Donbass (2018)

Een 13-tal losse tafereeltjes schetsen verschillende aspecten van de Donbass oorlog die heden nog steeds voortduurt in Oost Oekraïne. Een narratieve lijn is er niet maar sommige personages zie je wel in verschillende van die taferelen terugkeren om toch nog iets van structuur te behouden. Er worden vooral burgers getoond die zich plots ongewenst in een oorlogsgebied bevinden en hun dagelijks bestaan moeten ondergaan onder de separatisten van de volksrepubliek Donetsk, die toch vooral overkomen als een bende lompe boerenlullen. Armoede, intimidatie, volkswoede en omkoperij in een pariastaat. Een prettige film is het niet; enkele scènes zoals de regeringssoldaat die aan de schandpaal gezet wordt en de Duitse journalist die door de soldaten gekleineerd wordt waren best hard om zien en de armoede en troosteloosheid in deze film komen rauw en deprimerend over. Twee uur was me dan ook net iets teveel van het goede en toegankelijk voor een breed publiek is het zeker niet.

De film ‘Donbass’ opnieuw in de bios | NRC

Zo ziet dat er uit.

Het is geen fijn leven in de Donbas - niet als je bij het gewone volk hoort wat geslachtofferd wordt voor de belangen van de oligarchie. En ook niet als je bij de 'happy few' hoort die daar de twijfelachtige eer krijgt om het vuile werk te mogen opknappen. Wel een erg aanschouwelijke les van hoe dat dan werkt - na een oorlog die de samenleving kapotslaat, argwaan en vijandigheden tussen groepen aanwakkert, infrastructuur vernielt en in puin laat liggen. En het ergst van alles wellicht, het corrupte wanbestuur dat het onmogelijk maakt om een toekomst te zien, geen licht aan het einde, en niets om aan te werken om het uitzichtloze bestaan een beetje beter te maken.

Loznitsa vertelt met een serie ogenschijnlijk loshangende scenes geen lineair verhaal, toch vormt het wel een geheel. Wel een erg cynisch en deprimerend geheel. Toch wel erg triest om te bedenken dat we als zogenaamd 'beschaafde' wereld niet in staat zijn om hier iets aan te doen, en erger nog, niet in staat lijken om te voorkomen dat de rest van Oekraine hetzelfde lot tegemoet gaat.

Ontluisterend en wreed.

Een interessante puinhoop en een indrukwekkende film over het afvoerputje van Europa.

Met een soort zwarte komedie in 13 scenes schetst Loznitsa een beeld van de situatie in Donbass waar zeker in deze tijd nauwelijks om te lachen valt. Het verhaal speelt zich af in de bezette gebieden va Oekraïne. Maar door wie ze bezet zijn, hangt af van wie je het vraagt. De Oekraïners en seperatisten maken het leven van de bevolking daar al lange tijd zuur en als ze hun schuilkelders al verlaten, worden ze uitgebuit door de politie, het leger, de corrupte politici of de seperatisten.

Je vraagt je af waarom hierover gevochten wordt. Dit afvoerputje van Europa ben je toch liever kwijt dan rijk. Met het ‘bevrijden’ van deze regio of het verslaan van de Nazi’s heeft deze oorlog in ieder geval niks te maken. Hier valt niks te winnen. Al heeft het wel een sterke film opgeleverd.

4*

Afvoerputje van Europa? Dat is het misschien geworden, maar het was een mooie streek met een rijke historie. Kijk anders even de reportage 'resort of ghosts' (met trefwoord Guardian erbij) op youtube. Of lees de autobiografie van Paustovskij (kost wat meer tijd, zesdelig).

Ik baseer mijn opmerking op het beeld dat in de film geschetst wordt (en mijn idee hoe het daar nu is). Dat het ooit een mooie streek was en het dat ooit ook wel weer zal worden, geloof ik wel. Al speken de Dolomieten, de cote d’azuur en de Griekse eilanden of de Lofoten me toch veel meer aan. Dat geldt ook voor Londen, Madrid en Boedapest om slecht een paar andere plekken te noemen.

t'Leven achter het oorlogsfront. Zo is het altijd en altijd al geweest.

De timing van deze politiek geladen satire over een burgeroorlog in het oosten en van de Oekraïne is bijzonder treffend, al stelt de film verder helaas weinig voor. Het fragmentarische script, bestaande uit dertien lange scenes die slechts minimaal iets met elkaar te maken hebben, weet niet te boeien en zowel de personages als de gebeurtenissen maken weinig indruk.