Casablanca (1942)

On a morning from a Bogart movie

In a country where they turn back time

Al Stewart beschreef dit zo mooi in zijn lied The Year of the Cat. Deze Casablanca is klassiek Hollywood, en die klassieke films hebben een bepaalde sfeer die alleen op celluloid voorkomt. Iedereen kent elkaar en gaat heel nonchalant met elkaar om, de teksten zijn weinig naturel en er straalt altijd een zeker spelplezier uit, al weet je altijd dat je naar een film kijkt. Ik ben heel erg fan van meer realistische fans uit de hedendaagse cinema, maar af en toe is er zo'n decennia-oude film die toch fier overeind blijft. En na Allied dat zich ook in Casablanca in de oorlog afspeelt, wilde ik deze toch weer eens kijken.

Casablanca heeft zijn waarde ten eerste met zijn script waar echt oneindig uit geciteerd kan worden. Als je dan toch je spelers wat onnatuurlijk dit soort zinnen laat declameren, laat het dan ook maar van een hoog niveau zijn. Daarnaast is de sfeer soms fantastisch. Dat eerste uur dat zich grotendeels in de bar van Rick afspeelt en wat vooral sfeerschepping is met nauwelijks plot is sowieso helemaal in mijn straatje, maar dan ook wel zo ongeveer het beste uur dat ooit op film is gezet. Gewoon de camera laten draaien en een beetje het reilen en zeilen tonen wat er zo op een avond daar allemaal gebeurt Dan helpt het mee dat de film zwart-wit is waardoor het ook niet snel opvalt dat bijvoorbeeld de buitenscènes gewoon uit de studio komen.

En dan zijn de rollen allemaal mooi ingevuld. Bergman is me wat te theatraal maar ziet er verrukkelijk uit en voldoet daarmee. Het zijn echter de fijne bijrollen allemaal die voor die bekende fijne sfeer zorgen uit een lang vervlogen tijd en het is daarnaast toch echt de film van Bogart. Cynisch en nors, soms oprecht en soms als façade. Deze rol is Bogart op het lijf geschreven, want wat hij ook doet, hij is altijd volstrekt geloofwaardig. En altijd fijn gekleed met wit jasje en vlinderdas.

Het laatste halfuur is dan wel beduidend minder dan het eerste uur. Niet slecht, maar nergens meer van dat torenhoge niveau daarvoor. Maar je hoeft je ook geen moment te vervelen. 4,5* blijven staan.

Humprey Bogart speelt de rol van Rick Blaine, de eigenaar van “Rick’s Café Amèricain” in Casablanca, een stad waar honderden oorlogsvluchtelingen na een lange reis van Parijs naar Marseille, over de Middellandse Zee en via Oran door de woestijn zijn aangekomen voor een vlucht naar de Verenigde Staten. Onvermijdelijk is Casablanca daardoor een broeinest van mensensmokkelaars en profiteurs die grof geld verdienen door valse reisdocumenten voor woekerbedragen te verkopen. Dit alles onder het toeziend oog van de sluwe, maar door en door corrupte Captain Louis Renault [Claude Rains] die namens de Vichy-regering een niet meer dan spreekwoordelijk oogje in het zeil houdt en in ruil daarvoor kan rekenen op een bijzondere behandeling in Rick’s Café. Zoals Renault zelf zegt nadat hij een fles champagne heeft besteld: “I put it on the bill, I tear up the bill. It’s very convenient.”

