Meningen

Een rechtbankdrama ? Een thriller ? Niks van dit, Hitchkock doet wat hij in feite in de jaren '40 veelvuldig deed nl hij maakt een puur melodrama verpakt in een suspense genre. Zijn (heimelijke?) interesse ligt in die (perverse) verhoudingen tussen man en vrouw. Hitchkock moet dan ook in zijn handjes gewreven hebben toen hij het scenario/boek las. De onderdanigheid van Todd, de verhouding tussen de rechter en zijn vrouw, de verboden gevoelens van Peck, de gevaarlijke gevoelens van Valli voor Latour. Alhoewel ik de film verhaal technisch niet zo boeiend vind (het einde loopt uit op een sisser en niemand draag echt de gevolgen) vind ik dit een van meest interessante Hitchkocks omdat hij een beetje uit de buurt blijft van zijn jaren '50 en 60 entertainment en een donkere ondertoon in de film steekt. Het huwelijksleven van Peck en Todd is in het begin idealistisch maar verzuurt, Valli laat zich uiteindelijk kennen als een manipulator eerste klas en wat zijn de beweegredenen van Peck om Latour te beschuldigen van moord ? Omdat hij Valli wil vrij krijgen (overdracht van schuld) ? Of omdat hij een concurrent/minnaar wil uit de weg ruimen ? Duivelse Hitchkock suggereert meermaals voor het tweede. En dan zijn er nog die schitterende maar voor mij onduidelijke scenes tussen rechter en zijn vrouw. Het zijn bijna inserts waarin de vrouw angstig kijkt, bezorgd; Waarom ? In een scene alla citizen kane zitten ze ver uiteen van de tafel met een vreemde conversatie als dialoog. De film is een beetje een vergeten Hitchkock, de vierde Selznick produktie die er te veel aan was voor Hitchkock maar er valt veel plezier aan die film te beleven. Magistrale camera bewegingen (introductie van Valli aan de piano - het noodlot wordt dan al aangekondigd, wanneer Latour binnenkomt in de rechtszaal cirkelt de camera rond Valli als een roofdier), de onberispelijke fotografie van Lee Garmes die de interieurs (gevangenis, rechtszaal en kamers) fabuleuze zwart wit contrasten meegeeft. En dan nog die schitterende one liners (misschien geholpen door ben hecht die volgens IMDB uncredited staat omdat Selznick met de eer wou strijken) waarvan ik toch graag eentje hier neerschrijf (uitgesproken door de aanklager ) : she had patience, she could wait. She was, indeed, no ordinary woman. Yep, this is, indeed, no ordinary Hitchkock.

Het was misschien de buzz van het nieuwe millennium (het y2k bug bleek een holle slogan – de vraag ‘waar was je tijdens oud en nieuw’ rolde nog steeds over de tongen - Ik was in Hanoi Vietnam maar later daarover meer) maar de films in het jaar 2000 hadden een extra glans. Neem nu Pitch black. Op papier een ordinaire slasher genre (waarin een groepje mensen uitgedund wordt door monsters) maar die 109 minuten vlogen zo voorbij. Vrouwe cinema had ons in haar greep : tergend spannend, visueel interessant. Maar de sterkte van de film ligt vooral aan het script dat zich focust op de dilemma’s van de personages en de confrontaties onderling. De film opent met een nagelbijtende crash en daar zit reeds het eerste dilemma verscholen nl moet je een deel van de passagiers opofferen om een geslaagde landing uit te voeren. Het zal voor piloot Fry (Radha Mitchel) gans de film als een loodzwaar blok om haar nek hangen. Langzaam komen ook andere vraagstukken naar boven. Zo beseffen de overlevenden na een tijd dat er een zonsverduistering gebeurt waardoor allerlei enge beesten naar buiten komen. De enige die de groep kan loodsen door het donker is een moordenaar Riddick; Kunnen ze die vertrouwen ? Maar ook de anderen hebben een ‘hidden agenda’. De good guy (Cole Hauser) blijkt toch niet zo zuiver op de graat te zijn. Spanning wordt gecreëerd door de vraag : wat zullen alle personages doen ? En natuurlijk bekopen ze de foute keuzes met hun leven. Regisseur van dienst is David Twohy die samen met zijn Australische crew wonderen doet. Eerste deel heeft een opmerkelijke fotografie met kleurenpalet per zon. De mis-en-scene weeft een vreemde platonische link tussen Riddick en Fry. Niet te vergeten is de perfecte score van Graeme Revell. Ook voor Vin Diesel was dit springplank als actie held. Hier nog ambigue, ongewone (anti) held maar later in films als The pacifier een boordkartonnen actieheld. Twohy zelf had 2 beloftevolle voorgangers nl Timescape en The arrival. Daarna nog het geslaagde Below (bevestiging dat Twohy degelijk talent had om clevere claustrofobische thrillers te maken) maar nadien begon de kassa te rinkelen bij de naam Riddick zodat hij van de studio groen licht kreeg om een sequel te maken. Jammer genoeg was het succes van Pitch black naar zijn hoofd gestegen en creëerde hij een shakesperiaanse space opera die zero spanning bevatte. Het gevolg was slappe kost. Maar Pitch black was en is zijn pièce de résistance. Nochtans een versleten formule die 10 kleine negertjes maar dankzij die wind die wij voelden in 2000 was het opwindend en stijlvol. In 2013 was er dan het derde deel nl Riddick maar intussen is de interesse van het publiek ferm gezakt. De roes van het millennium is duidelijk uitgedoofd. Maar dat er toen iets nieuws, iets fris aan het borrelen was, zullen we nog zien aan de films die voorbijkomen.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 94 : Pitch black

