Solyaris (1972)

Wow, wat stelt deze film veel levensvragen zeg. En dat met eigenlijk een betrekkelijk toegankelijk verhaal.
Het meest intrigerende uit deze film vond ik eigenlijk de vraag wat een mens tot mens maakt. Chris gaat enorm veel houden van een kopie van zijn vriendin. Die in toenemende mate zich menselijk gaat gedragen maar verstandelijk beredeneerd is ze geen mens. In ieder geval niet wat wij ooit bepaald hebben dat een mens is. De film worstelt daardoor met je eigen waarheidsbeleving. Gevoel vs. verstand en waarheid vs. verbeelding. Maar gaat en passant ook nog over tijd, ouder worden, onverwerkte emoties, de oorsprong van het leven, herinneringen en bovenal ook over liefde en opoffering.
De eindscene is er een die je doet sidderen.
Visueel was ik er minder stil van dan bij 2001: a space odyssey (wat ik trouwens itt tot sommigen een zeer warme en gevoelige film vind) en Zerkalo. Toch viel er ook op dat gebied genoeg te genieten (de eerdergenoemde snelwegscene bijvoorbeeld.
Boeiende film, maar toch raakte Zerkalo en Ivanovo Detsvo me net wat dieper.

4.0*

Mensen die het boek hebben gelezen, zeggen ontzettend teleurgesteld te zijn in de film. Sterker nog: Lem zelf zegt hetzelfde.
Ik heb het boek niet gelezen, dus heb ik wat dat betreft geen vergelijkingsmateriaal.

Maar, of ik het nou wil of niet, dit heb ik wél wat een andere film betreft: 2001.
Het grootste verschil tussen deze twee, is naar mijn mening het feit dat Solyaris zich meer richt op de 'menselijke', emotionele kant van ons bestaan; 2001 richt zich meer op de plaats van de mens aangaande de technologische vooruitgang (deze twee verschillende aspecten sluiten elkaar natuurlijk niet uit in beide films).
Opmerkelijk, want Tarkovsky is opgegroeid in een maatschappij (een communistische) waarin alles inferieur was aan de technologie en wetenschap. Met Solyaris is het net of hij stellig afstand neemt van de rol van zijn land in de Koude Oorlog.* Hij confronteert deze maatschappij waarin alles inferieur was aan de technologie en wetenschap, met de menselijke gevoelens die vergeten lijken te zijn. Bij een vergelijking van Sartorius met bijvoorbeeld Gibarian, zien we dit aspect heel goed terug. De eerste staat ontzettend koud tegenover de 'gasten' en stelt zijn wetenschappelijke taak boven de gevoelens waarmee de planeet hem confronteert. Gibarian aan de andere kant, hecht ontzettend veel waarde aan deze gevoelens. Hij gaat zelfs zo ver dat hij daarom zelfmoord pleegt. Een soortgelijk effect kunnen we ook waarnemen bij Kelvin: de manier waarop hij zich bekommert om Hari (of Khari?) en natuurlijk dat fantastische, naar mijn mening zelfs 'hartverscheurende' einde...

(*Vandaar dat hij ook zo veel moeite moest doen om te ontsnappen aan de Sovjet-censuur. Over de lange snelwegscène, heb ik ergens gelezen dat hij zei: "so that the idiots leave before the actual movie starts". Weet niet hoe juist dit is...)

De boodschap die ik uit 2001 opmaakte, was een soort "Things you own end up owning you" (uit Fightclub): de mens verdrinkt op den duur zowat in de technologie. Maar tóch zal de mens zich steeds weer weten aan te passen aan de veranderende omstandigheden (de geboorte van het Starchild). Een weg terug is er niet: de evolutie zal niet stoppen.
De boodschap in Solyaris is echter, dat er wel degelijk een weg terug is: Kelvin bezwijkt onder de emoties die de planeet heeft weten op te wekken en verlangt naar het leven dat hij ooit had op aarde. Op het einde gaat hij daarom ook terug naar zijn vader, al is de plaats van het wederzien een onverwachte.

Wie heeft er gelijk? Kubrick of Tarkosvky? Ik denk dat die vraag overbodig en überhaupt niet te beantwoorden is. (of ik ben gewoon bang dat Solyaris, 2001 van zijn troon zal stoten en durf ik het daarom niet )

Over het 'begrijpen' van de film Solyaris is een citaat van Arthur C. Clarke over 2001 denk ik ook hier op zijn plaats: '"If you understood 2001 completely, we failed. We wanted to raise far more questions than we answered."

Over de technische kant van de film, kan ik kort zijn. Met ontzettend weinig middelen is het Tarkovsky gelukt een uitstekende, kille space-sfeer te creëren. Meer had ik echt niet nodig om te weten dat het verhaal zich afspeelt in de verre ruimte, bij een prachtige oceaanplaneet.
(Het budget van 2001 was 15 miljoen dollar. Weet iemand het budget van deze film?)

Tot slot:
In tegenstelling tot een paar mensen hier, vond ik Olga Barnet (de moeder van Kelvin in zijn nachtmerrie) veel aantrekkelijker dan Bondarchuk. Een schoonheid zelfs: image
Wie niet smelt van die blik en die lange, prachtige haren is geen mens (of een vrouw).

Solyaris sprak mij ook meer aan vanwege de aanwezigheid van emotie.

Bij 2001 had ik enkel het gevoel van een toeschouwer van een [overigens prachtig] schouwspel.

Weer tijd om eens een stem van een laagstemmer te laten gelden bij een Tarkovsky.

