Melancholia (2011)

Mooie top 10 trouwens, Jediron. Ik herken hier een geestverwant.

Ha ha

@Jediron Ben je niet gewoon teleurgesteld dat Harry Potter niet meespeelt.

Het is weer een poos geleden dat ik Melancholia zag, maar ik meen mij te herinneren dat op het feest nog niemand weet dat de aarde dreigt te vergaan, alleen Justine heeft een voorgevoel. Ze 'weet' het, zegt ze. Haar zwager en zus beseffen het pas later. Zoals degene die aan depressie lijdt het meestal als eerste weet en dan pas de naasten en de verdere omgeving. Ook deze metafoor is kloppend.

De aarde is voor mij symbool van veiligheid, de letterlijke basis voor het leven, de grondvesting of het fundament.

Magistraal!

Een andere term kan ik niet gebruiken voor dit meesterwerk dat ik vandaag voor de derde keer bekeken heb. Dit psychologisch drama - want dat is het voor mij voor 100% - laat zien hoe de mens reageert als het lot van totale vernietiging onafwendbaar is. Justine die zich laat leiden door haar intuïtie en de apocalypse aan voelde komen doet dat door zich uiteindelijk bij het naderende einde neer te leggen. Bij de anderen - het overgrote deel - treedt verdringing op. Zoals ...de wetenschappers zullen zich misschien wel vergist hebben..,. Maar in normale situaties zijn zij er natuurlijk altijd van overtuigd dat zij het bij het rechte eind hebben. De bruiloft was een mooi staaltje van verdringing omdat de onzekerheid bij de gasten duidelijk overheerste, dit gezien het absurde gedrag van sommige gasten.

Dat de aarde volgens Justine "evil" is zou kunnen verwijzen naar het Oude Testament; God straft de mensen voor het kwaad in de wereld. De aarde als de "Sodom en Gomorra" in het groot met dat verschil dat de botsing met de planeet Melancholia definitief het einde van de mensheid betekent. Het leven gaat niet langer door. Ook voor de mensen die in wedergeboorte of reïncarnatie geloven of hoe je het ook noemen wilt betekent de vernietiging van het "duivelse" oord Aarde einde oefening. Geen volgend bestaan meer.

Melancholia is ook op het juiste tijdstip gemaakt. Het symboliseert ook heel duidelijk de crisis waarin de mensheid zich nu bevindt. Stel je voor dat een verdwaalde planeet of meteoor op de aarde afstormt en de aarde zou dreigen te vernietigen; hoe zouden al die bankiers, zakenlieden, corrupte- en op macht beluste politici etc. zich voelen. Zij zullen de eersten zijn die het onafwendbare einde van de aarde met alle middelen zullen verdringen want zij hebben het meeste te verliezen. Hun imperiums zouden dan letterlijk en figuurlijk in het niets verdwijnen.

Rest nog iets over het begin - de ouverture - en het einde van deze film. Ik vind dit het mooiste wat de cinema ooit heeft voortgebracht. De muziek van Richard Wagner - volgend jaar vieren wij zijn 200ste geboortedag - past hier perfect bij.

5,0*

Er zijn nog meer planeten!

En wat wil je daarmee zeggen. Dat ook de planeten meedoen in de cyclus van leven en dood. Zou mooi zijn. Justine geloofde daar in ieder geval niet in en ook ik heb er mijn twijfels over. Zou dat wel zo zijn, dan moeten er haast wel goddelijke krachten in het spel zijn. Let wel; leven alleen op een andere planeet is niet genoeg. Er moet wel intelligent leven zijn zoals wij dat kennen bij de mens op onze oh zo dierbare planeet.

@ wibro
Mooie invalshoek en mooie recensie Ik kan alleen de aarde niet als 'evil' zien. Maar dat is het verschil tussen Von Trier en mij, denk ik. Of misschien 'evil' als in: ontbreken van licht in de duisternis.

