Paterson (2016)

Behoort Maastricht nog tot Limburg?

Als ik de centen had zou ik voor een week een hotel boeken!

Dat mag ik hopen.

De nationale bioscoopagenda gaf Maastricht niet als optie helaas.

Met dank

Gaan we doen.

Ik vond de film niet saai of vervelend, maar tegelijkertijd zie ik er ook geen meesterwerk in. De film laat het leven van een man zien dat opmerkelijk gewoon, fijn en zorgeloos en daarmee bijzonder gelukkig is. Dat dat inderdaad nogal bijzonder is zien we in de mensen om hem heen die wel problemen hebben. Zelfs zijn vriendin – en ook hun relatie is perfect met alleen maar liefde en geluk – heeft niet die opperste tevredenheid met het leven want zij droomt er tenminste nog van om rijk en beroemd te worden. De man heeft dergelijke ambities geheel niet: hij is volmaakt gelukkig met zijn simpel en volledig zorgeloos leven. Zelfs als hij dan eens een tegenslagje krijgt, dan gebeurt er eigenlijk nog niets: zijn fijne leven gaat immers gewoon door en dat beseft hij zelf ook. In mijn kijkervaring trad er wel gaandeweg een omslag plaats die de film voor mij z’n interessantste aspect geeft: waar zijn volmaakte geluk aanvankelijk jaloeziemakend is, is dat gelukkige leven tegelijk zo zonder elke intensiteit of ‘leven’ dat de man eigenlijk net zo goed dood had kunnen zijn. Zijn toestand van gelukzalige sereniteit is tegelijkertijd er een die gelijkt op een diepe depressie waarin niets gebeurt en niets enige impact heeft. Zo neem je bv. aan dat hij seks heeft met zijn vriendin, maar tegelijkertijd zou zoiets basaals als seksuele drift en emotionele ontlading de serene vredigheid en saaiheid van zijn leven zo verstoren dat het ondenkbaar wordt. Zo beschouwd lijkt zijn leven bijna een boeddhistische meditatie.

O ja, hij schrijft ook matige gedichtjes die volmaakt zijn gewoon leventje weerspiegelen: zijn gedichtjes beschrijven simpelweg het gewone leven waarin niets gebeurt als bv. dat er een luciferdoosje op tafel ligt en dat de ontbranding van zo’n lucifer past bij de liefde die hij en zijn vriendin voor elkaar voelen. Mogelijk wil ook de film de poëzie van het gewone leven uitdrukken, maar net als zijn gedichtjes is de kwaliteit van de film net zo matig als het gewone leven zelf. De film is misschien een interessant tegenwicht voor de cinematografische tendens van block busters om de overtreffende trap van spektakel te brengen (en in zo’n lovende Volkskrant-recensie proef je ook iets van een door de persoon van de recensent gewenste politiek tegenwicht voor het lawaai en de polarisatie van Trump’s wereld), maar de film als zodanig kan me niet enthousiasmeren: de film biedt een soort vredig amusement (ik verheugde me telkens op het bezoek van het café vanwege de gezelligheid) maar ik geloof niet dat deze film lang bij me zal blijven hangen.

In dat opzicht is het misschien wel opmerkelijk dat waar vroeger mensen naar de film gingen voor het spektakel op het doek omdat hun eigen leven zo grauw en saai is (en in de film is het naar de film gaan van het stelletje - bij wijze van eindelijk eens de bloemetjes buiten zetten en gek doen - de aanleiding voor de grootste tegenslag voor de man), tegenwoordig mensen ook naar een film als Paterson gaan om even vrede te vinden in een wereld (c.q. nieuwszenders) vol spektakel en strijd.

Simon Carmiggelt-achtige optekening van een buschauffeur in zijn burgerlijk leven en zijn kleine geluk. De film kabbelt maar voort zonder enige opmerkelijke gebeurtenis. Ik was er na een uur wel klaar mee. Ik zie hier op Moviemeter pas dat het een komedie blijkt te zijn. Dat was ook geen moment in me opgekomen.