Om even verrassend te openen, ik heb laatst enkele van Ramon's posts doorgelezen over contemplatieve film (met quotes in van Tarkovsky), en ik kan het enkel eens zijn met hem. Niks zo heerlijk als prachtige longshots vergezeld van magistrale muziek die je de tijd gunnen om over bepaalde concepten in de film na te denken. Gerry, Tokyo.Sora, Tenshi no Tamago, Dolls ... ze krijgen niet voor niks allemaal 5* toegekend. Jammer genoeg ontbreekt voor mij de pracht en praal. Daarboven komt nog dat Tarkovsky in die quotes nogal hautain klinkt, en voor mij totaal niet kan waarmaken wat hij poogt te doen, dus qua pretentie kan dat wel tellen.

Anyway, film is een audiovisuele belevenis (yada yada ...), en zeker bij dit soort contemplatieve films. Wat er te zien en te horen valt moet wondermooi zijn maar toch genoeg ruimte laten om na te denken. Aan die ruimte geen gebrek, maar wondermooi is het echt niet. Hoe sommigen die autoscene kunnen noemen als magistrale scene gaat er bij mij gewoon niet in. De lamentabel in elkaar bebokste track onder deze scene zorgde enkel voor plaatsvervangende schaamte, en de camera-op-de-auto beelden zijn zo passé en saai geëdit dat ik zwaar underwhelmed was. De climax op het einde van deze scene is nog niet de helft van waar de gemiddelde Tsukamoto film vertrekt. Indruk maakt zo'n scene dus allerminst, het onderstreept eerder de (technische) incompetentie op zo'n moment. En dan kan je wel veel zeggen over intellectuele gesprekken en filosofische hoogstandjes, als je bij 90% van de longtakes denk "Fuck, wat voor een lelijk shot is dit nu, ik zit nu al een minuut te zoeken naar iets dat me aanstaat, maar ik vind niks" dan houdt het al snel op en wordt het een heeeeele lange zit. Wel genoten van de "film" die de astronaut in het begin gefilmd had, en enkele mooie natuur/oceaanshots, maar die waren zo schaars dat er niet veel meer dan een * aan kan toekennen.

1* dus.

Solyaris mijn tweede Tarkovsky na Stalker en gelukkig beviel deze me toch een stuk beter. Bij Stalker had ik het probleem dat ik de film erg beschouwend vond, 3 afstandelijke russen die mijnmeren over vragen waar ik me nauwelijks mee bezig hou, ik kon er niet zoveel mee. Solyaris is veel concreter en toegankelijker. De film is natuurlijk ook stevig filosofisch alleen gaat het hier over veel meer menselijke zaken en emoties. De film wil niet groter dan het leven zelf zijn. Ook was het acteerwerk meer in mijn straatje, meer emotioneel waardoor ik minder barriere ervaarde tussen mijzelf en de personages uit Sloyaris.

Dan de film zelf, vooral de scenes op aarde vond ik erg mooi. Prachtige sfeervolle natuurbeelden en een lange scene op de autoweg die door zijn constante beweging ook bijna organisch aanvoelde, echt schitterend. Wat de bedoeling van deze scene is? Als ik een poging tot verklaring mag doen; Denk dat het een tegenhanger is van de lange "schilderijscene". De snelweg is van menselijke oorsprong en staat voor de technologie, constant in beweging en lijkt daardoor organisch maar is dat niet. Het schilderij staat voor de menselijke emotie, statisch maar in staat om mensen diep te raken. Nou ja, zoiets maak ik ervan dan. Denk dat de scenes ook tot doel hebben om zelf een eigen intrepretatie aan de film te kunnen geven.

Over het artwork van het ruimtestation was ik helaas wat minder te spreken. Ik vond het er gewoon niet erg mooi uitzien. Zal wel typisch rusische vormgeving zijn, net als de bekende LADA oerlelijk. Toch spreekt het voor de Tarkovsky en de acteurs dat ik me er na een aantal minuten al niet meer aan stoorde. De film had me zo in zijn ban dat ik al snel accepteerde dat ik nog 1,5 uur naar een lelijk decor moest kijken. Het is ook niet dat waar de film om draait en de al eerder geroemde zweefscene op de muziek van Bach maakt in een klap weer erg veel goed.
Het einde was ook wel erg mooi en melancholisch, zoals Kris eigenlijk afscheidt neemt van alles wat hem dierbaar is of was. Toch met recht een hoog kippevel gehalte.

Solyaris is ook typisch een film die eigenlijk niet in 1x in zijn geheel te bevatten is, herziening is over een tijdje zeker wel op z'n plaats. Voorlopig hou ik het op 4 goede sterren.

Soderberghs versie is toch net een tikkeltje beter maar Solyaris viel me gelukkig erg mee. Op sommige momenten onnodig lange shots en over het algemeen ook teveel gepraat maar niet zo saai als ik verwacht had. De planeet zelf viel wat tegen, beetje een grauwe saaie bedoening. Dat deed Soderbergh ook een stuk beter.

3,5*

Met hoge verwachtingen begon ik gisteren aan Solyaris. Van alle science-fictions films die ik ken is dit degene die het minst aan veroudering onderhevig is. In plaats van allerlei technologische snufjes (zoals in 2001: A Space Oddyssey) zien we gewone mensen in gewone kleding, waarmee dit een film van alle tijden en van alle plaatsen is.

Het eerste deel is wel goed maar niet bepaald spectaculair. Wanneer uiteindelijk de vrouw, Hary, in beeld verschijnt wint de film beduidend aan kracht en wordt Solyaris naar een hoger niveau gestuwd. Niet alleen acteert Natalya Bondarchuk fantastisch en ziet ze er prachtig uit, het is vooral haar personage dat indruk maakt. Ze is zo sensitief, breekbaar en toch krachtig. Door haar aanwezigheid maakt Chris een enorme verandering door. De ene prachtige scene volgt dan op de andere, bijvoorbeeld de verjaardagsviering in de bibliotheek. Het korte en tegelijk eindeloze moment dat Chris en Hary in elkaars armen door de ruimte zweven, omdat ze in de gehele kosmos niets anders hebben dan elkaar, is het absolute hoogtepunt. Kippenvel.

