Meningen

Een bevreemdende kijkervaring, deze film. Pas in de slotakte wordt een en ander wat duidelijker, al wordt nooit helemaal duidelijk wat ik nou precies heb gezien en wat de filmmaker eigenlijk wil vertellen. Dat vind ik meestal niet zo erg (films hoeven geen pasklare antwoorden op alles te bieden en mogen intrigeren), maar hier vind ik het toch een jammerlijk gemis. Vaag en een beetje hoogdravend allemaal, is mijn gevoel bij deze film na één kijkervaring. Maar misschien zit de film wel gewoon heel ingenieus en intelligent in elkaar en heb ik een en ander jammerlijk gemist deze middag, dat kan natuurlijk ook

"Iedereen heeft recht op een beetje goeie god, toch?", zo vraagt Sacha Polak retorisch aan de interviewer van De Volkskrant. Dat geluk heeft de protagonist in Dirty God, Jade (Vicky Knight), niet: zij moet haar leven na een aanval met zoutzuur door haar ex-partner weer vorm en betekenis zien te geven. Dirty God laat zien met welke worstelingen dat gepaard gaat.

De film opent sterk met close up beelden van het verminkte bovenlichaam van Jade. Dat voelt aanvankelijk ietwat ongemakkelijk maar went verbazingwekkend snel. Normaal zou je wegkijken terwijl je eigenlijk wil kijken. Nu word je juist uitgenodigd óm te kijken in plaats van weg te kijken. We volgen Jade van nabij in haar poging om het leven in een armoedige buitenwijk van Londen weer op te pakken; als moeder van een tweejarig dochtertje, als jonge meid die erop uit trekt met vrienden en als werknemer bij een callcenter. Dat levert soms pijnlijke momenten op, die bijzonder realistisch overkomen. Zo'n scene waarin Jade aan een collega vertelt dat haar dochtertje haar na maanden in het ziekenhuis gelegen te hebben bij hun hereniging een monster noemde, snijdt door merg en been. Sterk aan Dirty God vind ik verder dat de film nergens melodramatisch wordt: door de moedige manier van Jade om weer actief onderdeel te zijn van de maatschappij en om vooral niet als slachtoffer gezien te worden, wordt niet opzichtig gehengeld naar emoties, maar komen die soms vanzelf op onverwachte momenten, bijvoorbeeld als Jade in een stoffige en armoedige buitenwijk van Marrakesh (daadwerkelijk op locatie gefilmd) tot het besef komt dat ze op internet is opgelicht, in haar poging om zo goedkoop mogelijk een hersteloperatie te ondergaan in een kliniek voor plastische chirurgie.

Een aardige, mooi geacteerde, maar ook wat gemakzuchtige film, die een inkijkje biedt in het orthodox Joodse milieu en de daarbij horende opvattingen, dogma's en tradities. Er ontstaat opschudding in de gemeenschap als Ronit (Rachel Weisz) na jaren terugkeert naar Londen na het overlijden van haar vader en zij een verboden liefdesrelatie aangaat met Esti (Rachel McAdams), die getrouwd is met haar neef, Dovid (Alessandro Nivola). Het samenspel tussen Weisz en McAdams is één van de sterkste troeven van deze film wat mij betreft. Belangrijke thema's in de film zijn geloof en identiteit en hoe een bepaald deel van je identiteit (de seksuele voorkeur) kan botsen met dat geloof en je in je vrijheid kan beknotten. En in hoeverre is er dan sprake van keuzevrijheid? Het is jammer dat het spanningsveld dat dit onvermijdelijk oplevert in de film wat mij betreft minder goed uit de verf komt. Daarbij komt dat de ontknoping, met name de keuze die Dovid uiteindelijk maakt, weliswaar hoop biedt, maar voor mij ook enigszins ongeloofwaardig is.

Een behoorlijk heftige, beklemmende filmervaring, die diverse, soms tegenstrijdige, emoties oproept. In Dogman verdient Marcello (bijzonder fijngevoelig vertolkt door Marcello Fonte) de kost als hondenverzorger in een troosteloze buitenwijk van Napels, die in de greep is van de plaatselijke maffia. Niet vreemd dan ook dat Marcello nog een centje bijverdient met de verkoop van cocaïne, onder andere aan Simoncino (Edoardo Pesce), een impulsieve en agressieve 'pitbull' die Marcello tegen zijn zin betrekt bij zijn criminele activiteiten en jegens wie Marcello zo trouw als een hond is.

