The Act of Killing (2012)

Interessante documentaire waarop ik een antwoord niet direct klaar heb. Wat beweegt de beulen van destijds mee te werken aan zo'n documentaire door de door hen begane executies in de jaren 1965/1966 na te spelen? Trots, grootdoenerij of misschien simpelweg verdringing? Dat de hoofdpersoon aan het einde van de film last kreeg van zijn geweten lijkt mij wel duidelijk. Als het toneelspel zou zijn, dan mag Hollywood hem onmiddellijk rekruteren als filmacteur. Of die anderen beulen ook last hadden van hun geweten weet ik niet. Interessant vond ik de scène waarbij de hoofdpersoon te doen had met de gebroken poot van een eend. Ja, dit soort moordenaars zijn vaak begaan met het lot van dieren. Een mooi voorbeeld is die beruchte Oostenrijker met dat snorretje, die erg lief was voor zijn herdershond. Met de moord op miljoenen "Untermenschen" had hij echter geen enkele moeite.

Opvallend in deze documentaire is natuurlijk dat de beulen geen strobreed in de weg gelegd werden aan deze documentaire mee te werken. Zal wel komen omdat zij nooit veroordeeld werden en omdat de huidige machthebbers dat wat er destijds gebeurd was niet erg belangrijk meer vinden. Door het westen is Indonesië trouwens nooit aangesproken op die genocide in de jaren zestig. De Koude Oorlog was toen op zijn hoogtepunt en de slachtoffers waren toch maar "communisten". Ja, het Westen had destijds hele vuile handen.

3,5*

Jezus. Ik had vooraf geen idee waar deze docu over zou gaan..

Indonesie is ook zo'n land waar ik eigenlijk nogal weinig vanaf weet, maar als je dit zo ziet vraag je je af hoe dat zo onderbelicht kan zijn.

Niet alleen is de docu erg goed in het weergeven van de absolute onmenselijkheid (of eerder juist extreme kant van de menselijkheid), maar de manier waarop is ook volstrekt origineel.

Het hele naspelen, de droomsequenties, de trots waarmee alles gebracht wordt. Niet te geloven allemaal.

Unieke docu die inderdaad nog lang veel stof zal doen opwaaien.

Heftig, surreëel, onthullend en onthutsend in één.

Na een uur 'the Act of Killing' was ik al een beetje ontdaan en ik wist slecht aan te geven of dit kwam door de nieuwe feiten die ik tot me kreeg (de historie van Indonesië en de sterk gekoppelde huidige situatie in Indonesië) of door het über-absurde karakter van de documentaire. Bij vlagen is het een satirisch programma dat gekeken wordt, maar telkens weer wordt gruwelijk duidelijk dat dit het allerminst is.

Zoals MarcusViridis al aangeeft in zijn opsomming hierboven; alles is gruwelijk.

Van de duidelijke en simpele chantage op straat (heeft iemand ooit zo gefilmd hoe corrupte overheden te werk gaan?) via de corrupte menigtes en de bijbehorende corrupte minister van Jeugd en Sport (!) en de, tussen neus en lippen door, aan het licht gebrachte kindverkrachtingen tot aan de reactie van Congo aan het eind: mentaal en fysiek uitgeput van al zijn wandaden.

Het is net te bevatten wat je ziet. Een must-see en een waar cineastisch unicum.

4,5*

Visueel iets minder spectaculair dan ik verwacht had en dan ook nog 2 uur kijken naar een paar ongelooflijk vreselijke personen. Doel van de docu was natuurlijk deze personen te ontmaskeren en dat lijkt met 1 persoon uiteindelijk te lukken.

Tussen de regels door zien we dan wel dat veel van deze moordenaars uiteindelijk toch niet zo lekker slapen 's nachts (en er ook een flink aantal uiteindelijk in die Klapsmuhle beland zijn).

Mooie scenes als die waarin de minister van Jeugd en Sport zich plotseling realiseert dat zijn aanvankelijk enthousiasme misschien toch niet zo heel goed zal overkomen op de film en ook veel complete meedogenloosheid.