Ook inhoudelijk is Solyaris in het tweede gedeelte ontzettend sterk. Terwijl wordt voorgelezen uit Don Quichot (Cervantes) en zowel Dostojweski als Tolstoi worden aangehaald blijft Bach maar dapper doorploeteren op zijn orgeltje. De referentie naar Tolstoi meende ik te herkennen. Het verwijst dan naar een roman waarin een scene voorkomt met een arts in een noodhospitaal. Deze figuur heeft een enorme liefde voor de mensheid, maar hoe hoger hij de mensheid in het algemeen acht des te meer afschuw hij voelt voor de concrete mens waarmee hij wordt geconfronteerd. Dit heeft natuurlijk een parallel met de wetenschappers in het ruimtestation.

Uiteindelijk is Solyaris helemaal geen sci-fi film, maar een liefdesdrama van ongekend niveau. Fantastisch dat de wetenschapper Chris op zoek moet gaan naar onbekend leven in het heelal om te ontdekken dat het liefhebben van mensen het meest waardevolle facet van het leven is. Hary wijst hem de weg, Hary die twee keer zelfmoord pleegt: de ene keer omdat Chris niet van haar houdt, de tweede keer omdat hij wel van haar houdt. Dankzij haar liefde kan Chris aan het einde echt contact zoeken met zijn vader, waarmee hij zo slecht kon praten.

De film bevat veel te veel om alles te benoemen. Prachtige shots natuurlijk, vloeiende overgangen tussen kleur en zwart-wit beelden en op vele momenten een snijdende spanning. Het wat taaie begin is nodig om het verbluffende tweede deel de enorme impact te geven die het nu heeft. Zelden werd ik zo geraakt door een film. Daarom de maximumscore en automatisch een hoge top10 notering voor dit meesterwerk van Tarkovsky.

5*

Een magnifieke film, die bij mij als een van de weinige een 5-sterren notering heeft verdiend. Met name de sfeer, fantastisch neergezet door muziek en beelden, heeft mij hiertoe doen komen. Dit in combinatie met een hoogstaand plot en dramagehalte maakte het tot een waar genot om naar te kijken, om meegevoerd te worden en erin te zwelgen, als was de film zelf de grijze kleverige substantie of brein...

Een briljante scene was die in de bibliotheek, waar even alle grote kunst, religie en literatuur op een hoop werd gegooid. Briljante gesprekken, met op de achtergrond de Venus van Milo, een bloemlezing uit Don Quichot, fantastisch.

In eerste instantie wilde ik een schamele 4,5 sterren geven, vanwege het onvoorstelbaar hoge tempo van de gesprekken en de diepgang ervan. Klinkt juist als een compliment waarschijnlijk, maar ik moest er soms te lang over nadenken (terugspoelen, nog een keer kijken...), zodat ik niet alles meekreeg. Toch heeft de film achteraf een zo diepe indruk gemaakt dat ik er niet langer omheen kon. 5* dus.

Ik had vooral moeite met de dialogen. Vaak leken de personages straal langs elkaar heen te zagen. Ik heb zowel Nederlandse als Engelse subs* geprobeerd.

*die erg storend waren. Slecht te zien wie nou wie zei, en vaak werden korte woorden gewoon overgeslagen leek het.

Verder vond ik vooral de soundtrack goed, de constante flow van geluid op de achtergrond zet een sterke sfeer neer, alhoewel het in het begin even doorbijten was. De eerste paar scènes bijvoorbeeld, achteraf weet je dat die nodig zijn om Chris' latere herinneringen/hallucinaties kracht bij te zetten, maar aanvankelijk zijn ze erg traag en omdat het verhaal/thema dan nog niet duidelijk is is het moeilijk die scènes te plaatsen en hun waarde te erkennen.

In ieder geval een film om nog eens te zien, zodat ik de lange scènes wat beter in het verhaal kan plaatsen, en ik niet zit te wachten tot de volgende cut.

Na het fenomenale stalker en het beduidend mindere Zerkalo vandaag Solyaris gezien. En ik ben erg onder de indruk. De film ziet er er weer mooi uit al was dat het enige punt waarop Zerkalo hoger scoorde bij mij. Solyaris greep me vanaf het begin en neemt rustig de tijd om het verhaal te vertellen. Vanaf dat Chris de ruimte ingaat had ik even een omschakel moment en zeker het begin daar vond ik minder. Na een tijdje zat ik er echter ook hier weer helemaal in en heb ik vaak ademloos genoten. De scene in de bibliotheek vind ik persoonlijk een van de mooiste die ik heb gezien en bezorgde me echt kippenvel. Ook de andere scenes met die prachtige muziek wisten me stuk voor stuk enorm te raken. Toch had ik hierna weer een periode dat ik het iets minder vond maar het prachtige einde maakte weer veel goed. Wat de beoordeling betreft. Ik begin maar eens met een dikke 4 maar aangezien de saaie stukken in de film nu in mijn hoofd al worden verdrongen door de prachtige scenes zie ik dit binnenkort nog wel hoger worden.

