Meningen

Ingetogen documentaire over het leven van verschillende mensen die in de hoofdstad van Afghanistan wonen en leven. We volgen onder andere drie broertjes (Amiri), van wie de oudste twee (circa zes en twaalf jaar oud) wijze levenslessen krijgen van hun vader op een begraafplaats waar de (veelal jonge) slachtoffers liggen van één van de vele zelfmoordaanslagen die het land in zijn greep houdt. Zelf is de vader ook slachtoffer geweest van die aanslag, maar wonder boven wonder heeft hij die overleefd. Omdat hij niet veilig is in Kabul, verlaat hij het gezin enige tijd en wordt Afshin, de oudste zoon, dus hoofd van het gezin, met alle bijbehorende taken van dien. We zien Afshin jonge bomen bewateren, zijn broertjes aansturen en boodschappen doen in de stad, iets wat vanwege de afstanden die lopend moeten worden afgelegd al snel een hele dag in beslag neemt. Een andere verhaallijn volgt Abbas, een wat excentrieke buschauffeur van middelbare leeftijd die zijn oude busje op de pof heeft gekocht. Nadat zijn busje ermee ophoudt moet hij die maar gerepareerd zien te krijgen.

Bovenstaande klinkt allemaal weinig interessant of verheffend, en dat is het misschien ook niet. Toch heeft deze documentaire van Aboozar Amini, zelf in zijn jeugd uit Afghanistan gevlucht, een zekere charme. De manier waarop de mensen met elkaar omgaan, de gebruiken en tradities, alsook de humor die er ook is - broodnodig om zoveel armoede en continue spanningen enigszins te kunnen relativeren - is mooi om te zien. Tussendoor laat Amini op enkele momenten de hoofdpersonen hun dromen rechtstreeks in de camera vertellen. Pas dan, als je deze jonge kinderen en volwassenen zo, close up, recht in hun gezicht kijkt, zie je hoe het leven hen (al) heeft getekend en klinken in hun nachtmerries ook de trauma's door waaraan zij zijn blootgesteld.

Een intrigerende psychologische thriller en tevens remake van een gelijknamige film uit 2014, geregisseerd door Nadav Lapid. Kleuterjuf Lisa (Maggie Gyllenhaal) is zeer begaan met de kinderen uit haar klas, maar ontevreden of zelfs ongelukkig met zichzelf, haar huwelijk en gezin. Het is middelmatigheid wat de klok slaat en Lisa zou zoveel meer uit haar eigen leven en dat van haar kinderen willen halen. En dan is daar ineens de ruim vijfjarige Jimmy (Parker Sevak), een leerling van Lisa, die uit het niets gedichten opzegt waardoor Lisa ervan overtuigd raakt met een wonderkind te maken te hebben. Lisa heeft ineens een nieuwe (plaatsvervangende) missie: het talent van Jimmy tot wasdom laten komen.

Hoewel het script weinig diepgang kent, is de film toch interessant en onderhoudend: Maggie Gyllenhaal speelt een ongrijpbare rol, maar ook Parker Sevak weet op de een of andere manier te boeien. waar Lisa aanvankelijk nog gezonde interesse lijkt te hebben voor Jimmy, wordt al snel duidelijk dat haar bemoeienis steeds obsessiever wordt. Waar komt dat vandaan en wat zijn haar werkelijke motieven? Doet ze dit echt voor het jongetje of eigenlijk meer voor zichzelf? En zo ja, waarom? Wat moet ze compenseren? En in hoeverre is Jimmy ook écht een 'wonderkind'? Het feit dat Lisa steeds een stapje verder gaat in haar obsessie, draagt op een positieve manier bij aan de spanningsopbouw. Waar stopt het en hoe? De wijze waarop Maggie Gyllenhaal invulling geeft aan haar rol roept diverse emoties op: aanvankelijk vooral veel ergernis (wat een betuttelende, bemoeizuchtige en zelfingenomen trien), maar gaandeweg maakt dat steeds meer plaats voor ongeloof en uiteindelijk ook medelijden.

Regisseur Sara Colangelo maakt het de kijker niet makkelijk: veel van de bovenstaande vragen blijven onbeantwoord. De kijker moet zelf maar bedenken welke motieven een rol spelen en of Jimmy ook echt zo slim is als Lisa denkt. Op zich heb ik daar geen moeite mee (films waarin alles wordt voorgekauwd zijn doorgaans niet aan mij besteed), maar aan de andere kant lijkt het in dit geval ook enigszins gemakzuchtig en is het misschien wel de achilleshiel van The Kindergarten Teacher.

Een teleurstellende, zwakke film wat mij betreft. Laat ik beginnen met een positief punt: de rellen in de wijk 'South Central' in Los Angeles in 1992 naar aanleiding van de mishandeling van Rodney King door de politie (en meer nog door het feit dat de betreffende agenten ermee wegkwamen) leverden wetteloosheid en enorme chaos op, waarin het recht van de sterkste gold. Die chaos en constante staat van alertheid bij de bevolking in de wijk wordt goed in beeld gebracht: Kings is een film zonder rustpunten en doet je naar adem happen. Hierin zit tegelijk ook een zwakte van de film, omdat de regisseur op sommige momenten wel een poging lijkt te doen om gas terug te nemen en dan inzoomt op huiselijke taferelen of emotionele gebeurtenissen. Maar dit gebeurt zo kortstondig en oppervlakkig dat de film mij op geen enkel moment wist te raken/ontroeren. Dan Halle Berry en de rol van Daniel Craig: geen moment heb ik het gevoel gehad naar de actrice te kijken die eerder een oscar won (voor haar rol in Monster's Ball). Bizar en onbegrijpelijk ook dat zij haar (jonge) kinderen (pleegkinderen nota bene) constant alleen laat, maar dat terzijde. De scenes tussen Halle Berry en Daniel Craig komen geforceerd over en in die zin onderschrijf ik wat hierboven al ergens is genoemd, namelijk dat de chemie tussen deze twee acteurs ontbreekt. De rol van Daniel Craig als één van de weinig overgebleven witte bewoners van de wijk en tevens buurman van Halle Berry komt bovendien wat karikaturaal over. Dan zijn er nog de nodige clichés die de film opdient en de voor mij onbegrijpelijke karaktermoord op de oudste (pleeg)zoon, Jesse (prima vertolkt door Lamar Johnson). Geen hoogvlieger, deze 'Kings'.