Voor alle duidelijkheid : dit is een meesterwerk. Zo, dit hebben we al gehad. Nu nog iets over Lee Marvin. De acteur staat niet bekend voor zijn diepgravende rollen alla Robert De Niro of Al Pacino maar hij heeft – zoals wij dat noemen – een kop maw een presence. Zijn personage is als een blok graniet en zelfs zijn naam – kortweg Walker – klinkt zo. Lee Marvin is de motor van de film (naar verluidt heeft hij ook veel bijgedragen in het personage en actie) die als een uit de dood rijzende wraakengel systematisch op zoek is naar zijn gestolen geld en de man die verantwoordelijk is. Echter, een nieuw tijdperk is ingetreden (setting is de swinging sixties) en de criminelen zijn vervangen door zakenmensen in grote anonieme bedrijven. Walker stuit telkenmale op de bureaucratie wanneer hij zijn geld wil.  Co star Angie Dickingson (ze zijn trouwens ook te zien samen in de film ‘the killers’, ook een steengoede film die lang in de running was om op deze plaats 99 te staan ) is perfect als sixties chick die gewillig uit de kleren gaat om Walker te helpen (nogmaals = we zijn in de swinging sixties). De structuur is gebaseerd op associatieve montage (met als superieur vb de voetstappen op de klankband met handelingen van zijn vrouw op beeldband), de score bestaat uit hoge tonen, beeldframe is prachtige panavision maw geen klassieke Hollywoodfilm.  Elk shot is over nagedacht, de beeldcomposities zijn subliem soms zelfs surreëel (1 vb Walker op prikkeldaad in de linkse bovenhoek van het kader als een soort roofdier). Regisseur is de Engelse John Boorman en maakt hier zijn Hollywood debuut. Met invloeden van nouvelle vague creëert hij met een klassiek misdaadintrige een uiterst cinematografische parel. Oriëntatieverlies dmv out of focus of door de montage (geen lineair traject maar een mengeling van flashbacks en heden). Helaas is het niveau nooit meer geëvenaard maar met ups (Deliverance, Hope and glory, the tailor of panama) en downs (The emerald forrest, The general) heeft hij wel de 21 ste eeuw gehaald. Ook de film haalt moeiteloos de 21 ste eeuw (sommige scenes zoals de bedscène waarin de koppels bij elke overgang veranderen van identiteit waren vernieuwend toen ik de film voor het eerst zag – halfweg de jaren 90 op een VHS cassette met een paar studiegenoten op een regenachtige voormiddag  – en zelfs nu nog na diverse visies blijven de beelden sprankelen). Of het traject van Walker een droom is, staat zelfs nu nog ter discussie (de film laat dit in het midden maar hint toch naar droom).  Oordeel zelf hoe jij dit interpreteert maar hoe dan ook is dit  cinema cool van de bovenste plank.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 99 : Point blank

