Meningen

Oei, wat een tegenvaller.

Vooral het van de hak op de tak springen was irritant: steeds voordat ik me een beetje begon in te leven met het verhaal, schakelde de film over naar iets heel anders.

En ik heb het al met een vriend over gehad: na 3 films van hem gezien te hebben, ga ik een beetje denken dat Ki-duk Kim een serieus probleem heeft met muziek. Na het (voor mij onbegrijpelijke) Spaans-Arabische geblèr in Bin-Jip, hoorde ik nu verschrikkelijk slaapverwekkende pianoklanken. Bin-Jip wist dat nog op te vangen door het bloedmooie verhaal, maar in Samaria kwam Korea door de muziek op mij over als een ontzettend saai land.

2*

Tot nu toe heb ik nogal zuinigjes gedaan wanneer het gaat om het (Japanse) anime-genre (heb er in totaal waarschijnlijk niet meer dan 10 gezien), maar Millennium Actress zou wel eens een keerpunt kunnen betekenen wat betreft mijn toekomstige filmkeuzes.

Ook bij mij werkte de onnozelheid van Pavarotti (?) en Giel Beelen (zie Reinbo) knap averechts, maar de niet te negeren pracht en praal waarmee de film mij bij de strot wist te grijpen is meer dan genoeg reden om daar niet al te veel aandacht aan te schenken (kost de film uiteindelijk slechts een 0,5 puntje). Het verhaal over een meisje dat haar prins op het witte paard zoekt, beloofde in eerste instantie een klef, clichématig gebeuren, maar ook dat aspect werd teniet gedaan door de overdonderend mooie kleuren en landschappen, de zorgvuldig uitgekozen minimale details en een soundtrack om kippenvel van te krijgen.

4,5* voor deze persoonlijke eye opener.

Te veel Coen-humor, kan dat? Ja, toch wel, bewijst deze film. Het droge van de Coens zorgt bij mij altijd wel voor het nodige vermaak, dus écht vervelen zal het nooit doen, maar toch kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de broertjes zichzelf hier wat dat betreft iets te veel vrijheid hebben verschaft. Ik kan het niet precies onder woorden brengen, maar het voelt allemaal wat 'losjes' aan. Maar wat is dat, losjes? Te luchtig, misschien is dat het juiste woord? Ook te persoonlijk wellicht? Kos heeft het hierboven ergens over Joodse Amerikanen als primaire doelgroep; ik kan me wel wat voorstellen bij dat commentaar, al moet ik ook meteen bekennen dat de boodschap (zie The One Rings prachtige post hierboven: "Zoeken naar antwoorden in religie of elders heeft geen zin, want we weten toch niet of het bestaat. Wat dat betreft is dit gewoon een zwarte komedie over een man die wel denkt antwoorden te vinden." ) toch wel overkomt.

Hoe dan ook, de heerlijk mysterieuze intro, de vermakelijke karakters, en de zo nu en dan erg mooie beelden wisten me te raken - het blijft echter nog steeds iets te veel van het goede (met nadruk op goede): vandaar slechts een 3, misschien 3,5*.

Mja, nee. Tegenvaller. Met Winterbottom aan het roer had ik iets originelers verwacht, maar het blijkt uiteindelijk niets meer dan een droge, erg nauwkeurige verfilming van het boek, een dertien-in-een-dozijn documentaire dus, met toespraken van Klein, historische fragmenten en interviews. De trailer voor het boek, gemaakt door Alfonso Cuarón, beloofde heel wat meer.

Verder heeft het een hoog propagandagehalte natuurlijk en ja, ook is het nogal eenzijdig. Dat ene alternatief op het kapitalisme, het communisme dat toch ook een bloedig en despotisch verleden en heden kent, komt totaal niet aan bod, maar dat lijkt mij hier gerechtvaardigd, vooral ook omdat de makers hun doel helemaal niet verbergen. De film schreeuwt als het ware dat het een pamflet is om het westerse publiek wakker te schudden uit de manipulatie en shocktherapiën die het jarenlang heeft ondergaan en nog steeds volop ondergaat. Je zou dus kunnen zeggen dat de film slechts honderden jaren van eenzijdigheid in het westen op een adequate manier probeert terug te draaien. Het doel heiligt in dit verband daarom de middelen. Overigens zou ik persoonlijk beschuldigingen over "simpele samenzweringstheoriën" naar de prullenbak verwijzen: dat bepaalde autoriteiten over lijken kunnen gaan, is allang geen geheim meer en dát doet de film uit de doeken maar dan in een economische context.