Een tegenovergestelde ervaring als tijdens 2001: A Space Odyssey,

Ik hou ervan als films mij mee weten te slepen in hun wereld. Beelden die een tijdje aanhouden kan ik normaliter wel waarderen. Voorwaarde is wel, dat er wat boeiends op het scherm moet gebeuren. Ik wil observeren, bewonderen, meegenomen worden en genieten van passende muziek. Hier werd ik bij tijd en wijlen ontoepasselijk van de naar kerkmuziek neigende muziek. Verder leende deze film zich geenszins voor lange beelden. Het is al weer een tijdje geleden dat ik zo `n lelijke film gezien heb. Enorm sfeerverlagend. Lange gesprekken voeren in het begin de boventoon, een hoop geleuter passeert de revue. En als dat nou interessant was, maar nee. Zelfs de ontmaagdings tactieken uit American Pie zijn stukken boeiender. De man in dat ruimtestation slaat de spijker dan ook op zijn kop. Zij die niet nadenken over zulke vraagstukken zijn geprezen. Wat een hoop onzin al dat gepraat over schaamte, wetenschap, liefde etc. Een normaal logisch nadenkend mens kan alles eigenlijk al zelf constateren. Waar ik de zoektocht in Stalker naar hoop boeiend vond. Werd ik hier nogal moe van dat pretentieuze gelul. Vooral ook doordat de film visueel weinig bood en faalde om zijn vraagstukken te visualiseren.

Op enkele momenten na dan. De beelden van de zee waren mooi. Vooral omdat de camera het tafereel van een schuimende zee een tijdje registreerde. Daardoor ontstonden er patronen en dus ruimte voor verbeelding. Verder waren de auto `s die in elkaar overliepen aardig, maar nogal gedateerd. Dit is gewoon al veel beter gefilmd in Koyaanisqatsi en Bangkok Dangerous.

Verder ook nergens wat meegekregen van enige romantiek in de film. Een poging van een oude papzak die bijna constant nogal glazig en chagarijnig uit zijn ogen kijkt daargelaten. Maar de romance vloekte gewoon van alle kanten. De dromerige decors ontbraken op enkele mooie shots van de zee na, waardoor ik telkens tegen vastgeroeste personages in een lelijke omgeving zat aan te kijken. Bij het woord romance denk ik aan levendigheid, frisheid en tederheid. Maar hier werd dit allemaal teniet gedaan door een lamlendige papzak die zich louter voortbewoog in een wollen trui terwijl hij rondliep met een treurende blik zoals alleen Sint Bernard `s kunnen kijken. De lelijke alledaagse decors die bij mij nooit ook maar enige verbeelding opriepen, hielpen ook niet veel.

Tarkovsky experimenteerde wel wat met kleuren. De overgang van zwart - wit naar kleuren was soms zelfs nog best aardig. Alleen waren de kleuren vaak duf, bescheiden en alledaags voor een film die heel wat pretendeert te zijn. Verder niet uitnodigend genoeg en ook gewoon niet consequent toegepast. De zwart - wit beelden oogden ook veel te mat. En miste veel aan scherpte en contrast.

Qua taal soms ook van erbarmelijk niveau. Weet men dan niet dat het woord hersenen niet naar enkelvoud vertaald kan worden?! ( onder de categorie: mierenneuken ).

Daar waar Kubrick in 2001 meerdere zintuigen bij mij in werking wist te zetten dankzij prachtig kleurengebruik in overeenstemming met hypnotiserende muziek. Faalt deze film hopeloos in zijn missie. De film is te zeurderig van aard en boet daardoor veel in aan frisheid.

Tarkovsky weet tot nu alleen echt te overtuigen met Stalker en Ivan Detstvo. 1*

Deze film in een soort van een trance beleefd. Lekker onthaastend met al die mooie beelden en ik bleef nog dagenlang filosoferen over deze film.

Dit smaakt zeker naar meer Tarkovsky, maar de DVD's blijven godsgruwelijk duur (nou ja, misschien eerder hoog in prijs, want waarschijnlijk zijn ze voor de liefhebber die prijs ook nog wel waard!?)

De simpelste dingen zijn juist de prachtigste dingen en deze film bewijst het nog eens. Werkelijk uitstekend camerawerk wat onder andere te zien is in prachtige lange shots en weinig cuts.

Er wordt uitstekend geacteerd, de soundtrack is uitstekend en de sfeer is echt subliem. De film straalt een enorme aantrekkingskracht uit en is vanaf de eerste minuut gewoonweg fascinerend, ontroerend, intrigerend, intens, ...

2001: A Space Odyssey kan hier nog een puntje aan zuigen.

5,0*

Na Stalker en Ivanovo Detstvo weet Tarkovsky mij met Solyaris opnieuw weer te pakken.

Solyaris is net als Stalker af en toe een wat moeilijke zit, niet dat het saai word of iets dergelijks.Maar je krijgt in een aantal scènes zoveel naar je hoofd geslingerd dat het soms erg moeilijk is om in een eerste kijkbeurt allemaal te kunnen behappen en daar zo 1-2-3 iets mee te doen.Het stelt dingen in vraag over de betekenis van het leven, maar voor mij ook heel erg de vraag "Wat zou je doen als je in iets een tweede kans krijgt in je leven".Dat vond ik erg spelen in Chris' situatie.Hij toon hier een erg menselijke kant, eerst is hij bang voor datgene maar later verdwijnt dit en maakt het plaats voor een emotie, en dat vond ik ook een sterk punt in de film 'wat maakt een mens nou een mens'.De hele filosofie hierachter bleef mij maar boeien en de vele dingen die ik waarschijnlijk heb gemist in die filosofie vragen gewoon om een herziening, waarvan ik al zeker van kan zeggen dat die gaat komen.

Solyaris is naast erg filosofisch natuurlijk ook gewoon een film, en filmisch gezien is het ook en klein pareltje.De sfeer is lekker mysterieus en laat de kijker dan ook een beetje aftasten wat er gaat gebeuren.De muziek die toch wel erg weinig aanwezig is draagt ook heel veel bij om die sfeer neer te zetten.Het camerawerk is van een geweldig niveau en de verschillende kleurstijlen die gebruikt worden zijn heerlijk om aan te zien.De ene keer z/w, de andere keer in het blauw en dan weer in kleur.het ruimte station is ook schitterend vormgegeven en ziet er ook gebruikt uit.Je gelooft echt dat er al een aantal jaren in geleefd is.Van de ruimte en de planeet zie je niet echt heel veel, maar steeds heb je het besef dat het aanwezig is.Ook weer fijn was de aanwezigheid van het water en het geluid daarvan (dat was het eerste waar ik op ging letten natuurlijk).De acteerprestaties zijn ook erg goed.

