Pickpocket (1959)

Hoewel The Eye het een beetje ongelukkig formuleert lijkt het me vrij duidelijk: het beoogde en uitgevoerde minimalisme in een film van Bresson afstraffen op het minimalisme an sich.

Om het wat actueler te maken: als cinema in mijn visie "een zo realistisch mogelijke afspiegeling van de werkelijkheid moet zijn" dan kan ik de laatste 4 films van Peter Jackson vernietigen in een post omdat hobbits, elfjes en reusachtige apen verre van realistisch zijn. Vervolgens kan ik ook de fantasyfilms van Zemeckis, het surrealisme van Bunuel en Lynch, de sprookjesfilms van Burton en zelfs de animatiefilms van Disney verbaal vernietigen onder het mom van "het is geen realistische weergave van de werkelijkheid". Ik kan me daar achter verbergen. Ik heb het recht daartoe, het is mijn mening en dat dien je maar te respecteren. Maar wat draagt dat bij aan MM en cinemadiscussie? Vooral als ik 't bij iedere fantasyfilm van de daken schreeuw. Het bemoeilijkt de discussie voor mensen voor wie fantasy geen beperking is. Het roept irritaties op, draagt niet bij aan ontwikkeling etc. Niemand heeft er wat aan. Daarom opperde ik al: waarom houd je het dan niet eens bij 'dit minimalisme van Bresson is niet aan mij besteed'? ipv Bresson een draai om zijn oren te geven.

De laatste jaren krijg ik de indruk dat de mensen met de breedste filmsmaak (en daarmee bedoel ik: mensen die zich bij filmbeoordeling niet houden aan een strikte set criteria zoals 'cinema moet visueel imponeren') maar weinig aan de discussies op deze site hebben. Kijkend naar mezelf ben ik van 40 uur MM per week naar 1 a 2 uur MM per week gegaan. Ik vind het zonde.

De onvermijdelijke 'verzadiging' heeft toegeslagen.

Reacties in schrijftaal op een filmforum moeten zeker ook beoordeeld worden op het vermogen om verbaal te imponeren. Dat zou toch in zekere zin enorme lariekoek kunnen zijn!

Mijn gevoelswereld doet zich gelukkig heel wat rijker voor dan het beperkt blijven tot een zwart-wit erop of eronder. Armoedig om enkel maar indruk te willen maken zonder al die kleurrijke schakeringen die mogelijk ook gezien kunnen gaan worden door een gezond stukje nieuwsgierigheid naar een afwijkende smaak bij de ander.

Het wat ongelukkig formuleren van gevoelens en meningen naar aanleiding van bekeken films en de reacties erop kom ik trouwens bij meer mensen hier tegen en niet in de laatste plaats ook bij mijzelf.

MM geeft juist een aardige mogelijkheid om met dit tekort als uitdaging aan de slag te gaan. Dit vooral ook door met enig zelfkritiek proberen te schrijven wat het zo helder mogelijk uitdrukken aangaat om zo enige verbetering aan te brengen in dit menselijk tekort. En daarnaast door mij persoonlijk steeds te blijven realiseren dat wat voor mij heel vanzelfsprekend duidelijk is, dat die te hoogvlieger voor een ander totaal niet automatisch op hoeft te gaan.

Andersom werkt dat natuurlijk ook zo. Wat voor The Eye en Ramon K wel duidelijk schijnt te zijn, zegt mij soms zeer weinig en komt dus niet helder over. Dit wordt misschien ook veroorzaakt doordat er veelvuldig in hun stukjes weinig uitgewerkte begrippen gehanteerd worden die maar net niet bij iemand het concrete kwartje met een juiste emotionele toon op zijn plaats laat vallen.

Het risico van een grotesk vertoon van abstracte woorden is dat het misschien bedoelde imponeren daardoor zeer lachwekkend zou kunnen overkomen. De kans op hilariteit wordt zeker ook nog eens vergroot als de eigen glibberige bananenschil van abstraheren op of onder het bord voor de kop met gok van een ander gelegd gaat worden.

Het waarderen door kijker of lezer van films of de reacties erop heeft denk ik vooral te maken met herkenning. Iedereen herkent gelukkig niet altijd hetzelfde. Is die eerder genoemde gok op de kop of munt bijvoorbeeld nou een kans of een neus?

Een open uitwisseling in discussies zonder teveel vooroordelen en veroordelen zou juist zeer aardig op MM kunnen werken om verder te kunnen kijken dan de eigen gok groot, krom of lang is. Een al te strikte set criteria van een of andere imponerende filmfaliban lijkt mij niet bevorderlijk voor wederzijds verrijkende kijk- & leeservaringen.

Ik heb de DVD met Pickpocket van Bresson nu in huis. Binnenkort in dit theater ...

...Waarbij ik duidelijk stelde dat ik juist niks heb tegen minimalisme an sich, alleen dus de manier waarop Bresson het beoogde en uitvoerde (volgens zijn visie). En daarop vroeg ik me dus duidelijk af waarom ik dat niet zou mogen bekritiseren.

Precies. Al is de vergelijking met mijn kritiek sowieso fout.