Als je houdt van zinnen zoals ‘sleeper is awaken’ of ‘it began a month ago ... what ? ... a change in the earth' dan moet je absoluut eens Prince of darkness (een titel die alles zegt in feite) zien. Verwacht echter geen klassieke slasher prent. Er zijn een paar traditionele shockmomenten maar verder niks. Carpenter kiest bewust voor een traag tempo waarin weinig gebeurd. We worden als het ware gehypnotiseerd vanaf die superieure inleiding. In die 9 minuten lange (!) generiek vertelt de regisseur puur visueel het nakend onheil (beelden van bewolkte zon en insecten en de ontdekking van het kwaad). Het verhaal is – voor sommigen – simpel maar de rechtlijnigheid waarmee Carpenter vertelt, is indrukwekkend. Personages zijn geen helden maar ondergaan hun lot. Hun opstand is rommelig, actie is er nauwelijks, er zijn geen grote gevechten, geen grote ontsnappingsplannen, etc – nee, men zit verscholen, men blijft daar, de bezetenen staan minuten lang voor een spiegel, de zwervers blijven voor de ingang post vatten. Enkel met de zijlijn van een love story (dat zeer rudimentair is uitgewerkt) is er variatie maar ook daar weinig beweging, weinig evolutie. Na zijn ietwat grotere films als Starman en Big trouble in little China (die helaas aan de box office flopten) gaat Carpenter met POD zowel inhoudelijk als visueel terug naar zijn begin vanaf Assault on precinct 13. Daarom vinden wij POD geweldig. Het is zijn statement dat zijn soort films werkt. Minimum aan plot, 1 locatie nl een verlaten kerk (er is bijna altijd een verlaten kerk in zijn films) en vooral veel sfeer. Dat doet hij met zijn eigen score (in samenwerking met zijn kompaan Alan Howarth) waarin een dreigend gevoel verscholen zit. Carpenter werd in Frankrijk (vooral door cahiers du cinema) als een auteur gezien. Als een cavalier seul maakt hij zijn eigen cinema, creëert een eigen uniek universum waar het kwaad steeds loert doch zich zelden toont. Sommigen spreken van Carpenteresque : lange shots in donkere claustrofobische ruimtes, inhoudelijk zijn het sombere verhalen in sombere werelden en sarcastische anti helden. Hij heeft de volgende generatie beïnvloed. Zo is Tarantino’s the haitful eight schatplichtig aan The thing (Kurt Russel, sneeuwlandschappen). Carpenter werd op zijn beurt beïnvloed door Howard Hawks; Zo is Assault on precinct 13 geïnspireerd door Rio Bravo en The thing is in feite een remake van The thing. De carousel der cinema... we krijgen er nooit genoeg van. De jaren ’80 waren voor Carpenter het hoogtepunt. In onze overlevingsbox (want we houden nauwlettend het waterpeil in het oog) zitten steevast samen met POD ook The fog, the thing, Escape from New York. We zijn nu eenmaal in de overtuiging dat we eerder honger gaan krijgen naar een Carpenter dan naar een droge beschuit. Zelfs het obligate rode blik corned beef moet eraan geloven. Geen plaats meer want we willen ook nog They live meenemen, misschien wel de beste van Carpenter. Het was dan ook met spijt in het hart dat we moesten vaststellen dat er vanaf de jaren ’90 een gestadig verval in kwaliteit was. Er was wel nog het knappe In the mouth of madness (maar ook wel een atypische Carpenter wegens een complexe vertelling die niet altijd tot zijn recht kwam) maar voor het overige is de creativiteit een beetje minder, middelmatige vertellingen en probeerde hij bezig te blijven met commerciële films als memoirs of a invisable men en sequels als escape from LA. Het zou wel eens THE END voor Carpenter kunnen zijn in dit nieuwe millennium. Over eindes gesproken : het einde (of beter die epiloog) van POD is geniaal. Carpenter is dan ook een kei in eindes. Trouwens, de actrice de bevallige Lisa Blount is op 53 jarige leeftijd in onduidelijke omstandigheden thuis dood aangetroffen. Haar einde zou ook door Carpenter neergepend kunnen zijn. Ik hoop vurig dat hij ook een passend einde voor zijn carrière kan vinden.

Alsof de duivel (no pun intented) ermee gemoeid is : ik lees nu dat Hij met een band zijn eigen (uitmuntende) soundtracks live staat te spelen. Om een Carpenter te zien moet je nu naar de concertzaal gaan ! Ik wist het. Mr Carpenter is een kei in eindes.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 63 : Prince of darkness