Bovendien is het ook weer niet zo eenzijdig als wordt beweerd: het Keynesiaans model, de New Deal van Roosevelt en het Scandivanisch model worden aangehaald als goede voorbeelden.

Qua originaliteit op filmisch gebied valt het dus tegen en verdient het geen voldoende; als pamflet zou ik hem echter warm aanbevelen. 2,5*

Ik vermoed trouwens dat de muziek van Clint Mansell is. Ik dacht de soundtrack van Moon te horen.

Tsja, 'remake' heeft een nogal negatieve bijklank bij menig liefhebber blijkt maar weer. Ik begrijp echter niet zo goed waarom je de wetenschap dat er ook een origineel van de film bestaat niet even zou kunnen uitschakelen in je hoofd, vooral wanneer het een heerlijk voortkabbelende film als deze betreft en ook vooral wanneer het overduidelijk is dat Soderbergh een beetje een andere draai aan het geheel heeft willen gegeven. De filosofische basis echter (verlangen naar het verleden), blijft hetzelfde én goed uitgewerkt. Dat er minder intellectuele conversaties voorkomen en er meer plaats is voor romantiek (maar echt niet voor meer Hollywood), daar zie ik het probleem echt niet van in.

Solaris bewijst dat traagheid totaal geen struikelblok hoeft te betekenen, als de film audiovisueel en narratief/thematisch maar in orde is. En dat is deze prent zeker: bijzonder mooie kleuren, dito geluidseffecten en goede muziek. Tel daarbij op het feit dat het geheel zich voornamelijk op mijn favoriete locatie, namelijk de ruimte, afspeelt en de 4,5* is vlug gegeven. Jammer dat ik hem zo lang links heb laten liggen.

(Clooney flikt het toch maar weer om met een hoge beoordeling van mijn kant aan de haal te gaan.)

Mensen die het boek hebben gelezen, zeggen ontzettend teleurgesteld te zijn in de film. Sterker nog: Lem zelf zegt hetzelfde.
Ik heb het boek niet gelezen, dus heb ik wat dat betreft geen vergelijkingsmateriaal.

Maar, of ik het nou wil of niet, dit heb ik wél wat een andere film betreft: 2001.
Het grootste verschil tussen deze twee, is naar mijn mening het feit dat Solyaris zich meer richt op de 'menselijke', emotionele kant van ons bestaan; 2001 richt zich meer op de plaats van de mens aangaande de technologische vooruitgang (deze twee verschillende aspecten sluiten elkaar natuurlijk niet uit in beide films).
Opmerkelijk, want Tarkovsky is opgegroeid in een maatschappij (een communistische) waarin alles inferieur was aan de technologie en wetenschap. Met Solyaris is het net of hij stellig afstand neemt van de rol van zijn land in de Koude Oorlog.* Hij confronteert deze maatschappij waarin alles inferieur was aan de technologie en wetenschap, met de menselijke gevoelens die vergeten lijken te zijn. Bij een vergelijking van Sartorius met bijvoorbeeld Gibarian, zien we dit aspect heel goed terug. De eerste staat ontzettend koud tegenover de 'gasten' en stelt zijn wetenschappelijke taak boven de gevoelens waarmee de planeet hem confronteert. Gibarian aan de andere kant, hecht ontzettend veel waarde aan deze gevoelens. Hij gaat zelfs zo ver dat hij daarom zelfmoord pleegt. Een soortgelijk effect kunnen we ook waarnemen bij Kelvin: de manier waarop hij zich bekommert om Hari (of Khari?) en natuurlijk dat fantastische, naar mijn mening zelfs 'hartverscheurende' einde...

(*Vandaar dat hij ook zo veel moeite moest doen om te ontsnappen aan de Sovjet-censuur. Over de lange snelwegscène, heb ik ergens gelezen dat hij zei: "so that the idiots leave before the actual movie starts". Weet niet hoe juist dit is...)

De boodschap die ik uit 2001 opmaakte, was een soort "Things you own end up owning you" (uit Fightclub): de mens verdrinkt op den duur zowat in de technologie. Maar tóch zal de mens zich steeds weer weten aan te passen aan de veranderende omstandigheden (de geboorte van het Starchild). Een weg terug is er niet: de evolutie zal niet stoppen.
De boodschap in Solyaris is echter, dat er wel degelijk een weg terug is: Kelvin bezwijkt onder de emoties die de planeet heeft weten op te wekken en verlangt naar het leven dat hij ooit had op aarde. Op het einde gaat hij daarom ook terug naar zijn vader, al is de plaats van het wederzien een onverwachte.

