Vertigo (1958)

Blijft een fantastische film die ook bij de zoveelste herzienig ontzettend blijft boeien,vooral het uitgekiende scenario,de prachtige muziek en de dromerige beelden zijn de sterke punten van de klassieker.De op één na beste van Hitchcock;Rear window vind ik nog beter omdat de rol van Stewart daar sterker is.

Inmiddels een week geleden in de Lux op het grote scherm gezien, met erg haarscherpe, gerestaureerde beelden. Een prachtige ervaring. Het was al weer een jaar of vier geleden dat ik hem voor het laatst zag, maar net als bij Mulholland Drive die ik laatst ook herzag in ongeveer even lange tijd, leek ik me bijna alles nog te herinneren. Maar het gevoel dat afstraalt van Vertigo wordt er nooit minder op. Integendeel, iedere kijkbeurt lijkt hij sterker te worden.

Dit komt waarschijnlijk doordat het verhaal steeds minder belangrijk wordt. Aanvankelijk lag de interesse bij mij nog vooral bij het mysterie, die boeiend is, in zekere zin ook heel sterk, maar ook wat vergezocht. Ontzettend veel recensies hier vallen over enkele plotontwikkelingen, zoals dat het hele moordplot aan een zijden draadje hangt of dat die brief van Judy een mogelijk verrassingsmoment aan het einde verpest. Misschien, maar dit is nou net dé Hitchcock die niet om verhaal draait en Hitchcock heeft zelf meerdere malen aangegeven dat hij sowieso meer geïnteresseerd was in het creëren van bepaalde situaties dan de geloofwaardigheid ervan. Het bijna onuitvoerbare moordplan maakt een vertelling mogelijk die zorgt voor een enorm mysterieuze sfeer, een dromerig gevoel en uiteindelijk veel conflicterende emoties. Daarnaast levert het een nog altijd ietwat verontrustende portret op van een obsessie van een man voor een vrouw en hoe sommige mensen andere mensen in een bepaalde vorm wilde gieten, iets waar Hitchcock nogal wat van wist. Ik vraag me af of hij zich er echt van bewust was dat wat hij deed met veel van zijn actrices bijna hetzelfde was als wat Scotty hier in de tweede helft doet met Judy? Hoe dan ook, hier wil ik me verder niet al te veel op focussen, aangezien dit een element is waar al duizenden artikelen over geschreven zijn en waaraan ik niets toe te voegen heb.

Mijn interesse gaat nu vooral uit naar het gevoel dat de film oproept. Vanaf de hypnotiserende openingscredits tot aan het einde toe zit ik in een bepaalde, dromerige sfeer die ik bijna niet herken uit een andere film. Het doet enigszins denken aan Mulholland Dr., maar die is meer sinister. Aan de andere kant heef het effect wat van The Night of the Hunter, maar die is wat openlijk spookachtiger en ook wat onschuldiger. Net als Mulholland Dr. voelt Vertigo als een soort nachtmerrie, maar op een minder letterlijke manier en zelfs zonder echt surrealisme te gebruiken. Daar komt nog eens bij dat het bovenop alle narigheid ook nog eens een zeer romantische film is, zelfs al zou ik geen deel willen uitmaken van deze romance.