Wanneer Ugarte [Peter Lorre] Rick vraagt om vervalste reisdocumenten te verstoppen, doet hij dit zonder te weten voor wie de documenten zijn. Wanneer Ugarte wordt opgepakt en ‘verdwijnt’, zit Rick met de documenten opgescheept. Ze blijken te zijn voor Viktor Laszlo [Paul Henreid], de leider van het Tsjechische verzet, die met zijn metgezel uit Europa is gevlucht. Rick is geschokt wanneer de metgezel Ilse Lund [Ingrid Bergman] blijkt te zijn, een vrouw met wie hij vlak voor de bezetting van Parijs een korte romance had en die samen met hem per trein zou vluchten, maar niet kwam opdagen. Rick verzucht: “Of all the gin joints in all the towns in all the world she walks into mine.” Rick en Ilse blijken nog steeds gevoelens voor elkaar te hebben en omdat hij nu twee blanco reisdocumenten heeft kan hij ze gebruiken om Casablanca samen met Ilse te verlaten. Maar wanneer Viktor in Ricks café een indrukwekkende daad van geweldloos verzet pleegt tegen de Duitsers, maakt dat bij Rick emoties los die hij lang geleden van zich af had gezet.

Hoewel de driehoeksverhouding tussen Bergman, Bogart en Henreid een centrale rol inneemt in dit meesterwerk, is het ook opvallend hoe tijdloos deze film feitelijk is. 75 jaar later hebben we immers ook te maken met een enorme vluchtelingenstroom, al is dat nu in omgekeerde richting, dus van Afrika naar Europa. En ook nu zijn er mensen die volop munt slaan uit de ellende van deze vluchtelingen en daarbij vooral uit zijn op zelfverrijking. “Casablanca” herinnert ons er ook aan dat er een tijd was dat Europeanen hun land moesten ontvluchten. Dat wil niet zeggen dat deze film daarmee een pleidooi is voor barmhartigheid jegens alle vluchtelingen. In mijn optiek maakt “Casablanca” simpelweg duidelijk dat er altijd mensen zullen zijn die profiteren van de misère en de wanhoop van andere mensen. Rick zou immers zelf onderdeel van dat systeem zijn gebleven als hij Ilse niet had ontmoet. Maar als je een andere politieke oriëntatie hebt als ik, kun je hier ongetwijfeld weer een andere interpretatie aan hangen. En dat maakt dit tot filmkunst, een meesterwerk en een tijdloze film. Ik zou zeggen: koop die DVD en... “Play it!”

Ooit de volle score gegeven, dan toch wat herzien in mijn oordeel. Maar het blijft een klassieker na herziening van deze film.

Een film gemaakt over de oorlog, tijdens de oorlog. Weliswaar door Amerikanen in het westen van de VS, ver weg van de gruwel. Weliswaar niet blind natuurlijk voor de oorlog, maar toch met een andere bril dan de mensen die ter plaatse slachtoffer waren van de bezetting.

Het verhaal van een man die altijd 'neutraal' is gebleven, en daarom vlucht uit het bezette Parijs naar het zogezegde 'vrije Frankrijk' onder Vichy-bewind. Het stuk Frankrijk dat niet bezet is, maar toch mee heult met de Duitsers. In Casablanca, dat onder Frans bewind is, zijn ze ver genoeg van de oorlog. Hij kan zijn verleden, inclusief een onbeantwoorde liefde, achter zich laten.

Maar als die liefde boven water komt, komen er rimpels in het mooie leventje dat hij denkt te leiden. En neutraal blijven tijdens oorlogstijd wordt ook moeilijk vol te houden. Beide zaken zorgen voor de nodige spanning in het leven van de cafébaas. Hij zal keuzes moeten maken en uitmaken wat echt belangrijk is.

Een film met een sterk script. Weliswaar toen één van de vele films die de studio maakte aan de lopende band. Maar wel met een professionele cast en crew die hun vak kennen. En misschien is dat wel de troef. Niet de bedoeling om iets te maken dat prijzen kan opleveren of groots denkt te zijn. Maar wel goed gemaakt en met de bedoeling om kwaliteit af te leveren. De film levert enkele legendarische scènes en quotes op. Maar is veel meer dan dat natuurlijk.

De verhaallijn rond de oorlog mocht misschien meer spanning hebben, maar tegelijk is het net een vertolking van de combinatie tussen ontkenning van de gruwel en het proberen om neutraal te zijn en zich niets van de oorlog aan te trekken door enkel aan het café te denken. Een heerlijke film vol drama en romantiek.

