Stalker (1979)

Mijn volledige recensie

Twee van mijn ideeën over de film, lees ze en bekritiseer ze als je wilt.

Stalkers grootste wens is waarschijnlijk zijn dochtertje in staat te laten zijn te kunnen bewegen. De scene dat zijn dochtertje de glazen van de tafel af laat vallen (of gewoon verschuift) heeft hier denk ik veel mee te maken. Stalker is de kamer ingegaan en zijn meest vurige wens is (verkeerd) vervuld.

De hele reis gaat er niet om om in de kamer te komen, maar om ervoor te staan. Als men voor de kamer staat, in de film tenminste, komt men pas tot de ontdekking dat het helemaal niet zo fijn is om je meest vurige wens in vervulling te laten gaan (ik ga niet alle redenen opnoemen, ga de film maar kijken!).

Redelijk goeie film, niet geweldig. 3.5*

Zomaar een filosofische gedachte:

De scènes in deze film zijn zo uitgesponnen met zoveel rust tussen de momenten en de woorden van de personages dat ik vermoed dat het eigenlijke script misschien maar 30 of 40 pagina's lang moet zijn. (Schijnbaar in sfeertekeningen gebaseerd op de roman 'Roadside picknick' van twee schrijvende broers, geloof ik.)

Lijkt me boeiend het originele script te lezen en zien hoe de vele zwijgzame, 'verstilde' momenten worden beschreven. (Inclusief de persoonlijke aantekeningen van regisseur Tarkovski in de kantlijn natuurlijk...)

Het moest er van komen: een film waar ik niet veel van snapte

Stalker is verreweg de meest bijzondere film die ik heb gezien. Ik was gewaarschuwd voor het tempo van Tarkovsky, dus ik heb lang gewacht met het zien van deze film, maar gisteren had ik eindelijk het gevoel dat ik er zin in had. En ik ben getrakteerd met een film die ik niet snel zal vergeten.

Stalker is een ongezond ogende kerel die mensen in de Zone smokkelt. De Zone is een door de overheid afgezet gebied. In het midden wordt gelaten waarom de Zone is afgezet: is er een kernramp geweest, of geloven wij in het mysterieuze verhaal van Stalker dat er buitenaardse interventie is geweest, waardoor er vreemde krachten aan het werk zijn? We volgen Stalker een dagje in de Zone met een schrijver en een wetenschapper. Het doel van de reis is om de kamer te ontdekken waar je grootste wens werkelijkheid wordt.

De film kent nauwelijks dialogen. De kijker wordt gedwongen te genieten van geluidjes als een denderende trein, waterspetters of zingende vogeltjes. Als de stiltes worden doorbroken met sterke monologen over het hoe en wat van deze wereld kan je niet stoppen met luisteren. De beelden zijn waanzinnig mooi. Over elk detail is nagedacht en in combinatie met de score geeft dit een hallucinante beleving.

Tijdens en na de film ga je vragen stellen. Wat heb ik nou eigenlijk gezien? Geloven de twee mannen werkelijk in een wenskamer? Of zijn het gewoon ramptoeristen die een mooi verhaal willen hebben? Gelooft Stalker in de wenskamer? Of heeft hij zijn eigen waarheid gecreëerd waarin hij een belangrijke rol speelt? Dit in tegenstelling tot in zijn normale wereld, waar hij eigenlijk nergens goed voor is. Hij vindt de Zone veel rustiger, simpeler. Daar wordt je niet gecontroleerd door de overheid en kan je doen waar je zin in hebt. De film belicht in mijn ogen ook het geloof. Hoe saai zou het zijn als het trio er niet vanuit ging dat er vreemde krachten werken in de Zone? Dan zouden ze in een rechte lijn naar het verlaten huis kunnen lopen en was er niks te vertellen.

Het einde van de film trekt dit hele verhaal gelijk weer in twijfel. 5*

Wat een film zeg, deze ga ik zeker weer kijken. Waarschijnlijk vaker dan eens.