Het is een mening als een ander.

Ik heb dus niks tegen minimalisme an sich, wel tegen de manier waarop Bresson het gebruikte (voor de zoveelste keer). Net zoals iemand niks tegen fantasy op zich kan hebben, wel tegen de manier waarop Tim Burton het deed in Big Fish. Daar waar de ene zich teveel inhoudt, kan de ander overdrijven of het gewoonweg verkeerd zien/fout doen of falen op een andere manier.

Bresson verzette zich tegen de visuele illusie, ik verzet me tegen Bresson's visie in het opzicht dat minalisme ELKE vorm van visuele upsmuk moet uitsluiten en dat dat een geslaagde cinemavorm is.

Ik zie dus niet in waarom mijn mening over Pickpocket meer of minder zou bijdragen dan willekeurig mening over welke film dan ook. Ik vind het zelfs behoorlijk tweeslachtig.

Voor de duidelijkheid: ik hou me niet aan een strikte set. Het visuele is wel een essentie voor mij (mag gerust minimaal zijn), in dezelfde zin zoals voor jou de inhoud dat is (pure platte inhoud moet je niet).

Zoals jij je superieur voelt (je eigen woorden) tegenover mensen waarvan je denk dat zij dus niet een beetje dezelfde superieure basisprincipes hanteren tov cinema kan ik dat best begrijpen.

Nu eerst maar eens even een paar concrete kenmerken van Robert Bresson voordat de discussie steeds maar weer dreigt te blijven verzuipen in een zee vol abstracties onder een al te persoonlijke verwijtlucht van overdrijvende donderwolkjes met lege woorden zoals bijvoorbeeld nu weer de loze kreet “visuele illusie”.

Bresson wilde aanvankelijk kunstschilder worden. Niet opmerkelijk want zijn films lijken soms wel op schilderijen, volgens Bresson was film niets meer dan een hele reeks schilderijen met geluid erbij. Bresson geloofde dat ieder shot van de film een schilderij op zich moest zijn. Net als bij schilderkunst moet je door de compositie, een maximaal effect op de kijker bereiken.

“Het verschil tussen toneel en film, is dat je bij toneel de emoties via de acteurs ontvangt en dat je bij film de emoties via de techniek ontvangt. Ik wil dat de kijker door de beelden wordt geëmotioneerd en dat hij dan gaat bedenken wat de personages op dat moment voelen. Ik laat tijdens het filmen de scènes net zo vaak over doen totdat de acteurs absoluut geen emoties meer uitstralen”.

"Filmen is de kunst van het weglaten"

Leuke info voor een aardige discussie zonder het waardeloze heen en weer blijven verwijten zonder dat het geredetwist ook nog maar een beetje concreet gaat over de zeer persoonlijke keuze voor een eigenzinnige filmstijl door Bresson. Aardiger dan het twisten lijkt het me om te lezen zonder abstract ivoren torengedoe wat die stijl emotioneel bij een reactieplaatser teweeg brengt door niet gemakzuchtige pogingen om dat eigen gevoel helder en duidelijk geformuleerd te krijgen zonder steeds maar dat naïef afzetten tegen de eventueel afwijkende mening van een ander.

De stijl van Bresson lijkt mij trouwens eigenlijk ook weer niet zo heel geïsoleerd omdat ik daarin ook een aantal stijlelementen tegenkom die bijvoorbeeld eveneens gebruikt worden door iemand als Alfred Hitchcock. Trouwens stijlmiddelen die ik zelfs ook herken in het poppenkastspel op een kleuterschool.

De hierboven gebruikte cursieve opmerkingen over of van Bresson zijn te vinden in een lemna op nl.wikipedia

Grappig om in dat stukje bijvoorbeeld ook te lezen dat ‘American Gigolo’ een remake is door Paul Schrader van Bresson’s Pickpocket.

BASWAS, voor iemand die ons voortdurend wijst op het ingewikkeld formuleren is het meer dan opmerkelijk hoe abstract je zelf wel niet met de meest complex geconstrueerde zinsbouwen en zegswijzen hele posten volkalkt. Kan je in het vervolg wat bondiger en verstaanbaarder (vereenvoudigder) je punt maken aub? Ik weet zelfs niet helemaal tot wie je je nu precies richt...

Enfin,

1. Dat van die visuele illusie is helemaal geen verwijt en evenmin uit mijn duim gezogen. Die info vernam ik via een bericht van Fisherking op pagina 1.

2. Die tekst die je citeert is info die ik ook allang had over Bresson. Ik weet wat die kerel zijn bedoelingen zijn, ik ga alleen niet volledig akkoord met de werkwijze die uiteindelijk een mismaakt product teweegbrengt (in mijn opinie althans).

Hij mag weglaten zoveel hij wilt (emoties mogen gerust geheel ontbreken), hij moet er alleen voor zorgen dat het weinige dat er staat (een stoel, tafel, vaas whatever), dat het schoonheid uitstraalt op de een of andere manier. Zoals ik al zei: dat zelf kunnen emoties invullen etc is goed gedaan en geeft een leuk effect, maar het kon evengoed in combinatie met visuele upsmuk gebeuren. Nogmaals, een volledige drooglegging van het visuele aspect KAN niet voor mij bij film, net zoals sommige mensen een inferieure kijk hebben over films die inhoudelijk quasi vacuüm zijn.