Een goede drama/romantiek en oorlogfilm...

Goed verhaal...

Goed ouderwetste acteerwerk...

Zwart beeld, geen HD aanwezig, alleen 4.3...

Klassieke muziek, geen Dolby Digital aanwezig...

Ouderwetste opname...

Geen top...

Ik was erg benieuwd naar Casablanca. Ook voor mij de eerste echte kennismaking met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman. Voor sommigen (en dat zijn er toch een heel pak) één van de allerbeste films ooit. Bewonderenswaardig welke mooie recensies ik hier op MM van sommigen heb kunnen lezen. Ik vrees er wat voor dat ik die gedachtegang niet helemaal kan volgen.

Goede film, leuke film, dat wel, maar verder gaat het (voorlopig) niet voor mij. Bogart zet alvast een goede performance neer van de norse zwartgallige cafébaas Rick, alsof hij zijn liefde in Parijs nog niet heeft verwerkt. Zijn neutraliteit komt onder druk te staan wanneer deze liefde terug opduikt waardoor hij voor een dilemma staat. Bergman doet het hier ook schitterend en er heerst een sterke magie tussen beiden en bij uitbreiding Paul Henreid die de verzetsheld Viktor Laszlo vertolkt.

Kwalitatief sterk verhaal met de sfeer van de oorlog. Sterke dialogen en sterke cast. En bovenal een zeer sterk einde, nostalgisch haast. Hoogtepunt voor mij toch wel de Marseillaise-scène, maar meer dan een sterke 3,5* (tot lichte 4,0*) kan ik voorlopig niet geven. Maar dat ligt eerder aan mij dan aan de film ...

Deze film maar weer eens herzien. Dat werd wel tijd ook want met mijn recensie van zo'n pakweg 10 jaar geleden lokte ik nogal wat reacties uit. Ik had het met Casablanca destijds over gedateerdheid en ik wrong mij in allerlei bochten om te verklaren waarom ik de film gedateerd vond. Allemaal onzin verklaringen vind ik nu achteraf. Bij een film gaat het over hoe jij een film beleeft, de stemming die een film bij jou te weeg brengt. En in dat geval is er met Casablanca helemaal niets mis. Schitterende romantische scènes met Ilsa (Ingrid Bergman) en Rick (Humphrey Bogard), mooie nostalgische muziek gespeeld door de zanger/pianist Sam. "Play it again Sam". Dat was wat Ilsa met haar schitterende ogen zei tegen Sam als verzoek om "As Tears Go By" te spelen. En zo bevatte deze film toch echt wel meer mooie scènes zoals die scène waarbij Louis Renault de wijn met het merk Vichy in de prullenbak gooide. Tja, voor wie het nog niet weet stond Vichy destijds voor het Franse bewind dat collaboreerde met Nazi Duitsland. Vandaar die actie van Louis.

Edit: Het moge duidelijk zijn dat ik van mijn eerdere berichten over Casablanca volledig afstand neem. Die kunnen regelrecht de prullenbrak in.

4.5*

Lastig wat te vinden van dit soort oudere klassiekers. Want naast dat je ze door hun status eigenlijk al niet meer neutraal kan benaderen vind ik het ook überhaupt lastig om oudere films te bekijken met mijn 21e eeuwse oog. De manier van acteren (en eigenlijk alles) is zo anders dan nu dat ik nooit weet of ik het nou echt goed vind, of alleen 'voor die tijd' of 'weleens grappig om te zien'.

Maar het had wel vrijwel heel de speelduur mijn aandacht, en dat is ook lang niet altijd zo. De scènes waarin je erachter komt hoe het gelopen is met Rick en Ilsa vond ik wel het boeiendst om te zien, en door de film heen zitten hier en daar best leuke scènes en spitsvondige teksten.

Voor mij persoonlijk was het wel iets te weinig romance en iets teveel intrige-gedoe er omheen. Dat de film gebaseerd is op een toneelstuk dat merk je ook wel, het weet nooit helemaal los te komen van de toneelachtige sfeer. Daarnaast heeft het weer het stevige tempo dat je vaak ziet bij films uit deze tijd. Echt een heel andere manier van tekst-acteren dan dat je vandaag de dag ziet.

