Opera (1987)

Bloedspannend

Naar aanleiding van bovenstaande herwaarderingen eindelijk de Duitse bluray gekeken. Italiaanse geluidsband (met Duitse ondertitels in dit geval) maakt een wereld van verschil, vooral het verdwijnen van Barberini's vreselijke Engelse dub is een enorme verbetering. Dit maakt de belevenis een stuk serieuzer en dramatischer, wat de spanning enkel ten goede komt.

Overigens valt het slot ietwat uit de toon, lijkt zowel stilistisch als thematisch direct uit Phenomena te komen.

4,25*

"I think it's unwise to use movies as a guide for reality. Don't you Inspector?"

Op 20 April werd bij Cinema Egzotik in het Eye Filmmuseum (in aanwezigheid van de grootmeester zelf!) niet alleen een prachtige 4K restauratie van Suspiria, maar ook een mooie 2K print van Opera vertoond. Een goede aanleiding om mijn recensie eens te hernieuwen en de film nogmaals onder de loep te nemen.

Omdat de grote ster is verongelukt krijgt de jonge Operazangeres Betty de hoofdrol in een opvoering van Verdi’s MacBeth. De Opera van MacBeth schijnt vervloekt te zijn en ook deze opvoering is niet zonder problemen. Een gestoorde fan vermoord de vrienden van Betty en dwingt haar om toe te kijken. Wie is deze sadistische moordenaar?

De heren van Cinema Egzotik vertoonde de Italiaanse versie van Opera. Eerder had ik alleen de belabberde Engelse dub gezien en dus was het een verademing om de (veel minder storende) Italiaanse audio een keer te horen. Je mist enkel de originele Engelse stem van Ian Charleson, verder zijn toch vrijwel alle acteurs Italiaans. Toen Martin Koolhoven Argento vroeg of de Engelse of de Italiaanse versie zijn voorkeur genoot, zij hij: “Language is not Important, it’s the images that are important.”
Cristina Marsillach speelt een goede hoofdrol als Betty. Toch schijnen Argento en de rest van de crew en cast haar een moeilijk persoon om mee te werken te vinden. Marsillach was eigenlijk een model en schijnt een typische diva-houding te hebben gehad tijdens de productie.

VERHAAL & INHOUD
Het verhaal is behoorlijk naïef en Argento windt er geen doekjes om dat het plot vooral wordt gebruik zodat situaties ontstaan om bepaalde locaties te gebruiken en mooie plaatjes te schieten. De film begint met een soort Phantom of the Opera-tafereel (een film die Argento later overigens nog zou remaken). Er schijnt een soort vloek te rusten op de opera van MacBeth en zodoende gebeuren er een hoop ongelukken (de productie van de film was zelf overigens ook niet zonder problemen, zo is Charleson overreden door een auto en de vader van Argento overleden tijdens de productie). Er blijkt echter meer aan de hand te zijn want Betty wordt geplaagd door nachtmerries van een gemaskerde en zwart gehandschoende man die onder toeziend oog van haar moeder jonge dames toetakelt. Een echte Giallo dus. Wat volgt is Hitchcockiaanse spanning in Betty’s appartement en het Operagebouw.

Het idee voor de naalden die onder Betty’s ogen worden geplakt kreeg Argento toen hij zich er aan ergerde dat er tijdens een voorstelling van een van zijn films mensen hun ogen dichtknepen wanneer er bloed was te zien op het scherm. Naar eigen zeggen zocht hij een manier mensen te dwingen om te kijken en kwam hij op de naalden.

Bij velen zal het op de lachspieren werken, maar Argento’s wereldbeeld, logica en moraal begin ik zelf steeds meer te waarderen. Het idee dat de kraaien de moordenaar hebben herkend en hem herkennen en aanvallen als ze later tijdens de voorstelling worden losgelaten is natuurlijk enigszins stupide. Toch vind ik dit ‘vermenselijken’ van de kraaien eigenlijk wel charmant. Ze willen wraak op hun gesneuvelde broeders! Opera is denk ik ook de meest humoristische/luchtige van Argento’s films (met uitzondering van Four Flies on Grey Velvet dan), niet alleen de dieren maar ook mensen zorgen namelijk voor komische momenten met typisch Italiaanse humor.

