Manoel de Oliveira

Op het moment de oudste, nog actieve regisseur met zijn 99e jaar. De laatste paar jaar enkel vrij korte speelfilms gemaakt, maar misschie is dat ook een teken dat ie het toch wat rustiger aan moet doen...

Klopt het dat deze regisseur een film heeft gemaakt die pas na zijn dood in premiere mag gaan?

Klopt:

"Most artists are fortunate if they get to make a work with the culminating grace and authority of a final testament; Mr. Oliveira practically has half a career’s worth. (There is also one final film before the fact, made in 1982 and called “Visit, or Memories and Confessions,” about a house where he used to live, which he will only allow to be shown after his death — “for prudish reasons,” he said.)"

bron

Ik had er tot gisteren nog nooit van gehoord, maar vandaag is hij 100 geworden. Dat is al niet niks, maar de man is nog steeds actief. Hij maakte zijn eerste film in 1931. Toch wel een echt unicum.

Wil ook best eens iets van hem bekijken overigens.

Je rentre a la maison is wel de moeite waard om mee te beginnen, en is makkelijk te verkrijgen.

De Oliveira's films zijn over het algemeen erg lastig te verkrijgen (zeker als je niet downloadt). Desondanks waren de twee die ik gezien heb (Vale Abraão en Viagem ao principio do mundo) allebei heel erg goed (4/5). Daar moet ik wel bij vermelden dat zijn cinema behoorlijk 'hardcore arthouse' is. Binnenkort zie ik Francisca, door veel critici beschouwd als zijn meesterwerk. Je rentre à la maison moet ik ook nog zien, maar dat schijnt inderdaad ook een erg goede film te zijn, en zoals gezegd het makkelijkst te vinden waarschijnlijk.

Niet helemaal, want Kaneto Shindô maakt ook nog steeds films en is toch ook al 97!

Beide zouden toch wel eens in aanmerking mogen komen voor een Academy Honorary Award!

101 inmiddels, sinds afgelopen vrijdag.

De Portugese meester van het literaire drama is pas 102 geworden en is nu zelfs nog bezig

met een nieuwe productie. Tijd voor wat meer aandacht op dit forum. Want er valt genoeg

over hem te vertellen.

In de periode van 1931 tot 1970 heeft hij gek genoeg erg weinig films gemaakt:

Een enkel drama en een paar korte documentaires. Over deze periode weet ik verder ook niet zo veel behalve dat hij een acteursopleiding heeft gevolgd, autocoureur, circusartiest en wijnboer is geweest.

Vanaf begin jaren 80 is hij pas echt fictiefilms gaan maken. Vanaf 1988 kwam er 1 per jaar,

en soms zelfs 2 van hem uit.

Als filmauteur is hij vooral een schrijver te noemen. Zijn films zien er sober uit en

bestaan vaak uit statische shots en minimaal gebruik van decor (vaak antieke interieurs en

veelvuldige symbolisch gebruik van schilderijen en beeldhouwerk). De nadruk ligt vooral

op het verhaal en de personages.

Alle scenario's zijn door hem zelf geschreven, en sommige daarvan zijn bewerkingen van,

of verwijzingen naar literaire voorbeelden als Antonio Vieira, Agustina Bessa-Luis, Luis

Vaz de Camoes, José Regio, Goethe, Dostojevski, verhalen uit de bijbel en de Griekse

mythologie.

Op filmgebied is hij moeilijk te linken aan andere filmmakers. Dryer, Rossellini en

Bresson komen in de buurt en zelfs Haneke lijkt er een beetje op.

Hoofdthema's in zijn werk zijn:

- Het enigma van de vrouw. De vrouw als onbereikbaar doel van de man. De Oliveira kan

het in interviews over vrouwen hebben alsof het heiligen zijn, of engelen die een andere

taal spreken en andere belangen hebben dan mannen. Vaak zijn de personages ook vrouwen

die het antwoord van het bestaan niet zoeken in de wereld om hun heen, maar in zich zelf,

god, of de dood.

Voorbeelden hiervan zijn: Abraham's Valley, O Principio da Incerteza en A Carta.

- Religie en onsterfelijkheid:

Religie is een belangrijk motief in de Oliveira's films en wordt vaak gepresenteerd als

een noodzakelijk kwaad dat op de een of andere manier altijd overwint. Omdat de

alledaagse werkelijkheid nooit kan tippen aan de kracht van de verbeelding. Het religieuze

personage in zijn films is vaak iemand die humanistisch handelt en zijn geloof niet aan

anderen opdringt. Ook legt De Oliveira de link tussen mythologie, kunst en religie.

Onsterfelijkheid is volgens de Oliveira het ideaal van alleen de man, die dit probeert na

te streven in werk en geloof.

O Convento, a Divina Comedia, Inquietude.

- De wereldgeschiedenis, de maatschappij en de geschiedenis van Portugal. In een aantal

films maakt de Oliveira de balans op wat de beschaving tot nu toe voor de mens heeft

gebracht, en ook andersom. personages vertellen ook vaak over historische gebeurtenissen

om de situatie in context te plaatsen. De Oliveira oordeelt hier bijna niet in, maar

probeert conflicten eerder te verduidelijken. Zijn films zijn, ondanks dat ze soms wat

ouderwets overkomen ook makkelijk te linken aan de actualiteit. Armoede, oorlog, drugs,

prostitutie, terrorisme, armoede en de derde wereld problematiek zijn voorbeelden

die hij soms tussen neus en lippen ergens laat terug komen en die de hele film ineens

in een ander daglicht kunnen plaatsen.