Ik denk dat het een film is die bij een tweede kijkbeurt pas echt op zijn plek valt omdat je de eerste keer echt nog bezig bent met wat er nu precies gebeurt. Wellicht dat het een groeier is (mocht ik ooit nog eens zin hebben om hem te zien, wat ik niet denk).

3,5*

Het Casablanca uit WO II waar de film zich afspeelt is een stadje voor vluchtelingen uit alle hoeken van Europa, waar iedereen de tijd doodt met op café zitten, met gokken, met dealen op de zwarte markt in afwachting van een visum voor Amerika. Een egoïstische caféhouder, Rick, schippert tussen zijn gevoelens voor een liefdesontgoocheling die opnieuw komt opdagen, en zijn inborst als vroegere verzetsfiguur om de zwakkeren te helpen. Hij heeft twee visums in bezit gekregen, maar zal hij die geven aan de persoon die hem het meest gekwetst heeft? Zal zijn egoïsme het halen of zijn idealisme? Moeilijke dilemma's leveren uitstekende films af en dat bewijst Casablanca. Het is schitterend geschreven met sterke personages, leuke wendingen en een machtig einde. All time classic, en terecht!

Leuke film. Dit is zo'n quotable film. Zeker de moeite waard. Hier moet je gewoon om de leeftijd heen kijken. Heel leuk

Casablanca. Ik moet zeggen dat ik er meer van had verwacht. Tweede Wereldoorlog interesseert me zeker, maar dit is vooral een romance. Ik ging echter helemaal niet mee in het liefdesverhaal. Er hing weinig aantrekkingskracht in de lucht. De driehoeksverhouding werkt maar gedeeltelijk. Dit heb ik al beter gezien in andere films.

Ik vind ook dat we maar weinig sfeer krijgen van Casablanca. Het begin was best goed maar daarna blijven we grotendeels in dat eentonige café van Rick. De muziekscènes zijn aangenaam, dat zeker, maar voegen niet altijd iets toe. Er is ook een nummer dat nostalgie oproept voor Rick en Ilsa hun tijd in Parijs. Ik was daar niet bij dus dat nostalgische gevoel kwam voor mij niet mee. De beste scène is ongetwijfeld de Marseillaise.

Ik vind het hele verhaal ook maar weinig boeiend. Simplistisch gezien gaat het over een koppel dat een visa nodig heeft om naar Amerika te kunnen reizen. Dit visum krijgen ze uiteindelijk. Precies alsof je op het gemeentehuis iets aanvraagt, een internationaal paspoort bv, maar je vergeet je handtekening en moet nog eens terugkomen. Nooit gedacht dat iemand hier een film over zou maken, maar in 1942 dachten ze in oorlogstijd duidelijk aan zulke zaken.

Mwa.

Wederom een oude filmklassieker die me niet weet te overtuigen. Het is me vaker een raadsel waarom enkele titels klassiekers zijn geworden en na het zien van Casablanca drijft datzelfde raadsel weer naar boven in mijn gedachte. Niet zo'n teleurstelling als enkele andere klassiekers, maar nog steeds niet top.

Om mijn kritiek te openen zou ik graag willen zeggen dat ik het acteerwerk van Bogart 10x niks vind. Geen emotie, geen uitdrukking. Een serieus zwakke acteerprestatie. Ik zou willen zeggen dat het zijn karakter is die zo in elkaar zit, maar dan is het me een raadsel hoe zo'n figuur ooit een succesvol restaurant heeft weten te openen.

Andere bijrollen verschillen van niet zo bijzonder naar wel oké. Bergman acteert wel met passie, en Lorre in zijn korte rol kon mij ook zeer bekoren. Wilson deed het ook goed. Henreid vond ik dan net als Bogart een erg slechte prestatie neerzetten. Niet stoer, niet memorabel, niets eigenlijk.

