Solyaris (1972)

Wow, wat stelt deze film veel levensvragen zeg. En dat met eigenlijk een betrekkelijk toegankelijk verhaal.
Het meest intrigerende uit deze film vond ik eigenlijk de vraag wat een mens tot mens maakt. Chris gaat enorm veel houden van een kopie van zijn vriendin. Die in toenemende mate zich menselijk gaat gedragen maar verstandelijk beredeneerd is ze geen mens. In ieder geval niet wat wij ooit bepaald hebben dat een mens is. De film worstelt daardoor met je eigen waarheidsbeleving. Gevoel vs. verstand en waarheid vs. verbeelding. Maar gaat en passant ook nog over tijd, ouder worden, onverwerkte emoties, de oorsprong van het leven, herinneringen en bovenal ook over liefde en opoffering.
De eindscene is er een die je doet sidderen.
Visueel was ik er minder stil van dan bij 2001: a space odyssey (wat ik trouwens itt tot sommigen een zeer warme en gevoelige film vind) en Zerkalo. Toch viel er ook op dat gebied genoeg te genieten (de eerdergenoemde snelwegscene bijvoorbeeld.
Boeiende film, maar toch raakte Zerkalo en Ivanovo Detsvo me net wat dieper.

4.0*

De eerste Tarkovsky-film die het tot in de top 250 heeft geschopt.

Laat de rest maar snel volgen

Dit blijft één van m'n favoriete films van Tarkovsky. De innerlijke strijd van de hoofdpersoon als hij oog in oog komt te staan met z'n fouten in het verleden en dus de kans krijgt geboden om het nog eens over te doen, is prachtig in beeld gebracht door Tarkovsky. Voor de volledige 165 minuten was ik geïntrigeerd door het verhaal. Binnenkort maar eens de Criterion ervan aanschaffen en dan aan een herziening laten ondergaan.

Net herzien! (ik heb ze eindelijk alle 7 op dvd)

Eergisteren dacht ik nog dat Nostalghia de beste film was die ik ooit gezien had en nu ben ik weer van mening dat Solyaris dat is. Morgen staat Offret weer op herziening. Als ik echt een eerlijke top 10 zou moeten maken, dan zou plaats 1 t/m 7 louter bezet zijn door het oeuvre van Tarkovsky. Stalker is mijn favoriet; die staat op 1 in mijn lijst maar representeert voor mij eigenlijk het hele oeuvre van Tarkovsky. Krijgen de andere regisseurs ook nog een kans. Laat The Godfather en Pulp Fiction nog maar een tijdje strijden om die felbegeerde 1e plek.........Tarkovsky's films sluipen gelukkig de top 250 binnen. En daar ben ik al heel tevreden mee.

heb ook de criterion, maar waar het normaal erg goede dvd releases zijn, zijn ze deze keer zo leuk geweest om de originele kleurstelling in sommige scenes te veranderen...

Dit is de originele 'Solaris' zeker? Ik heb de versie van Soderbergh gezien en die was in ieder geval schitterend.

Misschien is deze vraag al vaker gesteld, maar wat is een geschikte Tarkovsky om "mee te beginnen"? Is het überhaupt verstandig om een Tarkovsky te kijken als je nog geen soortgelijke films hebt gezien? Ik ben enorm nieuwsgierig geworden naar de films van Tarkovsky, maar ik zal ze bij de videotheek niet vinden. Op Play.com zag ik mooie edities van Stalker en Solyaris, maar ik weet nog niet zeker of ik die gok wil wagen.

Ik heb hier pas even over nagedacht......

Mijn conclusie: eigenlijk niet.

Uit mijn ervaring (mijn vriendengroep) blijkt dat mensen die normaal alleen maar Hollywoodfilms kijken en 'Stalker' even als tussendoortje nemen vaak bedrogen uitkomen. Sterker nog: Dolls van Kitano heb ik onlangs, na veel boegeroep, af moeten zetten (na 2 minuten poppenspel nb!).

Eigenlijk heb ik daar geen antwoord op. Zijn debuutfilm 'Ivan's Childhood' is waarschijnlijk de makkelijkste film om mee te beginnen. Daarna maakt 't niks meer uit.

Overigens zijn de Tarkovsky dvd's op play.com allemaal het kopen waard. Ik heb ze ook.