Wie heeft er gelijk? Kubrick of Tarkosvky? Ik denk dat die vraag overbodig en überhaupt niet te beantwoorden is. (of ik ben gewoon bang dat Solyaris, 2001 van zijn troon zal stoten en durf ik het daarom niet )

Over het 'begrijpen' van de film Solyaris is een citaat van Arthur C. Clarke over 2001 denk ik ook hier op zijn plaats: '"If you understood 2001 completely, we failed. We wanted to raise far more questions than we answered."

Over de technische kant van de film, kan ik kort zijn. Met ontzettend weinig middelen is het Tarkovsky gelukt een uitstekende, kille space-sfeer te creëren. Meer had ik echt niet nodig om te weten dat het verhaal zich afspeelt in de verre ruimte, bij een prachtige oceaanplaneet.
(Het budget van 2001 was 15 miljoen dollar. Weet iemand het budget van deze film?)

Tot slot:
In tegenstelling tot een paar mensen hier, vond ik Olga Barnet (de moeder van Kelvin in zijn nachtmerrie) veel aantrekkelijker dan Bondarchuk. Een schoonheid zelfs: image
Wie niet smelt van die blik en die lange, prachtige haren is geen mens (of een vrouw).

Laat ik er maar geen doekjes om winden: het begin beloofde weinig goeds. Dat het een propagandafilm was wist ik natuurlijk al bij voorbaat, maar dat er dan ook nog eens van die verschrikkelijk simplistische karikaturen werden gebruikt was een flinke domper.

Die Amerikaanse toeristen zijn erg fout: slecht geacteerd en bovendien irritant nagesynchroniseerd waardoor ze heel nep overkomen. Hiernaast is de muziek buitengewoon vervelend, lawaaierig (die toeters en bellen op het terras) en langdradig (" amor loco, loco loco ∞ " ). Het veelgeprezen kamerawerk beantwoordt tijdens de opening en terrasscène aan de verwachtingen, maar ziet er in de bar (tussen al die bamboestokken) heel slordig uit.

Gelukkig is het weinig boeiende verhaal van het hoertje gauw over en begint het met de suikerrietboer een stuk interessanter te worden. Een kort maar krachtig relaas over het leed van onteigende boeren, begeleid door heerlijke, zwoele shots van het rietveld en de strakke hemel erboven (en het moet gezegd: wat een armspieren had die bejaarde man).

Vanaf dit moment wordt ook het acteerwerk beter en de muziek fijner. Maar het is natuurlijk nog altijd vooral de cinematografie die van zich laat spreken met de prachtige panorama's en het meer dan aparte kamerawerk. Ze bereikt met de massale begrafenisscène dan ook haar hoogtepunt : voor mij was het een waar kippenvelmoment wanneer de sigarenarbeiders de vlag uithangen en de kamera daar overheen gaat om een wonderschoon Havanees straatbeeld te onthullen (als je goed kijkt zie je hier trouwens het touw waar de kamera aan zou moeten hangen).

De voice-over is een welkome begeleiding van het geheel: sereen en voldoende poëtisch. Maar uiteindelijk blijft Soy Cuba natuurlijk gewoon propaganda en dat is voor een kunstwerk immer een last, omdat dan altijd wel wat geforceerde symboliek om de hoek komt kijken - zie i.c. bijvoorbeeld de neergeschoten duif en wederom de Amerikanen (inclusief mariniers). Edoch, alle minpunten worden meer dan gecompenseerd door de imponerende cinematografie, het over het algemeen zeer interessante verhaal en de schoonheid die Cuba van nature al bezit. Mooie titel, mooie film: 4*.

Eindelijk weer eens een science-fiction die de ruimte een beetje serieus neemt. De scène bijvoorbeeld waarin de bemanning voor de eerste keer naar Mercurius kijkt en het ontzag dat ze daarbij hebben, wist mij, als astronomieliefhebber, behoorlijk te ontroeren. Het is duidelijk dat Garland het script met liefde voor het vak heeft geschreven

Ook de claustrofobische sfeer die Boyle wist op te wekken, werkte zeer effectief en ik zat dan ook menigmaal op het puntje van mijn stoel, waardoor de film tevens een uitermate succesvolle suspense-thriller genoemd mag worden.

Verder viel ook het feit dat er geen plaats werd geboden aan goedkope heldenmoed heel positief op: de bemanning bestond niet uit karikaturen, maar uit echte, down-to-earth wetenschappers die niet schroomden om zich zo af en toe door hun menselijke driften te leiden.

Effecten waren mooi, de muziek goed, en de casting ook: 4,5*, maar in een gekke bui zou dat ook wel eens een 5* kunnen worden.