2*

Ik zit een beetje tussen IH88 en De filosoof in qua mening over deze film. Het kabbelde wel heel erg en de emotieloze busdriver was wel heel erg emotieloos. Daarentegen zit er ook wel weer een hoop leuke conversatie en visuele gein in waardoor ik het toch een geslaagde film vind. Vier sterren vind ik dan wel weer te veel. Maar een mooie 7 scoort ie wel. Ware het niet dat allemaal net iets te lang duurt. Een dikke 6,5 dan maar.

Waar ik het dan weer niet eens ben met IH88:

In mijn wereld is het geen shitzooi. Ik maak me dan ook niet 24-7 druk over Trump, het godsgeschenk voor de media die maar niet uitgepraat raken over die Oompah Loompah. Mijn wereld kabbelt ook een beetje voort, met gezonde kinderen die vrolijk zijn en zonder grote zorgen leven, een baan waar ik blij mee ben, een fijne vrouw aan mijn zijde, veel tijd en gelegenheid om me te vermaken en levend in een land waar ik honger noch oorlog heb is de wereld verre van shit.

En volgens mij is dat ook hoe Paterson een beetje leeft, count your blessings, laat je niet gek maken en geniet van wat je hebt in plaats van je druk te maken om wat je niet hebt (of om de paniekzaaierij van de media).

Dat er in andere delen van de wereld wel shit is en mensen een rotleven hebben is natuurlijk niet iets van dit moment. Is altijd al zo geweest en zal altijd zo blijven.

Walter S. eens hoor Walter. Met mijn eigen leven mag ik me gelukkig prijzen, maar je geheel afsluiten voor wat er er in de wereld gebeurd is natuurlijk moeilijk. Ik bedoelde eigenlijk dat Ik gewoon erg vrolijk werd van Paterson en dat ik nog dagen met de film in m'n hoofd zat. Een erg positief gevoel dus. Dat in tegenstelling tot ander nieuws. Maar iets minder nieuws tot je nemen en een beetje leven zoals Paterson zou ieder mens goed doen .

De filosoof ik kreeg het vermoeden dat Paterson in het leger heeft gezeten (de foto). Hij zal misschien heel veel gruwelijkheden hebben gezien, wat zijn monotone leven zou kunnen verklaren. Dat van de seks is een goede opmerking. Het zou logisch zijn om dat te laten zien, maar aan de andere kant past het helemaal niet in de flow van de film. Net zoals het stelen van de hond of een echte schietpartij.

Voor een Jarmusch beetje tegenvallen. Grootste teleurstelling was de doorgaand sterke droge humor die heeft plaatsgemaakt voor wel heel flauwe humor. Voordeel van de twijfel zijn de obsessie van Jarmush voor luciferdoosjes (alhoewel de Le Boxeur 'Fabrique au Cameroun' uit Limits mijn voorkeur heeft) en de rollen voor M.E.T.H.O.D en Masatoshi Nagase.

Ik heb helemaal geen humor kunnen ontdekken. Er is mij e.e.a ontgaan vrees ik zoals...

Met het luciferdoosjesgedoe hadden we hier met humor te maken, dat had ik niet door.

Veel napret bij deze film, hoewel tijdens de voorstelling een paar keer moeten gapen. Jarmuch moet je een beetje kennen, deze regiseur heeft een aparte stijl, het terloopse, de droge humor, de personages, de wat weinig spannende verhaallijn, het is niet het gangbare. Met mensen als Paterson draait de wereld niet door. Zo overleven we de gekte van 2017.

Mooie film over de sleur van het dagelijkse leven. Of nou ja, dat is waar ik aanvankelijk dacht dat de film over zou gaan. In werkelijkheid is Paterson meer een film over de deugden ervan. Een prachtige ode aan de kleine dingetjes die het dagelijkse leven zo mooi kunnen maken, en de ogen en oren van een artiest die dat verwerkt in zijn kunst, niet eens per se goede of kunst om met de rest van de wereld te delen. Voor hoofdrolspeler Paterson lijkt dat geen doel in zijn leven te zijn.