Het ene moment zit je vertederd te kijken naar Marcello en zijn honden en levert dat zowaar ook nog een aantal hilarische scenes op, het andere moment kook je van verontwaardiging en woede door de respectloze wijze waarop Simoncino Marcello behandelt, om je tegelijk te verwonderen over de vraag waarom hij dat in hemelsnaam laat gebeuren. Maar dan bekruipt je het gevoel van onmacht, want wat doe je in zo'n uitzichtloze situatie? Hoe ontworstel je je daaraan en hoe blijf je tegelijk aan de goede kant van de wet? Hoe hard Marcello ook zijn best doet om een respectabel burger te zijn en blijven, de omstandigheden dwingen hem als het ware om mee te gaan in de agressie van de ander. Een neerwaartse spiraal die uiteindelijk alleen maar verliezers kent.

Dogman is geen vrolijke film, maar wel een intrigerende en onthutsende film die voorlopig nog even zal blijven nazinderen en die ik alvast reken tot één van de beste van dit jaar tot nu toe.

Een aardige maar toch wat tegenvallende film, vond ik. Dat ligt niet aan het acteerwerk van Joaquin Phoenix, zoals altijd een perfectionist in de rollen die hij kiest, noch aan dat van Jonah Hill, die een prachtrol vertolkt als AA-coach/goeroe en die betrokken is bij de, voor mij, meest ontroerende scenes in de film. Nergens wordt de film al te sentimenteel, al komt er genoeg ellende voorbij die daartoe aanleiding zou kunnen geven. Een pluspunt wat mij betreft. Wat mij minder beviel, waren de soms wat karikaturale rollen van enkele van de mede AA-deelnemers, zoals de Duitse man die er dan om de één of andere reden moet uitzien als een berucht dictator uit WO II. Op een gegeven moment krijgt de film een wat zalvend karakter, als de nadruk komt te liggen op de 12 stappen van de AA, waaronder vergeving, wat dan allemaal heel makkelijk lijkt te gaan. De cartoons die getoond worden zijn soms leuk of treffend, maar omdat het vaak niet duidelijk is waar die betrekking op hebben (context), missen ze ook kracht, en lijkt het vooral te zijn ingezet om de kijker aan het lachen te krijgen. Al met al een film die voor mij niet helemaal uit de verf is gekomen en die wat richtingloos aanvoelt.

De term 'Capharnaüm' is denk ik wel van toepassing op het Donetsbekken (Donbass) in Oekraïne. Althans, na het zien van Donbass was dat de eerste associatie die bij mij opkwam. De regio is de afgelopen jaren veelvuldig in het nieuws geweest vanwege de gespannen situatie tussen het Oekraïense leger, separatisten en de Russen, die er belang bij hebben om het Donetsbekken weer in te lijven. Zoals altijd is het volk de dupe in zulke situaties: wetteloosheid, willekeur, corruptie en constante onzekerheid teisteren de bevolking, die leeft in armoede en schuilkelders. Verschillende groeperingen buiten dat uit, claimen het gelijk aan hun zijde en manipuleren de bevolking. Geënsceneerde (oorlogs)situaties en werkelijke (oorlogs)situaties wisselen elkaar af en zo is het op een gegeven moment volstrekt niet meer duidelijk wat nog echt of waar is. Een wespennest waar niemand zijn handen aan wil branden, waarin je murw gebeukt en onverschillig, soms zelfs bijna apathisch, door het leven gaat.

Sergei Loznitsa levert met Donbass een haarscherpe observatie af van de status quo in het oostelijke deel van Oekraïne. Zo zwartgallig als maar zijn kan en toch ook kleurrijk, door de bonte stoet aan personages die veelvuldig in karikaturale vorm de revue passeert in dit satirische drama. Althans karikaturaal? Loznitsa zou de verschillende scenes hebben gebaseerd op filmpjes die hij op online platforms is tegengekomen. De verschillende, lange scenes doen sketch-achtig aan, waarbij het niet ontbreekt aan humor, al is de inhoud en onderliggende boodschap bloedserieus en kritisch. Donbass riep bij mij een mix van emoties op en is niet altijd fijn om naar te kijken (wat ook niet hoeft), maar het is beslist nodig dat films als deze worden gemaakt. Dus ja: count me in voor die Loznitsa fanclub.

Een onderhoudende maar wat pretentieuze film over de stand van zaken in het Franse boekenwereldje. Ontlezing en digitalisering zijn daarin grote thema's en daarover wordt veelvuldig door de verschillende hoofdpersonen, onder wie Juliette Binoche (leuk haar weer eens in een film te zien), gediscussieerd. De rol van het internet, smartphone's, tablets en e-readers: het komt allemaal voorbij. Die discussies zijn veelal snedig (en geven de film een prettig tempo), maar maakten op mij ook een wat hoogdravende, geforceerde indruk. Dat geldt ook voor het nadrukkelijk korrelige (niet geheel scherpe) beeld, alsof op die manier afstand wordt genomen van het moderne, digitale tijdperk. Al met al een redelijke film.