In ieder geval een weinig aangename blik op de donkere kant van het mens zijn.

Laatste scenes zijn fantastisch en bieden nog een klein beetje een gevoel van gerechtigheid.

Winnaars bepalen de geschiedenis.

Kijk, het is inderdaad best een heftige docu, in die zin dat je echte moordenaars aan het woord krijgt, die bovendien weinig tot geen schuldgevoel hebben, sterker nog, vaak nog trots zijn op hun 'werk'. Beangstigend is trouwens het feit dat die paramilitaire groep vertakkingen heeft tot in de politiek en openlijk aanzet tot genocide.

Desalniettemin miste ik een aantal zaken: achtergrond, context , coherentie, feiten. Niemand begint zomaar te moorden en van de kijker wordt haast verwacht dat hij de voorgeschiedenis van Indonesië kent - wel, die ken ik dus niet. En ik heb ook niet het gevoel dat ik die nu ken na het kijken van de docu. Jammer, want al die wandaden en gruwel betekenen niets als ze niet in het juiste licht worden geplaatst.

Ook had ik erg veel moeite met de hoofdpersonages, en dan vooral Anwar Congo. Zij worden onder valse voorwendselen voor de camera gelokt, spelen scènes na die ze echt hebben (mee)gemaakt en uiten hun gevoelens over de genocide. Alleen, in hoeverre zijn die gevoelens echt? Op het einde lijkt Anwar een moment van zelfreflectie te hebben - toevallig na het spelen van een slachtoffer - en krijgt hij zowaar menselijke trekjes. Ik vroeg me toen echt af in hoeverre dit echt dan wel geacteerd was. En dat was bij veel zaken in de docu het geval.

Kortom, ik ben een beetje teleurgesteld in de manier waarop deze duistere periode in de Indonesische geschiedenis is weergegeven.

Het gemak waarmee de beulen vertellen wat de beste manier is om iemand te vermoorden geeft de indruk te maken te hebben met gevoelloze monsters. Hoewel het bij sommige scènes lastig is om erachter te komen of je nou moet lachen of gruwelen, omdat de meest gevreesde beul, Anwar Congo, overkomt als een sympathieke, oude man met humor. Hij lijkt zelfs ten volle van het leven te genieten, doet lief tegen zijn kleinkinderen, maar laat hen wel op tv zien hoe bij hun opa "de hersens wordt ingeslagen" (geacteerd weliswaar) en aan de andere kant erg begaan is met een eendje dat zijn pootje heeft gebroken.

Bizar, ongelofelijk, en het einde laat zien dat niets is wat het lijkt. Een film die ik niet zal vergeten.

De documentaire-film The Act of Killing is bizar en briljant tegelijk. De aanpak van Oppenheimer is zeer slim door de beulen mee te laten spelen in een eigen soort film. Er zijn geen filmtechnische hoogstandjes, maar het schouwpel en het achterliggende verhaal zijn eenvoudigweg huiveringwekkend. Het is een kunstwerk van een film, maar meer context (voor niet-Indonesiers) zou zeer welkom zijn geweest, omdat het een vergeten hoofdstuk is uit de na-oorlogse geschiedenis. De enige film die hier aan refereert, is volgens mij, The Year of Living Dangerously uit 1982.

Overigens hulde aan de VPRO voor het uitzenden gisteren van deze documentaire. Helaas is de VPRO de enige omroep in Nederland die zulk materiaal uitzendt. De andere omroepen houden zich jammergenoeg te veel bezig met onbenullige programma's zoals 'Boer zoekt vrouw', spelshows e.d.

Briljant uitgangspunt levert een surrealistische, onthutsende en bizarre film op die een heel spectrum van gevoelens, denkbeelden en vragen aanboort over hoe de wereld en de mens in elkaar zit, en hoezeer het beeld wat mensen hebben van de (recente) geschiedenis en wat en wie goed, kwaad en grijs is, is geconditioneerd.

