera in deze film staat bekend als de beste ooit van Sven Nykvist. Ook in veel andere films trouwens.

Pas weer herzien hoe deze film steeds een 5* oplevert.

Ik zie net op imdb dat Nykvist een aantal maanden geleden is overleden....

Had hoge verwachtingen bij deze film, en ze zijn zeker ingevuld! Alleen al de proloog is van een buitengewoon niveau. Zoals steeds zijn de acteerprestaties en de dialogen bij Bergman ijzersterk, maar in deze film vind ik Bergman voor het eerst ook puur filmisch zeer sterk (na het zien van Scenes of a marriage, Autumn Sonata en Seventh Seal). En Bibi Andersson is een wonderbaarlijk mooie en goede actrice, naast de vertrouwde sterke Ullmann) 4,5*

Nadat ik deze gister heb gezien, heeft hij me nog niet los gelaten. Ik ben erg onder de indruk en vond het een schitterende film.

Vooral de scenes met de 2 gezichten naast elkaar was prachtig. Ik moet heb zeker nog een keer kijken, maar voorlopig 4,5*

Ik heb in tijden niet meer zo'n goede film gezien. Alles klopt: acteerwerk, camerawerk, editting, regie, muziek, thema's

Ik ben na de film nog 30 minuten ver van de wereld geweest. Nu, 1 dag later zit het nog steeds in mijn hoofd.

goed goed goed goed goed!

Wie dit mooi vind: bekijk de korte film "Meshes of the Afternoon" van Maya Deren. Slechte kwaliteit versie is te vinden op youtube.

Hij staat ook op de DVD "Cinema 16: American Short Films" die te koop is bij boudisque en dat soort winkels.

Interessante film die een product is van zijn tijd maar die tijd overstijgt. Het begin is een collage van random indringende beelden die een Freudiaanse indruk maken. De psychologie blijft centraal staan in dit verhaal van een actrice die besluit niet meer te spreken en met een verpleegster in een huisje aan zee gaat zitten. De stille actrice laat zuster het woord doen en lijkt als een soort spiegel te fungeren. Dat levert een soort persoonlijke meditatie op omtrent de vraag in hoeverre men zichzelf kan en moet zijn, en de rol die schaamte hierin speelt. Dat leidt tot een breakdown die als gevolg heeft dat onduidelijk is wie nu wie is en de suggestie is dat actrice en verpleegster dezelfde persoon zijn. Dat is inderdaad één van de drie lezingen, las ik later op wikipedia, waaruit blijkt dat nogal over deze film is nagedacht. Ik vond het een interessant experiment, maar geen film waar ik weg van was. Op de eerste plaats heb ik een hekel aan acteurs die dingen in boeken lezen en die diepzinnigheden aan elkaar gaan voorlezen. Op de tweede plaats blijf ik op een behoorlijk grote afstand zitten kijken naar wat zich voltrekt en is de persoonlijke inleving bijzonder gering. Daar werkt de gestileerdheid zeker aan mee. Hoe bijzonder fraai bij vlagen ook, een shot van twee hoofden, één frontaal de ander en profile, dat doet me bijvoorbeeld ook aan die clips van ABBA denken. Als ik dan achteraf lees dat de ontsporende psyche nog nooit angstaanjagender in beeld is gebracht dan in Persona dan denk ik “Het is maar goed dat me even geen 5 voorbeelden te binnen schieten”.

, is inderdaad iets waar ik ook aan moest denken.

Vooringenomenheid omdat het ook Zweeds is ?

Nee, geen vooringenomenheid. Kan me goed inbeelden dat de betreffende video-clipmaker die Bergman-films in zijn systeem heeft zitten. Dat komt er dan expres of per ongeluk uit.

Oja. Jammer voor Ullmann, ze doet nog zo haar best.

Die clipmaker is overigens niemand minder dan Lasse Halström.

Kijk, dat weet jij dan weer! Grappig zeg.

"De hopeloze droom van zijn, niet lijken maar zijn, elk moment bewustzijn, alert....."

Dit wordt een hopeloos lange bijdrage.....