Het einde van de film was een beetje uit de toon met de rest van de film. We zijn weer terug in de setting van Phenomena. De moordenaar blijkt nog te leven, Betty doet alsof ze net als haar moeder is en hem wil helpen en dan komt uit het niets een hele delegatie politiemannen met waakhonden die de moordenaar (niet bepaald zachtzinnig) oppakken. Vervolgens horen we Argento zelf als verteller over de balans tussen de natuur en alle levende wezens en zien we hoe Betty een hagedis bevrijdt. Dit hippie-achtige moraal komt bij veel mensen vreemd over naar al het geweld dat we eerder hebben gezien, destijds werd in de bioscoop boe geroepen en bij Cinema Egzotik schoot ook iedereen in de lach. Het is een typisch voorbeeld van Argento die zijn wereldbeeld opdringt aan een publiek dat daar nog niet klaar voor was/is. Dit einde is overigens geïnspireerd door het boek Red Dragon. Argento ergerde zich eraan dat Michael Mann het in de verfilming Manhunter niet had gebruikt en daarom wilde hij er in Opera iets mee doen.

AUDIOVISUEEL
De film is meesterlijk opgenomen, met name de flashbacks zien er erg goed uit. Geen wonder, want de Oscar-winnende cinematograaf Ronnie Taylor (Star Wars, Barry Lyndon, Gandhi) is speciaal voor Argento naar Italië gekomen. Opvallend aan het camerawerk is dat Argento hier erg veel gebruik heeft gemaakt van (erg lange) bewegende shots, met als hoogtepunt een spectaculair kraan-shot waar de camera in een spiraalbeweging over het publiek van de opera vliegt als zijnde het POV van een kraai. Ook staat de camera zelfs een enkele keer op de kop. Ook bijzonder waren de beelden van de hersens van de moordenaar op het moment dat de moorddrang zich meester van hem maakte. Daarnaast gebruikt Argento weer veel close-ups, met name de beelden van kraaien waren erg sterk, maar Argento laat ook zien dat het display van jaren ’80 stereo-installatie er goed uitziet op film. Het shot waar de politie-inspecteur (Michele Soavi) sterft in Betty’s appartement deed me qua belichting zelfs denken aan Blade Runner en The Hunger van de gebroeders Scott. Je kunt zeggen wat je wil over Opera, maar iedere frame is een klein kunstwerkje. Dat mag ook wel, want het is de duurste film die Argento ooit gemaakt heeft, omdat er in ieder shot een gloednieuwe cameratechniek werd toegepast. Taylor’s hyperrealistische cinematografie (onder andere gekenmerkt door wat meer filmkorrel) is een hele verandering ten opzichte van de nachtmerrieachtige stijl die Argento eerder veel heeft toegepast, het stilisme blijft echt onaangetast en deze terugkeer naar de Giallo (eerder ook al in Tenebre) mag er zeker wezen.

Opera is ongetwijfeld de film waarin Argento de meeste componisten gebruikt voor zijn filmmuziek. Bij Phenomena werd de muziek verzorgd door Goblin en Bill Wyman/Terry Taylor met verder gebruikte muziek van Iron Maiden en andere metalbands. Voor Opera zijn thema’s gemaakt door Claudio Simonetti (Goblin) en Bill Wyman/Terry Taylor, maar ook atmosferische elektronische muziek door Brian Eno/Roger Eno en Heavy metal-muziek van Steel Grave (een pseudoniem van de Italiaanse band Gow). Alsof dat nog geen bonte mix van muziekstijlen was bevat de film (uiteraard) ook nog heel wat Operamuziek van Giuseppe Verdi. Hoewel de overgangen in stijl veel te drastisch zijn, werkt de muziek vreemd genoeg wel. De Operamuziek past goed bij de scènes met camerabewegingen en lijkt zelfs perfect aan te sluiten (of soms juist te contrasteren) met de emoties van de personages, net zoals eerder bij Inferno het geval was.

TOT SLOT
Ik herinner me dat ik ooit een boek van de bibliotheek had geleend over filmregisseurs, ook over Argento stond een stukje met stills uit onder andere deze film. Vooral de foto van Cristina Marsillach met naalden voor haar ogen geplakt intrigeerde me enorm. Zo is mijn interesse in Argento’s werk begonnen. Jaren later zag ik Tenebre en Phenomena en was bijzonder onder de indruk. Vreemd genoeg vond ik Opera toentertijd nogal een tegenvaller. Nu ik precies 2 jaar later vrijwel de hele filmografie van Argento heb gezien en Opera dus onlangs in het Italiaans op het grote, ben ik daar toch op terug gekomen. Opera is namelijk een van Argento’s beste films.

