Meningen

Voor Sean Ellis zijn zinnen op film zette, was hij een grote naam in de Britse modefotografie. Met zijn kortfilm Cashback ving hij in 2004 een Oscarnominatie, reden genoeg om er nu een langspeelfilmversie van te maken. Ellis' achtergrond als fotograaf is merkbaar aan een reeks visuele handigheidjes zoals een uitgesproken voorkeur voor grootopnamen, free frames en slow motion, ingenieuze montage-overgangen, en travellings waarbij het personage met de camera meebeweegt (een kunstgreep bekend van Spike Lee en Darren Aronofsky). Vooral het procedé waarbij de protagonist de tijd stopt en tussen de bevroren personages door laveert, levert een aantal leuke scènes op.

Jammer genoeg maakt Cashback visueel meer indruk dan narratief. De plot begint wanneer Ben de bons krijgt van zijn vriendin, waarop hij last van slapeloosheid krijgt. Om zijn tijd vol te maken gaat hij werken in de nachtploeg van een supermarkt, waar hij zich toelegt op het bestuderen van vrouwelijk schoon in diverse stadia van ontkleding. Het materiaal, uitstekend geschikt voor korte afstand, valt voor een langspeler duidelijk te mager uit; voorbij halfweg krijgt de aardig gestarte prent te kampen met een ernstige appelflauwte. Die de scenarist-regisseur dan maar oplost met een romantisch einde van dertien-in-een-dozijn. Naast de sympathieke protagonist, herkenbaar in zijn alledaagse onhandigheid, verbleken de overige personages als schetsmatig uitgewerkte typetjes. De kwetsbare vertolking van Sean Biggerstaff in de hoofdrol en de frisse, onbevangen toon redden de prent van de middelmatigheid.

3,5*

Ik kan maar niet genoeg superlatieven verzinnen om deze knalprestatie van Orson Welles te benadrukken. Hij was een knul van amper 25 jaar en herschrijft zomaar de geschiedenisboeken. Welles kreeg volledige vrijheid over hoe de film gemaakt zou worden. Uiteindelijk koos hij voor een visionaire manier van verhaal vertellen met een mysterieus woord waar het verhaal zich op voortborduurt, verschillende interpretaties en flashbacks.

Op zijn sterfbed zucht de krantenmagnaat namelijk nog één woord uit : 'Rosebud'. Door te achterhalen wat dit woord voor Kane betekende krijgen we een beeld van zijn identiteit en gedachtegoed weer via gesprekken met oude vrienden, echtgenotes en andere collega's.

Allereerst werd ik van mijn stoel (eigenlijk mijn zetel) geblazen door het revolutionair camerawerk. De innovatieve overgangen zijn op zich al een plezier om te aanschouwen, alsook het gebruik van de diepe focus en de camerapositionering tijdens de dialogen. Elke beeldcompositie werd zodanig gefilmd, gaande van de afwisseling van licht en schaduw, rechte lijnen en diagonalen, zwart en wit, voor- en achtergrond, dat de discrepantie van emotionele betekenissen een extra dimensie kreeg zoals liefde en eenzaamheid, armoede en rijkdom en macht en afhankelijkheid. Een mooi voorbeeld is de shot vanuit het ouderlijk huis waarbij het contract getekend wordt en de zielsgelukkige jongen buiten loopt te spelen in de sneeuw. Ook de montage van ontbijtscènes door de jaren heen met zijn eerste vrouw Emily is om je vingers van af te lekken. Zo'n technieken kunnen zoveel meer zeggen en tilt deze film mijns inziens naar een nog hoger niveau dan dat hij al was. Ik kon mijn ogen dan ook niet geloven toen ik nogmaals het jaar van de release opzocht.

Vanaf het begin zien we al dat Charles Foster Kane een exceptioneel personage is. Nadat hij voor adoptie werd afgestaan aan een hoge piet omdat zijn moeder geld nodig had, blijft hij zijn waarden en normen behouden. De manier waarop Orson Welles zijn personage vertolkt was verbluffend. Hij straalt zoveel karakter, aanzien en mysterie uit dat hij zelfs na 'The Great Depression' feilloos blijkt te zijn. Daarom vond ik de scène in het huis van Susan nog eens extra geweldig daar hij voor het eerst de touwtjes niet in handen had, wat duidt dat hij toch maar een mens blijft.

De uiteindelijke onthulling vond ik eerder voor de hand liggend maar heeft wel een moraliserend aspect waar ik altijd wel voor te vinden ben, zeker omdat het er hier niet dubbel en dik werd ingesmeerd. Rosebud, het enige moment in zijn leven waar hij echt gelukkig was tot geld er zich bij kwam bemoeien.

De krantenmagnaat William Randolph Hearst, op wie het personage Kane is gebaseerd, voelde zich persoonlijk aangevallen en beloofde de RKO studio alle kosten te betalen als zij het origineel en de kopieën zouden vernietigen. Nadat de studio zijn aanbod afwees (gelukkig), gaf Hearst de opdracht om de film af te kraken in zijn kranten. Citizen Kane werd daardoor in de jaren 40 aanzien als een flop. Ook deze tumult draagt ongewild bij tot de genialiteit van de film daar geld niet wint van geluk.

5,0*