Het medium is in mijn persoonlijke visie net gemaakt om iets te (ver)tonen (en niet louter in functionele zin). Anders lees je beter een gesloten boek: kan je ook zelf emoties invullen, gebeurtenissen inbeelden, mooie dingen voorstellen enz...

Film is -in mijn visie- gemaakt om kunst een apart soort audiovisuele dimensie te geven met potentiele mogelijkheden die anders zijn en verder reiken dan welke kunstvorm ooit ervoor. Muziek, schilderkunst, toneel... het kan allemaal tesamen en nog veel verder in de wondere wereld van het bewegend beeld. Een knappe inhoud, goed acteerwerk, een boodschap, een aanklacht, een statement, minimalisme... is mij allemaal best en ik kan het gerust geweldig vinden. Maar het blijft bijzaak, aanvulling, vervollediging. Films waarbij de regisseur het medium echter -zo bedoeld of niet- louter functioneel gebruikte en geheel langs de potentiele kern gaat of er gewoon barslecht mee omgaat (vreselijk lelijke decors, belabberde montage bv), zullen bij mij niet veel kans maken.

Bresson is voor mij dus iemand die cinema beledigd heeft. Het audiovisuele palet eigen aan het bewegend beeld is nu net het enige dat het expressiemiddel onderscheidt van de rest. Denk er maar eens goed over na: muziek, expressionisme, fotokunst, een boodschap, aanklachten, voorstellingsvermogen opwekken, emoties laten invullen... het kan allemaal vervangen worden door 1 of meer van de andere bestaande kunstvormen. De pracht van pakweg een slowmotion (de gevoelens dat het kan oproepen etc) kan enkel en alleen maar met film (natuurlijk zou dit niet passen in Bresson's minimalisme, maar het is maar een voorbeeld). Een lichtinval, contrast, camerahoek, schaduwefffect, fotografie... zijn verder nog allemaal voorbeelden die enkel cinema kan bieden. Bresson neemt dat onderscheid compleet weg en herleidt het tot een schilderij (eentje zonder upsmuk dan).

Helaas wil een filmliefhebber geen schilderijen zien maar films. Ik hoop dat mijn punt nu voor eens en voor altijd duidelijk is.

Al lezende de discussies gevolgd en je punt was me iig al duidelijk, maar ik (en ik denk dat ik voor een paar anderen spreek) ben het er simpelweg niet mee eens. Bresson maakt wel degelijk gebruik van mooie kadrering, van aparte camerastandpunten, van bijna je hele rijtje visuele effecten (overigens zijn dat juist zaken die met een beetje fantasie ook bij schilderijen (en fotografie) horen). Ik zie het allemaal in Pickpocket, ik vind het visueel een erg interessante film, binnen zijn eigen minimalistische visie. Van een "visuele drooglegging" is, zo vind ik, in het geheel geen sprake. Sterker nog: Ik durf Pickpocket zelfs een sterk gestileerde film te noemen.

Opvallend dat, buiten slowmotion (wat ik dan weer zo'n beetje het irritantste filmische stijlmiddel vind, tenzij echt goed gebruikt, maar dat is maar af en toe helaas), alle stijmiddelen die je noemt ook gewoon gelden voor schilderijen en fotografie.

Bovendien vind ik bewegend beeld niet het enige wat film onderscheid van de rest. Het belangrijkste zijn de oneindige mogelijkheden om verschillende expressiemiddelen te combineren.

Allereest ben ik zeer blij eens een normale reactie te lezen die op een normale manier op de argumenten en visie ingaat, ipv eentje die in de verwijtende sfeer hangt. Alvast bedankt, starbright boy.

Voorbeelden?

Dat is straf. Ik verlang echt naar je voorbeelden.

In principe wel, maar je zal er geen bewegend beeld bij hebben (hetgeen het weer een gans andere ervaring meegeeft). En wat met mooie montagestukjes? editing? Er zijn zoveel verschillen die van een film echt een film kunnen maken.

Inderdaad ook een belangrijk verschil (waar ik reeds iets over zei).

Uit mijn hoofd wat ik zo onthouden heb: Schaduwen en lichtinval zitten door heel de film en vaak mooi ook, niet zo nadrukkelijk als in een oude noir, maar dat hoeft van mij ook niet. Ik kan me een shot herinneren waarin de hoofdpersoon een steegje (volgens mij) inkijkt en de camera vanuit dat steegje filmt op een erg ongewone hoogte, waardoor je de straat in een apart perspectief zag, vond ik erg mooi. De zakkenrolscenes zijn prachtig en ook de scenes waarin de hoofdrolspeler zich in gezelschap bevind zonder dat hij wil opvallen zijn knap.

In ieder geval had ik na afloop sterk het idee juist naar een gestileerde film te kijken. Een film waarvan er aan elk shot zorgvuldige afwegingen vooraf gingen. Dat die afweging vaak uitviel in de richting van weglaten doet daar uiteindelijk niets aan af.