Het nogal naïeve verhaal blijft een mankement van de film, al moet ik zeggen dat dat ook in de Italiaanse versie al veel beter te pruimen is. Nee, Opera moet het vooral hebben van de sterke cinematografie en de Brian De Palma-achtige jaren ’80 Giallo-stijl. Een visueel meesterwerk en voor wie Argento’s stijl kan waarderen ook een bijzonder vermakelijke Thriller. Net als bij menige andere film van Argento wordt de film iedere kijkbeurt een stukje beter.

Staat een leuk essay over in het boekje dat bij de nieuwe Phenomena box van Arrow zit, getiteld 'Phenomena as a key to unlocking Opera'.

Heerlijk gefilmd weer, prachtig kleurgebruik, veel sfeer, fijne locaties, maar die (Duitse) metal... Waarom O waarom? Plot is ook te voorspelbaar (met de finale-confrontatie als dieptepunt), daarom geen 4*. Suspiria blijft nr. uno.

Ik houd er wel van als filmmakers experimenteren, maar deze stukjes vielen op audio-gebied zo uit de toon dat het toch snel ophield voor mij. Zonde, score was sterk verder.

'T was Duits met een vraagteken, fragmenten deden me een klein beetje denken aan Avantasia (een door mij gewaardeerde Duitse symfonische metalband) en aan de Rammstein-stukjes in Lost Highway (die daar dan weer wel goed passen), vandaar. Red Dragon heb ik zeker gezien (die met Norton en Hopkins, toch?), maar kan me de muziek niet meer herinneren. Lang terug.

Ja die. Maar ik bedoel niet de muziek, lees mijn recensie maar eens

Berichten verplaatst naar Film > Genres en landen > Giallo

Opera bevat veel van de bekende elementen uit Argento's oeuvre : een terugkerende herinnering van de protagonist waarin de oplossing van het mysterie verscholen ligt, zwarte handschoenen, dieren die een rol spelen, stijlvolle bloederige scènes, knap camerawerk en voyeurisme. Dat laatste wordt met verve naar voren gebracht door de moordenaar waarbij Betty dwingend moet kijken naar zijn gruweldaden door haar ogen open te houden. Knappe vondst ! Dat is ook de reden waarom ik deze horrorregisseur vaak weet te appreciëren. Hij weet het geweld met heel wat klasse in beeld te brengen. Een voorbeeld in deze film is de geweldige scène wanneer een personage een kogel door het oog krijgt wanneer ze door het sleutelgat kijkt., een andere briljante scène is wanneer iemand zijn ogen worden uitgepikt door kraaien. Die kraaien trouwens hebben een belangrijke rol in de film. Er werden 140 kraaien gebruikt bij de filmopnamen. Prachtige scène is wanneer die kraaien rond vliegen in het operagebouw tijdens een voorstelling. Schitterend camerawerk ! Acteerwerk van Cristina Marsillach is zonder meer degelijk en qua sfeer is deze film gewoon top. Het verhaal valt misschien wat tegen, vooral naar het einde toe laat de film wat steekjes vallen. De slotscène is bizar en heel raar gekozen, al heeft Argento hier blijkbaar zijn redenen voor. Het einde van Opera zou geïnspireerd zijn door het einde van Thomas Harris roman Red Dragon en vond het einde van de film Manhunter (1986) te veel afwijken van het boek. Dat terzijde.

Conclusie : qua camerawerk, sfeer, gruwel, vondsten erg sterk... maar het verhaal voelt zoals meestal ver gezocht aan en het slot kon beter uitgewerkt worden naar mijn mening. Toch wegen deze minpunten niet op tegen al die geweldige positieve punten. Mits meer verhaal en betere uitwerking naar het einde toe zou dit een topper geweest zijn. 8/10

Redelijke film waarin een jonge operazangeres moet invallen bij een opera die getekend is door ongeluk. Er zit weinig vooruitgang in het toch al simpele verhaal dat ook niet echt weet te boeien. Uitstekend camerawerk dat een flink aantal prachtige en knappe shots oplevert. Een paar brute scenes, maar dat hadden er wat mij betreft wel wat meer mogen zijn.