Dromen zijn vluchtig....maar als je gevoelsleven instabiel en dus onzeker is geworden, doordat je zienswijze op het leven geschokt is...en indrukkken krijgen, opdat moment, dus niet vanzelfsprekend hun plaats.....dan kunnen dromen, als nawerking, indrukwekkend zijn....soms kunnen deze spontane reflecties zo je bewustzijn vullen....dat je bij het wakker worden even vergeet wie je werkelijk bent. Of anders: het intens inleven in een rol, zoals acteurs doen, kan je eigen werkelijkheid, waaruit je wil vluchten, doen vergeten......totdat je een rol speelt die je op het lijf geschreven lijkt....je gedroomde rol wordt een nachtmerrie: masker en eigen persoon vallen samen.......
Bergman lijkt in deze film zo'n heftige '(syn)droom' te verbeelden,
waarbij de grenzen tussen droom en werkelijkheid verdwijnen: de werkelijkheid wordt droomachtig en/of een droom bevat realiteiten.

"Vrouwen zijn allemaal hetzelfde" en "Mannen willen maar één ding".
Emoties ontsteken ons tot vlammende generalisaties die we op de mens projecteren. Bergman toont ons, zoals in veel van zijn films, de nuances.

Worden de beste films over vrouwen en hun emoties door een man gemaakt? Bergman lijkt hier met 'hoge ogen' te scoren....In elk geval is deze film, qua vorm en inhoud, grensverleggend. Het is Bergmans meest persoonlijke film....niet direct in autobiografische
zin, maar wel op een merkwaardig onderhuids emotionele manier.
De beide hoofdrolspeelsters leveren hier een ongekende acteerprestatie, zeker Bibi Andersson speelt hier op haar toppen van haar kunnen en is daarin onovertroffen. Maar ook het afstandelijke spel moet niet onderschat worden: je kan zwijgen op heel veel manieren. Bergman kon alleen door een intensieve en persoonlijke samenwerking met de actrices deze film tot stand hebben gebracht: het spel van de dames getuigt van naturelle intimiteit die ik nog maar weing ben tegengekomen.....De samensmelting van de gezichten van beide actrices is niet voor niets Bergmans persoonlijke eerbetoon aan zijn geliefden....

Bergman lijkt, als man, het gevoel om vrouw te zijn zeer dicht genaderd te zijn....de fundametele keuzes die vrouwen maken en hun emotionele consequenties.......Maar misschien zijn Bergmans observaties en associaties te hard om door veel vrouwen gewaardeerd te kunnen worden...?

De film is grensverleggend, (ook in de jaren 60 toen veel werd
'opengebroken') in meerdere opzichten: de openlijk vertelde erotische belevenis, met alle details, de abortus en de moeder die haar kind weigert te zien .....dat zijn gevoelige heftige thema's en de associatieve beelden die dit omlijsten benadrukken de intensiteit. De soms speelse muziek en montage geven het zware thema een zekere lichtheid.....

De snelle montage waarbij suggestieve beelden onze bewustzijn moeten prikkelen lijken geënd te zijn op het in de jaren vijfig ondekte fenomeen van 'subliminale beelden' ("limen" is latijn voor drempel, grens) Het wordt gebruikt als manipulatie methode in de reclame en politieke propaganda. De 'verborgen verleiders' moeten ons bewustzijnsdrempel ongemerkt betreden. Bergman lijkt ze te gebruiken om bepaalde metaforen 'even' te benadrukken, zoals: projectie, libido, handen, de dood, hoge muur....van de moraal?....angst (spin),maar vooral ook 'het offer'....

Er is een verschijnsel dat 'subliminaal leren' wordt genoemd: het optreden van een leerproces zonder dat een mens het beseft. Bij leren van een taal, zker bij kinderen, komen dit soort verschijselen voor. Bij verpleegster Alma, als 'slaapwandelaarster', lijkt dit te gebeuren. Zeker haar laatste (angst)droom lijkt ze onbewust, of beter voorbewust, een soort levensles te krijgen, waarbij taal een belangrijke rol speelt...... dromen zijn immers spontane reflecties waarbij je zelf de belangrijkste rol blijkt te 'spelen'!

Niet alleen zuster Alma maar ook wij als kijkers worden op onze bewustzijnsgrenzen getest....

Bergman is er weer in geslaagd zijn filmtaal perfect aan te passen aan zijn onderwerp. De emotineel Electrisch geladen inhoud past bij de gekozen vorm: de originele, maar kale zakelijke benadering zorgt ervoor dat de vonk, als in barnsteen gevangen, niet al te larmoyant en heftig overslaat.......de emoties worden vertraagt, bedachtzaam gepresenteerd, ondanks de versnellingen in de montage, de onderliggende intensiteit moet niet direct overgedragen worden.....Dat wil niet zeggen dat er geen direct heftige scénes zijn.....integendeel....maar de beelden kunnen associatief gekoppeld een nog intensere lading krijgen. Bergman doorbreekt taboes en wroet pijnlijk, maar zeker niet tactloos, in het geweten van vrouwen.....

