Zerkalo (1975)

Ongelooflijke schoonheid......en ik realiseer me op dit moment niet eens WAT ik precies gezien heb; een anderhalfuur durende stroom van bewegende schilderijen onder begeleiding van prachtige klassieke klanken. De prachtige opnames van levende landschappen, de onherenigbare elementen vuur en water in een perfecte harmonie, de terugkerende vogel, de levitatie, de jongen die in de spiegel kijkt, de reflecties, de afwisseling van kleur- en zwart/wit-beelden, de pijn van de verteller, de meesterlijke eindscene, de wereldse muziek, de poetische monologen.....ik heb alles met open mond waargenomen. Tarkovsky is een kunstenaar, iemand die film tot poezie verheft. Dit is wat je met film kan doen!

Tarkovsky, Kurosawa, Bergman, Kubrick......dit zijn de grootste cineasten allertijden voor mij. Hollywood levert mij grotendeels slechts popcornvermaak, entertainment...een gezellig avondje uit en ontspanning, maar deze cineasten leveren mij de essentie van film; 1 compleet geheel dat al je zintuigen laat genieten en je hersenen doet kronkelen!!! 5 sterren

Bij deze film had ik na afloop ongeveer hetzelfde als bij, zeg, Mulholland Drive. Ik had amper een idee van wat ik gezien had, maar 't was hoe dan ook geweldig.

Gevoelens zijn nu eenmaal (meestal) onbenoembaar. Of er een duidelijk verhaal is, of dat het verklaarbaar of onverklaarbaar is, doet er niet toe. De beste films zijn een ervaring die iets of van alles oproepen of bij je aansnijden.

Geweldig verwoord Ingemar!

Dank Ramon, dank. Jouw woorden mogen er ook wezen

Ik kan je naar aanleiding van onze gezamenlijke Zerkalo-passie "Mother and Son" van Aleksandr Sokurov aanraden.

Ben benieuwd wat je er van vindt.

Gisteren de hoes nog in mijn hand gehad!

Maar ik heb Rublev van Tarovsky verkozen boven die film van Sokurov. Maar de volgende keer neem ik die film dus wel mee. Bedankt voor de tip.

Visueel gezien misschien wel Tarkovsky's mooiste film, maar het fragmentarisch vertelde verhaal kon nauwelijks m'n intresse wekken. (zie het verhaal als een soort Russische variant op Forrest Gump, alleen dan voor het grootste deel zonder verteller die alle losse stukjes aan elkaar praat )

En waar een film als Solyaris je af en toe zelfs laat twijfelen aan je eigen bestaan, levert deze film voor mij zo op het eerste gezicht weinig stof tot nadenken op. De Man vs. Nature thematiek is zoals gewoonlijk mooi in het verhaal verwerkt (die scène aan het begin van de film met 't wuivende gras is fantastisch, moet ik toegeven. Hoeveel geduld moet men wel niet hebben gehad om zo'n shot vast te leggen? ..ervan uitgaande dat er geen trucage is gebruikt dan he ) maar als geheel kom ik maar net boven een voldoende uit. De film deed gewoon veel te weinig met me. Jammer....

Jammer Goodfella. Dit is echt een unieke film hoor, maar tevens ook de moeilijkste film van Tarkovsky; in deze heel persoonlijke, autobiografische film worden heden, verleden, dromen en historisch materiaal in elkaar verweven en voor velen lijkt de film dan ook een fragmentarisch incoherent geheel.....maar dat is het dus zeker niet. Er spelen twee acteurs dubbelrollen in Zerkalo en dat veroorzaakt misschien ook verwarring bij de eerste viewing. De filosofie in deze film is heel diepgaand en velen zullen dat over het hoofd zien. Poezie van Arseny Tarkovsky, de vader van dus, en prachtige muziek van oa Bach maken het geheel helemaal af voor mij. Zeer ontroerende film. Ik heb 'm vandaag dan ook maar weer een keer gekeken. De visuals zijn zeer mooi, maar hebben dan ook allemaal betekenis. Een gedicht uit Zerkalo:

FIRST MEETINGS


We celebrated every moment
Of our meetings as epiphanies,
Just we two in all the world.
Bolder, lighter than a bird's wing,
You hurtled like vertigo
Down the stairs, leading
Through moist lilac to your realm
Beyond the mirror.