Erg onevenwichtige Argento. Zelfs voor een Argento onevenwichtig kan ik misschien beter zetten. Vaak is het prachtig en ook de kills zijn tof, maar er zijn ook grote stukken die ik wat saai en vrij sfeerloos vind. De hardrock muziek is bij vlagen lachwekkend en het acteerspel doorgaans bedroevend. Maar what else in new bij dit soort giallo’s.

De pluspunten winnen het door het actierijke eind.

Vooruit een gulle 3,5^, want de film bevatte te veel originele vondsten om op een 3 te eindigen.

Bijna perfect. Wat kan die Argento toch filmen.

Het fijnst is Argento hier op dreef met heerlijk bijna over de top mooi camerawerk (de opera-uitvoering in het begin is echt om te smullen en hoe Argento gebruik maakt van zijn decor is ook vaak wow (wederom die operazaal, maar ook die maak ook de tocht door de luchtschacht met dat buurmeisje. En hoewel hij hier niet zo extreem tekeer gaat als in Suspiria, ook beeldschoon kleurgebruik. Niks bovennatuurlijks dit keer, maar een flink sadistische moordenaar, en ach ja, dat einde. Toen ik zag dat er nog acht minuten waren toen de film uit leek te zijn voelde ik 'm we; aankomen. Zo goed als Suspiria is dit voor mij net niet, maar het doet er ook behoorlijk wening voor onder. Suspiria had een dikke 4 sterren, deze een kleine. Zelfs de metalmuziek contrasteerde wel fijn met de opera.

Opera van Dario Argento leek me een mooie afsluiter van de 31 films voor de horrorchallenge. Het is een prima giallo, en ook een hele typische genre-exercitie - zowel in goede als in slechte zin. In Opera volgen we een jonge knappe opera-zangeres, die gekweld wordt door een gemaskerde schobbejak die allerlei mensen in haar omgeving bruut omlegt én haar dwingt te kijken. Het verveelt in ieder geval niet, en dat komt ook zeker door de visuele fraaiheid die Argento op het scherm tovert. Net als menig ander giallo van zijn hand is ook dit weer een plaatje. En hoewel het zeker geen gore-fest is, wordt er alsnog op bloederige, sadistische en originele wijze huisgehouden.

Kortom, best wat te genieten, maar er zijn ook genoeg zaken hier waar ik minder mee kon. Zoals in wel meer giallo's is er weer een killer met een absurd omslachtige werkwijze en motivatie (en heel veel POV-shots), waar je ook alleen maar in een giallo mee weg kan komen. Net als die eeuwige kraaien, die soms voor mooie plaatjes zorgen en een goeie bloederige scene maar wel weer een exemplarische keuze zijn van Argento. En het visuele mag dan zeer geslaagd zijn, de muziek is dat niet altijd - het is 1987, maar zo achteraf gezien is de potsierlijke hair metal die af en toe tussendoor komt niet zo'n goed idee. Maar ach, alsnog is dit bijzonder genietbaar.

Erg fijne Argento toch, eentje die ik nodig eens moest zien. Suspiria wint, maar ook deze slasher over een gestoorde fan die een operazangeres stalkt en dwingt te kijken hoe hij haar bekenden vermoord, is behoorlijk sterk. Mooi gefilmd en een aantal bijzonder cool uitgevoerde kills. De in Spanje geboren Christina Marsillach is bovendien geen straf om naar te kijken. Wel om mee te werken kennelijk, Argento schreef in zijn biografie dat ze de moeilijke actrice was met wie hij ooit werkte. De film lijdt er in elk geval niet onder.