Wat dat betreft zijn de vonken in de ogen en de zonnebrillen weer prachtige metaforen.....het licht dat het ware toont is scherp.

De actrice die veel voor haar carriére over heeft wordt geconfronteerd met haar zelfbeeld en bereikt een grens in haar gevoelsleven: de moederliefde. Ze speelt Elektra in de gelijknamig Grieks klassiek stuk dat over offer en wraak gaat. Moederliefde leidt hier tot wraak, vader offert zijn dochter voor de Goden om zijn doel te bereiken. Moeder neemt wraak: vader wordt vermoord. De andere dochter, Elektra, is boos en beschermt haar broer....samen willen ze moeder wraken. De Elisabet, de actrice, wil haar zoon in het echte leven niet meer zien.....de werkelijkheid van haar eigen leven en die van haar rol als Elektra komen akelig dicht bij elkaar......plus en min emoties komen tot ontlading: haar rol schijnt daadwerkelijk uitgespeeld....woorden schieten tekort ...of beter behoeven aarding...de stoppen slaan door...ze stopt totaal met 'spelen'.

In feite wil ze geen 'persoon' meer zijn, wat ze meemaakt is te persooonlijk, maar volgens haar arts kan ze haar rol, of toepasselijker: haar masker, niet ontvluchten....want ze zal nooit voor het ultieme kiezen. De dood is haar muur.
Haar brief, in open envelop, aan de arts zal Alma Elisabet als hypocriete zwijgster doen ervaren.....gedachten, door de lezer als één of ander persoon vastgenageld, spreken zich immers openlijk uit op papier. Wilde Elisabet bewust ontmaskerd worden? Volgens mij niet ze leek zich van de consequenties niet bewust. Wat de arts tegen haar zei blijkt dus uit te komen!

Bergman benadrukt 'het offer' op verschillende wijze: het geofferde schaap (wat zowel in de Bijbel, als in het stuk "Elektra" voorkomt), de genagelde hand, de brandende monnik, de abortus die Alma onderging, (als offer, zeker in haar positie, voor een liefdesgeluk die bedreigd wordt), en last but zeker not least.....het offer van de actrice....haar zoon.....de weigering om hem te zien.....en haar blik op de foto van het Joodse jongetje, die door de Nazi's "opgeofferd"
wordt voor een extreem ideaal.......dit alles wordt extra bekrachtigt door het jongetje dat in een lijken huis wakker wordt en tastend naar vrouwenbeelden reikt. Al deze beelden omcirkelen Elisabet's geweten. Bergman onderkoelde suggestieve montage snijden het gevoelsleven op een onderhuidse wijze heftig aan.....is het een protest? Ik denk dat hij eerder het innerlijk gevoelsleven van de vrouwen onderzoekt.....dat uit botsende brandende associaties bestaat.

Die manier van monteren doet dus denken aan subliminale beelden die bijna ongemerkt, als vanzelf, de drempel van het bewustzijn overgaat.....de snelle montage, de bijna onmerkbare overgang van droom naar werkelijkheid. Het beeld dat vraagt om ontmaskerd te worden....als 'verborgen verleiders'. Dit benadrukt het associatieve en het reflectieve.

Die vloeiende overgang van droom naar werkelijkheid is ook een wisseling van perspectief: Alma's werkelijkheid wordt droom.....en voor ons als kijker lijkt haar droom werkelijkheid, waarbij ze Elisabet's bewustzijn lijkt te voorvoelen....

Alma vertelt Elisabet , die een perfect luisterend oor biedt, een belangrijke intieme gebeurtenis uit haar leven: een erotisch avontuur leidt tot een abortus....het leven lijkt haar ongewild te overkomen: de verleiding ligt in een onverwachte situatie verborgen.....In de begin van de film, vlak voor het slapen, vertelt ze over haar zeker heden....na haar intieme biecht is emotioneel: ze had het nog aan niemand verteld
De ironie is nu dat er een rolwisseling plaats vind. Elisabet is patient maar beschouwd haar gespreksgenoot als studieobject. Alma, die voor anderen meestal zelf het luisterend oor biedt, beshouwt Elisabet als vertrouweling.....als vriendin, ze is gevlijd door Elisabet, die een beroemd actrice is, ze verliest haar professionaliteit.

Elisabet speelt onbewust de zwijgzame analytica, als ware zij een psychaiter, Alma neemt haar in vertrouwen....onbewust als een soort patient. .Alma projecteert haar gevoelens, waarbij gevoelens van genegenheid loskomen, mede versterkt door de wijn. Ze begint zich te identificeren met Elisabet.
Elisabet , als actrice, was een voorbeeld voor haar....ze verlangt haar evenbeeld te zijn....sterker nog ze wil haar zijn.