Ik maakte die opmerking mede omdat jij Bresson verwijt een serie schilderijen te maken. Terwijl dat in zekere zin voor elke film geld en schilderkunst ook bol staat van de visuele opsmuk.

Precies. En daarom maakt Hitchcock uit zijn set/palet van mogelijkheden typische Hitchcockfilms en hetzelfde met John Ford, Dario Argento en zelfs Baz Luhrmann, die hun eigen invulling geven aan de uiting van hun ''vertellingen'.

Bresson houdt op een strict sobere minimalisme. Dit zijn zijn 'voorwaarden' op hetgene wat wij aan ons wil overbrengen (of we het nu geheel bevatten of niet, mooi vinden of niet, na vele herzieningen of nooit).

Een vergelijking met een andere kunstvorm maakt het dan dat men wel vibrante kleurgebruik van Van Gogh inziet, maar zich niet over het ruwe structuur van zijn verfgebruik heen kan zetten.

Dat zou dan indruisen tegen zijn visie en aanpak.

Het gaat juist om de soberheid, afstandelijkheid en het afzweren van kunstmatigheid.

Even het minimalisme concreter uitdijen. Je kent de interieurfolders waar de minimalistische trend benadrukt wordt. Strak in harmonie met de gebruikte kleuren.

Minimalistisch, maar tegelijkertijd, doordacht maar ontzettend kunstmatig en oppervlakkig leeg. Van zulke interieur word ik zo nerveus dat ik niks aanraak, want stel je voor dat het voor de i-tjing van zo'n levenloze omgeving zal betekenen.

In filmtermen is dit, ondanks de illusie van leegte door het 'weglaten', kunstmatig. Je kan je voorstellen dat het ensceneren van het 'minimaal' houden dan nog tijd heeft gekost.

Dit is ongeveer wat Bresson met zijn minimalistische aanpak wil uitbannen. Weg met het kunstmatige en alle ruimte voor de zaken die er wél toedoen.

Ik weet het, speciaal beestje die Bresson. Alleen vind ik zijn visie niet correct. Ten eerste: wat is kunstmatig en wat zijn dingen die er toe doen? Kunnen we in principe niet alles een illusie noemen?... Nogmaals: mooi effect dat ie ermee bereikt maar voor mij volstaat dat nu eenmaal niet als film. Bovendien zijn de zaken die er wél zijn (lelijke muziek, voice overs, pseudo-intellectuele praatjes) behoorlijk irritant en misschien ook nog te vaak aanwezig voor het minimalisme. Pfft, wie weet. Iig vind ik het een niet te best resultaat. Jullie mogen vinden wat je wilt maar mij zal je niet meekrijgen, sorry.

Beestjes als Bresson zijn het bewijs dat cinema (gelukkig) niet met een aantal definities in zijn geheel valt te formuleren.

Tot hoever wil je de illusie uitkleden (of aankleden)?

Ter illustratie: je kan 'rouw' naar de kijker overbrengen door een decor op te bouwen waarin er gebeurtenissen plaatsvinden (plot) waardoor de acteur zijn 'rouw' aan ons kan tentoonspreiden. Zijn familie kan uitgemoord zijn, waardoor we hem in het middenstuk rouwig zien doen. Het kan zich afspelen in de Middeleeuwen, in het heden of in een ruimtesonde. De illusie is zoverre aangekleed dat de werkelijke waarde van de film, de meeste mensen ontgaat.

Een kwalitatieve kijk op een film als bv. Blade Runner zet ons aan het nadenken over 'menselijkheid', terwijl er velen nog blijven steken bij het argument 'gedateerde' techniek of actie.

Als cinema een illusie is, kleedt Bresson het uit tot op het punt dat de camera onze ogen zijn. Daarbij zien wij alles wat in Bresson's visie bij het zien ervan, toedoet. En daar hoort dan de visuele mooiigheid er blijkbaar niet bij.

Bresson wil zonder dat alles tot de essentie van zijn voorstelling komen. Een essentie die daarbij ook niet 'clear-cut' is.

Dat bewijst elke regisseur die er ook maar een beetje een aparte visie, stijl, aanpak... op nahoudt.

Verder denk ik dat ik al genoeg gediscussieerd heb over de man. Bij mij blijft het bij goed bedoelde ideeen, sorry.

De uitgangspunten van Robert Bresson doen me o.a. denken aan de Russische cineast Lev Kuleshov en aan de Duitse toneelschrijver Bertolt Brecht.

Kuleshov voerde in 1918 een experiment uit door een shot van een neutraal kijkende man te monteren tussen drie andere beelden. De eerste keer gebruikte hij het beeld van een bord soep, vervolgens dat van een spelend meisje en daarna nog het shot van een kindje in een doodskist. Het publiek reageerde enthousiast en dichtte de speler een groot acteurstalent toe.