3,8*

Lekker overdadig daarvoor moet je bij Argento zijn. Dit is in de stijl van seventieswerk dat ik eerder van hem zag. Zeer spannende scenes in het appartement met de typische pulserende lichten (heeft hij ooit opgepikt van Mario Bava denk ik). In het algemeen een erg knappe visuele aanpak met dank aan de typische barokke interieurs. Er is de gewaagde en sfeervolle ode aan de vogels van Hitchcock. De muziek van Verdi afgewisseld met metalstuff tijdens de moordscenes: mooi bedacht. Sowieso een leuk bedacht verhaal over een regisseur van horrorfilms die zich aan high brow opera waagt. Komt zelfironisch over. Het idee van giallo als ontmoetingsplaats van horror schlock en Italiaanse meesters van klassieke opera vind ik geweldig. De muziek geeft een zeer gepaste droomachtige kwaliteit aan de gebeurtenissen. De gift van de roos van de politieman aan de zangeres: dit heeft een bijzondere betekenis bij Shakespeare (wiens MacBeth wordt gebracht in de film). De roos staat niet alleen voor schoonheid maar ook voor verborgen kwaad (de doornen). De rest van de film heeft die betekenis ook uitgewezen. Spannende en vermakelijke film. Operahorror op zijn best.

Matige Giallo-film met een aantal positief opvallende scenes. Ik heb van regisseur Argento niet vaak de keuze begrepen om enkele sequenties heel lang door te laten gaan. De trage montage en het langzame camerawerk zorgen niet zozeer voor spanning, maar vooral voor verveling. Zeker omdat best potentiële scenes op die manier te lang duren en de schokkende toon die Argento hoopt mee te geven gewoonweg niet blijft hangen. Het acteerwerk is overigens voorspelbaar slecht, bijzonder eigenlijk dat niemand een goed figuurtje kan spelen in dit soort films. Uiteraard is Suspiria daarbinnen een positieve uitzondering, voordat ik iemand op m'n kop krijg. Opera is dat helaas niet. Een aantal creatieve moorden en set-ups kan ik prijzen. Het "dwingen tot kijken" is best origineel, maar dat zijn ook vooral de uitschieters die een film als Opera niet tot complete matigheid laten verlagen. Ik moet nog even wachten voordat ik weer een topper van Argento tegenkom, want tot nu toe blijft er voor mij persoonlijk maar één enkele film op eenzame hoogte staan.

De vergelijking met Suspiria is niet ver weg, maar ik verkies toch eerstgenoemde film boven Opera. Niet dat Opera slecht is, integendeel, maar ik vond het eveneens een vrij bizarre film. Neem nu de muzikale keuzes van Argento. Dat operagebeuren vond ik overigens best sfeervol. Maar die rock metal? Dat paste bij momenten als een tang op een varken. Zeer vreemde stijl alvast.

Marsillach is een heel fijne verschijning en betekent zeker een meerwaarde voor de film. Niet dat ze ijzersterk staat te acteren, maar knap is ze in ieder geval. Een erg onbekende actrice ook, speelde blijkbaar ooit in Tom Hanks' eerste films zowaar. Gelukkig hebben we vandaag Anna de Armas.

Die droomsequenties waren voor mij overbodig. Het plot had dat niet noodzakelijk nodig. Die kraaien idem, maar die brachten nog wat een lugubere sfeer. De kills en de sadistische insteek vond ik wel de moeite. Zeker bij hun aanval in het operagebouw. De scène met dat kettinkje en de daarbij gepaarde moord was ... nouja, klunzig. Dat kan ook gezegd worden van het einde, een Heidisfeertje zowaar, wtf! Maar vervelend is de film allerminst. Leuk!

Een groot deel van de film kan ik niet echt supereng noemen, daarvoor is het allemaal net iets te absurd en teveel op het komische af, maar er zitten wel degelijk bloedstollende scènes in.
Zoals de scène in het naaiatelier, weet niet wat Argento daar precies doet, hoe hij zo'n scène spannend maakt (met camera- en plak- en knipwerk?) In elk geval lijkt hij met het verwachtingspatroon van de kijker te spelen; ieder moment kan de moordenaar als een duveltje uit een doosje tevoorschijn schieten.
Maar vooral de scène met de ventilatiebuizen, of hoe heten die dingen? Waar je doorheen kan kruipen in een groot gebouw en door roosters naar binnen kan klimmen. Wat een knap stukje vakwerk wordt daar geleverd. Grie-ze-lig!