Adam Driver speelt die rol bijzonder aangenaam. Paterson is een echte observant en heeft zo'n relaxte manier van doen, krijgt van Driver van die leuke kleine maniertjes mee zoals dat grappige lachje van hem. En vaak zie je aan zijn gezicht dat bepaalde gebeurtenissen onverwacht een bepaalde reactie (inspiratie?) bij hem opwekken waarnaar het een beetje raden blijft. En ieder personage (en huisdier) is eigenlijk enorm leuk in deze film. Patersons vriendin Laura is een soort tegenpool van hem en vult hem perfect aan. Super charmant in al haar optimisme en ondernemingslust.

Henley speelt de barman erg leuk en William Jackson Harper laat een grote indruk achter in slechts een handjevol scènes. De gesprekken met dat meisje en de Japanner zijn ook prachtig, en leuk om een soort van cameo te zien van Hayward samen met Gilman. Het zijn maar zeer bescheiden rolletjes, maar leuk om Hayward nadat ik haar sinds Moonrise Kingdom al niet meer in een film had gezien in korte tijd zowel in Manchester by the Sea als deze film te zien opduiken. Bijrol of niet, je kan je films slechter kiezen.

Een film die vooral zo alledaags is zal niet iedereen kunnen bekoren, maar ik vond de film toch ook vaak vooral erg grappig en behoorlijk maf. Al die tweelingen die Paterson tegenkomt, de barman die tegen zichzelf schaakt, het dramatische gebaar met het neppistool in de kroeg, zo alledaags is het ook weer niet. En hoewel we veel dezelfde beelden zien van hetzelfde op zich wat treurige stadje wordt het toch op zo'n fraaie manier in beeld gebracht dat het mooi wordt. Het einde van de film is ook erg mooi. Kon amper beter voor deze film. 4.0*.

Specifiek, haha

Best een prima film, maar ook niet veel meer dan dat.

"Meesterwerk" en "5 sterren" dat is me een raadsel.

Af en toe slaapverwekkend zelfs.

Bedankt voor de tip! Nu ga ik zeker kijken.

Een 5 is niet prima dat is een onvoldoende

Heerlijke feel-good movie. Zeer sympathieke personages, waarbij ik bij die kroegbaas onmiddellijk moest denken aan die gorilla King Kong. Bovendien ook een leuke hond die als enige negatieve karakter eigenschap had dat ie niet van poesie hield. Die vrouw van die Peterson was trouwens ook best wel leuk. Had bovendien een goede smaak betreffende kleding.

Tja, dat is het zo'n beetje. Verder valt er eigenlijk niet veel meer te vermelden of het moet zijn dat gedoe met die lucifersdoosjes. Tja, als kind spaarde ik die dingen. Oh zo herkenbaar dus.

In het kort gezegd: Dit is dus echt zo'n Jim jarmusch film waarbij het vooral gaat om de kleine dingen. Je moet er van houden, maar so what, ik heb mij prima vermaakt met dit soms maffe filmpje.

4.0*

23 Paterson 0936

"Poëzie vertalen is als het nemen van een douche met een regenjas aan." ?

Iemand al opgevallen dat de film een open einde heeft?

Paterson lijkt inderdaad constant in het moment te zijn, altijd volledig in het nu, een soort voortdurend nirvana. Inderdaad benijdenswaardig dus. Helemaal in onze huidige 'prestatiemaatschappij' waarin we voortdurend zo obsessief met de toekomst bezig zijn dat we eigenlijk nooit echt meer in het nu lijken te leven (als ik het een beetje mag chargeren). Pure aandacht, poezie vinden in het meest banale en alledaagse, je verwonderen als een kind. Dat zijn nou juist de zaken die ik nastrevenswaardig vind en die ik zeer waardeer in de film.