Aangeschoten gaat Alma naar bed....die prachtige scéne die dan volgt is van ongekende sfeer....is het droom of is het werkelijkheid...Alma weet het zelf niet meer.....wat is door haar verbeeld en wat is werkelijk gebeurd. De prachtige cinematografische poëzie met in het ochtend licht waaiende gordijnen en het geluid van een scheepshoorn vindt zijn hoogtepunt in een soort omhelzing van de dames, die richtig camera.....de kijker.....de regisseur..... kijken, als in een spiegel.
De volgende shot op het strand is die van Elisabet die richting de camera 'ons' lijkt te fotograferen.....In dit soort shot's lijkt de regisseur zijn intieme band met zijn actrices aan tegeven, alsof Bergman even zijn (cinematografische) masker aflegt.....later wordt in een snel fragment de camera, ter relativering, ook even getoond.

Vooral bovenstaande scéne, maar ook de komende droomscéne, deden me denken aan een passage van het Koor uit "Elektra":

"Geen mens leest waarlijk nog de zin van wrede dromen
van Gods woord
als niet dit schijnsel van de nacht ter goeden haven binnenvaart".

(Dromen zijn de boodschappen van Zeus, die als een schip op zoek is naar een goede haven....prachtig die metaforen van Sofokles. Vert. door Emiel de Waele. uitg. De nederlandsche Boekhandel)

Dan is er de brief. Alma wordt hard met Elisabet geconfronteerd. Prachtig dat shot als Alma Elektrisch geschokt haar gevoelens in het spiegelend water oppervlak overdenkt. Alma voelt zich veraden haar gevoelens van genegenheid slaan om in gekwetste woede....waar Alma de behandelde arts voor waarschuwde lijkt uit te komen.....ook het radio fragment, van het hoorspel.....blijkt een negatief voorteken.....het lijkt op Alma: in het prachtig Zweeds "vergeef me"....Bergman geeft ook zo de realiteit iets droomachtigs.

Na Alma's woedeuitval tegen Elisabet volgt, wat volgens mij daadwerkelijk een droom is.Het begint typerend genoeg met een wakker wordende Alma die radio pakt en luistert naar een zender die een soort taalfilosofie bedrijft......de droom van Alma die dan begint laat zien, wat in de psychoanalyse "overdracht" wordt genoemd: alle gevoelens die Alma op Elisabet projecteert....waarbij identificaties en rolverwisselingen getoond worden. Hoe typerend is de enige volwassen man in deze film. Hij draagt als een blinde een zonnebril en herkent zijn eigen vrouw niet. De droom ontwikkelt zich van totale identificatie met Elisabet tot een ontdekking, of beter ontmaskering, van Alma's eigen gvoel: het is het schillen van een psychische vrucht tot een kern, de taal. Ook die wordt in Alma's droom haperend afgeschild; het woord "niets" krijgt een absolute betekenis.....Alma leert Elisabet juist dit woord uitspreken.....in een droom!

De droom lijkt Alma te helpen. In de klassieke oudheid werd de droomslaap als genezend hulpmiddel gezien. (Misschien kan film dat ook zijn ). Zelfbeeld gevuld door een voorbeeld lost al dromend op. Het evenbeeld, een spiegelbeeld dus, is een illusie....De droom
lijkt een voorgevoel te tonen als Alma tweemaal een belangrijke gebeurtenis uit Elisabet's leven lijkt te vertellen.....ze hebben iets gemeenschappelijks.....dat hevig op hun geweten drukt.....ver-of afstoting van een kind. Dit voorgevoel lijkt de motor van Alma's sterke identificatie te zijn........

Met vooral Alma's gezicht half belicht, waardoor één helft donker is, lijkt een prachtig metafoor te zijn voor de psychologische consequentie van een moment van heftig gevoelde identificatie: Alma splits zich even.....ze vergeet bijna wie ze werkelijk is. De assimilatie van twee helften geeft dit ook aan.....

Magnifiek hoe Bergman met cinematografische metaforen iets over iemands innerlijk probeert te vertellen. Net als dus die (uitdovende) 'vonk' in de ogen. De zonnebrillen........

De afbraak van Alma's vluchtig gedroomde wensbeeld wordt prachtig uh...gesymboliseerd, uh....overdrachtelijk geprojecteerd, uh....verbeeld...door de storende projector...

