Trois Couleurs: Bleu (1993)

Vrijheid is het eerste ideaal van de Franse Revolutie. thema van dit eerste deel. Juliette Binoche speelt een jonge weduwe die la liberté zoekt in het loskomen van haar verleden en in isolement van de maatschappij. Ze wordt één met haar personage, tot het verwonden van haar eigen hand toe. Tijdens persoonlijke gesprekken verbergt Julie haar emoties achter een stalen masker. Een inwendige verandering voltrekt zich wanneer ze beetje bij beetje toch weer mensen in haar leven binnenlaat en de confrontatie met haar verleden aangaat. In het eindshot bengelt een traan aan haar oog, maar breekt ook een voorzichtige glimlach door, als teken dat ze haar opgekropte emoties eindelijk kan uiten.

De kleur blauw is nadrukkelijk aanwezig in voorwerpen, gekleurd licht en kleurfilters. Een paar keer worden rood en wit ermee gecombineerd, bijvoorbeeld wanneer die kinderen het zwembad in duiken. Bewegend licht valt op haar gezicht. De weerspiegeling van de dokter is te zien in haar oog; haar eigen weerspiegeling in haar koffielepeltje. Afwezig staart ze naar een suikerklontje dat koffie absorbeert.

Er zijn fade-outs naar een zwart scherm als korte onderbreking, om aan te geven dat ze in gedachten de compositie hoort die ze af zal werken. Die muziek is welluidend en vrij eenvoudig, maar groots georkestreerd met veel strijkers, een koor en galm. De passage met de contratenor doet denken aan een castraataria van Händel. Visuele en auditieve middelen worden volop aangewend om de innerlijke leefwereld en zoektocht van het hoofdpersonage weer te geven.

Een link wordt gelegd wanneer ze in het gerechtsgebouw een verkeerde deur opent en even in het tweede deel van de trilogie terechtkomt. Dit eerste deel blijf ik het sterkste vinden, maar het geheel is meer dan de som van de delen.

Mooi gefilmd met een mooie soundtrack, maar ook vrij afstandelijk. De film wist hierdoor niet constant en volledig te boeien. Het is vooral een karakterstudie maar zoomt steeds in op minder interessante aspecten. En de film mag als titel dan Blue hebben echt consequent was de maker er niet in om die kleur naar voren te laten komen (dan deed Kechiche dat in zijn film toch beter). Soms is er ineens een stuk blauw, zoals bij dat zwembad, en dan weer hele tijden niets. 3,0*.

Eerder had ik al eens Rouge, het derde deel van de trilogie, gezien die weinig indruk op me maakte en Bleu was voor mij niet anders: de film oogt als een kwaliteitsfilm met veel aandacht voor geluid en beeld en waar alles betekenis lijkt te hebben maar naar die betekenissen is het vooral gissen. Vantevoren had ik begrepen dat de trilogie verwijst naar de Franse driekleur (bleu-blanc-rouge) en naar de vrijheid-gelijkheid-broederschap van de Franse revolutie zodat deze eerste film over vrijheid gaat, maar zelfs met die uitleg vooraf haalde ik het er niet duidelijk uit: het idee zal zijn dat de vrouw de dood van haar man en dochter ook als een bevrijding ziet waardoor ze een nieuw leven kan starten, maar de les lijkt te zijn dat dat een illusie is (haar demente moeder is wel alles vergeten maar heeft daarmee ook elke verbinding vernietigd) en dat sommige dingen zoals mooie muziek en de liefde het waard zijn om te behouden. Misschien heb ik het niet goed begrepen en het ergste is dat dat me niet eens zo veel kan schelen: daarvoor is de film te weinig boeiend en haar betekenis(sen) te vaag. Net als met Rouge zal het idee van de film goed zijn maar weet de uitvoering me niet te raken.