Um Filme Falado, Non A va Gloria de Mandar, O Viagem di Principio del Mundo

In veel films zul je net als bij andere filmauteurs meestal de zelfde acteurs terugvinden.

Het vaste groepje bestaat vooral uit Luis Miguel Cintra, Leonor Silveira, Diogo Doria en

Ricardo Trepa en een aantal vaste bijrollen. Ook bekende internationale acteurs als

John Malcovich, Michel Piccoli, Catherine Deneuve en Irene Papas zijn in meerdere films

te zien.

Stuk voor stuk erg goede acteurs die ook allemaal De Oliveira kennen als een regisseur

die zeer gedetailleerde instructies geeft over beweging en manier van spreken. Hierdoor

komen ze vaak letterlijk over als literaire personages. De mooiste momenten in deze films

zijn dan ook als de personages een theoretisch gesprek met elkaar hebben over het conflict

of de relatie die ze met elkaar hebben. Dit levert soms prachtig ingehouden vuurwerk op

met veel humor, drama, respectvolle vleierij, maar ook onderhuids venijn.

Ook maar even een lijstje van wat ik tot nu toe gezien heb:

1. O Convento 4,5*

2. Je Rentre a la Maison 4*

3. Viagem ao Principio do Mundo 4*

4. Palavre e Utopia 4*

5. O Principio da Incerteza 3,5*

6. Party 3,5*

7. A Caixa 3,5*

8. Singularidades de uma Rapariga Loura 3,5*

9. Espelho Mágico 3,5*

10. Vale Abraão 3,5*

11. Um Filme Falado 3*

12. La Lettre/A Carta 3*

13. Os Canibais 3*

14. Inquietude 3*

15. O Quinto Império - Ontem Como Hoje 3*

16. O Porto da Minha Infância 3*

17. Belle Toujours 2,5*

18. A Divina Comédia 2,5*

19. 'Non', ou A Vã Glória de Mandar 2,5*

20. Cristóvão Colombo - O Enigma 1,5*

21. O Dia de Desespero 1,5*

Tot en met nr. 19 is eigenlijk alles wel de moeite waard om een keer gezien te hebben.

Ik volg je ervaringen met de Oliveira al een tijdje, dank voor de uitgebreidere info ook dus.

Het is zeker een regisseur waar ik snel wat van wil gaan zien, want dat is er tot nu toe niet van gekomen. Heb ook al een tijdje wat klaar liggen, maar het goede moment nog niet gevonden...

105 (!) en still going strong!

Een oude korte `docu` van Manoel de Oliveira die beetje doet denken aan het werk van Joris Ivens

Douro, Faina Fluvial (1931)

Dit is zijn eerste film. Ik heb hem een aantal jaar geleden op het IFFR gezien, maar vond hem niet heel bijzonder.

Past wel in het rijtje met grote stad documentaires die eind jaren 20 populair waren.

Pensioen komt in zijn woordenboek niet voor. Inmiddels is hij alweer met een volgend project bezig.

De korte film O Velho do Restelo (2014) - IMDb

RIP

heb tot nu toe pas 7 films gezien

Party - 1996 - 4,5

O Princípio da Incerteza - 2002 - 4,5

Vale Abraão - 1993 - 3,5

Espelho Mágico - 2005 - 3,5

Um Filme Falado - 2003 - 3

O Gebo e a Sombra - 2012 - 3

O Estranho Caso de Angélica - 2010 - 2

Ach...,icoon!

Oh das spijtig.

Heb de laatste jaren veel tijd in Portugal gespendeerd en als ik de Portugezen vraag naar Regisseurs dan hoor ik steeds zijn naam (en zelden tot nooit iemand anders). Dus was ik reeds jaren van plan om iets van hem te zien en toevallig heb ik verleden week mijn eerste werk van hem gezien, "Viagem ao Princípio do Mundo", en dat is me heel goed bevallen. Er zullen wel meer volgen, hopelijk doe ik er niet weer jaren over.

01. 4.0* - O Principio da Incerteza

02. 4.0* - Os Canibais

03. 4.0* - Je Rentre à la Maison

04. 3.5* - 'Non', ou A Vã Glória de Mandar

05. 3.5* - O Convento

06. 3.0* - Viagem ao Princípio do Mundo

07. 3.0* - Aniki-Bobo

08. 2.5* - Vale Abraão

09. 2.5* - O Gebo e a Sombra

11. 2.0* - A Carta

12. 2.0* - O Estranho Caso de Angélica

13. 1.5* - Belle Toujours

Ook gezien: Chacun Son Cinéma - Rencontre Unique

Party is de enige die op de wensenlijst staat, maar mocht er zich een gelegenheid voordoeen een andere te zien, zal ik die niet laten schieten

- Eccentricities of a Blonde-haired Girl (★★)

- The Strange Case of Angelica (★★★½)

En zag zijn bijdrages in Chacun son Cinéma, Mundo Invisível en Centro Histórico. Dit lijkt me iets voor de pakketservice. Wel na een weekje doorsturen.

Helaas nog steeds niks van gezien. Heel bijzonder natuurlijk om op die leeftijd nog zoveel films af te leveren. Alleen daarom al erg veel waardering voor deze man.