Licht absurdistisch drama dat vermakelijk is maar ook wat naïef. In Woman at War kruipt Halldóra Geirharðsdóttir in de huid van Halla, een alleenstaande vrouw die een niet al te opvallend bestaan leidt en hooguit opvalt in haar rol als dirigent van het lokale koor. Halla heeft echter diepere verlangens: het behoud van de ongerepte IJslandse natuur en moeder worden. Het mooie van Woman at war vind ik de twee gezichten van Halla die we daarmee te zien krijgen: enerzijds de strijdvaardige vrouw die letterlijk als een geoefend krijger te werk gaat om hoogspanningsmasten te saboteren (om daarmee de zware industrie te treffen en zo onrust te zaaien teneinde te voorkomen dat die industrie - met interesse en bemoeienis vanuit China - zich uitbreidt), anderzijds de zachte, kwetsbare vrouw als zij hoort dat zij op korte termijn een jong meisje uit Oekraïne kan adopteren en in de voorbereidingen die zij dan treft. De film voelt daarmee op het ene moment als een thriller, het andere moment meer als een drama, met steeds weer terugkerende absurdistische elementen. Toch begint daar ook wat twijfel te rijzen: hoe naïef is het om serieus werk te maken van het adopteren van een beschadigd kind (want al haar dierbaren kwijtgeraakt), terwijl je zelf bezig bent met het plegen van idealistisch gedreven misdrijven en op de hielen wordt gezeten door de autoriteiten? Dat kun je mijns inziens niet afdoen door te wijzen op het absurdistische; daarvoor is de film toch ook weer te serieus. Een zelfde soort tegenstrijdigheid schuilt voor mij in het gegeven dat Halla zich (extreem) vergaand inzet voor de IJslandse natuur, terwijl zij vervolgens zonder enig bezwaar, zo lijkt het, met het vliegtuig op en neer gaat naar Oekraïne. En zo zijn er nog wat (onaannemelijke) gebeurtenissen in het script die het allemaal wat ongeloofwaardig maken. Misschien is het de bedoeling van de regisseur om de onvolmaaktheden en tegenstrijdigheden in de persoon van Halla daarmee simpelweg te tonen en het oordeel daarover aan de kijker over te laten.
Al met al weet Woman at Wat voldoende te intrigeren en vermaken. De (originele) keuze om de filmmuzikanten onderdeel van de film te laten uitmaken door hen steeds letterlijk in beeld te plaatsen, vond ik vermakelijk. Woman at War had voor mij, tot slot, wat korter mogen duren door de laatste scene (het ophalen van het adoptiemeisje uit Oekraïne) weg te laten. Die voegde voor mij niet zo veel meer toe, al was het eindshot dan wel weer treffend en in stijl.

Thomas Vinterberg slaat een nieuwe weg in met Kursk, niet geheel tot tevredenheid van mijn kant. Kursk is gebaseerd op het boek 'De Koersk' (2002) van Robert Moore, een op feiten gebaseerde thriller. Het verhaal is bekend: in 2000 zinkt de Russische atoomonderzeeër Kursk na een serie ontploffingen aan boord naar de bodem van de Barentszzee. Ruim 20 personen overleven in eerste instantie in een afgesloten compartiment in het achterste deel van de onderzeeër, maar worden uiteindelijk niet gered als gevolg van een combinatie van, vooral politieke, factoren.

Hoewel de afloop dus bij aanvang al bekend is, weet Vinterberg de spanning toch aardig op te bouwen. Er zijn verschillende verhaallijnen die steeds worden afgewisseld: de kameraden in de onderzeeër die proberen de moed erin te houden, de vrouwen en kinderen van die mannen aan land die steeds moedelozer en bozer worden door de non-informatie die zij van de Russische autoriteiten krijgen en, tot slot, de Engelse marine (een rolletje voor Colin Firth als admiraal) die dagenlang wachten op toestemming van de Russische autoriteiten om een reddingsoperatie uit te voeren. Grootste minpunt van de film is dat geen van deze verhaallijnen écht weet te raken of overtuigen. Het helpt dan ook niet dat in een film waarin merendeels Russische personages worden opgevoerd louter Engels wordt gesproken, hoewel dat op zichzelf nog iets is waar doorheen te kijken valt. Het had bovendien erger gekund: Russische kameraden die met een vet Slavisch accent Engels spreken.

Naar eigen zeggen wilde Thomas Vinterberg politieke statements vermijden. Ik geloof hem daarin en zie in Kursk ook geen politieke boodschap of zelfs propaganda, zoals door enkele mede-recensenten is genoemd. Feit is nu eenmaal bij dit drama dat de Russen om politieke motieven lange tijd weigerden om hulp te aanvaarden, terwijl andere (Westerse) landen die hulp wel aanboden en ook de technische mogelijkheden hadden om wellicht een rol van betekenis te kunnen spelen (al zullen we nooit weten of er dan ook mensen levend naar boven waren gehaald). Niet meer, niet minder.