Visueel zitten er degelijke beelden bij, maar vaak ondersteunt door slecht camerawerk. Alsof de camera te zwaar was voor diegene die hem vasthield. "Hou dat beeld eens stil" was een gedachte die regelmatig bij me opkwam. De sets zijn best groots voor de rest, maar ook niet heel bijzonder. Het meest geslaagde stuk vond ik wellicht het treinstation in de regen.

De romantiek vond ik wat ongemakkelijk en vooral een beetje suf, zogenaamd tranentrekkende scenes heb ik ook niet kunnen bekennen. Het verhaal zelf kent wel een aardige flow. Het tempo is erg gezond en het is geen probleem om door de 102 minuten heen te komen. Er gebeurt genoeg in Casablanca en de speelduur is bovendien niet te lang.

Hier en daar is de film mooi versierd, en je komt er prima doorheen. Dat overkomt me niet vaak bij oude klassiekers, dus sta ik bereid een hoger cijfer te geven dan dat ik normaal voor dit soort films geef. Ik zie er gewoon niet de grote klassieker in die een hoop anderen er wel in zien.

Ik kijk vaker graag een oudere film(noir) in ZW/W. Heb deze nóg maar eens bekeken, wat ook wel nodig was. Ik kan hem nu meer waarderen, maar waarom dit als een meesterwerk te boek staat ontgaat mij nog steeds. Een niet onaardig, vrij overzichtelijk liefdesdrama in een aantrekkelijke setting, meer kan ik er niet van maken.

Dan kan ik Citizen Kane (om maar eens iets te noemen uit die tijd) toch eerder aanbevelen.

Casablanca, de naam, Bogart, het duo dat naar het schijnt niet door één deur kon, en de bijzondere roerige tijd dat het opgenomen werd en zich afspeelt. Genoeg om een klassieker te zijn, en een klassieker kan ik wel waarderen, toch blijft deze film voor mij alleen bij naam een klassieker.

Behoorlijk is het begin waar de film zeker de uitstraling heeft van een film die met veel zorg gemaakt is. Rick als uitbater lijkt ook best interessant en in plaats van een oorlogsfilm lijkt het in het begin vooral een beetje naar een misdaad achtige maffia geval te neigen waar Rick de meeste dingen bepaald en aanstuurt. The plot thickens wanneer de moffen en Ricks oude liefde arriveren waarna het langzaam in een romantisch drama veranderd.

Hoewel de film zich in een uitermate interessant tijdvak afspeelt met alle angst en spanning van dien komt dat er maar sporadisch uit en lijkt het vooral ondergeschikt aan het drama die tussen Rick, Ilsa en Victor opgezet wordt. Iets dat voor mij niet echt werkt, het acteren vooral tussen Bogart en Bergman is interessant vanwege de zogenaamde wrijving die er kennelijk tussen de twee zou zijn, meeleven met de karakters doe ik echter geen moment, net als de stijve Victor. Dan is vooral het tempo in het middendeel met de flashbacks trager dan traag, iets dat natuurlijk in het tijdsbeeld van '42 gezien moet worden, toch heb ik daar al de conclusie getrokken dat dit hem niet gaat worden voor mij en Casablanca je kennelijk moet liggen.

Casablanca blijft daarom voor mij bij een aardige poging, waar het nog wel leuk is de rol van Dooley Wilson als pianist Sam en de bekende regel: play it again Sam te benoemen. Verder zal ik dit erg snel vergeten verwacht ik. Jammer maar helaas.