Knap gedaan ook hoe Argento een bijzonder weetje binnen de biologie (kraaiachtigen kunnen gezichten onthouden van mensen en weten na járen nog wie hen slecht heeft behandeld) door het whodunnit plot heen verweeft en daar ook nog eens een zéér aardige ontknoping aan vastknoopt. (huh?)
De camera zweeft door het operagebouw over het publiek heen, we kijken dus door de ogen van een raaf, dan cirkelt de raaf langzaam omlaag waarbij gezichten langsflitsen die we eerder in de film zagen en wijst ten slotte de dader aan door hem (of haar) de ogen uit te pikken.
Echt een geweldige creatief bedachte vondst.
Agatha Christie draait zich om in haar graf dat ze zelf niet op het idee is gekomen.

Na veel Italiaans sentiment eerder op de avond met Nuovo Cinema Paradiso het over een andere Italiaanse boeg met Argento en per definitie iets dat me beter ligt, want ja, stiekem ben ik toch wel een Argento genieter geworden en het was zaterdag op de na avond dus de lichten op standje schemer, kaarsjes aan en een goed glas Bourbon. Aanvankelijk was ik op zoek naar Il Tram uit '73 maar schijnt dat een onmogelijkheid te zijn die te zien met Engelse subs en kwam ik bij deze Opera terecht die zoals gewoonlijk allerminst verveelde.

Opera dus ditmaal met een setting en elementen die je niet perse met iets spannends in verband zouden brengen, alhoewel, Arnofsky flikt het immers ook met Black Swan. Maar goed, pech in het Opera gebouw met een invaller die meteen alle focus inclusief negatieve aandacht op zich krijgt. En al vrij snel is het een Argento achtige versmelting van zonderlinge karakters, mysterie en verontrustende momenten die het beeld toont binnen het toneelwereldje die vaak gepaard gaat met grote afgunst en haat. Dus wat dat betreft een plek bij uitstek is voor veel vijanden en vijandigheid en een situatie die daarna gevoed door achterdocht en paranoia van kwaad tot erger gaat en in die hoedanigheid zo nu en dan op voortreffelijke wijze wordt opgebouwd.

En waar het eerst allemaal nog veel kenmerken heeft van mysterie en de subtiliteit heeft van het vroegere Argento werk is dat na de eerste keer met de naalden en slachting wel overboord en wordt er stevig op los geslacht met dat weerzinwekkende naalden gedoe als extra gruwel momentje. Sinister is het hele gedoe met de jurk en de ontsnappende kraaien en mag zoals gewoonlijk deze Argento ook weer benoemt worden als sfeervol geheel met sterke muziek waar mij de hardrock nummers niet perse storen. Sterker, ik vind het wel lekker met wat stevigere muziek en de rest uit de pen van Brian Eno en onderandere gespeeld door Bill Wyman. Naast dat zou het natuurlijk geen Argento zijn zonder mooie vrouwen, want Marsillach is erg leuk, en lijkt Daria Nicolodi in weinig anders dan Argento's voor te komen.

En zo vermaakt deze Argento ook gewoon weer op goede wijze met een ontknoping die niet helemaal je dat is, maar verder wel een erg sterke opbouw in het donkere appartement kent, een scène met de kraaien die de dader in het publiek aanwijzen die erg spitsvondig is en verder alle kenmerken van de regisseur heeft met nu ook weer een overdaad aan rood en blauw. Afijn, het mag duidelijk zijn, het beste is het zeker niet maar het blijft ook ver verwijderd van het slechtste werk. Een 3,5 wat mij betreft.

Bij Giallo-films moet je toch wel door heel wat onlogische momenten kijken om je niet te storen. Het is veelal meer stijl dan substantie. Dario Argento is de meest bekende regisseur in het subgenre en iedere challenge kijk ik wel uit naar zijn werk. Suspiria is visueel prachtig, Profondo Rosso kruipt onder de huid en Tenebre is groovy in zijn muziekstijl. Vooral de soundtrack van die laatste leg ik nog regelmatig op.

Met deze Opera uit 1987 schotelt Argento een veel rechtlijniger verhaal voor. Natuurlijk moet je de film nog steeds veel vergeven want veel logische keuzes maken de protagonisten niet. Gelukkig maar want anders had je amper een film. Waar de film in uitblinkt is de heel verontrustende manier waarop ons hoofdpersonage gedwongen wordt te kijken hoe haar collega's en vrienden vermoord worden. Het gaf me toch wel een rilling of twee. De soundtrack is alweer fenomenaal en Argento's regie is uitmuntend. Al bij al opnieuw een erg geslaagde Giallo!

4*