When night fell, grace was given me,
The sanctuary gates were opened,
Shining in the darkness
Nakedness bowed slowly;
Waking up, I said:
'God bless you!', knowing it
To be daring: you slept,
The lilac leaned towards you from the table
To touch your eyelids with its universal blue,
Those eyelids brushed with blue
Were peaceful, and your hand was warm.

And in the crystal I saw pulsing rivers,
Smoke-wreathed hills, and glimmering seas;
Holding in your palm that crystal sphere,
You slumbered on the throne,
And - God be praised! - you belonged to me.
Awaking, you transformed
The humdrum dictionary of humans
Till speech was full and running over
With resounding strength, and the word you
Revealed its new meaning: it meant king.
Everything in the world was different,
Even the simplest things - the jug, the basin -
When stratified and solid water
Stood between us, like a guard.

We were led to who knows where.
Before us opened up, in mirage,
Towns constructed out of wonder,
Mint leaves spread themselves beneath our feet,
Birds came on the journey with us,
Fish leapt in greeting from the river,
And the sky unfurled above...

While behind us all the time went fate,
A madman brandishing a razor.

Eigenlijk wordt de hele film/filosofie uitgelegd in 1 scene.....(in a nuttshell dan)
de hoofdpersoon ligt in zijn sterfbed. Een dokter, zijn moeder, en een vrouw zijn aanwezig in dezelfde kamer. De dokter legt de vrouw uit dat deze toekomstige dood geen medische oorzaak heeft. Hij zegt mbt de stervende man: "Nu zijn moeder, zijn echtgenote en zijn kind zijn gestorven, is het de man zelf die moet sterven."
De vrouw begrijpt het niet en vraagt om uitleg. De dokter antwoordt: "de mens heeft nu eenmaal een geheugen en een geweten"
De filosofie hierachter is heel diep imho. De grootse eindscene diept de filosofie nog meer uit met verschillende thema's die Andrei Tarkovsky ook in zijn andere films gebruikt...de omvangrijkheid van het leven en het mens-zijn en de onmacht van de mens om dit alles te grijpen. Echt een meesterwerk, in mijn ogen dan.

Net als in de andere Tarkovsky films die ik gezien heb genoot ik weer van de prachtige beelden en het goeie camerawerk. Maar bij deze film (net als bij Stalker) kon ik me niet goed in leven in het verhaal en was het mij allemaal iets te symbolisch. Misschien heb ik nog niet de levenservaring om dit allemaal goed en mooi te vinden dus het is dan misschien verstandig om zulke films (van Tarkovsky dus) over een jaar of tien nog eens te kijken. Voor nu 3* en mijn volgende reactie volgt dan over tien jaar...

Dit was idd te symbolisch. Bij Stalker was er daarentegen wel sprake van een duidelijk verhaal imho. Mooie beelden dat wel, maar de film pretendeert ook een verhaal te hebben. Dat verhaal was voor mij niet duidelijk genoeg.

3*

Naar deze film kijk ik erg uit!

De manier waarop Ramon en Ingemar deze film benaderden, lijkt mij de enige juiste...de beelden en sferen over je heen laten lopen, en je niet al te veel op het verhaal focussen...

Ook Tarkovsky zelf had die bedoeling- de (narratieve) structuur is ondergeschikt aan de emotionele, spirituele boodschap...

Ik heb me alvast wat ingelezen in de reacties van kijkers, op imdb en in zijn boek Sculpting in Time. Iedereen is het er wel over eens dat je deze film moet zien als een emotionele kijk in je eigen leven, je eigen ziel...velen herkennen eigen situaties, emoties...

Tarkovsky zei dan ook over deze film: This movie is about you.

"To try to follow it as an ordinary narrative is to lose its poetic ambience...I let it wash over me like glorious music. We are so accustomed to "and then...and then" that our minds can follow as logic, that we tend to dismiss the affect that the visual image itself can have on our minds, hearts and souls." Aldus een kijker op imdb.