Het einde van de film laat bij mij wel wat vragen open is hij terug op Aarde?Zit hij op de planeet?Is zijn vader ook dood?Dat laatste lijkt me sterk want hij was in het begin ook al te zien., maar dat vond ik ook juist bijdragen aan het hele mysterie wat zich in de film afspeelt.

Opnieuw een prachtige film van Tarkovsky die mij elk moment heeft geboeid en entertaind!Zal bij herzienig ook zeker kans maken op een verhoging.

4*

Visueel bijzonder hoogstaand, maar ik neem aan dat iedereen dat heeft kunnen zien, sowieso al goed voor een voldoende. Prachtige openingsscene, en dat blijft de volle 3 uur zo.

Verder blijft het natuurlijk zware Russische kost. Na al eerder Stalker gezien te hebben was ik niet echt zeker of het genre me uberhaupt verder zou liggen. Het filosofische aspect in Solaris lag me sowieso wat beter dan die in Stalker, en visueel vond ik Solaris niet echt veel onderdoen.

4*

Mysterieuze in een rustig tempo voortslepende film. Solyaris bleef me de hele tijd intrigreren. De mooie cinematografie hielp daar natuurlijk ook erg bij. Het serene einde moet zeker niet onvermeld blijven. Prachtige scene !

Mijn vierde Tarkovsky alweer (na Stalker, Andrey Rublyov en Zerkalo) en ik blijf het een fascinerende regisseur vinden. Ik vond dit achteraf toch wel Tarkovsky’s meest toegankelijke film al blijft het enorm goed omletten, omdat je zoals altijd erg veel voorgeschoteld krijgt.

Het mooie van deze film vond ik dat er eindelijk een karakter was, Chris, met wie je kunt meeleven en die oor de kijker behoorlijk toegankelijk is, iets wat ik in zijn andere films eigenlijk nooit heb gehad. De vragen over de zin en de betekenis van het leven en alles daaromheen zijn erg interessant uitgewerkt.

Visueel is het vaak weer erg mooi, met lange shots en een fijne mysterieuze, soms zelfs spannende sfeer, die prima ondersteund wordt door muziek van Bach. De overloop tussen beelden in zwart/wit geschoten naar kleur en andersom zag er ook erg goed uit. De acteurs doen het ook prima, waarbij Natalya Bondarchuk er echt uitspringt met alle emotie die ze in haar rol weet te leggen. Zeer overtuigend.

Na het zeer sterke eerste gedeelte, zakt de film helaas in het tweede gedeelte toch een klein beetje in. Het wordt op sommige momenten ietwat langdradig en de film oogt net wat minder krachtig dan het eerste gedeelte. Het einde van de film is daarentegen dan wel weer subliem en een schitterende scene. Sterke film dus, die vier welverdiende sterren waard is!

4,0*

Prachtige Soviet-sciencefiction. Erg mysterieuze sfeer met veel visuele pracht. Het verhaal is vrij duidelijk en het gegeven wordt mooi subtiel uitgewerkt. Er wordt verder goed geacteerd. Tegen het eind wordt de film inderdaad iets langdradiger omdat er met onderwerp verder niet zoveel wordt gedaan en het meer een psychologisch drama wordt (ook geen probleem, maar ik prefereerde het eerste -meer sciencefictionachtige deel).

De snelwegscene, opgenomen in Osaka, vond ik echt geweldig.

4*

Opnieuw een mysterieuze film van een grootmeester.

Solaris deed me vooral aan 2 films denken: 2001 (Zoals andere posters al veel vermeld hebben) en Alphaville. Die laatste omdat het zowat op dezelfde manier gemaakt is. Beide films spelen zich af op een andere planeet maar de scènes zijn zonder special effects opgenomen. Ik vind het veel meer sfeer brengen dan de special effects die een paar miljoenen dollars kosten de tijd van 't jaar. Al is Tarkovsky een briljant filmmaker en goed in sfeer brengen. Solaris zit vol prachtige shots.

De filosofische kant van het verhaal is boeiend en het doet je nadenken maar Stalker vond ik daar nog ietsje verder ingaan.

4,5*

Na het zien van het zeer sfeervolle Ivanovo Detstvo was ik benieuwd naar meer films van deze regisseur en dus heb ik me aan deze gewaagd.

Wederom is dit een meesterlijke film van Andrei Tarkovsky, die misschien wel dé beste regisseur van het voormalige Sovjet-Unie genoemd mag worden. Ik ken slechts één andere regisseur die een film zo vakkundig neerzet als Tarkovsky en dat is Stanley Kubrick. Het camerawerk bestaat soms uit prachtige, symmetrische shots of shots die gewoon bedoelt zijn om een bepaalde sfeer weer te geven. Een opvallend voorbeeld daarvan bij Solyaris is toch wel de beelden van een camera die een autobaan volgt met tunnels en hoge gebouwen langs de weg. Die scènes zijn niet meteen een toegevoegde waarde voor het verhaal maar wel voor de sfeer die de film overbrengt naar de kijker. Hetzelfde kan gezegd worden over de zorgvuldig uitgekozen soundtrack..

