Der Amerikanische Freund (1977)

Mijn verbazing was groot toen ik na enkele minuten een wel erg sterk déjà vu gevoel kreeg. Dit heb ik eerder gezien. Toen de naam Ripley viel wist ik echter genoeg, Ripley’s Game, en een vergelijking tijdens het kijken blijft dan natuurlijk niet meer uit. Op enkele punten wint Wenders het. Zo vind ik het relatief traag uitgesponnen karakter en de minder geforceerde oorzaak/gevolg structuur fijner wegkijken dan bij Ripley’s Game, die toch iets meer aan de standaarden van vandaag voldoet. Personages voelen in The American Friend aan als echte personages, menselijk door kleine handelingen als het licht aandoen terwijl het niet perse nodig is, iemand die z’n hoofd stoot of simpelweg struikelt. Details die verder niets met het plot te maken hebben, maar het geheel een natuurlijker verloop geeft. Een nadeel is misschien dat het geheel ook weer enigszins aandoet als een tv-film, mede doordat het vooral menselijke handelingen en dialogen zijn die centraal staan. Gelukkig weet Wenders het visueel enigszins interesant te houden door fijne en aparte belichting, al staat dit nog in kinderschoenen als je het vergelijkt met wat hij later in Paris, Texas zou doen.

Hopper wint het echter niet van Malkovich, die voor mij een van de meest interessante filmpersonages heeft neer weten te zetten. Malkovich zet een personage neer dat moraal, normen en waarden verwerpt en hierdoor alles wel als een spel moet zien. Hopper daarentegen zet door teveel emoties eerder een gewiektste crimineel neer, dan het interessante personage dat Ripley is. Het werkt voor de film, maar voor mij zit de kracht van het plot juist in de weergave van Malkovich. Toch erg fijn om Wenders kijk op het boek eens gezien te hebben.

John Malkovich alleen, kan absoluut niet tippen aan Samuel Fuller van The Naked Kiss, Shock Corridor en Pickup on South Street, Dennis Hopper en de legendarische cineast Nicholas Ray in deze prachtig geschoten film van Wim Wenders.

**** / *****

Het gegeven dat deze film een "natuurlijk" aanzien heeft, ga ik niet betwisten

Maar, al die kleine details kan ik wél in het plot plaatsen. Neem de scène waar Ganz z'n hoofd stoot al struikelend in de metro. Dat soort knulligheid onderstreept toch het feit dat hij niet kan omgaan met zijn rol als moordenaar

Wat deze film boven de middelmaat deed uitstijgen, was het psychologische traject dat Ganz' personage aflegt

Hij vertrekt naar Parijs, radicaal het voorstel om iemand te vermoorden verwerpend. Te Parijs verneemt hij na het onderzoek dat het een gedane zaak is met hem - en patsboem! - plotseling heeft hij geen enkel probleem om iemand om te brengen.

En nog leuker wordt het wanneer je erachter komt wat de hele zaak aan het rollen bracht:

één simpele zin, gesproken door Ganz op een omineuze wijze: "I heard about you", uitgesproken tijdens de kennismaking tussen Ganz en Hopper.

Eén zin, en het personage van Hopper is het noorden kwijt. Weg zijn zijn illusies over zijn belangrijke rol in "de kunstwereld", door de zin van Ganz. Meteen wordt Hopper teruggeworpen op zijn bestaan als sjoemelende crimineel - en net vanuit die rol trekt hij Ganz de criminele wereld in

Daarom vind ik de eerste ontmoeting tussen Ganz en Hopper in Ganz' winkel zo tekenend voor de ontluikende "vriendschap" tussen Ganz en Hopper:

Hopper: "You make things, I don't make anything ... except money"

Vanaf dat moment heeft Ganz een min of meer romantisch beeld van Ganz: de scheppende ambachtsman ... er ontstaat een vriendschap, zo denkt Hopper.