Velen vinden dit qua beelden de mooiste van Tarkovsky...ik ben benieuwd dus!

Ik zal deze film, als ik hem kijk (hoop binnenkort), dan ook zeker als muziek over me heen laten lopen...

Ik ook gimli! Ik heb hem op het moment ook thuis liggen. Eens kijken wanneer ik er de tijd voor neem.

Voor de echte analythisch ingestelde liefhebbertjes die de film al hebben gezien, er weinig van begrijpen en hem toch willen begrijpen heb ik toevallig deze site gevonden:

Mirror ontleed

Hierop staat in 15 sequenties, per (een van de drie) tijdsbeeld, de hele film uitgelegd.

Op de site staan verder wat foto's...

Alleen voor mensen die de film al hebben gezien en hem willen begrijpen.

Al kan ik me voorstellen dat je liever je eigen interpretaties er op los laat...

Kijk eens aan:

en je krijgt er ook nog een essay bij..allemaal gratis:

The Self in History: Wordsworth, Tarkovsky and Autobiography

Best leuk nog...

Plezier ermee!

Hmn, nou voel ik me toch wel aangesproken eigenlijk

Zal die sites eens bekijken, bedankt Gimli!

Zeer fascinerende, verbluffende en werkelijk schitterende film van Tarkovsky!

Deze film zou de moeilijkste van Tarkovsky zijn, maar ook de mooiste, getuige de vele superpositieve reacties op imdb.
Het is in ieder geval een film waarin bewust veel gewerkt wordt met tijd en bewustzijn. De film speelt zich afwisselend af in drie tijdsperioden (voor, tijdens en na de oorlog) en in verschillende manieren van bewustzijn: werkelijkheid (het gebeuren op dat moment), geschiedenis (herinneringen aan vroeger) en droombeelden. Dit alles wordt versterkt door het continue deja-vu gevoel wat in de film verborgen zit; vele gebeurtenissen vinden meerdere keren plaats: eerst als een gedroomd of werkelijk gebeurd iets- later als een vage herinnering aan vroeger.
In veel scènes wordt zelfs van het een op het andere moment gewisseld van tijdsbeeld en van bewustzijn: een camerablik naar links of rechts, een deur door, een raam uit, en we bevinden ons opeens totaal ergens anders…

Dit alles zal de moeilijkheidsgraad wel bepalen voor velen. Maar echt moeilijk wordt het nergens: de film is niet echt symbolisch. Tarkovsky had zelfs een hekel aan symbolisme, aan dubbelzinnige betekenissen. In deze film wordt alles ofwel echt beleefd, ofwel echt herinnerd, ofwel echt gedroomd.
”What you see is what you get”, zeg maar: alles vindt ondubbelzinnig plaats en heeft directe betekenis. Zoeken naar symbolische betekenissen is de film uit het oog verliezen en doet de ervaring gelijk teniet!

Zerkalo is een hele autobiografische, persoonlijke films. We krijgen hiermee veel te zien over zijn leven, zijn hobby’s en zijn favoriete thema’s des levens. De poster van Andrei Rublev, de literaire verwijzingen naar Dostojevski, samen met Hermann Hesse en Thomas Mann zijn lievelingsschrijver. De waterput (Ivanovo Detstvo), de vrouw met de naam Maroesja, afgekort Masja (Ivanovo Detstvo!)…