Ik kan nog wel verder gaan, niet met een verklaring, met slechts een filosofie. Deze film geeft een intuïtief besef van het (psychologisch) noodzakelijk gescheiden zijn van de aarde en de psyche (Melancholia + besef van vernieting bij versmelting) voor het gros van de mensheid. Als Melancholia versmelt met de aarde is de noodzaak van bestaan voor vrijwel iedereen weg en verdwijnt het bestaan in het niets. Dit is de basis van alle angsten, de angst voor niet-voortbestaan. Het gescheiden zijn van lichaam (aarde) en psyche (Melancholia bij Von Trier) is dus noodzaak voor het voortbestaan van de doorsnee mens.
Slechts weinigen kunnen dit inzicht psychologisch bevatten, verdragen en een plek geven. De meesten zouden het verstand verliezen en daarmee hun 'aarde' of veiligheid kwijtraken. En men 'weet' dit donders goed, vandaar alle angsten en verdringing.
Als iemand (de angstige mens) aanvoelt dat versmelting mogelijk is en weet dat het 'inslaan' van de psyche (inzicht) vernietiging inhoudt zijn er vele reacties mogelijk. Daarom is verdringing voor het gros van de mensen de enige mogelijkheid van 'overleven'. Slechts enkelen kunnen dit versmelten psychologisch aan, verdragen of bevatten. Omdat dan de basis niet meer zichtbaar is, weg is.

Verlichting is niets anders dan lichter worden: loslaten, ballast kwijtraken, vernietiging aanvaarden. Maar daar is de mens inderdaad 'als de dood' voor.
Zo kan ik daarbij in de natuurkundige richting denken dat massa een bepaalde hoeveelheid zwaarte is en dat deze zwaarte de tegenhanger van licht is, het onontbeerlijke complement ervan. Mijns inziens de voorwaarden voor het bestaan zoals wij het kennen.
Verlichting zie ik als 'inslaan' van de psyche, of binnendringen van inzicht in het bestaan. Dus niet als iets wat uitsluitend de noemer 'melancholie' zou verdienen.
Wat Von Trier in Melancholia uit, is beladen met een emotie of gemoedstoestand: melancholie. Hij benoemt het zoals hij het voelt of beleeft. Subjectief dus. Intuïtief is hij wel op zoek én m.i. dichter bij de kern gekomen. En de focus op één aspect is ook interessant.

Von Trier's beroemde landgenoot, de door mij zeer hoog geschatte Soeren Kierkegaard heeft over die angst een schitterend boek geschreven "Begrebet Angest" (het begrip angst), een boek dat ik al zeven keer gelezen heb. Ik moest aan deze filosoof onmiddellijk denken toen ik Melancholia vanmorgen voor de derde keer bekeek. Een deel van mijn recensie is ook impliciet duidelijk een verwijzing naar deze filosoof.
De kracht van Melancholia ligt bij mij ook vooral in het feit dat het je tot nadenken zet. Wat zou jij oa doen mocht zo'n situatie zoals in deze film zich in werkelijkheid zou voordoen. Mensen worden nu al angstig omdat hun "veilige" wereldje als gevolg van de schuldencrisis wegvalt, laat staan als er een of andere verdwaalde planeet of misschien beter gezegd een meteoor op onze aarde af kwam razen. De mens is nu eenmaal een angstig dier omdat hij in tegenstelling tot het dier bewust is van zijn sterfelijkheid.

Echt gelovigen zijn niet zo bang hoor

Hier volg ik niet zo goed. Kun je dit wat nader uitleggen, Wibro?

Ik ben er namelijk van overtuigd dat iedereen er van op de hoogte was of zou moeten zijn dat Melancholia de aarde zou raken. Zoiets kun je namelijk al tig jaar van tevoren voorspellen. De computer gaf dat via een tekening ook duidelijk aan. Claire wilde daar een printje van maken dat deels mislukte omdat het licht uitviel . Dat het slecht met de aarde zou aflopen, daar waren in ieder geval de wetenschappers al lang achter. Wel, als je weet of je een vermoeden hebt dat het met de aarde zo afgelopen is, dan denk ik niet dat je je echt ontspannen gaat gedragen op een bruilofsfeest. Tegen beter weten in blijf je hopen dat men zich heeft vergist. Je wilt het dus verdringen. Het resultaat is stress wat zich ontaart in conflicten. Althans, zo zie ik het hoewel ik mij natuurlijk kan vergissen. Melancholia is nu eenmaal geen makkelijke film. Het grote aantal discussies op dit topic zegt genoeg.