Maar de laatste scène zegt net het omgekeerde

En wat een laatste scène, prachtig in beeld geplaatst: dat wegrijden van Ganz in z'n Volkswagen Kever van het strand weg ...

Zowel Malkovich als Hopper voldoen niet aan mijn beeld van Ripley zoals ik hem ken uit de boeken van Patricia Highsmith, de amorele heer, die vrijwel terloops iemand op een nogal klunzige manier om het leven brengt en door toevalligheden steeds weer weet te ontsnappen. Het bijzondere van Highsmiths Ripley is dat hij toch sympathiek blijft en alleen al om die reden kan Malkovich dus nooit een goede Ripley zijn. Highsmith vond overigens Alain Delon (die hem voor het eerst speelde in Plein Soleil ) de enige geschikte Ripley maar daar valt ook wel wat op af te dingen. Het irritante lispelen van Malkovich, zoals we dat van hem in bijna elke film gewend zijn, is Highsmith in ieder geval bespaard gebleven.

De plot van Der Amerikanische Freund volgt redelijk goed de plot van het boek Ripley's game, maar een deel is ontleend aan een eerder boek , Ripley Underground (de schilderijenzwendel) alleen namen, locaties en het einde van het verhaal zijn veranderd. Wenders heeft er goed aan gedaan om deze dingen naar eigen inzicht (waaronder het karakter Ripley) te veranderen, maar de plot nagenoeg ongewijzigd te laten. Mede door het sterke verhaal is dit zijn meesterwerk geworden. De metro- en de trein-scene zijn de beste metro- en trein-scenes die ik ken. Bruno Ganz, Dennis Hopper en Lisa Kreuzer zetten perfecte rollen neer. Er is een klein maar cruciaal rolletje voor de veel te vroeg overleden Amerikaanse singer-songwriter David Blue. Hamburg is erg sfeervol en desolaat in beeld gebracht. Helaas is het huis waar Jonathan woont, een laatste huis in een al volledig gesloopt blok, kort na de film-opnames ook neergehaald, dus een bedevaart zit er niet meer in...

In deze beschrijving van Der Amerikanische Freund kan ik me goed vinden. Wenders in zijn beste dagen. Al zegt David Blue me niks. En blijft het einde een beetje te veel in nevelen gehuld - die mabulance, wie ligt erin, waarom gata dat allemaal zo snel. Zie ik wat ik denk dat ik zie

Op de beste treinscenes valt wellicht iets af te dingen met (ook al) Patricia Highsmiths Strangers on a Train. Maar het gebruik van kleur geeft misschien de doorslag.

Dat is Wim Wenders himself. Maar je hebt gelijk als je bedoelt wat voor rol dat in het verhaal speelt. Maar zoals ik had gezegd heeft Wenders het einde van het verhaal ten opzichte van het boek veranderd, dus daarom is dit waarschijnlijk onbegrijpelijk geworden. Plots van Highsmith zijn namelijk altijd glashelder.

Ben heel erg benieuwd naar deze film.

Ik ook. Heb nog niks gezien van Wenders.

Moet toch in ieder geval Himmer Uber Berlin, Paris, Texas en deze op mijn to-see lijst zetten.

Na het zien van deze film kun je nooit meer onbevangen naar de wc in een trein. Neem dat maar van mij aan!

Fijn om weer iets van Wenders te zien dat zo mooi is. Duidelijke invloeden uit film noir en Hitchcock (en vast ook Europese misdaadfilms uit dezelfde periode, maar daar zag ik er te weinig van), maar dan in een typische 70's desolate Europese stadssetting, wat de film veel eigens meegeeft.. Ik vond het plot niet het sterkste punt van de film, maar veel meer de sfeer en vooral de eerder genoemde prachtige en bloedspannende trein- en metroscenes. Ik moest er even inkomen, maar daarna werd ik al snel meegesleept.

4.0*

Ik ga deze vandaag aanschaffen! Ik ben razend benieuwd.