Volgens het publiek vertoonde de man eerst heel subtiel een hongerige blik, dan vaderlijk plezier en tenslotte diep verdriet. Met dit experiment toonde Kuleshov aan dat een filmbeeld nogal plastisch kan zijn en dat de interpretatie door de kijker o.a. afhankelijk is van de beelden die eraan vooraf gaan of erna komen. Het lijkt me dat Bresson in zijn films met acteurszonder emotie op dit experiment wilde voortborduren.

Brecht vond het belangrijk om het publiek van zijn toneelstukken steeds duidelijk te maken dat het maar naar een kunstmatige voorstelling zat te kijken. Het publiek moest niet teveel meeleven want anders zou de boodschap niet overkomen. Om dit te bereiken liet hij de acteurs regelmatig uit hun toneelrollen stappen om zichzelf als acterend persoon te laten zien en bereikte zo een vervreemdend effect bij ongewenst opgeroepen illusies. Volgens Brecht mag een toneelstukkenconsument zich dus niet te veel verliezen in het spel maar moet zich vooral bewust blijven van zichzelf als toeschouwer.

Wat ik begrijp wilde Bresson zo ver niet gaan met zijn kijkerspubliek. Wel had hij een afkeer van al teveel voorgekauwd beeldvoer door voorgebakken emoties van een acteur en was op zoek naar nieuwe manieren om kunstmatigheden in het acteren zo veel mogelijk te vermijden. Een te waarderen experiment lijkt me om op een geheel andere eigenzinnige manier bekende filmtechnische clichés proberen te omzeilen.

Binnenkort moet ik Pickpocket na zoveel jaar toch maar weer eens gaan terugzien. Zit op ’t ogenblik te kijken naar Brideshead Revisited op DVD. Een BBC-serie van 11 delen naar een boek van Evelyn Waugh. Een vertelstem en een zekere traagheid in de handeling irriteerde me aanvankelijk bij de eerste 2 delen.

Bij het 3de deel raakte ik langzaam gewend aan deze manier van film kijken. Werd vanaf toen zelfs zeer geboeid door de gekozen stijl in dit televisiedrama die je misschien te literair zou kunnen noemen. Op de een of andere manier begon ik het zorgvuldig aangebrachte evenwicht tussen de literaire en de filmische middelen te accepteren,

Door sommigen zou deze stijl met een nadrukkelijke literaire verteller misschien opgevat kunnen worden als een belediging van het medium film door een teveel aan gesproken woord. De vertelde gebeurtenissen zijn dus niet ‘netjes’ omgezet in zogenaamde ‘exclusieve filmische’ handelingen.

'Nieuwigheden' buiten het al bekende setje filmmaniertjes opvatten als een belediging van film lijkt mij nu juist een erg kort door de bocht visie. Het staat iedere ontwikkeling van het rijke medium film in de weg omdat bepaalde combinaties van expressiemogelijkheden in de cinema effetjes eenvoudigweg als beledigend en dus minderwaardig worden afgedaan.

Het lijkt me zoiets als te beweren dat abstract schilderen een belediging is voor de schilderkunst of dat muziek zonder melodie ook niet zou mogen. Ik heb zeer aansprekende schilderijen zonder concrete afbeeldingen gezien en zeer ontroerende stukken niet-melodieuze muziek gehoord. Mijn enige criterium is of iets me wel of niet raakt ongeacht de inhoud of de vorm ervan.

Ook in het medium film (of video) bestaat al jaren een tak waarbij het grotendeels gaat om de emotionele werking van het abstracte beeld en iedere relatie daarin met de werkelijkheid van ondergeschikt belang is.

'Koyaaniqatsi' (1983) is daar een wat kinderlijk voorbeeld van. In de film 'Im Lauf der Zeit' (1976) van Wim Wenders zitten enkele meer spannende fragmenten uit deze niet-realistische stroming. Deze visuele experimenten worden ook wel aangeduid met de naam "structurele film"

Soms kan het voor mij ook genieten zijn van een film door hem bewust in een wat bredere context te plaatsen dan enkel maar de onbewuste platte kijkervaring op het moment van zien zelf.

Wat ik iig waardeer aan Bresson, is dat ie inderdaad de zichtbare emoties weglaat. Ik volg hem in zekere zin in zijn afkeer tegen de voorgekauwde, veelal makkelijke (over)emotionele beelden die veel voorkomen in cinema. In dat opzicht vind ik zijn film erg geslaagd.

Nieuwigheden apprecieer ik altijd, maar appreciatie is geen verplichting tot een positieve evaluatie. De "nieuwigheid" moet ook nog geslaagd zijn. Het is niet omdat ik vind dat film niet kan leven zonder de minimaalste visuele vormgeving dat het een onbezonnen redenatie is of dat ik geen open mind zou hebben of zoiets omdat ik dat vind. Het lijkt me eerder een logische visie, vanuit mininmale basis normen en waarden zoals iedereen ze in principe heeft. Anders zou negatieve argumentatie niet bestaan en zouden alle films hier op 5 sterren staan.

Heel goed stuk!

Er bestaat inderdaad geen mediumspecificiteit als het gaat om film: er zijn geen kenmerken waar een regisseur aan moet voldoen. Belangrijk is om je eerst te verplaatsen in de achtergronden van een filmstijl en om die principes te accepteren alvorens daar je oordeel over te geven. Dus niet een film afschrijven omdat iets er is of niet is, maar omdat datgene wat er wel of niet is je al dan niet aanspreekt.