Hoe doet Hitchcock dit allemaal? Hij heeft veel meesterwerken gemaakt, maar die hebben allemaal min of meer een vergelijkbaar gevoel, waar Vertigo wat meer los van staat, voor een groot deel ook omdat de gebruikelijke knipoog hier bijna geheel ontbreekt. En toch is het ook weer op en top een Hitchcockfilm. Wie anders had dit kunnen maken? Het gekke is dat Hitchcock hier vooral doet wat hij altijd doet, maar dat het effect gewoon anders is. Hij gebruikt zijn perfectionistische plaatsing van camera's en zijn obsessie met kleuren, sets en aankleding vaak op een symbolische wijze, waarbij als je ervoor gaat zitten altijd blijkt dat het allemaal erg zorgvuldig uitgevoerd is. Het lijkt alleen alsof Hitchcock dat allemaal nog wat meer obsessief heeft aangepakt dan anders en dat daardoor juist het extra effect bereikt wordt. Het camerawerk is op subtiele manier hypnotiserend en de kleuren zijn dromerig. Dat Hitchcock echter bewust voor een dromerig effect ging is ook wel weer duidelijk, bijvoorbeeld in die scène in dat bos, als Madeleine ineens achter een boom verdwijnt. In de tweede helft, nadat we Judy's brief hebben gehoord, beland de film weer met beide benen op de grond. De dromerigheid verdwijnt, maar dezelfde stilistische middelen worden gebruikt om een subtiele nachtmerrie te creëren. De warme kleuren keren af en toe terug als Scotty bijna een nieuwe Madeleine heeft gecreëerd, maar dat geeft juist een extra oncomfortabel gevoel. De tweede helft is een ijzig koud bad. Die scène waarin Scotty tegen het einde aan Judy kust en waarin de achtergrond verandert heb ik altijd wel gewaardeerd, maar nu voelde ik hem. Een van de beste scènes ooit. Daardoor vergeef ik hem het enige echt zwakke moment: die non die Judy laat schrikken waardoor ze naar haar dood valt. Die is geforceerd en gekunsteld, al werkt het tragische gevoel dat het oproept wel.

Al met al heeft Hitchcock met Vertigo een spookverhaal neer weten te zetten zonder er een spook in voor te laten komen. Hij maakt het effect dat het verleden op iemand kan hebben invoelbaar, waardoor het niet slechts een thematische analyse blijft (op die manier werkt het ook, maar daarvoor verwijs ik je naar critici en filmwetenschappers). Ik vraag me al lang af welke Hitchcock nou werkelijk mijn favoriet is: Rear Window of North by Northwest. Nu voeg ik Vertigo aan dat groepje toe. Feit is dat ik de afgelopen week vrij geobsedeerd ben geweest door de film. Niet op de laatste plaats overigens doordat ik veel naar de soundtrack van de film heb geluisterd. Die is echt fantastisch, dromerig, hypnotiserend en waarschijnlijk het beste dat Bernard Herrmann ooit gedaan heeft (en hij heeft veel moois gedaan). In mijn hele recensie heb ik de muziek niet besproken, maar bij over een film als Vertigo raak je dan ook nooit uitgepraat.
Verhoging terug naar 5*.

Gisteren wilde mijn vriendin een Hitchcock film zien en we kozen voor Vertigo, dit jaar als de beste film uitgeroepen.

Voor mij begint er een soort jojo effect te ontstaan. De eerste keer vind ik dit niets, de tweede keer vond ik het eigenlijk een prima film en nu ben ik weer terug bij bijna niets. Tuurlijk: het plot is best goed en wat nog steeds overeind blijft is de prachtige sfeer in de eerste helft van de film, maar verder.....ik vind het kwalitatief gezien eigenlijk een zeer pover gemaakte film die op bepaalde punten niet alleen de tand des tijds niet heeft doorstaan, maar nu en dan bijna lachwekkend is. Hoe vallende personen worden gefilmd bijvoorbeeld, of de soms lachwekkende manier van acteren. Een goed voorbeeld daarvan is hoe James Stewart van een krukje valt. Dat is toch wel abominabel acteerwerk hoor. En dat is dan de lead........En dan die droom scene. Het zal toen wel top zijn geweest (wat ik betwijfel) maar het ziet er gewoon echt niet uit. Al met al duurt de film ook gewoon veel te lang. Het verhaal had gemakkelijk in minder tijd kunnen worden verteld zonder aan enige kwaliteit in te boeten. De score gaat fors omlaag en de dvd in de verkoop.

Ik zag afgelopen week een paar scènes van Vertigo in The Story of Film (echt een aanrader voor jou trouwens) waar Mark Cousins lyrisch is over de PoV-camera als Jimmy Kimmie achtervolgt. Ziet er vreselijk nep uit, maar de zeven redenen waarom Hitchcock goed is zijn toch redelijk amusant - inclusief Vertigo. Gewoon een heerlijke film, zwelgen met Kim Novak. Dat laatste moet je trouwens alleen doen en niet met je lief naast je op de bank

op mijn wisselende bureaubladachtergrond komen meerdere Screenshots van Novak in Vertigo voorbij, o.a. de ochtendjas en de witte mantel

betoverend vond ik haar.

