Pâfekuto Burû (1997)

Bijzondere animatiefilm over een meisje dat na een succesvolle carrière in een meidengroep wil gaan acteren. Alleen verloopt dit laatste niet via een leien dakje en moet ze zich letterlijk opwerken en in de negatieve zin haar grenzen verleggen. De fotoshoot waarin ze uit de kleren gaat of de geacteerde verkrachtingsscène doen de vraag rijzen hoe ver je moet gaan en hoe gezond het allemaal nog wel is. Niet zo gezond zo blijkt. Als er dan ook nog een opdringerige fan is, verliest Mima haar grip op de realiteit.

Realiteit en fictie worden meer en meer door elkaar gehaspeld en geven een bittere kijk op de mentale gezondheid van Mima. Toch een animatiefilm die indrukt maakt met zijn diepere lagen en prima uitvoering. Ook technisch op punt en het personage Mima beklijft. Knappe animatiefilm dus die zeker zijn impact heeft.

De animatiefilm heeft een simpel verhaal: popidool Mima maakt een onzekere carrièrestap door te gaan acteren en verliest zichzelf – althans haar jongere, onschuldige zelf – na het spelen van een verkrachtingsscene. Het verhaal is opgebouwd rondom het interessante thema van identiteit – ben je dezelfde persoon als die je gisteren was (is de actrice Mima nog dezelfde als de popidool Mima)? en wie ben je echt (maakt ambitie dat je jezelf verkoopt en verliest)? – en Mima’s psychose laat het onderscheid tussen wat echt en wat gespeeld is op de filmset verdwijnen alsmede het onderscheid tussen droom en werkelijkheid en tussen herinnering en werkelijkheid (waar in het geval van de popidool de fans niet meer weten wat hun idool echt is, raakt dat idool als actrice zelf het contact met de werkelijkheid kwijt waarbij ze wordt meegesleept door de fantasie van een fan). De film begint tam en overzichtelijk maar ontwikkelt zich in een crescendo – analoog aan de psychose van Mima – tot een steeds heftigere trip waarbij de dissociatieve identiteitsstoornis ook uitbreidt naar meerdere personen en ook de kijker niet meer weet wie wie is en wat echt gebeurt en in bijkans psychotische verwarring de bioscoop verlaat.

De film is aldus een heerlijke heftige mindfuck waarbij ik wel denk dat het verhaal nog wat intenser en spannender zou zijn geweest – en daarmee een echt meesterwerk – als het een gewone speelfilm zou zijn geweest in plaats van een animatiefilm.

Oh damn!

Ik heb nooit interesse gehad in anime noch de moeite genomen om het te proberen, ooit Spitered Away gezien toen ik een jaar of 8 was. Hoe dan ook, ik was wel nieuwsgierig naar deze, omdat filmmakers zoals Nolan en Arnofsky inspiratie uit de films van Santoshi Kpn hebben gehaald. En dat valt op, want sommige scenes in Inception, Black Swan en Requiem For a Dream zijn een letterlijke copy, maar dan in live action. Er is hier een hele fantastische video gemaakt door Every Frame a Painting , ik raad je het kanaal sowieso aan als je interesse hebt in video essays over regisseurs zoals bijvoorbeeld David Fincher, Edgar Wright, The Coen Brothers etc

Terug naar de film, mijn gedachte was: "Aight ik ga deze kijken" zonder er al te veel van te verwachten. En toen de end credits begonnen te spelen zat ik verbijsterd naar mijn scherm te staren. De film is zo genuanceerd en verteld zo veel. Het geeft een kritische kijk op de media, hoe beroemdheden behandeld worden en wat voor psychologisch impact het op ze heeft. Het gaat over obsessie, zowel dat van Mima (wat geheel toevallig klinkt als Nina, het hoofdpersonage uit Black Swan), die geobsedeerd raakt met haar imago, als dat van een fan, nou... fan? Dit gaat veel dieper dan alleen bewondering, hij wijdt zijn hele leven aan Mima toe en stalkt haar. Dit reflecteert ons, hoe wij als samenleving onze rolmodellen idoliseren en hun altijd grenzen niet in kunnen zien. Dat de film uit nog 1997 is maakt het knapper, want dit onderwerp is nu accurater dan ooit. De wereld waar het verhaal zich afspeelt is geen dystopie, maar de toekomst waar in wij nu leven.

En dan de spanning! Ik had nooit van een animatiefilm verwacht dat het zo fucking intens zou zijn. Het verhaal is heel onvoorspelbaar, het gaat alle kanten op en je weet nooit waar je nou precies naar zit te kijken omdat het speelt met chronologie. De soundtrack is bijzonder, variatie tussen zang, strijkers en kloppen maken het erg verontrustend, maar ook mooi. En de editing, dat is van een ander niveau goed, maar dat wordt allemaal al uitgelegd in de video van Every Frame a Painting.

4.5*

Dit krijg ik zo nu en dan, motivatie in de nacht om wat te doen. Meestal wordt het dan een opgeruimde kamer, maar deze keer een lange review over een anime. Ook goed.

Wat een ongelooflijk bevreemdende bad trip. Perfect Blue duurt met z'n 80 minuten erg kort, maar er zit zo ongelooflijk veel in verpakt, en alles gebeurt ook in zo'n moordend tempo, dat je erna mentaal toch best overprikkeld en uitgeput bent. Niet op een negatieve manier bedoeld, per se. Satoshi Kon wist duidelijk gewoon perfect wat hij wilde, en verspilt geen seconde tijd aan dingen die er volgens hem niet toe doen. Duidelijk ook een grote invloed op latere cineasten: Black Swan van Aronofsky lijkt me het meest voor de hand liggende voorbeeld, maar er zijn zo nog wel meer 21ste-eeuwse films waar de fractured psyche van een zwaar onder druk gezet hoofdpersonage centraal staat. Niet dat Satoshi Kon dit soort verhaal voor het eerst in het leven heeft geroepen natuurlijk. Maar er straalt wel een duidelijke invloed van af.

Om alles goed te kunnen plaatsen, zou ik de film eigenlijk meteen nog een tweede (en derde, vierde) keer moeten (én willen) kijken, wat ik zeker ook nog eens ga doen in de toekomst. Veel kwartjes zijn nu nog niet op de juiste plek gevallen, maar dat lijkt me ook heel normaal bij deze film. Er zijn tientallen verklaringen mogelijk, en geen enkele verklaring past denk ik 100% correct in elkaar (doelbewust). Maar de kern van wat Kon probeert te vertellen, is kraakhelder. En dat is waar ik bij dit soort surreële verhalen altijd het eerst op probeer te letten.

Maar naast de duistere maar sterke thematiek en de surreële rollercoaster van een plot, is de animatie-stijl ook nog eens belachelijk mooi gemaakt, en is ook de muziek telkens sfeerverhogend.

In ieder geval een erg 'prettige' eerste kennismaking met Kon's oeuvre. Heel erg benieuwd om er verder in te gaan beginnen spitten.

4*.