In feite wordt hier een beerput opengetrokken van een stinkend verleden waarvan de gevolgen nog openlijk aanwezig zijn in het Indonesië van vandaag. Het is aan anderen om deze beerput verder te exploreren, in de eerste plaats de Indonesiërs zelf, als ze hem niet direct

Het is een soort eigentijdse versie van de Nurenberg processen, waarin de misdadigers uit zichzelf hun misdaden opbiechten, op een speelse manier, weerzinwekkend.

Meesterlijke docu

In mijn visie heeft Act of Killing juist dankzij het regie-duo een menselijk gezicht gekregen. Dit ondanks alle gruwelijkheden en twisted minds

Speciale aandacht en mijn bewondering voor diegene die dit in beeld heeft gebracht.

wat een camerawerk van de bovenste plank

Bizarre film waarin moordenaars en beulen met trots praten over hun wandaden. Je denkt naar een verzameling idioten te kijken, maar af en toe komen er ook ministers in beeld die de gangsters loven (wat volgens hen van "free man" komt- grote onzin volgens mij). Wat vooral zo vreemd is is dat ze openlijk praten over hun wandaden en totaal geen moeite hebben met het opbiechten van de meest weerzinwekkende details- iemand schept op over de verkrachting van een 14-jarig meisje onder instemmend gelach. Je zou toch verwachten dat er consequenties voor dat oranje para-leger komen.

Ook vreemd is de theatrale setting, die soms zelfs tot comic relief - of plaatsvervangende schaamte- leidt, met name die dikzak met zn opmerkelijke travestie-neigingen is een schertsfiguur, maar ook Anwar Congo is nauwelijks serieus te nemen. Je vraagt je af of ze ze allemaal op een rijtje hebben.

Het is vooral dit rariteitenkabinet dat je ongemakkelijk maar geboeid blijft kijken, de docu vond ik verder niet heel bijzonder, hij is wat onduidelijk soms (wie maakt nou de film, Oppenheimer of Anwar en zn kornuiten zelf?) en het gebrek aan achtergrondinfo maakt dat nooit helemaal duidelijk is of het nou een stel idiote opscheppers zijn of dat ze werkelijk 1000-en mensen de dood in hebben gejaagd. We zitten er een paar gedenkwaardige scenes in, zoals die met de buurman die vrolijk meedoet en stiefkind blijkt te zijn van een vermoorde "communist" (er wordt over communisten gesproken alsof het een insectenplaag was die ze hebben vernietigd maar dat terzijde).

Indonesië zal wel blij zijn dat hij geen Oscar heeft gehad.

Verbluffende film. Bizar. Ik ben niet naïef, maar toch..

Groot deel van de film, zat ik met de gedachte "waar zit ik nu eigenlijk naar te kijken", klucht, mafiafilm, surrealistisch drama, docu, snuf, propaganda, of mix van dat alles..

"Het wordt een hel voor jou, een hemel op aarde voor mij", (geen echte spoiler). Kijkers weten welke scene ik bedoel, dat blijft maar in mijn hoofd rondzingen. Al raast dat 'verlangen' nog zo sterk door je frontaalkwab, hoe kan je daar in godsvredesnaam ooit aan toegeven..

4,0

Dit is toch wel een vrij bijzondere documentaire, waarin beulen en moordenaars, vertellen over hun daden van zo'n veertig jaar geleden en de meesten lijken daar nog trots op te zijn ook. De manier waarop het allemaal gebeurt, is best wel gruwelijk.

Toch pakte de documentaire me niet helemaal bij de keel. Het opvallende felle kleurgebruik bij sommige scenes, gaf de boel iets onwerkelijks. Daarnaast zaten er ook wel momenten in dat de boel wat herhalend overkomt en het gewoonweg inzakt.

Ik moet wel zeggen dat die "oude man" nog het meest bevreemdend overkomt. Hij vertelt ijskoud over de gemakkelijkste manier om mensen te doden, maar krijt ondertussen zowat tranen in zijn ogen van een klein eendje met een mank pootje. Ook dat braken van hem richting het einde was wel erg apart om te zien.