Magnifieke film

Vandaag gezien, en het was een bijzondere kijkervaring! De sombere beelden van Hamburg en Parijs zorgen voor een unheimliche sfeer. De acteurs: Hopper en Bruno Ganz zijn geknipt voor deze film en spelen hun rol ook met enorme overtuiging.
Er zaten een paar spannende scene's in de film: de scene's in de Parijse metro en de scene's in de trein naar München.
Ook de soundtrack, een terugkerend gitaar deuntje werkt ook goed mee aan de sfeer. Wim Wenders zet een ijzersterke film neer, die ik niet zo snel meer zal vergeten!

Ik begin 4* Er is altijd ruimte voor een verhoging.

Zeer vermakelijke Wenders. Toch heb ik liever zijn wat pretentieuzere films.

Op één of andere manier doet Der Amerikanische Freund me denken aan The Killing of a Chinese Bookie en andersom. Beide meesterwerken vind ik evengoed!

Enigszins teleurstellend. Wat de film voor mijn gevoel vooral mist is sfeer. Ook ben ik nog niet helemaal uit over de bevreemdende motieven van de hoofdpersonages. Wel een érg sterke rol van Bruno Ganz en een paar zeer intense scénes . Nipte 3,5* .

Je kunt van alles van de film vinden, maar dit gaat er bij mij niet in. Als de film íets heeft is het voor mij sfeer. Zoals SB al schrijft, de desolate 70-ies stadssetting is één en al sfeer. Allesbehalve een gezellige sfeer, misschien dat je dat bedoelde?

Dat is lichtelijk waar ik mij voornamelijk op doelde. Ik had op basis van de poster een sfeervolle, nachtelijke (neo)misdaadfilm verwacht.

Vergelijkingen van xgogax zijn op zijn minst origineel te noemen, maar dit maakt me toch wel erg nieuwschierig. Ik moet sowieso het vroege werk van Wenders nog steeds zien. In de Rotterdamse bibliotheek liggen ze verzameld in een box. Binnenkort maar eens lenen.

Het 1ste half uur had ik het gevoel te kijken naar een van de grootste decepties van de laatste tijd. De film verstreek in een loom tempo, maar alles oogde nogal standaard, het kon mij onvoldoende beroeren. Ik miste een duidelijke stempel van de regisseur.

Gelukkig wint de film enorm aan spanning als Zimmerman de hort op gaat om mensen te vermoorden. Wenders weet perfect de sfeer weer te geven, hoe onbeholpen je jezelf wel niet moet voelen als je voor het eerst in je leven iemand om moet brengen als gewone ambachtsman. Het was toch bijna om jezelf te bescheuren zoals Zimmerman zijn 1ste slachtoffer achtervolgde in het metrostation?!

Als Zimmerman eenmaal op pad gaat, verstrijkt de film vrij vlot en fleurt het op visueel vlak ook allemaal wat op, met mooie panorama `s van grauwe steden en al hetgeen waar de trein langs raast. De muziek stuwt de film de hoogte in en de finale die eraan zit te komen belooft veel. Al vond ik de opbouw: maffioso komt thuis verhaal halen, Ripley en Zimmerman besluipen en bewaken een huis, een ambulance verschijnt plots op het strijdpodium vele malen intrigerender dan hoe de film uiteindelijk afliep.

Kortom, aangename film van Wenders. Maar in vergelijking met Der Himmel uber Berlin is het allemaal nogal conventioneel en zoveel indruk achterlaten als een Paris, Texas deed het ook niet. 3,5*

Laatste updates : Waking Ned vervangen door Der Amerikanische Freund 0.10

Waking Ned (VARA) vervalt. Naar aanleiding van het overlijden van Dennis Hopper zendt de NPS de film ’Der Amerikanische Freund’ uit. Duits drama (1977) van Wim Wenders. Met: Bruno Ganz (Jonathan Zimmermann), Dennis Hopper (Tom Ripley), Lisa Kreuzer (Marianne) e.a.