De ontsteking van de projector aan het begin.....de flits van de stijve pik., die geen onbelangrijke rol in de film speelt......Hiermeel ijkt de cinematografische Zeus zijn eigen 'artistiek erotische' inbreng te ironiseren. Sublimatie volgens Freud.......

Maar wie begrijpt dat Alma in haar angstdroom haar begrippen (postmodern) 'deconstrueert', moet de aanwijzing, die Bergman ook lijkt te geven, eens lezen. De jongen, die als 'slachtoffer' in een lijkenhuis wakker lijkt te worden en machteloos tastend naar meerdere vrouwengezichten reikt, leest, als wijsneus, het boek
"Een Held van onze Tijd" van Michaël Lermontov.
Lermontov (1814-1841) die zelf een 'literair wonderkind' was en in een duel vroeg het leven liet, verhaalt in deze roman over een "overtollige" mens die de eer van veroverde vrouwen opoffert
aan zijn cynische zelfzucht. (deze zin is geïnspireerd op de flaptekst)
Dit prachtige boek bevat een passage die een sleuteltje, laat ik niet overdrijven kan zijn voor Elisabet's bijna consequente zwijgzaamheid en Bergmans geniaal filmtalent (als scenarist en cinematograaf):

"Het begrip "kwaad" kan niet in het hoofd van de mens opkomen zonder dat het toegepast zal willen zien op de werkelijkheid. Begrippen zijn organische scheppingen, heeft iemand eens gezegd: geboorte bepaalt reeds hun vorm, en deze vorm is een bepaalde handeling. Hij in wiens hoofd de meeste begripppen geboren worden, ontwikkelt een grotere activiteit dan de anderen;
(....) Passies zijn niet anders dan begrippen in hun eerste fase van ontwikkeling; zij doen zich gelden als het hart jong is, en een dwaas die meent dat zij hen zijn gehele leven lang zullen beheersen: de rustige stromen beginnen hun loop als bruisende watervallen, maar geen van hen dartelt en schuimt tot waar hij uitmondt in zee. Maar deze rust is dikwijls een teken van grote verborgen kracht; een volheid en diepte van gedachten en gevoelens laat geen mateloze driften toe: de ziel geeft zich in smart en genot ernstig rekenschap van alles, en overtuigt zich van de juistheid der dingen; zij weet dat zonder regen en onweer de voortdurende zonnebrand haar zal doen uitdrogen; zij wordt zich ten volle van haar eigen leven bewust, zij koestert en bestraft zichzelf, als een geliefdkoosd kind. Slechts op deze hoogste trap van zelfkennis vermag de mens de gerechtigheid Gods naar waarde schatten"
(Uitg. Veen, vert. door Aleida G Schot)

'Bergman' staat als Zeus op de Olympus van de Wereldcinema zijn eigen naam eer aan te doen....met andere Goden en Godinnen, dat wel!.

Een onvergetelijk inspirerende film, verhoogd naar 5*

Na het vrij matige Det Sjunde Inseglet was mijn zin in Bergman een beetje getemperd ! Mij met gemengde gevoelens dan toch maar aan Persona gewaagd.....

De film komt een beetje moeilijk op gang maar grijpt je toch langzaam bij je nekvel. De acteerprestaties van Andersson en Ullmann zijn van hoog niveau ! De zwart-witfotografie van Sven Nykvist is opmerkelijk en uitgepuurd.

Inhoudelijk is het een beetje zwaar op de hand en met symboliek overladen, eigen aan Bergman vermoed ik

4* en ik ga zeker nog meer zien van deze regisseur

Een maximale score voor deze film, al was het alleen maar voor een paar scenes die blijven hangen. De opkomende schaduw op Ullmann's gezicht, de scene met het kapotte glas, de scene waarin Ullmann de slaapkamer inloopt met het felle licht in de badkamer, de scene aan het meer wat aan Tarkovsky doet denken, en niet te vergeten het verontrustende begin.

De zwart-wit cinematografie is elke keer weer prachtig in Bergman films, mooie shots met licht en schaduw, alleen lijkt hij het in Persona te overtreffen ten opzichte van zijn andere films die ik zag. Het is wellicht ook zijn meest complexe film geworden, surrealistisch, schokkend en vol perversiteit, zonder enige verhaalstructuur dat ik daarvoor gewend was bij zijn films.

Een klein artistiek meesterwerkje, deze film over het communiceren met elkaar, hoe mensen niet goed kunnen omgaan met emoties veroorzaakt door persoonlijke ervaringen en invloeden van buitenaf.

5*