Het langzame tempo, en de herhalende geluiden (trein, water, vogels) brengen een meditatieve sfeer mee.

Langzaam maar zeker wordt je meegenomen naar 'The Zone', steeds dieper en dieper.

Ik had verwacht dat deze film te maken zou hebben met het communisme, maar heb dit er niet in kunnen ontdekken. (misschien iemand anders wel?).

Volgens mij gaat de film vooral over het mens zijn. Ik vraag me af of de 3 personages daadwerkelijk 3 personen voor moeten stellen; of dat de Schrijver en de Wetenschapper symbolisch zijn voor bepaalde 'stukken' van The Stalker. (de Schrijver bijvoorbeeld zijn Ego?).

De monologen in deze film hebben me echt weten te raken, je wordt zo de diepte ingesleurd door Stalker dat ik de rest van de avond er niet echt meer bij was. Dat is voor mij een teken dat het een topfilm is, als die me aan het denken zet en door laat filosoferen.

Klinkt waarschijnlijk als een vaag en onsamenhangend verhaal. Dit komt omdat ik de onderliggende boodschap(pen) waarschijnlijk nog niet heb begrepen.

Dit is een film die je op je in moet laten werken, en ik weet zeker dat ik weer veel plezier ga beleven aan het herkijken, een aanrader dus!

Toen de film begon dacht ik:" Oh nee he? Tarkowski is toch niet de Russische Lynch he"? Maar na een poosje was er ineens kleur en begon het wachten en het wachten en het wachten tot er iets boeiends zou gebeuren of iets noemenswaardig gezegd zou worden. Totdat er een bom in het spel kwam gebeurde dat niet, en dat duurde dan ook weer niet lang terwijl in de rest van de film alles wel enorm lang duurde. En toen weer wachten en wachten en wachten, op de aftiteling welteverstaan, toen er toch nog een klein hoogtepuntje kwam. Een soort airbender verschoof een paar glazen en toen was de lijdensweg over, gelukkig. 1,5 voor de mooie beelden.

Ik ben dan benieuwd wat je interpretatie van de film is wimnoot, of heb je daar de moeite niet voor genomen?

Als je deze film niks vindt 'wimnoot' zou ik mij maar niet wagen aan een diepzinnige film zoals "The Tree of Life". Grote kans dat je die ook niks vindt. Bij het zien van die film moest ik af en toe toch wel aan "Stalker" denken.

Tree of Life is anders in de eerste lijn een stuk behapbaarder dan deze. Tree of Life kun je immers ook zien als een mooi narurel portret over opgroeien in de jaren 50, daar waar deze op verhalend vlak niets meer biedt dan drie mensen die al keuvelend over een braakliggend industrieterrein wandelen. Vind de vergelijking dus verre van relevant.

Beiden beschouw ik als filosofische films. Vandaar mijn vergelijking. Dat deel wat jij interessant vind in "The Tree of Life" vind ik trouwens het minst interessante. Die film moest het van mij vooral hebben van het laatste half uur en daar zag ik toch wel verwijzingen naar "Stalker". Maar goed, dat is mijn interpretatie. Als jij het anders ziet, soit.

Tweede Tarkovsky, bevalt wederom prima.

Eerste deel van de film vond ik veruit het sterkst. De overgang van sepia achtig naar kleur is erg mooi gedaan evenals het indringen van de Zone. Ook de zone wordt prachtig in beeld gebracht, gehuld in mist en omgeven door een mysterieuze spanning. Visueel is en blijft Tarkovsky gewoon een van de beteren. Wat hij doet met water is ongelooflijk mooi, werkelijk genieten van elk shot.