Thanks voor je snelle antwoord, Wibro. Maar op dit essentieel punt liggen de meningen dan toch wel erg ver uit elkaar. (Cfr. bijvoorbeeld Dreiecke hierboven: "ik meen mij te herinneren dat op het feest nog niemand weet dat de aarde dreigt te vergaan, alleen Justine heeft een voorgevoel. Ze 'weet' het, zegt ze. Haar zwager en zus beseffen het pas later. Zoals degene die aan depressie lijdt het meestal als eerste weet en dan pas de naasten en de verdere omgeving. Ook deze metafoor is kloppend.".

En deze verschillen gaan niet zomaar over de interpretatie van een metafoor! Het gaat over de kern van de film zelf: waarover gaat het, is hier ueberhaupt sprake van een metafoor, wat is de zin van de titel, enz. Ik zei het lang geleden al: voor mij heeft Van Trier hier al te veel op één hoop gegooid en willen combineren...

Dat was ook mijn bevinding toen ik de film voor de eerste keer zag (zie mijn bericht van 22 augustus 2011) maar ik kom hier inmiddels op terug en wel om de volgende reden;
Na bijn 1½ uur in de in de film zoekt Clair via "search" op internet naar verdere informatie over Melancholia. Die was er genoeg te vinden. Bij het intikken van Melancholia + Death kreeg zij een computeranimatie die de dans van de dood moest voorstellen. Wij zien daarin exact de baan van de aarde en Melancholia vóór de fatale botsing. De mensen zouden hier toch enigszins van op de hoogte moeten zijn. Iedereen gebruikt toch internet. En wat doe je bij het horen van de naam "Melancholia". Zoeken naar informatie hierover op internet lijkt me. Zouden alleen de wetenschappers geweten hebben van de botsing en zouden ze het voorts voor de mensen verborgen hebben willen houden dan hadden ze informatie over het naderende einde van de aarde toch zeker niet op een internetsite gegooid. Of het is er per ongeluk op gekomen, dat kan ook natuurlijk. In ieder geval hadden de mensen volgens mij van de naderende apocalypse kunnen weten maar volgens mij wilden ze het gewoon niet weten. Ze verdrongen het gewoon.

@ ThomasVV

Maar ik weet het niet meer zeker Thomas zei ik erbij

@ wibro

Kwam die planeet niet van achter de zon vandaan, zodat ie niet eerder zichtbaar was?

Dat is wat Von Trier er van zei.

Of de mensen het niet weten of niet willen weten vind ik verder niet zo van invloed op het verdere verloop van de film. De strekking blijft hetzelfde. Ik zie dat feest meer abstract trouwens. Dit heb ik weleens in een eerder bericht omschreven.

Ach, wetenschappelijk is het natuurlijk helemaal onzin. Ook als zo'n planeet langs de aarde scheert is de kans groot dat de aarde uit haar baan om de zon wordt gewipt (en we zitten nu net op een ideale afstand van de zon, niet te warm, niet te koud). En wat doet de zwaartekracht van zo'n planeet als ie langs de aarde komt? Het resultaat zal aardbevingen en vloedgolven zijn.

En als de planeet vanachter de zon komt.. hoe komt die dan bij de aarde? Door de zon heen?

Nee, je hebt de tekening toch gezien met die elliptische baan? Of zo iets?

@ Black Math

Jij als wiskundige zal wel gelijk hebben, lol

Nee, ik denk ook dat je de film niet wetenschappelijk kan benaderen met de kennis die wij nu hebben.

aah een evil boomerang. Die krijg je ook weer op je dak.

Omg, nog meer elitaire kul, waar je trouwens met logica zo doorheen prikt.

Een planeet komt in botsing met de aarde, die komt zomaar aanwaaien en niemand op aarde heeft het zien aankomen, er is geen radio, geen tv, geen satellieten...moet ik nog even doorgaan of valt het kwartje al ?

Maw: Dat de aarde vergaat is idd maar bijzaak en in de uitwerking ervan heeft Grootmeester Von Trier grote steken laten vallen, ja gewoon geblunderd. De tragiek doet hij dan wel sterk, alhoewel het "feestje" voor mij dan al bedorven is simpelweg omdat het onbestaanbaar is dat al die gasten niks wisten van het onheil wat hen te wachten stond.