Het verhaal was niet altijd even simpel te volgen, zo krijg je (zeker in het begin) nogal veel informatie voorgeschoteld en worden de personages niet zo goed voorgesteld. Maar de filosofische gedeeltes en de sfeer van de mens die het onbegrijpelijke probeert te verklaren is interessant te noemen, het verhaal vond ik zelfs zo boeiend dat de 165 minuten (in twee stukken) die deze film duurde bijna omvlogen. In deze film komen ook vele belangrijke zinvragen aan bod ondersteund met prachtige settings en visueel hoogstaande beelden voor een tijd waarin het nog moeilijk was om bepaalde effecten na te bootsen.

Ik vond Ivanovo Detstvo toch nog net ietsje boeiender en makkelijker te volgen dan Solyaris, maar dit is zonder twijfel ook een meesterwerk.

4.0 sterren

Wat ik uit de film viste na een tweede viewing (eerste viewing was ik gewoon overdonderd) en ook na wat dingen te hebben gelezen.

Bij dat thema van wat is menselijkheid kan ik me ook wel vinden. Voor mij ging het ook voornamelijk over dat hij steeds verder verwijdert raakt van de natuur/menselijkheid en terecht komt in een cynische rationele technologische sfeer (de professors zijn niet echt emotionele personen, wellicht een beetje narcistisch omdat die ene een oplossing zoekt voor onsterfelijkheid?). Het verhaal gaat dan weer een andere kant op als hij zijn vrouw weer hallucineert/fantaseerd. Hij kan gewoon niet zonder liefde. Hier draait het volgensmij om: des te verder je verwijdert raakt van de natuur/realiteit en meer terecht komt in een technologische/geconstrueerde wereld des te onmenselijker je wordt. Maar omdat je toch mens bent kun je niet zonder liefde.

ps. de moeder die vergeleken wordt met zijn (ex-)vrouw is ook iets wat volgensmij terug komt in Zerkalo.

Gezien als het antwoord op Kubrick’s 2001: A Space Odyssey. Een uitspraak waar Tarkovsky zich overigens van distantieerde. Begrijpelijk, want hoewel beide films het thema van contact met intelligent buitenaards leven behandelen, is de sfeer toch heel anders. Tarkovsky merkte na het zien van 2001 op dat de film te steriel was. In Solyaris is het ruimteschip een kille locatie in staat van verval. De film kent een lengte van bijna drie uur en is erg traag. Het is geen spanning en sensatie in deze sciencefiction maar eerder emotie en melancholiek. Een boeiende film, van begin tot eind.

Na Zerkalo viel Solaris me wat tegen. Een intrigerende film zeker, goed verhaal, maar erg langdradig. Wat te maken kan hebben met de Sovjet-context in die tijd. Zoals Anatolia eerder schreef

Afgezien van de openingshots, vond ik het eerste half uur nogal slaapverwekkend. De film begint dan ook pas echt na de snelweg scene, die op zichzelf wel mooi is ( maar waarom is hij in China?, is hij misschien verbannen?) Dus dat zij hem dan vergeven.

Ook de zus van Tarkovsky verteld op de DVD dat Tarkovsky expres sommige scenes te lang maakte zodat de censuur daarover ging zeuren, en zo de belangrijkste scenes spaarde. Misschien is Solaris niet gecensureerd, en is ie daarom zo lang uitgevallen?

Op een paar dissidenten na, is iedereen hier wel erg lovend over deze film. Alsof het allen gelovigen betreft.

Gezien de Sovjet-context, het tijdperk en een beperkt budget, ongeveer 1 miljoen Roebel volgens wikipedia. Verdient de film alle lof. Maar het had wel beter gekund op een aantal vlakken.

Zo geloof ik nergens dat ik op een andere planeet ben, omdat bijna alles zich in een beperkt decor afspeelt. De ruimtereis van Kris is zeer kort, en de Solaris beelden lijken verdacht veel op de Aarde.

De film duurt erg lang maar het moment dat hij de

Om ook de vergelijking met 2001 te maken, vooral het middendeel van 2001 is briljant, het deel in de ruimte met de HAL-computer, waarbij je sterk het gevoel krijgt in de ruimte te zijn, en de eenzaamheid, angst, bevreemding en machteloosheid meebeleefd. Dit gevoel benadert Solaris nergens.

Ik versta helaas geen Russisch wat het wat moeilijker maakt om mee te leven, en moest het doen met de Nederlandse ondertiteling op de DVD, die niet best was,als er al tiep-fouten inzitten..........een haastklus.

Mijn 5e Tarkovsky en wederom een boeidende, maar lastige film. Boeiend was de film vooral in het eerste deel en op het einde. Daartussen zakt het érg in.

Toch is dit typisch weer zo'n film die je alleen om het einde al snel weer eens uit de kast gaat halen, want die roept nogal wat vragen op. En dat niet alleen; ik heb echt met verbazing zitten kijken naar deze fascinerende scéne. Eerst heb je al in de gaten dat er ''iets'' niet helemaal klopt, omdat het in huis regent en buiten niet (!?) en daarna gooit Tarkovsky je helemaal in een diep dal. Dat maakte het saaie 2e deel weer een beetje goed.

Op visueel vlak zit het zoals altijd weer goed met Tarkovsky. Toen ik in het begin direct al getrakteerd werd op een meertje met dat stromende water (prachtig, typisch Tarkovsky) dacht ik dat ik al op de oceaanplaneet zat, of blijkt dat eigenlijk ook gewoon zo te zijn?Jammer dat ik nog niet alles goed heb meegekregen in het middenstuk op het ruimteschip - daar moet ik de film echt nog een keer voor opzetten. Dat vond ik...

... nog niet altijd even interessant, maar kent ook weer z'n pluspunten, zoals de zweefscéne en het prachtige gebruik van Bach (de hele film). De filosofische dialogen en levensvragen komen (hopelijk) bij de volgende kijkbeurt meer boven water.

