Meningen

Ida, een wees die groot werd gebracht door nonnen in het klooster, wordt voor ze haar gelofte van kuisheid en gehoorzaamheid afneemt naar haar tante ‘Wanda de Rode’ gestuurd. Ze blijkt de dochter te zijn van een Joods gezin die een indringend geheim met zich meedroeg. Beiden ondernemen een road-trip om de waarheid te achterhalen. Het is niet zozeer een verhaal over antisemitisme maar over godsdienst en identiteit.

De plot is simpel maar het cinematografisch aspect laat ons heimwee krijgen naar de vroegere ‘pure’ cinema. Bij elke shot stelde Pawel Pawlikowski zich de vraag of het zin had om de camera te bewegen of in close-up over te gaan. Dit resulteerde in een sequentie van stilstaande shots die meer suggereren dan visueel voorzien. Ook voegt dit bij elke scène een mystieke spanning toe. Als Wanda aan de deur klopt van een man die misschien wel eens het ontbrekend puzzelstukje van het mysterie zou kunnen zijn, verlaat Ida het gebouw en ziet de kijker niet wat er gebeurt. De laatste shot waar de camera voor het eerst sterk verroert, suggereert dan weer dat Ida niet ongeschonden uit de zoektocht is gekomen.

Ook de manier hoe de personages in beeld worden gebracht is eerder onconventioneel. Zo komt Ida’s gezicht rechtsonder in beeld en wordt de camera altijd iets meer naar boven getild waardoor de kijker meer de hemel ziet dan het personage. Eerst dacht ik dat het een religieuze keuze was om te benadrukken dat iemand maar een onderdeel is van het geheel maar naarmate de film vorderde kwam er een andere reden naar boven… eenzaamheid.

Ida won vele awards op film festivals als Toronto, Gijon en Warschau maar de absolute bekroning is toch wel de uitroeping tot Winnaar Beste Film op het film festival van Londen in 2013.

3.5*

Irréversible is een cinematografisch meesterwerk dat bekend staat om zijn provocatieve aanpak en onconventionele vertelstructuur. Het meest opvallende aspect van Irréversible is de omgekeerde chronologie, waarin de gebeurtenissen zich ontvouwen. Deze keuze in vertelstructuur is zowel gedurfd als doelbewust, omdat het de kijker confronteert met de gevolgen voordat de oorzaken worden onthuld. Het legt de nadruk op de onomkeerbaarheid van de acties en roept vragen op over de aard van wraak en de cyclus van geweld.

Naarmate de film vordert, wordt de kijker geconfronteerd met de rauwe en hartverscheurende gebeurtenis die aanleiding gaf tot de wraak. De beruchte tunnelsscène, gefilmd in één ononderbroken shot van ongeveer negen minuten, is zowel visueel verbluffend als emotioneel verwoestend. De langdurige en ononderbroken aard van de scène versterkt de impact ervan, waardoor de kijker gedwongen wordt om ongemakkelijk lang stil te staan bij de gruwelijkheid van de gebeurtenissen.

De omgekeerde volgorde van de gebeurtenissen in Irréversible nodigt de kijker uit tot introspectie. Door eerst de wraak te tonen en pas later de verkrachting, stelt Noé de kijker bloot aan de gevolgen voordat de oorzaken volledig worden begrepen. Dit zorgt ervoor dat de kijker nadenkt over de menselijke natuur, de complexiteit van relaties en de verwoestende impact van impulsieve daden.

De cinematografie van Noé, met name het gebruik van omgekeerde tijd en ononderbroken shots, weeft een web van emotionele intensiteit en provocatie. Het dwingt de kijker om na te denken over de aard van moraliteit, schuld en vergelding. Irréversible is niet slechts een film; het is een ervaring die je achterlaat met een diepgaande indruk en een voortdurende reflectie op de duistere kanten van het menselijk bestaan.

5.0*