Hoe verder de tocht echter ging hoe minder ik er van begreep en hoe meer ik het idee had dat de sfeer enigszins aan het wegebben was. Ik vermoed echter dat die twee zaken heel veel met elkaar te maken hebben en dat bij een herziening de boel ongetwijfeld wat beter op zijn plaats valt. Laatste shot was wel weer echt smullen.Ik ga in de toekomst ongetwijfeld meer van Tarkovsky zien. Hele interessante cineast, maar ook geen makkelijke. Dat blijkt. Vooralsnog 4* voor deze.

In 'Nostalghia' en 'Zerkalo' worden ook wonderlijke dingen met water gedaan. Beide van Tarkovski.

En over water in bloedstollend mooie Russische cinema gesproken... probeer zeker eens 'The Return' (2003) van Andrei Zvyagintsev.

In Andrei Rublev zit ook een prachtige scene met stromend water... al is die film wel héél lang en traag, een stuk zwaarder nog dan stalker vond ik.

The return al gezien, mooi inderdaad. Ga zeker meer van Tarkovsky zien in de toekomst

Ik zie de grootsheid van de film wel, maar toch kan het mij niet echt pakken. Het zit allemaal natuurlijk wel steengoed in elkaar, de muziek is briljant en er word goed geacteerd, maar het is gewoon simpelweg niet mijn pakkie aan. Misschien dat ik me er maar meer in moet gaan verdiepen in de Russische cinema, want het is ook niet de lichtste film om mee te beginnen (al heb ik wel enkele Eisensteins) gezien.

Dus wellicht als ik hem ooit herkijk zal de film me beter grijpen, maar nu vind ik het gewoon een goede film maar geen speciale film.

3.5*

Net weer herzien nadat ik de eerste keer de film zowat niet kon uitkijken, misschien was het door luiheid, of concentratiegebrek of naar mijn verlangen voor duidelijkheid. Want als er 1 ding is dat de film niet biedt, dan is het wel duidelijkheid. Echter heb ik dat nu juist wel, die duidelijkheid heb ik nu wel. De film biedt ons een filosofie die 'n ieder tot nadenken zet. De film geeft de mens - zo zwart als hij is - weer. Het laat ons nadenken over de mens, of de mens van nature goed of slecht is, de hebzucht van de mens wat alles kan verwoesten en natuurlijk of feiten wel belangrijk zijn, als je ook geloof kan hebben.

Dat filosofische aspect kon ik nog niet eerder vinden in de film, maar nu ik daar wat meer voor open sta werd ik getroffen door de film. De eenzame Stalker die in ''zijn'' Zone weer helemaal opbloeit, de cynische schrijver die ons de ene sceptische boodschap over de Zone na de andere meegeeft. (vooral in het Meat Mincer gedeelte is dat mooi te zien) Prachtig natuurlijk hoe de schrijver de Zone toch begint te vrezen, maar vooral mooi is de wetenschapper. Ironisch is natuurlijk dat de wetenschapper gelooft in de Zone en dus eigenlijk niet de wetenschappelijke kant ziet itt. de schrijver. (Prachtig te zien natuurlijk is de twijfel van de wetenschapper op het eind, de natuur verwoesten, of de mens beschermen door de Zone te verwoesten zodat buitenstaanders het niet als wapen kunnen gebruiken) Dit geeft Tarkovsky prachtig weer, de mentale wroegingen van de 3. Hij gebruikt hierbij prachtige shots van de Zone, de rust en stilte geeft hij immens mooi weer, de eenzaamheid, maar ook de kleur. De Zone is prachtig gemaakt en het lijkt echt.

En ja, wat is nou de boodschap van de film, en wat voor betekenis moet je nou geloven. Ik geloof eigenlijk in vrijwel iedere betekenis. Ik kan me vanalles indenken. Of The Zone nou synoniem staat voor het kernongeluk in de Sovjet-Unie van een paar jaar eerder en dat de Zone dus eigenlijk een chemisch gebied is (verklaart de zwakke gezondheid van de Stalker), of dat de Zone een echt en vrijwel mythisch gebied is dat synoniem voor de relatie Mens-Aarde staat en dat de Zone een gebied is wat zich beschermt tegen het alles verwoestende menselijke ras. Zij, die de natuur pijn doen worden geweigerd door de Zone, maar de mensen die het liefhebben en respecteren mogen door naar ''De Kamer''.