't Is ontegenzeglijk de meest toegankelijke, maar ook vrij on-Tarkovsky'erig. Beginnen met Ivanovo Detstvo is eigenlijk nog niet begonnen zijn met Tarkovsky. En als je die film dan toch gaat zien (en hij is best de moeite waard hoor), kun je dat beter doen als je al wat meer van hem hebt gezien hebt, om zo de film in het licht van zijn latere films te plaatsen.

Voor de andere zes hangt het een beetje van je interesses af. Andrei Rublyov vond ik persoonlijk een lange zit en lijkt mij een zware bevalling voor een eerste keer, en Zerkalo wordt meestal zijn moeilijkste genoemd (in feite is het slechts de meest verhaallijnloze), dus die twee zijn misschien iets minder geschikt. Nostalghia daarentegen is thematisch gezien het eenvoudigst, en Stalker heeft het meest verfijnde verhaal. Dat maakt het ergens toegankelijker, maar niet minder diep; het was destijds mijn eerste Tarkovsky, en ik vond het een goede kennismaking (en, in retrospect, zijn beste film).

Bedankt voor de verhelderende reacties. Misschien is het inderdaad beter om nog even te wachten, ik zou het zonde vinden wanneer deze films me tegenvallen.

aanstaand woensdag te zien in venster/lantaren in rotterdam!!

Mensen die het boek hebben gelezen, zeggen ontzettend teleurgesteld te zijn in de film. Sterker nog: Lem zelf zegt hetzelfde.
Ik heb het boek niet gelezen, dus heb ik wat dat betreft geen vergelijkingsmateriaal.

Maar, of ik het nou wil of niet, dit heb ik wél wat een andere film betreft: 2001.
Het grootste verschil tussen deze twee, is naar mijn mening het feit dat Solyaris zich meer richt op de 'menselijke', emotionele kant van ons bestaan; 2001 richt zich meer op de plaats van de mens aangaande de technologische vooruitgang (deze twee verschillende aspecten sluiten elkaar natuurlijk niet uit in beide films).
Opmerkelijk, want Tarkovsky is opgegroeid in een maatschappij (een communistische) waarin alles inferieur was aan de technologie en wetenschap. Met Solyaris is het net of hij stellig afstand neemt van de rol van zijn land in de Koude Oorlog.* Hij confronteert deze maatschappij waarin alles inferieur was aan de technologie en wetenschap, met de menselijke gevoelens die vergeten lijken te zijn. Bij een vergelijking van Sartorius met bijvoorbeeld Gibarian, zien we dit aspect heel goed terug. De eerste staat ontzettend koud tegenover de 'gasten' en stelt zijn wetenschappelijke taak boven de gevoelens waarmee de planeet hem confronteert. Gibarian aan de andere kant, hecht ontzettend veel waarde aan deze gevoelens. Hij gaat zelfs zo ver dat hij daarom zelfmoord pleegt. Een soortgelijk effect kunnen we ook waarnemen bij Kelvin: de manier waarop hij zich bekommert om Hari (of Khari?) en natuurlijk dat fantastische, naar mijn mening zelfs 'hartverscheurende' einde...

(*Vandaar dat hij ook zo veel moeite moest doen om te ontsnappen aan de Sovjet-censuur. Over de lange snelwegscène, heb ik ergens gelezen dat hij zei: "so that the idiots leave before the actual movie starts". Weet niet hoe juist dit is...)

De boodschap die ik uit 2001 opmaakte, was een soort "Things you own end up owning you" (uit Fightclub): de mens verdrinkt op den duur zowat in de technologie. Maar tóch zal de mens zich steeds weer weten aan te passen aan de veranderende omstandigheden (de geboorte van het Starchild). Een weg terug is er niet: de evolutie zal niet stoppen.
De boodschap in Solyaris is echter, dat er wel degelijk een weg terug is: Kelvin bezwijkt onder de emoties die de planeet heeft weten op te wekken en verlangt naar het leven dat hij ooit had op aarde. Op het einde gaat hij daarom ook terug naar zijn vader, al is de plaats van het wederzien een onverwachte.