Maar Zerkalo is vooral een werkelijk verbluffend schone, fabelachtig mooie stroom van shots, beelden en emoties. Volgens velen de mooiste Tarkovsky, of de mooist geschoten film ooit…En ik kan ze geen ongelijk geven. Enkele van de mooiste shots in een Tarkovksy (ik heb er nu vijf gezien) heb ik hier voorbij zien komen: de twee jongetjes aan de houten tafel, met daarop een zwarte kat likkend aan de melk (ècht net een Vermeer!); de wind die door de tuin waait (niet in het begin, maar later in de film), de steen en de lamp die van de tafel worden geblazen, vertraagd in zwart-wit beeld gebracht…; de (vet)vlek, die langzaam van tafel verdwijnt; de haan, die uit het raam breekt; de door de wind uitbollende gordijnen natuurlijk, wederom vertraagd in beeld gebracht...
Maar werkelijk de allermooiste scènes zijn op het eind te zien: in het plattelandshuis van Nadezhda: wat een pracht, zeg! Alles donkerbruin, bruingeel en bordeaux-rood…ongekend verbluffende cinematografie. Sprookjesachtig, ook, met die bonte kleuren aan kleding, die vrouwen en kind aan hebben. Mooiste shots van de film: de bruingele wand, met daarop hangend de bruingerande, sublieme ovaalvormige spiegel, schitterend bijpassend qua kleur…toch wel de spiegel aller spiegels! De shots van het knulletje, kijkend in deze spiegel…van de sprookjesachtig getinte deur, zijn spiegelbeeld achterlatend op deze ovaalvormige inkijk in de menselijke ziel…erg schoon!
De mooiste scènes van Tarkovsky’s films vind ik zo en zo vaak de binnenscènes in Nostalghia het huis van Domenico (nou ja, binnen…), in het buitenhuis in Offret. Maar het plattelandshuis van Nadezhda spant de kroon, absoluut! Hier is goed naar de Hollandse Meesters gekeken trouwens: de melk (Vermeer), de aardappels…alles aangeraakt door een tint van sublieme schoonheid.

Er wordt ook mooi gespeeld met zwart-wit. Erg mooie zwart-wit beelden, in lichte sepiakleur lijkt het. Het allermooist zijn de vertraagde beelden, van rennende vrouwen (naar en in de drukkerij), kinderen….
Veel van de scènes die ik na een eerste kijkbeurt nog niet zo heel interessant vond, groeiden langzaamaan toch uit tot voor mij belangwekkende scènes. Een voorbeeld van zo’n scène die mij in het begin niet zo veel deed, maar is uitgegroeid tot een van de interessantste scènes is deze:
in de drukkerij, waar twee vrouwen in gesprek zijn, na plotse binnenkomst van de jongere vrouw, die een fout meende te hebben ontdekt. De oudere vrouw zegt dat de hoofdpersoon, de jongere vrouw, er uitziet als ene Maria, een romanfiguur uit Dostojevski’s "The Devils". De hoofdpersoon kent haar niet, ziet de literaire verwijzing niet. De oudere vrouw gaat helemaal door op die romanfiguur, zij soms al haar negatieve kanten op, maakt zich kwaad en lijkt alles op de hoofdpersoon te projecteren…zij gaat helemaal op in de kunst, in de literatuur...de hoofdpersoon snapt de verwijzing gewoon niet, denkt dat zij het rechtstreeks tegen haar zelf heeft en loopt kwaad weg.
Dit alles wordt pas interessant als je de verwijzingen ziet naar bekende figuren, personen en situaties. Op internet is wel wat te vinden over dit soort zaken.
De scènes daarna mogen er trouwens ook zijn: schitterende vertraagde beelden door de gang.

Eigenlijk is dit helemaal geen moeilijke film, dus. Niet op een symbolische manier, in ieder geval. De verschillende tijdsbeelden en bewustzijnsniveau’s maken het verwarrend, dat wel. Maar wat alles coherent maakt is de continue aanwezigheid van de sfeer, de emoties, zoals die door de stervende man wordt ervaren. Het coherente zit hem in de sfeer en de emoties van de beelden, de herinneringen, en niet zozeer in de manier waarop het verhaal verteld wordt.
Onze eigen herinneringen zien er precies zo uit als hier: vele door elkaar lopende flarden herinneringen aan allerlei situaties, dromen, emoties, personen, kris-kras door elkaar lopend. Alles wat het zaakje bindt, is het persoonlijke, wat aan al die herinneringen wordt meegegeven. Dat komt in deze film goed tot uiting.
Deze man ligt stervend op zijn ziekbed, en beleefd in zijn laatste momenten zijn belangwekkendste momenten op deze op het oog “incoherente” manier. Maar de sfeer van de film is er constant een van intimiteit en persoonlijke gevoelens.