Zou zomaar kunnen. Vind de films meesterwerkjes, met een fantastische bezetting aan acteurs die recht doet aan de boeken van de schrijfsters; J.K. Rowling. Dat zijn DE films waarvoor ik graag naar de bisocoop ga. Alles zit erin, ik hou van veelzijdige films en doorgaans niet van die langdradige, wel, simpel gezegt Von Trier films die mij meer lijkt weggelegt voor psychoten en psychologen.

Er zijn nog veel meer films waar ik van hou maar veel van die zeer diepgaande stukken zullen er niet bij zitten, zie al genoeg drama om mij heen daar hoef ik echt niet voor naar de bioscoop.

En dan kijk je er eentje klopt het verhaal niet, tenmisnte, in mijn beleving. Misschien zit ik er naast.

@ Jediron

Je mening over de film is prima en de jouwe, maar verder noem je In je bericht mensen die deze film leuk vinden of hun eigen gevoelens of gedachten erover onder woorden willen brengen elitair en psychoot/psycholoog. Dat vind ik niet passen in een mening over de film.

Als je geen veilige omgeving (site) creëert waar mensen van verschillend pluimage zich welkom kunnen voelen creëer je overigens vanzelf een elite. Misschien blijven mensen dan weg van deze site of zeggen niets meer over films. Misschien is dat de bedoeling?

voorzichtige 4 sterren met mogelijkheid te stijgen. Dat zal bij herziening blijken. Damn wat een impact (no pun intended)....

off-topic: Jediron geeft aan dat hij niet van (zeer) diepgaande cinema houdt, wat ook uit zijn top tien en stemgedrag blijkt (uitzonderingen daargelaten). Ik denk dat dat een discussie zonder einde is, ik nodig ook geen Jehova's binnen om mijn collectie Dawkins, Darwin en Hitchens te bekijken. Ik bedoel niet te zeggen dat de discussie het daarom niet waard is om te voeren hoor, maar het is lastig discussieren als je te ver van elkaar afstaat, of zoals in dit geval een compleet ander idee hebt over wat goede cinema is. Voor collega van mij is Jack Daniels de beste whisky, je kunt hem echt niet van het tegendeel overtuigen, welke single malt ik hem ook voer...

@Jediron, ik snap alleen niet dat je dan een Von Trier pakt terwijl je dat al van jezelf weet. Ik kijk (tenzij er een goede reden is om het tòch te gaan zien, zoals bij Tropic Thunder) geen komedies met Owen Wilson, Ben Stiller en/of Vince Vaughn omdat ik ze meestal om te huilen zo slap vind. Wat je 'psychoten-opmerking' dus betreft: ik ga ook niet zeggen dat die 'prutsfilmpjes' als Harry Potter of flauwe Hollywoodkomedies voor simpele zielen zijn die de capaciteit ontberen om iets te waarderen wat ook maar enigszins meer complex is dan de standaard Hollywoodfilm... That wouln't be nice (en bovendien onwaar)....

In het begin wilde ik de film afzetten..echter werd het steeds interessanter. Het einde is indrukwekkend..werd helemaal meegezogen in het drama.

Top!

een uitzonderlijke ( smaken verschillen, je kan niet iedereen plezieren) film, zowel de beelden, verhaal en muziek vond ik mooi....eindelijk weer eens de moeite waard om te kijken na zoveel rommel

Deze film is gewoon een waar kunstwerk. Op een prachtige orginele manier wordt het verhaal verteld en je leeft helemaal mee met de hoofdkarakters.

De proloog op zichzelf is al adembenemend. De muziek is prachtig, het acteerwerk is geweldig. De film is traag, maar dit helpt de kijker juist om nog beter in die sfeer te komen.

Eindelijk een keer een totaal ander soort rampenfilm dan die van Roland Emmerich.

4,0

Het eerste deel deed mij denken: 'Von Trier heeft precies veeeel spijt dat hij "Festen" Niet gemaakt heeft.'

Deel 2 is natuurlijk helemaal iets anders.

Op de dvd trouwens een kort intervoiew met Von Trier die uitlegt dat hij in de twee zussen elk een deel van zijn eigen persoonlijkheid gelegd heeft, maar dat het verhaal vooral vertelt over zijn eigen zware depressie een tijd tevoren. Vanuit die optiek kan je dus het gedrag van de personages en de sfeer niet onderuithalen, want Von Trier beschrijft hier zijn eigen gevoelswereld en dat is natuurlijk erg persoonlijk en moeilijk te beoordelen.