Wie heeft er gelijk? Kubrick of Tarkosvky? Ik denk dat die vraag overbodig en überhaupt niet te beantwoorden is. (of ik ben gewoon bang dat Solyaris, 2001 van zijn troon zal stoten en durf ik het daarom niet )

Over het 'begrijpen' van de film Solyaris is een citaat van Arthur C. Clarke over 2001 denk ik ook hier op zijn plaats: '"If you understood 2001 completely, we failed. We wanted to raise far more questions than we answered."

Over de technische kant van de film, kan ik kort zijn. Met ontzettend weinig middelen is het Tarkovsky gelukt een uitstekende, kille space-sfeer te creëren. Meer had ik echt niet nodig om te weten dat het verhaal zich afspeelt in de verre ruimte, bij een prachtige oceaanplaneet.
(Het budget van 2001 was 15 miljoen dollar. Weet iemand het budget van deze film?)

Tot slot:
In tegenstelling tot een paar mensen hier, vond ik Olga Barnet (de moeder van Kelvin in zijn nachtmerrie) veel aantrekkelijker dan Bondarchuk. Een schoonheid zelfs: image
Wie niet smelt van die blik en die lange, prachtige haren is geen mens (of een vrouw).

Nou zeg, ze wordt met de minuut mooier lijkt het wel...

O ja, vergeten te vermelden:

ook ik zit na het zien van deze film in een dilemma. Welke moet hoger in mijn top 10? 2001 of Solyaris?

Plus:

men had het hier ergens over de kille en afstandelijke acteurs in deze film. Dat gevoel had ik totaal niet? Voor mij liepen ze zelfs over van de emoties. De nachtmerrie met Kelvins moeder is hier een goed voorbeeld van.

Ook de rest van de acteurs deden wat ze moesten doen: Snauth de slordige dronkaard, Sartorius de kille en afstandelijke (!) wetenschapper, Gibarian de onder schuldgevoelens bezweken zelfmoordenaar etc.

Persoonlijk vind ik dit beter dan 2001, vooral vanwege de emoties hier.

Maar ja, het probleem is dus: het was ook denk ik niet de bedoeling van Kubrick om zich te richten op emoties.

Ja, maar als je moet kiezen, kies je toch wat jou persoonlijk het meeste aanspreekt. (ongeacht welke intenties de regisseurs ook zouden hebben gehad)

Solyaris sprak mij ook meer aan vanwege de aanwezigheid van emotie.

Bij 2001 had ik enkel het gevoel van een toeschouwer van een [overigens prachtig] schouwspel.

Ja, ben het wel eens met jullie beiden.

Toch ben ik er nog niet over uit. Voorlopig 2001 op 2, Solyaris op 3.

Magistraal

Prachtige film. De beelden waren adembenemend mooi, de traagheid paste perfect bij de sfeer van de film. Met name de beelden van Solaris vond ik echt geweldige gedaan, zeker gezien het (waarschijnlijk) krappe budget, de natuurscenes waren ook fantastisch mooi en de gewichtsloosheidscene en het eindshot waren natuurlijk ook fantastisch. De muziek was prachtig en de acteerprestaties waren uitstekend. Ik ga hem binnenkort nog maar eens bekijken. 4,5*

Donatas Banionis acteert geweldig. Grappig dat ze in de totaal andere remake in 2002 een acteur hebben gekozen die erop lijkt: George Clooney.

Een film die heel veel filosofie bevat en die is dan ook goed door dialoog en beeld gebracht. De film brengt echt goede stof tot nadenken. De manier waarop gekozen is het in beeld te brengen is origineel en heerlijk. Tarkovsky heeft met Solyaris een meesterwerk gemaakt naar mijn mening. 5 sterren.

Weer tijd om eens een stem van een laagstemmer te laten gelden bij een Tarkovsky.

Om even verrassend te openen, ik heb laatst enkele van Ramon's posts doorgelezen over contemplatieve film (met quotes in van Tarkovsky), en ik kan het enkel eens zijn met hem. Niks zo heerlijk als prachtige longshots vergezeld van magistrale muziek die je de tijd gunnen om over bepaalde concepten in de film na te denken. Gerry, Tokyo.Sora, Tenshi no Tamago, Dolls ... ze krijgen niet voor niks allemaal 5* toegekend. Jammer genoeg ontbreekt voor mij de pracht en praal. Daarboven komt nog dat Tarkovsky in die quotes nogal hautain klinkt, en voor mij totaal niet kan waarmaken wat hij poogt te doen, dus qua pretentie kan dat wel tellen.