... hetgeen ik dus gedaan heb, voor alle duidelijkheid. Ik accepteer de principes achter die specifieke filmstijl van Bresson, ik vind het alleen geen geslaagd resultaat (de doelstelling is geslaagd heb ik nooit ontkend, maar dat maakt een film nog niet per definitie goed).

Is dat even schrikken geblazen. Tranen van glycerine die niet levensecht zijn, kunstmatig dus, biggelen over de wang van Michel het hoofdpersonage uit de film Pickpocket. Op een zeer toneelmatige manier is verdriet aangebracht bij de zakkenrolleracteur tijdens een rouwdienstscène vanwege het overlijden van de filmmoeder.

Het shockeerde me enigszins deze niet erg filmische oplossing in de toch wat houterige film van Bresson. Soms is het een nadeel als je vooraf al enigszins geïnformeerd bent over een film. Onbevangen kijken is er dan niet echt meer bij.

In een kort interview dat als extra op de DVD staat, stelt Bresson dat je een film eerst moet voelen, dat het zintuiglijk ervaren dus als het ware voor de intelligentie moet komen.

Dit is op zichzelf natuurlijk al een zeer droge verstandelijke redenatie over het overbrengen van een gevoel. Ik hou wel van paradoxen als er maar wel een zeker evenwicht aanwezig blijft. Dus dat er niet te nadrukkelijk wordt gekoketteerd met één kant van de zaak, zoals dat gebeurt bij deze film met het afzetten tegen kunstmatigheid.

Het redeneren blijft ook op een andere manier een te stevig stempel drukken op Pickpocket. De dialogen lijken bijna nooit een speels karakter te krijgen. Ze houden steeds een zware serieuze ondertoon zonder veel nuance. Wat meer variatie in de standpunten zou het bespiegelen wat aantrekkelijker gemaakt hebben ook al speelt het zich af op het serieus moralistisch vlak van wel of niet mogen stelen door een uitzonderlijk iemand.

Op de achtergrond bij de eenzame zakkenroller spelen nauwelijks uitgewerkte smartlapsentimenten een rol in de relaties met de moeder, het meissie en de vriend. De leefomgeving van de 'kleine boef' wordt zeer clichématig vol materiele en emotionele poverte neergezet wat weinig meewerkt om nieuwsgierigheid met een aangename spanning op te wekken. Het gezicht van de actrice Marika Green vormt op deze regel een prachtige uitzondering die volgens het bekende gezegde dit nog eens bevestigt.

Misschien heeft de gebruikte toon voor de omgeving juist weer te maken met het gevoelsmatig willen overbrengen van de schuwheid bij het hoofdpersonage. De klassieke vraag is altijd of je een film over eenzaamheid ook eenzaam moet laten aanvoelen. Na het zien van Pickpocket heb ik de neiging om op deze vraag bij deze klassieker met een neen te antwoorden.

Ik kreeg de hele tijd het gevoel naar een mager visueel essay van emoties te kijken dat aangevuld wordt met intrigerende documentatie en slabbedewatski theorieën zonder dat iets van gevoel echt goed door het filmdoek of televisiescherm heen wilde dringen.

Toch gaf de film ook een boeiende kijkervaring. Het is allemaal vrij strak en zeer afgewogen gefilmd in zwart-wit kleuren met steeds duidelijke visuele accenten. Het maakt de shots ook wel weer intrigerend om naar te kijken.

Eigenlijk voel ik me een beetje dubbel over Pickpocket. Wel te waarderen als een intrigerende klassieker, maar minder als een spannende aangename film.

De essayistische stijl van Pickpocket herken ik soms trouwens terug in het later gemaakte werk van Jean Luc Godard. Laatst weer een paar films van hem uit de jaren zestig teruggezien. Qua vorm en inhoud vond ik ze door de tijd wat achterhaald ondanks dat bij Godard de intellectuele speelsheid vaak wel aan alle kanten stevig aanwezig is.

Dat vind ik heel raak omschreven.

De zakkenrolscenes vond ik geweldig, maar ja daar gaat het geloof ik allemaal niet om.

Hogere filosofische kwesties over de grenzen van moraal en het arbitraire principe van het geweten. Criminaliteit met snobistisch achterliggend principe. Schuld, boete. straf, misdaad en meer Dostovjevski. Misschien interessante discussies voor studenten in coltruien in rokerige café's in Parijs jaren '50, maar voor mij niet echt erg boeiend.

De sobere stijl in Z/W en ook wel de bijna nostalgische ondertoon van het jaren '50 existentialistisch geneuzel dat toch wel maakt dat je het een keer gezien moet hebben. 3*

Mooie film. Een sobere, donkere film, met een vreemde maar aantrekkelijke sfeer. Het publiek moet het doen met minimale gegevens. Afstandelijke karakters, waarvan er meer van de kijker gevraagd wordt dan bij veel hedendaagse karakters, waar alles er wel heel dicht bovenop ligt.