Het is in ieder geval een unieke documentaire. Ik vond hem niet uitzonderlijk goed, maar zoiets aparts zal je zelden nog eens zien. Wat dat betreft is het zeker een aanrader en moet je dit als filmliefhebber toch zeker eens gezien hebben. In de wereld gebeuren soms bizarre, rare en vreemde zaken, dat is hiermee nog maar eens bewezen.

3,5*

Matige documentaire waarin een toenmalige massamoordenaar van de Indonesische coup van 1965 wordt gevolgd. Zeker wel bijzonder om te zien met welk gemak deze man praat over zijn daden. Echter stond de vorm van deze documentaire me wel wat tegen (vooral de surrealistische scenes). Hierdoor is het wel wat aan de saaie kant.

Over cinema gangsters, de beste moordtechnieken en de frivole manier waarop de daders het vertellen en uitbeelden. Schokkend, ja, en een kans zo uniek, dat je het niet kunt laten liggen, maar, hoe bizar het ook mag zijn, na verloop van tijd heb ik het wel gehad met die malle toneelstukjes. Uitgezonderd die in het dorpje met al die mensen, die is nog best heftig.

Het lijkt ook een beetje ten koste te gaan van de focus van de docu. Via Anwar lijkt Oppenheimer iets te willen met de psychologie van een massamoordenaar, maar ik heb zo m'n bedenkingen bij hem en hoe dat gaat. Twijfels in het slot ook. Herman is nog een veel grotere malloot. Het gaat beter wanneer het breder wordt getrokken en het er anderen bij betrekt.

De logica die er achter schuil gaat is al bezopen (iets met wreed), het wordt nog gekker wanneer iemand van de overheid zich er tactisch mee gaat bemoeien. Verbijsterend hoe openlijk wordt gesproken, zelfs opgeschept over de meest smerige en corrupte zaken die zijn gebeurd en nog steeds aan de gang zijn. Krachtiger dan veel van wat Anwar aan het doen is.

Bizarre en absoluut gestoorde documentaire. Dit is verreweg de meest schokkende docu die ik ooit heb gezien. Regisseurs Joshua Oppenheimer Christine Cynn laten namelijk dingen zien die het verstand te boven gaan. Dingen die je eigenlijk, ook al weet je dat ze waar zijn, niet kan geloven. The Act of Killing laat een grote indruk achter. Dit komt voornamelijk door het feit dat Oppenheimer en Cynn er voor gekozen hebben om leden van de voormalige doodseskaders het woord te geven. Zeker een origineel uitgangspunt maar dat maakt de film er niet veel beter op. Integendeel, het kan op heel veel afschuw rekenen. The Act of Killing brengt aan het licht waar bijna niemand vanaf weet. Het zal ongetwijfeld erg vaag blijven. Een ding staat vast: er zijn heel veel onschuldige burgers gemarteld en vermoord.

The Act of Killing is op momenten surrealistisch en abstract. Het voelt soms dromerig aan. De zweverige scènes duren te lang en vergt iets teveel van mij als kijker. Combineer hiermee de informatie die je opdoet naarmate de film vordert en je krijgt een onwerkelijk stuk cinema voorgeschoteld. Heel "down to earth" zijn dan de reconstructies van de moordenaars die ver weg staan van de zweverige scènes. Jammer dat de focus heel erg ligt op de moordenaars en er niemand aan het woord gelaten wordt die onderzoek heeft gedaan naar de gruwelijke gebeurtenissen. Het is namelijk onmogelijk om sympathie te krijgen met deze moordenaars, en dan moet je twee uur naar die hoofden kijken. De balans is dus een beetje ver te zoeken. De docu heeft niet echt een duidelijke opbouw dus je bent regelmatig de draad kwijt. Een duidelijk doel heeft de film eigenlijk ook niet, behalve het laten zien van gruwelijke taferelen.

Deze docu heeft een grote indruk op mij achtergelaten. Dit is zowel positief als negatief. Het ergste van alles is het feit dat deze mannen nooit vervolgd zullen worden en hun afpers praktijken onbelemmerd blijven. Een van de belangrijkste dingen die ik geleerd heb is dat het woord "held" een hele andere betekenis heeft in Indonesië. Staat eigenlijk gelijk aan moordenaar. Oppenheimer en Cynne hebben in ieder geval belangrijk werk afgeleverd: de wereld kennis laten maken met de systematische moordpartijen in 1965-66 in Indonesië. En uiteraard mag ook het aandeel van de overheid, het leger en de paramilitaire organisatie Pancasila Youth ook nooit vergeten worden.