Anyway, film is een audiovisuele belevenis (yada yada ...), en zeker bij dit soort contemplatieve films. Wat er te zien en te horen valt moet wondermooi zijn maar toch genoeg ruimte laten om na te denken. Aan die ruimte geen gebrek, maar wondermooi is het echt niet. Hoe sommigen die autoscene kunnen noemen als magistrale scene gaat er bij mij gewoon niet in. De lamentabel in elkaar bebokste track onder deze scene zorgde enkel voor plaatsvervangende schaamte, en de camera-op-de-auto beelden zijn zo passé en saai geëdit dat ik zwaar underwhelmed was. De climax op het einde van deze scene is nog niet de helft van waar de gemiddelde Tsukamoto film vertrekt. Indruk maakt zo'n scene dus allerminst, het onderstreept eerder de (technische) incompetentie op zo'n moment. En dan kan je wel veel zeggen over intellectuele gesprekken en filosofische hoogstandjes, als je bij 90% van de longtakes denk "Fuck, wat voor een lelijk shot is dit nu, ik zit nu al een minuut te zoeken naar iets dat me aanstaat, maar ik vind niks" dan houdt het al snel op en wordt het een heeeeele lange zit. Wel genoten van de "film" die de astronaut in het begin gefilmd had, en enkele mooie natuur/oceaanshots, maar die waren zo schaars dat er niet veel meer dan een * aan kan toekennen.

1* dus.

O jee.....wat nu? Zal ik een discussie beginnen? Is dat wat Onderhond zegt nu de waarheid of heeft ie gewoon totaal geen enkel benul van goede cinema qua inhoud, maar ook niet qua visualiteit?

Ik denk 't laatste. Onderhond lijkt elke film te beoordelen op bepaalde visuele eigenschappen die alleen bepaalde Aziaten in hun recente cinema verwerken.

Dit zijn natuurlijk nogal beknopte beoordelingscriteria en ik hoop dat de heer in kwestie er veel plezier in heeft om de meesters van de cinema de grond in te trappen met zijn beperkte kennis. U bent er maar vet mee, ik neem u toch niet serieus. Ik hoop dat de rest van de site dat ook niet doet. ( en laten we het aub niet over minachting, gebrek aan respekt etc hebben, meneer OH laat geen spaan van ons heel met zijn aparte rebelse onzinkritieken, dus hij moet maar tegen een stootje kunnen). De groeten! Discussie lijkt me ook absoluut niet nodig.

beetje kinderachtig Ramon, de post van onderhond is uitgebreid (een zeldzaamheid op MM) en zeer gefundeerd. Waarom jij plots aan moet komen met berichten als 'beperkte kennis' etc. is me een raadsel.

En als jij vindt dat onderhond met z'n rebelse gedrag te minachtend is, lijkt me dat geen excuus voor jou om dat ook te gaan doen. Wel een klein beetje gevalletje 'boter op je hoofd', want wie werd er hier eerder altijd beschuldigd van te ver gaan in discussies? Juist ja

Dus kom op, hou mekaar ten vriend. Discussieer (daar is meer dan genoeg gespreksstof voor dunkt me) en laat 't moddergooien achterwege.

Ach, laat maar hoor Hobbes, is ben het wel al gewoon die reacties van Ramon.

Beetje flauwe opmerlking, als ik in m'n rijtje van vier 1 Amerikaanse en 1 film van 85 erbij zet, en in m'n top 10 films staan als Pi, Eraserhead en Tetsuo die ik allemaal om hun visuele uitwerking prijs.

Daarbij komt nog eens dat je van die vier genoemde films enkel Dolls gezien hebt, dus kan je amper oordelen of die films wel dan niet mooier uitgewerkt zijn dan Solyaris. Met zo'n opmerkingen als "beperkte kennis" zou ik dus toch een beetje opletten.

Ten eerste: mijn naam staat in zijn post. Een reactie kon dus niet uitblijven (en dat wist hij ook wel). Ik ben het strontzat. OH redeneert elke film dood.