Maar ik denk dat de ervaring van Paterson nou juist niet die van depressie is: Paterson heeft een open blik op de wereld, hij schuwt nieuwe ervaringen en kennismaking met nieuwe mensen niet, hij is in staat om zelfs diepe teleurstelling en tegenslag om te zetten in schoonheid en geluk in zijn gedichten. Het nieuwe notitieblok aan het eind van de film staat hiervoor symbool: het is nog onbeschreven en moet zich nog vullen met steeds meer nieuwe ervaringen. Het is een symbool van hoop en verlangen. Het is voor mij dus maar zeer de vraag of je gelijk hebt dat niets hem raakt en dat niets gebeurt en impact heeft. Ik denk dat we van Paterson kunnen leren om niet het hier-en-nu en onze directe omgeving te vergeten, om juist de impact te voelen van een weinig gebeuren.

Je zou jouw bewering dus kunnen omdraaien: wij zijn het die depressief en afgestompt zijn, wij zijn het die geen betekenisvolle ervaring meer kunnen halen uit het alledaagse. Het verregaande consumentisme en het bijbehorende audiovisuele bombardement op onze aandacht dat we dagelijks ondergaan, heeft ons ziende blind en horende doof gemaakt.

Maar inderdaad heeft dat idee van leven in het nu ook een solipsistische schaduwzijde. Zo opgaan in jezelf en het moment sluit je als het ware af van de rest van de wereld. Paterson leeft in zijn comfortabele, individualistische bubbel en ik denk dat wat hem betreft de wereld buiten Paterson wel zou mogen vergaan. Hij zou er hooguit een 'matig' (in jouw woorden) gedichtje over schrijven en gewoon weer routinematig verder leven zoals hij dat het beste kan. Ik vind dit een terechte kritiek op de filosofie van slowness en meer new-age-achtige levenslessen om vooral in het moment te leven.

Overigens, over de gedichten in de film schrijft een recensent van de New York Times heel opmerkzaam:

Met nog een terzijde.

In het kader van het Jarmusch retrospectief (her)zag ik onlangs in Eye ook Jarmusch' vroege film Stranger than Paradise (StP). Ik vond het interessant te bedenken hoe de films op elkaar lijken en toch ook sterk van elkaar verschillen.

In beide films speelt leegte en doelloosheid een rol. De hoofpersonages van StP zijn van een verloren 'I don't know' generatie: doelloos rondzwervend en hun impulsen achterna strevend. De film is een schijnbaar ongeordende opeenvolging van langgerekte scenes waarin ogenschijnlijk weinig zinvols gebeurt en het verhaal heeft eigenlijk totaal geen vooruitgang en de personages maken hoegenaamd geen 'ontwikkeling' door. Dit doelloze en weinig opzienbarende deelt Paterson met StP (naast ook bijvoorbeeld het humoristische).

Maar toch zit er een wereld van verschil tussen Jarmusch' portret van het Amerika van 1984 in StP en dat van 2016 in Paterson. Het eerste is een wereld van een generatie in existentiele crisis, het tweede is een tevreden leven van een in-zichzelf-gekeerde middenklasse. De leegte in StP is echt leeg en getuigt van een zeker wanhoop, terwijl de leegte in Paterson eigenlijk heel vol en zelfgenoegzaam is. Ik moet eerlijk bekennen dat ik de leegte en de vervreemding van Stranger than Paradise verkies boven de gemoedelijke eentonigheid van Paterson.

Ik heb er geen woorden voor, behalve dan de woorden 'prima' en 'filmpje'. Tijdens de nadronk met mijn gezelschap, dat uit liefst vijf man (m/v) bestond, bleek niemand er iets van te vinden. Ja, men had zich vermaakt, het was soms wat saaiïg maar meestal goed te doen, er zaten wat aardige grapjes in en dat was dat.

Wij gingen over tot de orde van de dag, al was het inmiddels nacht en trapte de uitbater van een alleraardigst cafeetje om de hoek bij de Filmhallen (want in de Hallen zelf wil je niet dood gevonden worden (waar wel?)) ons eruit. Het was koud. Verder ben ik het eens met alles wat De filosoof hierboven schreef. Die jongen/dat meisje heeft er kijk op.