3,5*

''The Act of Killing is no political essay, but a filmic recollection of memory; and yet we are talking about truth claims. Is this the eternal curse that keeps haunting the process of framing ‘documentaries’?''

Een essay over kunst, moraliteit en schuld in Oppenheimers ijzingwekkende docu (2012): klik

In 1965 richtten doodseskaders in Indonesië een bloedbad aan om het land te zuiveren van mensen die door bestempeld waren als Communisten. Een beproefd excuus om andersdenkenden een kopje kleiner te maken en iedere kritiek op het bewind met harde hand neer te slaan. 45 Jaar later vroegen de filmmakers enkele prominente ‘gangsters’ uit die tijd om hun verhaal te vertellen in de vorm van gefilmde reconstructies. De inmiddels bejaarde, maar uiterst kwieke mannen zijn trots genoeg op hun daden dat ze die uitdaging uitgaan en in veel gevallen besluiten ze in die reconstructies zelf de rol van het slachtoffer te spelen. De mannen genieten duidelijk van de aandacht en van hun tijdelijke hobby, wisselen tussendoor met plezier anekdotes uit over ‘die goeie, ouwe tijd’. Het is een fascinerend en – zo blijkt – briljant idee, want de verbeelding van de gruweldaden is vele malen meer confronterend dan alleen de verhalen. En niet alleen voor de kijker.

Onthutsende documentaire die in plaats van zo vaak de slachtoffers eens volledig de daders aan het woord laat. Wie denkt een greintje wroeging of spijt terug te vinden, komt van een kale reis terug. Meer zelfs, de misdaden (tegen de mensheid) worden gewoon vergoelijkt en geprezen. Wat wil je ook in een regime waarbij elk normbesef zoek is en misdaden ongestraft blijven. Hoe kan je dan verwachten dat men inziet dat men “fout” is?

Zovele jaren later zou men enige mildheid en reflectie verwachten. De haatdragende emoties in het heetst van de strijd zijn nu eenmaal al decennia achter de rug, maar niets is minder waar. Men is er gewoon fier op. Die soort van re-enactment toneeltjes bevestigen dit alleen maar.

En wat een vuile rol ook weer van de VS in dit alles, niet alleen hier, maar ook in diverse Zuid-Amerikaanse en Midden-Amerikaanse landen met hun strijd tegen het communisme tijdens de Koude Oorlog. Bah!

Een schokkende en uiterst bizarre registratie van regisseur en regisseuse Joshua Oppenheimer en Christine Cynn, met een inhoud zo absurd dat het ongelooflijk is om je te bedenken dat dit echt is gebeurd. Gedurende 1965 en 1966 vonden er massamoorden plaats in Indonesië om de communistische partij genaamd PKI (evenals een hoop andere groeperingen) voor goed uit de weg te ruimen, waar in deze documentaire specifiek de daders vol trots op terugkijken. Zij zijn dan ook de groep waar Oppenheimer en Cynn zich op focussen, ook al was dit oorspronkelijk niet de bedoeling. Het was namelijk wel de bedoeling om juist de slachtoffers een platform te geven, maar voortdurende arrestaties gooiden roet in het eten voor het regieduo. Hierop kreeg de inhoud een omkeer en dat zorgde voor een haast surrealistisch eindresultaat. Met trots in de ogen en een lach op het gezicht worden toentertijdse moorden gereconstrueerd door de daders, waar zelfs demonstraties tussen zitten van kinderen en baby's die gewelddadig om het leven worden gebracht. Een regelmatig indringend en verontrustend beeld wordt met groots gemak neergezet, maar een totale speelduur van 167 minuten is aan de veel te lange kant, zeker aangezien er een gebrek aan duidelijke structuur en opdeling is. Niettemin een erg belangrijke en unieke documentairefilm.