Ik heb Solaris nu een week geleden gezien en ik heb lang nagedacht over wat voor cijfer ik nou moet gaan toekennen.

De traagheid van de film vind ik niet stored en heeft op de lange termijn meerwaarde. Als deze film een 'normale' snelheid zou hebben gehad, zou dit aan alle thema's die hier worden behandeld afbreuk hebben gedaan.

Het is duidelijk dat Tarkovsky met deze film een hoger doel wilde bereiken dan amusement: het publiek moet na de film doorfilosoferen over de besproken thema's.

Maar juist dit idee werkte naar mijn mening niet goed genoeg. Waar ik na het zien van '2001' rustig kon doorfilosoferen, lukte dat met Solaris amper. Het hoofdthema (naar mijn beleving: kan een man zich werkelijk verzoenen met het niet terug te halen verleden of is hij voorgoed verplicht tot spijt en schuld aan zijn spirituele verlangens?) wist mij gewoonweg niet te raken.

Als je dus niks met het thema kan, blijft er naar mijn mening weinig over van de film. Solaris bevat namelijk maar een gering aantal mooie plaatjes; de rest is en blijft één grote grauwe boel.

Misschien dat ik bij een volgende kijkbeurt de film beter kan waarderen. Het filosofische concept spreekt me namelijk wel aan en daarom kijk ik toch uit naar mijn volgende Tarkovsky.

2* voor nu.

Laat ik gelijk met de deur in huis vallen: dit is mijn minst favoriete Tarkovsky die ik heb gezien (moet alleen Sacrafice nog zien) En tergelijk de eerste die ik na stalker heb geprobeerd, maar door omstandigheden had ik hem nooit afgezien. Dus vannacht ben ik er helemaal op nieuw aan begonnen. Ik geef de film 3,5* en op WiW een 7.0, Maar zou ik ook een 3.0* kunnen geven en een 6.8 op WiW, dit ligt er aan of de positieve gevoelens over de film morgen ook beklijven.

Ik had hoge verwachtingen van deze film, heel erg hoog. Maar dat heeft elke tarkovsky gehad sinds de aller eerste kennismaking. Eigenlijk hebben ze het allemaal waargemaakt. 1 heeft het geschopt tot top 10 film (Zerkalo), 1 staat te springen om die zelfde plek in te nemen (Nostalghia). Een ander denkt bij zich zelf ik zou er ook niet verkeerd staan, en is verzekerd van een top 30 plek (Stalker).Weer een ander wringt al bijna 3 jaar in mijn geheugen dat ik hem te laag heb beoordeeld met 4* (Andrey Rublyov). En Ivan is gewoon een erg leuke film.

Hierom vind ik dat ik best hoge verwachtingen mag hebben van Tarkovsky .

Ik voel (wonderbaarlijk) de behoefte om uit te leggen waarom ik deze 'maar' 3,5* geef. Kort samen gevat deze mist voor mij: Tarkovsky. Dit klinkt misschien erg raar. Maar groten deels van de film (het begin en laatste 45 minuten niet) mis ik dat gevoel wat Tarkovsky zo goed weet op te wekken. Zonder zoveel te willen vertellen, juist zo ongeloofelijk veel juist weten te vertellen en duidelijk te maken. Op een niveau dat ratio en basis emoties het niet begrijpen, en toch begrijp en voel je precies wat hij bedoelt en naar toe wil. Solyaris weet een paar keer dat gevoel op te wekken, maar slaagt er uit eindelijk in om heel lauw over te komen.

Tijdens Solyaris had ik een paar keer het idee: Andrei wat heb je toch voor een haast. Soms mooie shots (dit typische Tarkovsky element zijn in de latere films nog vele malen mooier worden!!!) worden dan heel abrupt afgebroken. Er mist dat stukje proza, wat zijn andere films juist tot een van mijn favorieten laten behoren.

Wat je echter wel heel goed kunt zien, deze film laat juist zien wat er allemaal gaat komen, en dat maakt hem juist leuk. Het ligt denk ik ook niet aan solyaris dat ik wat mis en wat negatief overkom. Het komt meer door de andere films en vooral die latere. Deze overtreffen Solyaris, zoals Messi de gemiddelde ere divisie speler overtreft.

Na Stalker en Zerkalo is Soljaris de derde film van Tarkovskij die ik heb gezien, en je zou een galerij kunnen samenstellen van voorwerpen die in die films voorkomen; zo'n beetje als op de achterkant van de Kuifje-albums.

Voor wat betreft Soljaris pleit ik voor opname in die galerij van bijvoorbeeld de mess tin, het theekopje, de appel, het vogelkooitje, het borstbeeld, de retort, de speelbal, de geknoopte omslag, de bladergeruis-simulator, het pyjamajasje met de initialen, en de kindertekening van de 'mens' met een touw om zijn nek.

Het exemplaar van de Don Quichote wilde ik hier ook noemen, maar dat hoort in dat rijtje toch niet thuis (die kindertekening misschien ook niet). Terwijl de andere voorwerpen mogelijk dienen als associatieve elementen van een droom over of herinnering aan personen of situaties, heeft dat boek in deze film niet dat karakter van persoonlijke toevalligheid.

Don Quichote handelt over de projecties van de menselijke ziel, net als Soljaris, en net als in Soljaris schijnen die projecties bijzonder weinig met 'de werkelijkheid' te maken te hebben. Maar waanzin is het niet, zo wil de ongelukkige wetenschapper Gibarian ons doen geloven; eerder een kwestie van geweten.