Tarkovsky zei ooit eens dit over Zerkalo:
”I should like to ask you all not to be so demanding, and should not think of Mirror as a difficult film. It is no more than a straightforward, simple story. It doesn’t have to be made any more understandable. “
Ik raad elke kijker dan ook aan zich vooral te richten op de beelden, de emoties, en niet teveel te zoeken naar het lineaire in het verhaal, en zeker niet naar symboliek. Het zal de ervaring alleen maar ten goede komen!

Alles bij elkaar genomen, is dit wellicht de mooiste film die ik van Tarkovsky heb mogen zien. Het is zeker de interessantste film die ik ooit heb gezien!
Op deze film zijn verder maar twee woorden van toepassing: het is een Subliem Meesterwerkje!

Schitterende post gimli f!

Zerkalo(Mirror)is de spiegel die Andrei Tarkovsky voor zichzelf op houdt, een diepgaande reflectie van zijn leven. Laat ik het nog 1 keer benadrukken: Tarkovsky gaat uit van 'images' en niet van 'symbols'.

Toch kan ik me moeilijk aan de indruk onttrekken dat Tarkovsky veel symboliek gebruikt in zijn films. In Nostalghia bijvoorbeeld; de overtocht met de kaars en de zelfontbranding (een symbolische daad), of Solyaris; de hele planeet is eigenlijk een groot symbool in mijn ogen.

Precies Goodfella! Symbolen zijn niet multi-interpretabel en images juist wel!

Daarbij, heeft Tarkovsky dit zelf gezegd......

Ah, oké, daar zat ik fout dus. Bedankt voor de verhelderende uitleg

Dat is juist een interessant gegeven, maar het maakt het voor sommigen ook moeilijker misschien:

symbooltaal werkt met een tweede (of derde, of...) betekenis, die al vast staat. Daar hoeft niet aan getornd te worden, dus.

Maar een andere manier van werken is deze, van T. Hij werkt hier multi-interpretabel, op zo'n manier dat iedereen er persoonlijk iets "uit kan halen", al naar gelang stemming en visie op dat moment.

Verschillende kijkbeurten in verschillende situaties kunnen tot versch. ervaringen leiden, dus.

Voor sommigen zal dat wellicht wat lastig kunnen zijn: hoe meer je er zelf "in legt" als het ware, hoe meer je er uit kunt halen...

T. kreeg vele reacties op deze film: velen zagen hun eigen jeugd, of fragmenten daar uit, terug in de film. Vooral door te associeren, denk ik. Bij het kijken van vooral Zerkalo zal bij velen de "vrije associatie" dan ook spontaan optreden...

Denk dat ik deze film nog een stuk of 3 keer moet gaan bekijken eer ik em snap. Wat een "wazige" (in de goede zin van het woord) film is dit. Voorlopig 3*, mede vanwege die prachtige beelden. Het was mijn eerste Tarkovsky; hopelijk was dit meteen ook de moeilijkste (want veel moeilijker kan volgens mij niet ).

Tot 3x toe is de gehuurde DVD op exact hetzelfde moment blijven steken. Minuut 41 is dat.

Tot nu toe erg gezocht wazig, maar het weer werkt ook niet mee. Later maar een kopie huren die er meer zin in heeft.

Uniek. Totaal anders dan elke film die ik hiervoor zag. Een film bovendien waar ik heel sterk de neiging van heb om hem nog heel vaak te zien.

Ik word ondergedompeld in een bad van poetische herinneringen.

Associatief bijna. Een film die bij jezelf herinneringen en gevoelens opwekt en die niet gemaakt is om verklaard te worden, maar om te ondergaan. Ik heb het gevoel zo ontzettend veel gezien te hebben dat het me een beetje duizeld. Deze film zit zo vol dat ik het idee heb dat ik hem nog niet eens volledig ondergaan heb. Ik wil vaker kijken. Voor mijn gevoel was de film ook erg snel voorbij.

Er waren veel scenes die werkelijk van een enorme schoonheid waren, maar vooral de jongen die in de spiegel kijkt viel me op. Veel mooier heb ik ze niet gezien.