Maar qua betekenissen zou ik het echt niet weten, ikzelf geloof graag in de mythe van de Zone en daarom vind ik de betekenis die Bauwens noemt het mooiste:
Stalkers grootste wens is waarschijnlijk zijn dochtertje in staat te laten zijn te kunnen lopen oftewel bewegen. De scene dat zijn dochtertje de glazen van de tafel af laat vallen (of gewoon verschuift) heeft hier denk ik veel mee te maken. Stalker is de kamer ingegaan en zijn meest vurige wens is (verkeerd) vervuld.


Een speciale film dus, een film die mij blijft intrigeren en waarover ik vrij kan denken. Prachtig en hopelijk zijn de andere Tarkovsky films net als Stalker erg de moeite waard.

Deze vond ik absoluut niet goed. Na enorm te hebben genoten van 'Solyaris' zette ik me dan ook aan 'Stalker', wat toch wel een vergissing bleek.

Ten eerste ligt het tempo wel héél erg laag, eenvoudige handelingen worden eindeloos uitgesponnen (vb. een wandeling door een tunnel neemt vijf volle minuten in beslag, zonder dat er op die vijf minuten ook maar iets anders gebeurt dan wandelen).

De gesprekken en monologen wisten dan weer bij momenten wel mijn aandacht te trekken. Probleem hierbij was, voor mij tenminste, dat ze inhoudelijk wel interessant waren, maar soms erg los leken te staan van de situatie waarin ze worden verteld. Doordat er erg weinig gebeurt, is het net of er helemaal geen aanleiding is voor bepaalde conversaties of monologen. Ik kan namelijk erg genieten van films waarin personages reflecteren op hun eigen leven (Persona, Last Tango In Paris, 8 1/2, ...), maar hier kwam het allemaal erg artificiëel en geforceerd op me over.

Wat me naadloos bij mijn derde punt van kritiek brengt, namelijk dat er inderdaad echt weinig gebeurt in de film. Dat de handelingen traag worden voorgesteld, zou me nog niet zo storen als ik het gevoel zou hebben dat de film ergens naartoe gaat, dat alle handelingen (of toch de meeste) een doel dienen (behalve weer een aantal meter dichter bij de kamer in de Zone te komen. Een goed voorbeeld van een tragere film waarbij je wel voelt dat hij ergens naartoe gaat is voor mij Bom Yeoreum Gaeul Gyeoul Geurigo Bom van Ki-duk Kim.

Ik vind het erg spijtig dat ik me niet kon inleven in deze film, des te meer omdat er hier bijna enkel positieve reacties op de film lijken te komen. Misschien kan iemand mijn vertrouwen in Tarkovskiy herstellen, door een film te tippen die dichter aanleunt bij Solyaris dan bij Stalker...

Dan moet ik je teleurstellen. Ik denk namelijk dat ik Stalker zou noemen als de Tarkovsky-film die het dichtst bij Solyaris ligt. Je zou Ivanovo Detstvo eens kunnen proberen (als een toegankelijkere, directere

film) of anders denk ik Nostalghia. Offret gaat denk ik nog artificieler op je overkomen en wat mensen met Zekalo kunnen (een vrijwel plotloze film met nog veel minder houvast dan deze) is moeilijk te zeggen. Andrei Rublyov heb ik nog niet gezien (en bewaar ik ook nog even).

En herzie dit vooral nog eens. Je stukje lezend sluit ik niet uit dat het de volgende keer totaal anders gaat vallen. Klinkt nogal als hoe ik de film zou ervaren als ik 'm op het verkeerde moment zou kijken. Voor Tarkovsky moet ik in de stemming zijn (voor Bergman en Fellini ook trouwens, bij juist die drie klassieke regisseurs heb ik dat het sterkst denk ik).