Tarkovsky wordt over de wereld geroemd vanwege zijn longtakes en zijn visuele pracht. Hij heeft contemplatieve cinema zowat uitgevonden, schreef er ook een boek (Sculpting in Time) over en is qua filminhoud volgens velen (ook ik) uitzonderlijk. Filosofisch, menselijk en spiritueel. Daar houden vele regisseurs zich al absoluut niet mee bezig.

OH slaat in zijn beoordeling de inhoud al over (waar we al miljoenen keren over gebekvecht hebben) zodat het contemplatieve aspekt al voor een deel wegvalt voor hem. Klassieke muziek trekt ie ook niet dus valt er nog een deel weg. Visueel ziet ie ook nog graag andere dingen (Tarkovsky hield niet van editing). Tja wat rest dan nog? En eigenlijk is dit mij zeer best hoor (ieder zijn eigen smaak he) ware het niet dat OH ook nog even moet steken door te vermelden dat het technisch allemaal barslecht is en dat sommige scene's (of leg ik je nu weer woorden in de mond OH en had je het enkel over de muziek?) hem 'plaatsvervangende schaamte' bezorgden. En dit allemaal gebaseerd op vrij extreme (en veelal recente) visuele cinema (want laten we eerlijk zijn OH....daar hou je toch van?). De minachting voor Tarkovsky, en dus ook zijn publiek, straalt van je post af. Tarkovsky verwijten dat zijn longtakes lelijk en technisch arm zijn is Eisenstein verwijten dat zijn editing barslecht is. De film is gewoon niet aan je besteed OH, brei er niet zo'n onzin aan vast, lok 't dan niet uit. En er wordt hier van mij verwacht dat ik dan op beleefde wijze een discussie aan ga? Nog niet al werd ik op staande voet geband. Ik kijk films voor mijn plezier, ik beoordeel films voor mijn plezier. Ik analyseer niet elke film kapot.

Kom kom Ramon. Ieder van ons op deze site ontleent zijn bestaansrecht eigenlijk aan het feit dat er bij elke film iemand is met een tegenovergestelde mening.

Veel van jouw reacties (of in ieder geval: spraakmakende reacties) heb je geschreven omdat het uitgelokt is door iemand anders.

Zonder Onderhond was de discussie over vorm en inhoud (bij Yume) nooit begonnen, zonder Onderhond was jij nou niet begonnen over Tarkovsky en zijn contemplatieve cinema en (laat ik mezelf ook wat krediet geven ) zonder mij was je nooit zo diep ingegaan op Pasolini en het neo-realisme (bij Il Vangelo, samen met gimli) waar ik je overigens nog steeds erg dankbaar voor ben!

Dus 'strontzat' zou je het eigenlijk nooit mogen worden...

Het is natuurlijk wel min of meer dezelfde discussie die Onderhond en Ramon keer op keer met elkaar voeren. Ik kan me wel voorstellen dat je dat op een gegeven moment zat wordt, zeker wanneer blijkt dat beiden zich niet laten overtuigen door de ander.

Even rechtzetten. Die plaatsvervangende schaamte sloeg inderdaad enkel op de muziek. Sorry, maar dat stukje soundtrack sloeg echt nergens op. Ik geloof best dat het vooruit was op z'n tijd (en dat was het ook wel), technisch is het zwak en niet om aan te horen in vergelijking met soortgelijke moderne stukjes. Het kan ook best zijn dat Tarkovsky niet van editing hield, dan moet hij het ook maar niet proberen. In diezelfde scene is de editing zo pover dat het echt steekt. Geef mij dan maar de openingsscene van Gerry.

Ik heb echter nooit gezegd dat z'n longtakes technisch arm zijn. Ik hou van dat soort takes, getuige Gerry maar ook zeker Avalon (welke takes zeer sterk op Tarkovsky lijken, niet verbazingwekkend wetende dat Tarkovsky één van Oshii's grote voorbeelden is). Alleen is er voor mij bij Oshii wat te zien, en bij Tarkovsky niet. Esthetisch gezien vind ik Tarkovsky niks. Jammer.

Ja, tuurlijk Ramon. Populariteit als maatstaf voor kwaliteit. Dat je met zo'n argumenten afkomt verrast me.

Minachting ? Jammer dat je dat denkt. Onbegrip is een beter woord.