Ingetogenheid is het devies. Een hoofdpersoon die niet erg sympathiek is, maar vooral complex. Hij lijkt ergens naar op zoek, maar het wordt nooit duidelijk waarnaar. Verder een rare vriendschap, een aparte ontluikende liefde en een vreemd kat-en-muis spel. Nee, geen open deuren in Pickpocket. De kijker moet zelf op zoek gaan naar antwoorden en invulling geven aan hetgeen hij te zien krijgt.

Zoals gezegd erg mooie film. Knap werk. 4 sterren.

En ja, die zakkenrol scènes waren geweldig, maar daar ging het inderdaad niet om.

In een eerdere reactie van Fractalis hier bij Pickpocket (1959) las ik de opmerking dat Bresson zich misschien heeft laten inspireren door de film Pickup on South Street (1953) van Samuel Fuller. Die film wil ik dan wel eventjes zien!

Samuel Fuller in de film Pierrot le Fou (1965) van Jean Luc Godard de Amerikaanse gast/filmregisseeur spelend op een Franse party die met een grote sigaar in de mond brabbelt: ”I’ve always wanted to know what the cinema is”. Om dan te verklaren dat film lijkt op een heftig slagveld. En verder te gaan met: “Ja ... liefde, haat, actie, geweld, dood. In één woord ... emotie.”

In het interview op de DVD met Pickpocket verklaart Bresson dat hij in deze film de angst en de benauwdheid die rondom een dief hangt wilde uitdrukken samen met de enorme eenzaamheid van zo’n persoon.
Angst, benauwdheid en eenzaamheid zijn natuurlijk ook emoties, maar praktisch gezien een stuk minder aantrekkelijk om naar te kijken dan de genoemde onderdelen uit het rijtje van Fuller.

Aardig om het verschil te bekijken tussen de twee zakkenrollers uit Pickpocket en Pickup on South Street. In de zakkenrolscènes uit beide films kun je dezelfde erotische lading proeven. De close-ups van subtiel graaiende vingers lijken ook zeer sterk op elkaar.
Bij Bresson is die erotische lading omgeven door eenzaamheid en eigenlijk in de film van Fuller ook. Bresson legt meer de nadruk op de enorme kwetsbaarheid van zijn hoofdpersonage Michel waarop de film grotendeels alleen maar gefocust is.
Skip de zakkenroller bij Fuller, één van de twee of drie hoofdpersonages, is ook eenzaam evenals de andere personages in de film. Hij heeft echter, evenals de andere rollen, een zeer stevig schild opgebouwd om met zijn kwetsbaarheid te kunnen overleven in de harde werkelijkheid van de Amerikaanse droom welke koste wat het kost beschermd moet worden tegen de dreiging van het rode gevaar (het communisme).

Juist deze geëtaleerde overlevingskunst maakt de film van Fuller wat meer intrigerend dan de film van Bresson. Wat dat betreft komt Pickup on South Street me een stuk rijper over. Dit komt vooral omdat Pickpocket in alle opzichten getuigt van een sober isolement waaruit nauwelijks te ontsnappen lijkt. Er wordt in sommige kritieken beweert dat het kamertje van Michel eigenlijk zijn enige tegenspeelster is.
Ook het wat kunstmatig overkomende happy end brengt geen verlossing omdat het niet op een geloofwaardige manier echt veel goeds lijkt te voorspellen. Dit wordt vooral veroorzaakt door de fatalistische sfeer waarmee de hele film doordrenkt lijkt en die ook aan het eind niet een beetje doorbroken wordt. Ondanks de esthetische manier van filmen door Bresson blijft het allemaal zonder een grientje “bonjour tristesse” of andere relativering.
Bij Fuller zijn film proef ik veel meer levenslust en het happy end komt ook veel overtuigender over omdat naast de romantiek ook een groter stukje realiteit aangegeven wordt al is het maar door de woorden: “Zullen we wedden?”

Dat er niet alleen analytische beesten zijn los te laten op Bresson maar ook op Fuller blijkt bij wat rond zoeken op het internet. Over de uitspraak van Candy (Jean Peters) in PoSS:"I'd rather have a live pickpocket than a dead traitor", kwam ik het volgende tegen: “it says a great deal about a capitalist society that tolerates petty crime in contrast to its fear of ideology... because, after all, what is commerce but a form of articulate theft? The values here are old-fashioned: the love of a good woman, and the love of a good country.”
Grappig om te lezen. Hetzelfde geldt voor de gossip dat de prachtige actrice Marika Green uit Pickpocket later in de film Emmanuella met Sylvia Kristel heeft gespeeld en dat Jean Peters, ook heel warm mooi, uit Pickup on South Street van 1957 tot 1971 getrouwd is geweest met de filmmagnaat Howard Hughes. Het kan verkeren.

Je citeert mij nu, maar dan had ik ook gehoopt dat je kon uitleggen waar het in jouw optiek wel over ging. Dat lees ik in ieder geval niet in jouw stukje terug.