Ik vind Stalker en Solyaris toch wel indezelfde categorie zitten, dus dan is het lastig om te zeggen welke film meer op Solyaris lijkt dan op Stalker. Andrej Rublyov zou mijn eerste suggestie zijn al is dat wel een "historische kakofonie" a la Typisch Russisch, maar wel meeslepend.

24 pagina's voor een Tarkovksyfilm????!!! (temeer omdat zijn meest bekende film, Solyaris, er 'amper' 8 telt)

Ik bevind me op dezelfde lijn als MoFeDu: ik genoot het meest van het fantastische eerste uur, waarin de beeldenpracht en sfeer naar mijn aanvoelen tot een maximum gebracht werden. Daarna verslapte de aandacht bij momenten: enkele zeer mooie monologen, maar ook minstens een handvol scènes (o.a. het allerlaatste, hier zo bejubelde shot) waar ik niet veel mee kon aanvangen. Soms snapte ik naar het einde van de film toe de switch tussen sepia en kleur niet zo goed (het meisje heeft allicht ontegensprekelijk iets met de 'magie' van de Kamer te maken, vandaar de kleuren; maar waarom dan aan het begin van de film geen kleur - of tijdens de wandeling langs het water op het einde van de film -, terwijl het meisje toch ook in beeld kwam? Allicht gewoon voor het filmische effect, of schuilt er nog een andere betekenis in de kleurvariaties in het einde van de film?).

Ik lees met veel fascinatie en interesse de diepgravende posts van de MM-leden op de laatste pagina's en het stemt me tevreden dat er blijkbaar niet al te veel aan me voorbijgegaan is. Maar toch blijven er bepaalde handelingen, dialogen en beelden bestaan waar ik werkelijk niets van snap, of althans het nut op dat moment in de film niet van inzie.
"Stalker" nodigt absoluut uit tot een herziening en 'uitnodigen' meen ik oprecht: de fantastisch mooie beelden (vooral het eerste halfuur in sepiatinten vond ik fabuleus) en de mystieke sfeer die over de fantastische decors hangt, misten absoluut hun effect niet.

Op basis van het eerste uur zou ik "Stalker" meteen een fraaie 4* geven; later verslapte de aandacht bij momenten en werd het soms een tikkeltje te ongrijpbaar. Twijfelend tussen de 3,5* en de 4*, kies ik toch voor het hoogste cijfer. Dit omwille van het unieke karakter van de film, de schitterende sfeerschepping (met 'wereldse' omgevingen), de beeldenpracht en, vooruit dan maar, ook omwille van enkele prachtige reflecties op dat waar een mens naar verlangt en naar wat hem drijft. Een 4* en staat klaar voor herziening in de loop van de volgende maanden/jaren!


4*

Stalker moet je zeker nog eens kijken. Gewoon om de paar jaar of zo. Ongrijpbare film zoals je ze niet veel ziet.

Hoewel, de Russen kunnen er wel wat van - probeer ook eens Sokurov's The Second Circle (Sokurov was Tarkovski's meest prominente leerling), The Tale of tales van Yuri Norstein, The Return (Zvyagintsev) of ook Living with an idiot van Rogozhkin (als je die tenminste kunt vinden)...

Kunst met de hoofdletter K, maar ook met een diep onderliggende bittere noodzaak.

Bedankt voor de tips, ik hoop er zeker wat mee aan te vangen! Van Zvyagintsev ligt hier al jaren "The Banishment" klaar trouwens...

Verplichte film.

Gezien in (als ik mij niet vergis) 1983, samen met de kinderoppas. Destijds erg spannend en boeiend, dus op basis van die kijkbeurt als ca. 9 jarige geef ik 4 sterren.

Dat is lang geleden,... misschien wel TE lang geleden.

En toch al behoorlijk filosofisch ingesteld voor die leeftijd.