Beweerde de arts aan het ziekbed in Zerkalo trouwens ook niet zoiets? Die had het daarnaast ook over het geheugen: het lijkt bij Tarkovskij onder meer te gaan over het verdrongen besef van een tekortschieten tegenover geliefden. Het blijkt vaak makkelijker om met rationaliseringen, of door met een onverschillig nihilisme alles voor betekenisloos te verklaren, dat besef te niet te doen, dan om die 'schuld' op je te nemen. Want je kan niet dit besef hebben, en dan leven alsof het je niet aangaat. Vrijblijvendheid is dan geen optie meer. In de films van Tarkovskij bezielt het innerlijk van de mens de wereld, en geeft haar betekenis.

Die verhouding van de mens tot zichzelf en zijn naasten, is ook de verhouding van de mens tot de wereld, waarbij het geloof dat die verhouding een persoonlijke betekenis heeft, een opdracht inhoudt zelfs, cruciaal is. In Zerkalo lijkt de nadruk wat meer op het persoonlijke te liggen, terwijl het in Soljaris en Stalker iets meer draait om de tegenstelling tussen 'geloof' en 'ongeloof', oftewel tussen enerzijds het besef van onontkoombaarheid, en anderzijds de weigering betekenis te hechten aan die gevaarlijke onzin.

Het is min of meer een open deur om te vermelden dat er qua stijl, vorm en inhoud nogal wat raakvlakken zijn tussen de drie genoemde films: het overvloedig stromende water, de 'betovering' van de natuur, met de nadrukkelijke focus op ook schijnbaar zielloze voorwerpen, en stillevens met hier en daar, af en toe, beweging waar die niet 'hoort' te zijn.

En de Oceaan van Soljaris lijkt natuurlijk verhaaltechnisch zo'n beetje dezelfde functie te hebben als de Zone met zijn Kamer in Stalker. Verder keert de relationele structuur van protagonist-vader-moeder-geliefde, met een in de psyche van de protagonist sterke verbinding tussen, om niet te zeggen welhaast samenvallen van, die laatste twee, terug in Zerkalo. Zoals dat ook geldt voor het houtvuurtje, de opgloeiende blokken hout, en de besneeuwde helling, in Soljaris expliciet geassocieerd met het schilderij van Breughel.

Projectie? In Soljaris wordt ons verteld dat de Oceaan inwerkt op de menselijke geest, maar je kan misschien met meer recht stellen dat het andersom is. Die grijze massa is het onbekende, waarin de mens zijn innerlijk als iets van buiten hem identificeert. Hari is niet alleen de verdrongen herinnering van Kris aan zijn overleden geliefde - het is zijn (verwaarloosde) ziel zelf.

'Hoe heb je al die tijd gelééfd?'

Kris kan niet anders dan - opnieuw - een relatie met die ziel aangaan, is niet in staat tot afwijzing (Sartorius) of pragmatisme (Snaut). Al of niet op gevaar af in een gesticht te belanden.

De mens staat niet op zichzelf, dat 'zelf' is onverbrekelijk onderdeel van een weefsel dat ook anderen, en de wereld, omvat. Althans, dat lijkt deze film ons te willen vertellen, door zelf een weefsel te spinnen van droom, herinnering en 'werkelijkheid'.

Hoewel niet bepaald een komedie, is Soljaris - evenals overigens Stalker - af en toe best geestig. De neiging om een lastige (ex-)echtgenoot in een raket te proppen en de ruimte in te schieten, zal veel mensen niet onbekend voorkomen...

zoals elders vermeld:

"... denk dat het bij deze film ontzettend belangrijk is om je volledig over te geven aan het trage, kabbelende, hypnotizerende ritme"

en wederom een uiterst laage score van Onderhond voor een "oud klassieker", dan weet ik dat het goed zit. Bedankt

Mooie film, mijn eerste Tarkovsky. Stalker (1979) wordt de volgende.

Met nauwelijks special effects weet deze film een boeiend SF-verhaal te vertellen over een andere planeet. Het begin deed me in de verte denken aan de serie Star Trek (niet de films), omdat in deze film een vreemde planeet wordt onderzocht (die op een soort brein lijkt), en met morele vragen komt zoals of alles is toegestaan in naam van de wetenschap, bijvoorbeeld of ze wel of niet zo'n planeet met 'x-rays' moeten stralen/beschadigen.

Maar dan gaat de film een stap verder en ontstijgt het dat niveau, en wordt het een film vol met filosofische en existentiële gewetensvraagstukken.

Behalve de inhoud is het ook qua beeld en acteerwerk geslaagd. Mooie plaatjes, waarbij afgewisseld passend gespeeld wordt met zwart/wit en kleur, met soms complete stilte en soms Bach op de achtergrond. De lange scene op de snelweg had iets rustgevends, knap om verkeer zo over te laten komen.

Goede film.

Overigens bestaat er een tweede film over hetzelfde boek, gemaakt voor de televisie een paar jaar eerder: Solyaris (1968) (imdb.com).

Eindelijk dan Solyaris uit 1972 gezien. Eerder de 1968 versie gezien. Begin is al lekker verschillend,.. de 1968 versie start zeg maar bij 40 minuten in de 72 versie.

En dan waren dat 40 minuten die buiten wat karakter introductie niet echt iets toevoegde. Die auto scene... gaf wat Russische straatbeelden.

Beide films proberen direct aan boord de suspense op te voeren hoewel ze dit anders doen. De 68 versie heeft de uitleg van Snaut/Gibarian samengevoegd. BIj het einde zijn het wel andere films.

De 72 versie is een stuk uitgebreider qua decors, sets en effecten.

Beide films zijn trouwens behoorlijk uitleggerig over wat er aan de hand is. De interpretatie over diepzinnigheid komt voort over het gegeven wat Lem heeft geschreven.

Denk dat ik de 68 versie prefereer boven deze.

Dan toch maar de 2002 versie kijken en het boek eens proberen te vinden. Kijken welke film het beste de essentie van het boek heeft weten te vangen.