Tja, ik vind haar ook gewoon niet mooi. Raar smoeltje. Voor mij geen sex-appeal en ook geen 'classical beauty'.
En nee: er is geen patroon te ontdekken . Ik vind het gewoon geen goede film. Ik kan er gewoon niet bij dat je van die duffe effecten gebruikt, ook. En kom alsjeblieft niet aan met het verhaal dat dat voor die tijd wel oke was.
Als iemand bijvoorbeeld naar beneden stort vanaf een gebouw, kun je verschillende dingen doen omdat fraai in beeld te brengen. Ik duf zelfs te stellen dat zelfs ik dat beter kan verfilmen.

Ik ben het wel met Driello eens.

Ik vind het wel een goede, maar niettemin een van de zwakkere Hitchcock-films.

En Kim Novak heeft mij nog nooit kunnen bekoren, niet als actrice en niet als uitzonderlijke schoonheid.

Er liepen in de "gouden jaren" wel mooiere vrouwen rond in Hollywood: Maureen O'Hara, Carole Lombard, Joan Fontaine, Rita Hayworth, Lana Turner, Hedy Lamarr, Audrey Hepburn, Natalie Wood, Grace Kelly, Olivia de Havilland, enz., enz.

Invloedrijke film die weliswaar zichtbaar uit 1958 komt, maar in 2012 nog steeds goed overein blijft. Spannende, interessante plot, al is het jammer dat het einde wat aan de vroege kant al wordt weggegeven. Bevat een aantal iconische filmmomenten zoals de kus met de golven op de achtergrond en natuurlijk het vertigo-shot. De special-effects zien er wel erg nep uit.

Ook genoten van het sterke acteerwerk.

Vertigo

Een aantal films van Hitchock gezien, maar deze Vertigo nog nooit, terwijl de film door vele kan worden gezien als de beste Hitchock. Het werd tijd om de film te zien dus.. De film is prima maar ook niet meer dan dat. Het is ook zeker een vermakelijke film en weet ook zeker wel te boeien. Kim Novak, velen vinden haar matig actereren in de film, maar ik vond haar juist goed en ze is ook leuk om naar te kijken.

Maar het verhaal (vaag en omslachtig) is niet bijster en de film is aan de trage kant. Er gebeurt ook te weinig in de twee uur durende film. Er zijn vast meer Hitchock films die op zo'n manier zijn gefilmd, maar de verhalen zijn boeiender..Denk aan Psycho, zo mystirieus dat je aan de tv blijft geplakt.

Voor nu 3 sterren, misschien dat ik de film later beter kan waarderen want het blijft zeker een klassieker!

na tweede keer kijken inderdaad verhoging op zijn plaats. 4 ---> 4,5 *

Door de hoge noteringen hier op MM en ook op IMDB, raakte ik benieuwd naar deze film. Dus heb ik de tijd genomen om een keertje de film te kijken. Dit is de eerste film die ik van Hitchcock heb gezien en ook één van de weinige films uit dat tijdperk. Ik vond de film zelf prachtig uitzien. Mooie locaties en een mooie weergave van personages. Het verhaal op zich en de achterliggende thema waren ook zeer interessant. Voor z'n tijd zit de film er dan ook prima uit. Waar het aan schort in deze film, zijn de acteerprestaties. Ik vond het zo nu en dan niet overtuigend overkomen. Een beetje geforceerd zou je kunnen zeggen. Er is ook te weinig karakter ontwikkeling, wat het moeilijk maakt om met de personages mee te leven. Dus, deze film had een interessant verhaal en is mooi gemaakt, maar kon toch wel wat beter worden uitgevoerd zodat het wat overtuigender over zou komen. Voor zover geef ik Vertigo een 3,5 sterren, maar na een herziening kan deze film misschien een vier krijgen.