Eenzaamheid. De complexiteit van het hoofdpersonage die gefrustreerd lijkt, maar vooral ergens naar op zoek is. Naar zichzelf? Naar avontuur? Hij verzet zich duidelijk ergens tegen. Schoppen tegen het systeem, niet accepteren dat je hetzelfde bent als iedereen.

Verder is een bijkomend thema de ontluikende liefde (waar ik het ook al over had). Misschien wel dat, waarnaar hij op zoek is.

Het zakkenrollen en het waarom blijven onderbelicht, maar het is toch duidelijk dat het daar niet om gaat?

Zekers, de film begint ook met het statement dat het hier niet gaat om het zakkenrollen. Vond het wel gaaf om te zien.

Eenzaamheid inderdaad, maar vooral een innerlijke zoektocht naar zijn morele grenzen die inderdaad heel mooi eindigt in hetgeen hij daadwerkelijk zocht.

Ik ook! Stiekem een van de leukste dingen in de film.

eerste 20 min waren goed, de gezichtsuitdrukking van michel is fantastisch, het idee van bresson om de emoties weg te laten werkte hier ..maar daarna wordt het allemaal heel wat minder; boeit niet, geen verdere karakterontwikkeling en wat slappe herhalingen van de eerste 20 min...het zakkenrollen was verder wel leuk

gelukkig duurt heel de boel ook niet te lang,het einde vond ik wat raar (die kus op het voorhoofd..wth ..)

1.5*

Ik begon aan deze film met het idee een extreem minimalistische film te gaan kijken.

Niet enkel door de commentaar hier, maar de film begint al met een inleidend tekstje. The author attempts to explain, in pictures and sounds, the nightmare of a young man, forced by his weakness ... yet this adventure, by strange paths, brings together two souls ...

Na vijf minuten is het eigenlijk al duidelijk dat een voice over voor alle nodige commentaar zal zorgen. Het is moeilijk aan te nemen dat men het hier heeft over invulling van de kijker terwijl een voice over regelmatig het publiek op de hoogte houdt van het wel en wee van onze Michel. Daarbij heb ik al een waslijst aan films gezien waar het "verbergen van emotie" en "sterk natuurlijk acteerwerk" met elkaar gecombineerd worden. Een houten kapstok die amper een beetje van een blad kan voorlezen is maar een amateuristisch substituut wat mij betreft. Zo laat Jean-Claud Van Damme's acteerstijl ook een hoop ruimte voor eigen interpretatie van de kijker.

Visueel is het wel aardig, vooral dan het gebruik van zwart /wit. Qua framing is het vaak wat saai, zo ook de editing, waardoor de film redelijk log oogt. Echt minimalistisch kon ik het niet noemen. De soundtrack wordt daarentegen wel tot een minimum behouden, al is het kale ambient geluid nu niet meteen om naar huis te schrijven.

Meest tegenvallend is het heel duidelijk a->b gebeurtenissenverhaaltje dat duidelijk in de film zit. Het begin wordt rustig verteld, maar op het einde komt Bresson blijkbaar film te kort en moet er nog een hoop in een korte tijd gepropt worden.

Met de beste wil van de wereld, maar minimalistisch vind ik deze film amper. Een inleidend tekstje dat even de film al samenvat, een voice over die constant de mentale toestand van Michel voorkwettert, nogal wat gebeurtenissen en ontwikkelingen in de film. 't is wat rustiger dan een puur narratieve film misschien, maar amper opzienbarend.

Als laatste nog enkele slechte woorden over de aanwezige dialogen. Als je kiest voor een minimalistische stijl, laat dan toch gewoon wat aan de kijker over, in plaats van je theorietjes en brabbeltjes in 5 regels karig geschreven dialoog te proppen:

Op zich is de film aardig te volgen, de eerste 50 minuten. Het bijelkaargeraapte einde is jammer genoeg redelijk vervelend. Komt daarbij dat de film, met het uitgangspunt in gedachten, een complete misser is.

Misschien verwacht ik van minimalisme teveel een natuurlijke aanpak (en ditto resultaat). Maar dan nog vind ik dit maar een barre poging tot minimalisme, met enorm veel gaten, stijlbreuken en gewoon brakke keuzes.

Om het maar eens politiek correct te zeggen dan : deze film is niet aan mij besteed. Ik hou dan ook niet van amateurisme dat zijn eigen grootheidswaanzin niet kan waarmaken, maar dat ligt volledig aan mij.

2* voor de film an sich, braaf maar een half puntje aftrek voor het gebral in het begin van de film, wat enige serieux compleet de grond in boort.

1.5*, gewoon kijken voor een redelijk basic dramatisch portret, de eerste 50 minuten.

Op die bepaalde vlakken die je aanhaalt is dat zogenaamde minimalisme inderdaad nogal een farce. Maar visueel gezien (camerawerk, kaderinvulling ect) is het toch vrij consequent daarin (niet dat ik dat zo'n fantastisch idee vind, maar goed)?

Een farce? Als in een klucht? Hoezo dat nu weer?

Ik lees je bericht nu pas, maar hoezo grootheidswaanzin?

Het inleidende tekstje schept nogal wat verwachtingen, die het wat mij betreft voor geen meter waarmaakt.