Vond de film al ij al zeker voldoende geslaagd. Beschrijft zoals gezegd vooral op adequate wijze de psyche van een ernstig depressief persoon.

Ondraaglijke onuitstaanbare film. Ik zal het gewoon niet "snappen", maar de film zet mij dan ook totaal niet aan om daar een poging toe te wagen. 1,5 sterren om de mooie locatie.

Fijn, was ik net een enorm uitgebreide recensie aan het schrijven, klik ik per ongeluk op het kruisje van mijn browser en verdwijnt mijn mening als sneeuw voor de zon. Nog maar een keer proberen dan.

Enfin, Melancholia is mijn tweede Von Trier, en deze heeft me niet echt geraakt. Na Antichrist, waarvan ik de score na een herziening verhoogd heb van drie naar vier sterren, valt deze film me erg tegen. Maar, laat ik beginnen met de goede punten, want die heeft deze film natuurlijk ook.
Ten eerste trekt de sterke cast het niveau van de film omhoog, Charlotte Gainsbourg zette in 2009 in Antichrist al iets moois neer, en hier doet ze het ook prachtig. Het goede acteerwerk zorgt voor veel medeleven bij de kijker en dat is wel nodig bij een film als deze. Daarbij is er ook nog het kind van Clair (Gainsbourg) en John (Sutherland) die bij het overgrote deel van het publiek al gauw het 'aaah'-gevoel opwekt. Ten tweede doet de locatie de film ook enorm ten goede. Het landhuis met prachtige tuin en een golfbaan met, ik meen te herinneren, achttien holes zorgt voor veel sfeer in dit werk. De muziek is om te genieten en ook het verhaal is prachtig, maar ik denk dat hier veel meer uit gehaald had kunnen worden dan Lars hier gedaan heeft.

Net zoals in Antichrist, hoewel daar in mindere mate, was het camerawerk enorm storend. Ik begon me af te vragen of Von Trier niet een angst voor stilstaande beelden koesterde, want de camera is constant in beweging. Bij dynamische scènes, zoals het paardrijden, kan dit positief effect hebben, maar zelfs wanneer Kirsten Dunst rustig een bad neemt vindt er een nutteloze, vluchtige vergroting van het beeld met haar gezicht plaats waardoor ik meer het gevoel had naar een amateuristische home video te kijken dan naar een 136 minuten durende film van een zeer gewaardeerde regisseur.
Daarnaast had ik het gevoel dat het eerste deel van de film, de bruiloft, geen enkele betekenis had voor het grote plot van de film, waardoor dit eerste deel wel erg vervelend werd op een gegeven moment. Het eerste deel is denk ik alleen leuk als je hem voor de tweede keer kijkt, omdat je dan pas begrijpt waarom Justine zo'n drama van haar bruiloft maakt. Toen ik dan toch de helft van de film had gehaald en het tweede deel ontmoette, werd het wat interessanter. Er komt wat meer drama in de film tussen de personages en er begint wat spanning te komen. Dit tweede deel is mooi opgebouwd en de wanhoop van Clair is ook erg goed weer gegeven.

Kortom, Melancholia is een film met sterke punten en een verhaal dat erg interessant had kunnen zijn. Helaas is Lars von Trier er in wat gefaald om het een meesterwerk te maken en dat is jammer, want het idee had enorm veel potentie. Mijn redelijk lage score voor deze film, vergeleken met veel anderen hier, wil niet zeggen dat ik stop met Von Trier, want met deze twee films heeft hij me wel nog benieuwd gemaakt naar zijn vorige werken. Drie sterren hier voor Melancholia, en dan ben ik nog aardig mild naar mijn mening. Misschien kan een herziening geen kwaad en ontvangt deze film dan nog een hogere score van mij.

Dat zal wel een enorm gevloek hebben opgeleverd. Is iedereen wel eens overkomen denk ik.

Geen gebrek aan gevloek kan ik bekennen, maar wat is een recensie van een kwartier op een mensenleven, zal ik maar zeggen om het wat te verzachten...

Vindt het knap dat je dat allemaal getypt hebt in een kwartier. Over zo'n lap tekst doe ik toch al gauw 25-30 minuten (regelmatig corrigeren, aanpassen en lezen of ik (taal)fouten heb gemaakt).