Met het risico snobistisch te klinken, maar dat is grofweg het equivalent van 'ik kom eigenlijk nooit in een museum, maar....'

als je nooit oudere films kijkt mis je dat ook de manier van acteren aan verandering onderhevig is geweest, van de stille film/vaudeville tot de early talkies, precode cinema, noir, Brando/Stanislawski/method tot hoe het nu is (en zelfs nu is er nog verschil). Als je meer films hebt gezien van voor die tijd, meer specifiek van Stewart, dan zou je echt anders oordelen. vergelijk dit met It's a Wonderful Life of Mr. Smith Goes to Washington en je begrijpt wat ik bedoel. Ik snap het volledig dat je eerste indruk zo is, maar vergeef me als ik zeg dat dat komt door een tekort aan context. Kan je trouwens van harte aanraden meer 'oude shit' te kijken. It's totally worth it.

Eerlijk gezegd viel de film bij mij ook pas bij de tweede kijkbeurt op zijn plaats, en dat ik wat meer van de film afwist door lezen en podcasts hielp daar wel bij

John Milton, ik begrijp je reactie. Het is zo dat ik eigenlijk sinds korte tijd een interesse heb opgewekt voor oudere films, zeg maar voor de jaren '70. (Reden: ik voelde me niet meer zo bevredigd door de nieuwe 'grote' films die nu uitkomen.) Ik moet nu toch ergens beginnen en Vertigo was er dus een van . Het is iets wat moet groeien denk ik. Het is ook niet dat de film slecht is, maar door het grote tijdsverschil is het zeer zeker mogelijk dat ik bepaalde dingen uit die tijd 'raar' of 'houterig' kan vinden. Ligt ook natuurlijk aan mijn leeftijd. Beide films die je noemt heb ik (nog) niet gezien, dus dat begrijpen komt nog wel, denk ik.

I'm sure it will

Oudere films zijn een 'acquired taste' tot op zekere hoogte, en onvrede met de meuk van tegenwoordig en nieuwsgierigheid naar die klassiekers 'waar iedereen over praat' liet mij ook ouwe troep kijken. Voor mij waren dat eerst oudere Oscars winnaars als Rain Man en One Flew over the Cuckoo's Nest, daarna Psycho, Ben-Hur en Kubrick films, en weer tien jaar later zat ik me te verkneukelen met films uit de jaren 30. Had ik 10 jaar terug ook niet verwacht

Keep an open mind zou ik zeggen, probeer af en toe wat nieuws, wat ouds en kijk wat je leuk vindt. Oudere films zijn ècht niet per se saai of traag, al is het tempo soms wel langzamer.

Check 12 Angry Men eens.

Dat ben ik dus zeker van plan om te gaan doen.

Met muziek heb ik dat al een tijdje terug gedaan en wat pakte dat goed uit zeg!

Een intelligent gemaakte psychologische thriller die je iedere keer opnieuw beroert en die ik als tiener voor de eerste keer zag. Een van de allerbeste films van Alfred Hitchcock. Vanaf de eerste minuut bouwde de regisseur een dosis spanning op waar je u tegen zegt en hij wist die gedurende de gehele film vast te houden. De gebeurtenissen zijn mysterieus en verwarrend en worden ondersteund door naadloos passende muziek. James Stewart belichaamde de perfecte detective, die in de ban raakt van een vrouw (eerst aarzelend, dan nieuwsgierig en uiteindelijk dramatisch). De regisseur wist destijds als geen ander hoe hij seksueel verlangen op het witte doek moest brengen.

een absoluut meesterwerk.

Bbc 2 heeft deze week weer wat belangstelling voor de grootste Engelsman ooit geleefd: Hitchcock. Ik zat net in de wedstrijd fey-aja(1-2) toch maar gezapt naar de westerburen en blijven hangen bij de schoonheid, de suspense, het mysterie. De beelden en de muziek. Je hebt bijvoorbeeld Stewart die achter een vrouw aanrijdt en de camera volgt hem, longshot, auto rijdt richting camera en precies op de lijn van de camera valt zijn auto precies tussen de kaders van je beeld, en dan rijdt hij verder. Perfectie qua timing. Zoiets zie je ook in de openingsshot van de shining met de shot vantuit de helicopter. Anyway. Heel begrijpelijk dat men dit de beste film ooit vind.

Voor mensen die het voetbal principieel niet volgen, omdat het een grote corrupte smeerzooi is, en die daarom liever sites als deze bezoeken, is deze volslagen overbodige informatie buitengewoon hinderlijk, mikey.