Gisteren in de lokale cinema gezien, waar ie als onderdeel van een filmklassiekerprogramma draaide. Ten allereerste was dat al een heel fijne ervaring, maar dat terzijde. Het mooie zwart-witbeeld zag er heerlijk authentiek, en tegelijkertijd kraakhelder, uit. De visuele kwaliteiten van Casablanca verrasten me heel positief; de set van Ricks café bijvoorbeeld, waar een groot deel van de film zich afspeelt, ziet er ontzettend sfeervol en mooi aangekleed uit. Het heeft een soort gezellig sfeertje over zich heen hangen allemaal. De grootste sterktes van de film vind ik echter de dialogen en de personages. De teksten zijn gewoon zéér sterk geschreven, doorspekt met een zekere intelligentie en scherpte. Niet voor niets dat zo veel quotes tachtig jaar na dato nog onderdeel zijn van het culturele gemeengoed. Het zijn echter vooral de leuke personages, vertolkt door sterke acteurs, die van deze film een échte klassieker maken. De zwoele aantrekkingskracht tussen de personages van Bogart en Bergman is sowieso sterk geportretteerd, maar ook de vele zijfiguren brengen kleur, charme en humor met zich mee. Vooral Claude Rains als de opportune kapitein Louis Renault kan geregeld een lach ontlokken. Het betreft hier natuurlijk een film over een duistere periode, gemaakt in die duistere periode, maar Casablanca wordt nooit een zwaarmoedige film. Misschien hier en daar wat melancholisch, in de scènes die terugblikken naar Parijs bijvoorbeeld, maar dat past bij de sfeer.

De propagandistische laag valt uiteraard te bespeuren; de evolutie die Rick doormaakt, van cynicus naar iemand die zich opnieuw wilt inzetten voor de goede zaak, moest het Amerikaanse volk een spiegel voor het gezicht houden, en omdat het echt tijdens WOII zelf gemaakt is, is Casablanca naast een film evengoed een tijdsdocument. Maar toch is het, ondanks die zaken, vooral knap hoe goed deze film de tand des tijds heeft doorstaan, en dus zeker niét alleen een goede film is in de context van die tijd. Een terechte klassieker. 4*.

Tot aan deze week had ik Casablanca nog nooit gezien, shame on me. Ik heb de meeste grote filmklassiekers wel gezien maar soms ontglipt er je eentje, maar gelukkig staat dit op de streaming en was het me wel een avondje waard. Bijzonder dat dit 80 jaar oud al is, je ziet het er niet aan af want de film oogt scherp en kent een stel mooie shots. Zwart/wit werkt hier sfeer verhogend, zeker ook bij de shots waar het wat mistig is.

Alleen weet de film me verder niet zo te pakken. Onderhoudend, maar niet al te spannend verhaal dat ook bol staat van het patriottisme. Nou snap ik dat wel, aangezien deze film midden tijdens WO II gemaakt is, maar als je dit 80 jaar later voor het eerst ziet dan voegt het weinig toe. Wel goed acteerwerk en Ingrid Bergman mag er wezen, maar het zijn geen onvergetelijke rollen voor me. Positief is wel dat de film met een dikke anderhalf uur klaar is. Had ik niet verwacht omdat veel klassiekers uit die periode urenlang duren, dus dit was wel fijn omdat kort maar krachtig soms gewoon beter werkt. De film kent een prima slot en daarmee heb ik alles wel gezegd. De film gaat me niet bij blijven, maar fijn om gezien te hebben.

3*

Redelijk.

De zogenaamde 'Golden Age of Hollywood' is, alle films die ik tot dusver gekeken heb in rekening genomen, mijn minst favoriete favoriete periode. De opgedramde dialogen, de onnatuurlijke stunteligheid van een filmkus of de houten klazen in de hoofdrollen: ik stoor er mij veelal aan.

Ook Casablanca, een absolute klassieker, ontsnapt niet aan die manco's. Humphrey Bogart vind ik bv. enerverend slecht. Zoutloos tot en met. Zijn tragische romance met Ingrid Bergman komt totaal niet over.

Maar ik had er me eigenlijk wel op ingesteld. De mankementen daargelaten vordert Casablanca wel aardig. Her duurt geen 3 uur om het simpel plotje verteld te krijgen en ondanks de minpunten heb ik me behalve het houterig acteerwerk nergens echt aan geïrriteerd. Ik kan zelfs begrijpen dat het voor liefhebbers van het genre een topper is. Alleen niet voor mij.

2,5 (in een gulle bui)