Mooi, schrijnend, ondoorgrondelijk en ambigu. Trois Couleurs: Bleu is een beetje zoals het leven zelf. Ik zou niet willen pretenderen dat 'realistische' cinema, om het zo te noemen, inherent beter is dan andere soorten films, allesbehalve zelfs. Toch valt er iets te zeggen voor een plot dat voortkabbelt zonder duidelijke richting en personages die niet volledig begrijpen waarom ze doen wat ze doen, en een beetje doelloos door het leven wandelen. Het voelt écht aan, ongedwongen en ongekunsteld. De emoties komen nauwelijks aan de oppervlakte, worden veelal verdrongen, maar kwamen bij mij als kijker daardoor des te harder binnen. Juliette Binoche weet op een fantastische manier een erg onderkoeld personage neer te zetten, die toch ten allen tijde diep van binnen om hulp en troost schreeuwt. Die dualiteit in haar personage is de thematische rode draad van de film, en wordt door alle andere elementen stevig ondersteund. De sporadische uitbarstingen van de klassieke muziek, telkens gevolgd door een korte fade to black: Julie die geconfronteerd wordt met iets uit haar oude leven, wat haar onderkoelde façade dreigt te doorbreken, een façade die ze na enkele seconden met veel moeite toch weet vol te houden. Uiteraard het continue terugkeren van de kleur blauw; een koele kleur, die haar geestestoestand weerspiegelt. Filmisch allemaal hele boeiende keuzes, en qua beeld en geluid ook gewoon een absoluut plezier. Cinematografisch is Bleu een waar hoogstandje. Wat een diepe, volle kleuren; niet alleen het blauw, maar bijvoorbeeld ook het geel van het dorpje. Die telkens terugkerende zwembadshots; prachtig. En vooral ook die prachtige, bijna spookachtige openingsscène: die reflecties in de achteruitkijkspiegel, de diepe mist boven de weides, het aankomende gevoel van doem.. Die scène gaat nog wel een tijdje door m'n hoofd spoken.

De andere personages zijn niet zo ontzettend sterk in het verhaal geschreven, en uiteindelijk verwachtte ik ook een nét iets grotere gut punch ergens in de film of tegen het einde, een soort van emotionele catharsis of ontlading. Het siert de film ergens wel dat die er maar heel subtiel is, maar naar mijn gevoel ontbrak er wel een soort 'ontknoping'. Maar in het leven blijft dat ook vaak uit, dus ach. 4*.

Mijn kennismaking met Krzysztof Kieslowski was niet meteen een hoogvlieger met La Double Vie de Véronique, maar deze film is me een stuk beter bevallen. Zo zie je maar dat je niet te snel conclusies mag trekken na 1 film van een bepaalde regisseur.

Het is in de eerste plaats qua cinematografie dat hij me nu weet te overtuigen. De kleur blauw is volop aanwezig in deze film en dat levert enkele fraaie scènes op. Vooral de momenten in het zwembad zijn erg mooi, maar ook bijvoorbeeld wanneer Olivier binnenkomt bij Julie en zij hem vraagt om zich uit te kleden. Al had ik af en toe het gevoel dat het ietsje meer mocht zijn, want halverwege de film worden die momenten iets schaarser. In ieder geval vind ik het een prachtige kleur om in films te gebruiken, want het geeft een erg rustgevend gevoel. Sowieso zit de film vol met mooie shots en observaties zonder dat de blauwe kleur daarvoor nodig is.

Ook qua drama kon me dit erg bekoren. Er zal wel veel symboliek terug te vinden zijn in deze film zonder dat ik daar echt veel aandacht aan besteed, maar het kwam in ieder geval erg duidelijk op mij over wat Kieslowski wilde vertellen. Hij komt wat mij betreft goed to the point en vertelt in anderhalf uur wat hij te vertellen heeft zonder zijsprongetjes te maken. Na het verlies van haar man en dochter probeert Julie te breken met haar verleden en een volledig nieuw leven te starten. Ze verkoopt alles, de partituren van haar man gooit ze weg en zelfs het kettinkje dat de jongen heeft teruggevonden na het ongeval wilt ze niet meer terug. De manier waarop ze haar verlies verwerkt, lijkt natuurlijk erg hard, maar iedere persoon gaat op een andere manier om met het rouwproces en Juliette Binoche weet dat op een erg indrukwekkende manier over te brengen. Haar emoties en dan vooral op de zwijgzame momenten wisten toch wel indruk op mij te maken, want ergens had ik altijd wel het gevoel Julie te begrijpen.

Fraaie film van Kieslowski dat visueel indruk weet te maken en dat ook qua drama erg sterk is met een uitstekende Juliette Binoche in de hoofdrol.

4*

Zeer precieze dramafilm die indruk maakt op het vlak van acteerwerk, waartussen met name Juliette Binoche opvalt als de getergde Julie. Regisseur Krzysztof Kieslowski dirigeert met een duidelijke doelstelling en geeft een deel daarvan met de titel zelfs prijs, maar toch heerst het gevoel dat zijn visuele experimenten aanzienlijk verder hadden kunnen gaan. Echt overheersen doet de kleur blauw namelijk niet en veel vernieuwing biedt de inhoud ook evenmin, maar de korte speelduur, de gedetailleerde Franse omgeving en het degelijke tempo leveren genoeg tegengewicht.