Mwah even een sfeerschetsje in 1 zinnetje, mijn zonnetje.

*bloos*

Zonder gekheid, ben allang blij dat je dit een topfilm vindt. Hitchcock was natuurlijk een meester qua timing, helemaal mee eens. Maar kun je me uitleggen wat je bedoelt met 'precies op de lijn van de camera valt zijn auto precies tussen de kaders van je beeld'? Wat is de 'lijn van de camera' en wat zijn 'de kaders van mijn beeld'? Mijn beeld is mijn kader, of 'zie' ik dat verkeerd?

Kim Novak gezien bij de oscars? die had ook niet misstaan in the dark knight ipv Ledger... Geen reclame voor de plastische chirurgie.

I wish I could unsee it... Another crush to smithereens.

Dit is een geval van "is dit alles?". Ik raakte wel geboeid maar het heeft dan op het einde toch niet gebracht wat ik ervan hoopte. Qua Hitchcock genialiteit zit er natuurlijk een mooi gegeven in, de soundtrack doet ook zijn best, maar uiteindelijk zit je toch te veel naar dezelfde koppen te kijken. Er gebeurt gewoon te weinig. Nee, ik denk bij Hitchcock liever aan Psycho.

Het is bijna exact 9 jaar geleden dat ik Vertigo voor het laatst zag. Het is nog steeds een zeer sterke film, maar helaas toch iets minder dan ik altijd altijd had gedacht... Wel zag Kim Novak er in die tijd prachtig uit zeg!

Ik denk dat ik de film sterker had gevonden zonder die flits middenin van wat er 'echt' gebeurd was...

De eerste keer dat ik Vertigo zag (in een zaal), was ik helemaal meegesleept, maar begreep ik nauwelijks iets van de plot. De tweede keer (op tv), concentreerde ik me op het begrijpen van alle details van de plot. Vanaf de derde keer (op dvd) stelde ik vast dat de film mij aan mijn stoel genageld hield, hoewel ik de plot al kende. Het is een beetje als een symfonie die ik van buiten ken, maar waar ik nooit genoeg van krijg, ook niet na meer dan tien kijkbeurten.

Ten dele wordt het verhaal door de muziek verteld. Bernard Herrmann maakt gebruik van terugkerende motieven, zoals Wagner in zijn opera's. In het begin hoor je een soort draaikolkmotief dat de duizeligheid weergeeft ten gevolge van hoogtevrees. Bij de introductie van Kim Novak in het restaurant hoor je het liefdesmotief. Wanneer Scottie haar schaduwt, hoor je een ostinaatritme dat de obsessie voor deze vrouw uitdrukt. Wanneer ze in het museum naar het schilderij kijkt, hoor je het mysterieuze Carlottamotief op het habaneraritme - een negentiende-eeuwse Cubaanse dans. Bij de achtervolging over de daken in het begin en bij de eerste beklimming van de wenteltrap hoor je hetzelfde stormachtige motief. Dit alles is schitterend georkestreerd.

Op visueel vlak zaten er heel wat vernieuwende technieken in. Bij het veelbesproken Vertigo-shot beweegt de camera achteruit en wordt er tegelijk ingezoemd. Daardoor krijg je de indruk dat de bodem wegzakt wanneer Scottie naar beneden kijkt, een mooie weergave van zijn hoogtevrees. Om de psychologische turbulentie in Scotties hoofd uit te beelden wordt in het begin en in de nachtmerriescène animatie gebruikt in combinatie met rode en groene lichtflitsen. Groen is de kleur van Kim Novak: ze heeft groene ogen, draagt tweemaal een groene jurk en rijdt met een groene Rolls-Royce. Op het kerkhof wordt ze gefilmd door een groene fog filter. Door Judy Bartons raam schijnt groen neonlicht.

Dankzij de restauratie van 1996 zie je een sterk contrast tussen licht en donker, tussen grijs en kleurrijk. Denk aan Scottie die de deur naar de bloemenwinkel opent of aan het contrast tussen de donkere toren en de helder blauwe hemel wanneer Scottie en Judy gaan wandelen. Voor deze dure restauratie werden achtergrondgeluiden heropgenomen, een gedurfde maar volgens mij juiste keuze.