Je hoort weleens dat je voor je dood je leven aan je voorbij ziet trekken. Dat is wat er gebeurd in deze film. De ene emotie vloeit door naar de andere gebeurtenis.

Overigens heb ik totaal geen behoefte aan allerlei interpretaties, het zou deze film voor mij ontkrachten.

Voorlopig geef ik 4.5*

Je eigen interpretatie is altijd de beste SB!

Overigens heb ik bij Mirror precies dezelfde interpretatie van de film; een beeldenstroom aan herinneringen, niet chronologisch, van een stervende man......echt een film die je moet ondergaan.......iig mooie post SB en ik ben natuurlijk weer blij met een hoog cijfer voor dit meesterwerk.

Omdat ik na het levenslustige Der Himmel über Berlin direct zin had in meer schoonheid, moest mijn behoefte vervuld worden met het allermooiste.

Ik kon maar een film bedenken…

Zerkalo is waarschijnlijk de mooiste film die ik ooit gezien heb.

Mooi dat er meer liefhebbers zijn van deze film. Ik garandeer je- je gaat de film zeker vaker willen kijken, sb.

En hij wordt steeds fraaier.

De scènes met de opbollende, uitwaaiende gordijnen en (inderdaad) de spiegel in Nedazhda's huis, behoren tot de allerfraaiste ooit…

Inderdaad is het een associatieve film. Velen zien er iets in "van henzelf". Zerkalo doet terugmijmeren naar lang vervlogen herinneringen, wensen en gebeurtenissen.

Zerkalo is precies als het leven zelf- een niet-chronologische melange aan emoties, gedachten, wensen, dromen, gebeurtenissen en herinneringen.

Non-lineair, plotloos. Zonder (duidelijk) begin- of einddoel (of is dit een goddeloos standpunt?).

Wel zie ik in Zerkalo een stimulans om je te richten op het Schone (en het Goede, Ware).

Als ik voor een film zeven sterren zou mogen geven, zou het voor Zerkalo zijn.

Ik kan het niet beter verwoorden gimli!

Prachtige poetische, meditatieve film over familie, mens vs. natuur, tijd en herinnering. Een film waarvan beelden de volgende ochtend nog op mijn netvlies stonden geprint en welke ik meteen opnieuw wilde beleven. Ondanks dat de pure schoonheid van de beelden en woorden (niet alleen de gedichten) een bijna ongeevenaarde filmervaring oplevert, zou ik toch bepaalde scenes graag beter willen begrijpen.

Om deze reden voorlopig een waardering van 'slechts' 4.5*.

Iedereen die Zerkalo superieur vindt, zou ook eens Tarkovski's Nostalghia moeten bekijken. Nostalghia is zo'n beetje de 'onbekende' film van T. geworden, zoals Permanent vacation dat is van Jim Jarmusch, The belly of an architect van Peter Greenaway, Laws of gravity van Nick Gomez, etc.

Anyway, ook Nostalghia grijpt je bij de keel door zijn schoonheid, zijn rust en zijn rijke kleurschakeringen en symbolen. Het is een overdenking geworden, een meditatie, meer een beschouwing dan slechts een schouwspel.

Tarkowski's grote passie, water, komt, na Stalker, ook hier weer rijkelijk in beeld. De zelfmoord van de dorpsgek, die zichzelf levend verbrandt op de muziek van Beethoven, is daardoor des te aangrijpender.

N.B.: Moskwood Media in Haarlem heeft alle Tarkowski films opnieuw uitgegeven op DVD en sommige op video. Ik raad echter de Artificial Eye serie aan, uit Engeland, ook regio 2, maar bordevol extra's die je bij de Nederlandse uitgaven helaas vaak moet missen.

De moskwood edities zijn kopieen van de artificial eye edities. Exact hetzelfde.

Behalve dat bijvoorbeeld bij Stalker de NL-versie de hele film op disc 1 staat en de extra's op disc 2, terwijl bij de UK-versie de film en de extra's verdeeld zijn over de discs. Ik weet niet of dat bij meer films zo is.