Dank je Luc ik heb het aangepast.

Dat was ook mijn vraag maar Luc was me voor

Allemaal kijken dus! De beste film ooit!

Ik neem het op, is dat ook goed.

Beetje een tegenvaller, qua echte spanning.

Is soms beetje saai en gebeurt niet heel veel.

Acteren was dan weer wel goed.

3 sterren

Ook deze had ik van Wim Wenders al een lange tijd willen zien. Toevallig op de sterfdag van Dennis Hopper bekeken en dit was opnieuw toch 1 van zijn allerbeste en sfeervolste en mooi vertelde films en ook de nog oudere versie van het Tom Ripley figuur. Al is deze natuurlijk veel beter dan Ripley's Game. Het verhaal komt op hetzelfte neer, maar der zitten toch heel veel mooie dingen omheen en is ook niet zo pats boem snel gedaan. Dennis Hopper speelt schitterend zijn rol als Tom Ripley (al komt hij er niet al te vaak in voor) en dan komen we bij Bruno Ganz, die de schitterende rol neerzet als de leukemie lijdende Jonathan Zimmerman, ook een van de schitterendste rollen die ik de laatste tijd gezien heb. Zimmerman die komt in het begin en in de rest van de film zo over van, ik probeer de stress van die ongeneselijke ziekte verborgen te houden en dat lukt ook aardig. De locaties waren opnieuw sfeervol en hadden ook een mooi achtergrond voor het hele verhaal. Ook zit te film vol met hartverwarmde en ontroerende momenten, maar ook hele spannende: die executie in de Parijse metro, die scene in die TEE en ook het einde zijn me nog steeds erg bijgebleven. Ook vooral om het feit dat veel geld het gezin van Zimmerman na zijn dood goed kan redden en de enige manier om aan dat geld te komen is om gewone bondgenoten te moeten liquideren voor dat geld, ja, jijzelf gaat ook bijna dood aan leukemie maar toch blijft het emotioneel. Ook die opdrachtgever in Parijs had zo zijn mooie momentjes.

Ook klopt het plot niet helemaal Zimmerman krijgt niet te horen dat ie leukemie heeft, hij had het namelijk al.

Maar ook dit was weer een meesterwerk van Wenders die zoals vaker gezegt: heel veel aandacht besteed aan sfeer en locaties, waarvan we dit als resultaat krijgen. Gewoon een aangename reis van begin tot het prachtige eind. Een klassieker!

5,0*

We gaan deze maar eens even uiroepen tot de beste Wenders-film allertijden.

Verslaat zelfs voorganger Im Lauf der Zeit.

Patricia Highsmith's Ripley's Game dient voornamelijk als kapstok voor wat existentialistisch gemijmer en een verhaal over mannen-eer en mannen-vriendschap.

Waar Ganz en Hopper zich in het begin van de film maar mondjesmaat ontmoeten wordt de band tussen hen steeds nauwer.

Een prachtige en ontzettend lange metro-scene die zelfs wat lijkt te verwijzen naar The French Connection.

En prachtig camerawerk van Robby Müller.

Wenders was één van de grootste cineasten van de jaren zeventig en tachtig.

Ontzettend jammer dat ie later zo'n parodie op zichzelf werd.

Na The Million Dollar Hotel definitief (voorlopig) afgehaakt.

Voor wat deze film betreft: meesterwerk

Tevens één van de weinige wat oudere films in die Quality Cinema-reeks.

Zeer goed verkrijgbaar dus.

Zondag 18 en 25 maart te zien in Rialto (Amsterdam)

Tamelijk teleurstellend, helaas.

Wim Wenders en Robby Müller zijn niet de minste en hun Paris, Texas en Im Lauf der Zeit weet ik zeer te waarderen maar deze film deed me niets en werd in het laatste half uur te lang, te bont en te idioot.

Enige troef: Dennis Hopper met weer zo'n eigenzinnige, maniakale vertolking.