James Stewart was vijfentwintig jaar ouder dan Kim Novak, maar dat stoort me niet. Hij heeft een fantastische gezichtsexpressie, vooral wanneer hij naar Judy kijkt tijdens haar transformatie. Hij is niet de stoere, onverslaanbare held, maar een toevallige held met gebreken.

Kim Novak weet Carlotta, Madeleine en Judy te verenigen tot een vrouwelijke drievuldigheid. De gedwongen makeover van Judy deed haar denken aan de veranderingen die haar eigen uiterlijk in Hollywood had moeten ondergaan. De eerste keer dat ik de film zag, twijfelde ik of Madeleine en Judy al dan niet door dezelfde actrice gespeeld werden. Dankzij haar kleding, make-up, stemgebruik en bewegingen ziet ze er toch wel heel anders uit.

Barbara Bel Geddes, later Miss Ellie in "Dallas", speelt de rol van het lelijke eendje Midge met verve. Dit personage kwam niet in het boek voor, maar werd toegevoegd om Scottie een gesprekspartner te geven en dus inwendige monoloog te vermijden. Scottie zou voor een veilig leventje met haar kunnen kiezen, maar dan was het een saaie film geweest.

San Francisco is uitstekend benut als locatie: de Golden Gate Bridge, de sequoia sempervirens... De koloniale tijd schemert door in de Spaanse missiepost. De toren was geschilderd, bestaat dus niet tot verrassing van vele toeristen die de locatie van Vertigo willen zien.

Terugkerende elementen verlenen het verhaal meer samenhang. Madeleine verdwijnt driemaal: uit het hotelletje (wellicht via een achteruitgang; dit wordt nooit uitgelegd), uit Scotties slaapkamer en achter de sequoia. Dit versterkt de suggestie van een bovennatuurlijk fenomeen. Personages zijn meermaals als spiegelbeeld te zien, onder meer in de herkenningsscène met het halssnoer.

Er zijn te veel memorable scènes om ze allemaal op te noemen. Alleen al in het begin heb je de doorbuigende dakgoot en het gele trapstoeltje: "I look up, I look down..." Mijn favoriete oneliners zijn: "I don't think Mozart's gonna help at all" en "Only one is a wanderer. Two together are always going somewhere."

Elk meesterwerk moet een fout bevatten. In Vertigo zijn dat de ijsblokjes die verdwijnen uit de drinkglazen van Scottie en Gavin.

Vertigo is een psychologische thriller. Belangrijker dan de actie is wat er zich in het hoofd van de personages afspeelt. Scottie heeft psychische problemen: zijn hoogtevrees, zijn schuldgevoel en zijn obsessie met een bepaalde vrouw. Het is geen whodunit, dus maakt het niet uit dat de oplossing van de moord reeds na twee derde van de film gegeven wordt. Hitchcock heeft deze scène overigens laten wegknippen, maar ze er uiteindelijk terug in laten steken. Daarna wordt de spanning verder opgedreven door Scotties obsessie om Judy te transformeren tot Madeleine en af te rekenen met het verleden. Na de herkenning van het halssnoer krijg je het psychologische spanningseffect hij-weet-maar-zij-weet-niet-dat-hij-weet.

Waarom springt Judy op het einde? In haar emotionele toestand zag ze in het silhouet van de non een soort allegorische figuur: de Dood. Als Scottie haar wat beter vastgehouden had, hadden ze nog lang en gelukkig kunnen leven, maar dit verhaal had geen happy end verdraagd. Judy is een tragische heldin. Haar medeplichtigheid aan de moord moest op een of andere manier bestraft worden. Onder druk liet Hitchcock ook nog een slotscène filmen waarin verteld wordt dat Gavin Elster veroordeeld is, maar die heeft de eindversie gelukkig niet gehaald.

Vijf en een halve ster.

@Dievegge mooi stukje !

Krijg zin om dit meesterwerkje weer eens te herzien. Blijft Hitchcock's beste en meest gewaagde film.

Dank u. Ik was al een hele tijd van plan om eens over Vertigo te schrijven; nu is het er eindelijk van gekomen.