Een redelijk traag en soms wat saai over komend komisch drama waarin we een week lang een sullige, gedichten schrijvende buschauffeur volgen in zijn dagelijkse sleur. Elke dag is bijna hetzelfde zonder dat er iets spannends gebeurt. Gelukkig zit er wel wat extreem droge humor in waar ik smakelijk om heb gelachen, dit maakte voor mij de film wel de moeite waard. Ook is het best een aangename afwisseling tussen alle spektakelfilms die we non-stop naar ons hoofd geslingerd krijgen. Geen topper maar best aardig.

Wat begon als een wat middle of the road voortkabbelend portret, werd naarmate de film vorderde een warm dekentje dat me langzaam inpakte. Met de ontmoetingen met de mededichters als hoogtepunt. Vooral het schriftje van Nagase op het einde raakte me. Geen vintage Jarmush, daarvoor was vooral de stilering niet uitgesproken genoeg vond ik, maar best een fijn loom filmpje.

Wat een fijn klein meesterwerk. Wauw!

Een ode aan aan het kleine. Aan de routine. Aan de poëzie van het alledaagse. Jarmusch wil laten zien dat er schoonheid zit in de meest kleine dingen. Daar werd ik erg vrolijk van.

Driver vind ik hierin uitmuntend. Zijn personage is rustig, bijna saai maar o zo interessant. Hij lijkt de routine te omarmen en vind zijn rust in poëzie. Toch lijkt hij niet altijd gelukkig. Hij is blij met zijn vriendin/vrouw maar sommige momenten tussen hen zijn wat ongemakkelijk. Verder blijkt zijn onzekerheid in het feit dat hij haar zijn gedichten niet laat lezen en dat wanneer hij andere dichters ontmoet niet over zijn eigen werk begint.

Ook de scenes in de kroeg zijn erg goed. Momenten zoals dat Paterson uit het niets sarcastisch moet lachen in deze setting maakt hem een boeiend karakter. Juist omdat je hem als kijker niet helemaal kan doorgronden en we geen achtergrond informatie over hem hebben.

Een prent als deze inspireert tot observeren en te genieten van de eenvoud. Klasse.

Daar zeg je zo wat

Ik zou inderdaad zeggen dat de film zélf een gedicht is, met, toegegeven, misschien hier en daar wat rijmelarij, en scherend langs de ‘Liefde is...’-wandtegeltjes; maar als geheel vind ik dit toch een ontroerende evocatie van de zachte kern van een wereld, een leven, een liefde.

Het is makkelijker, en vooral veiliger, te breken dan te bouwen, want dat laatste is vaak balanceren op een dunne draad boven de afgrond van de kitsch. Malick bijvoorbeeld is wat dat betreft een meester, en ook Jarmusch hier behoudt, op zijn eigen wijze, het evenwicht. Iemand als Koreeda kan het ook.

Het zal wel niet toevallig zijn dat Knight of Cups en Paterson voor mij behoren tot die weinige films die, na het verlaten van de bioscoop, het perspectief op de wereld zoals die eerder werd opgeroepen, nog een tijdje voor je vasthouden. Of dat nu op een zonovergoten, winderige herfstdag op het Haarlemmerplein is, of op een schemerige wintermiddag, in een volle tram, in de Kinkerbuurt.

Wat Koreeda betreft, de gedachte bekroop mij gaandeweg dat Paterson, met zijn sfeer van kalme opmerkzaamheid, iets Japans had; en als om die gedachte te onderstrepen, kwam daar een Japanner de film binnen gewandeld...

Paterson in Paterson, en Jarmusch, houden het bij words written in water; beitelen die woorden (en beelden) niet in marmer. De kern is vloeiend, zoals ook de score dat is.

Die running gag met de brievenbus lijkt al te flauw, maar toch, als chagrijnige fantasie...

I don’t like you, Marvin. Volgens mij duw jij elke dag die brievenbus scheef, alleen om mij te treiteren.

Hij is trouwens dood, die rothond. Net goed. En deze film is ook... net goed.

Jim Jarmusch geeft een klassiek sociaal realistisch uitgangspunt (over aanmodderende middenstanders in het contemporaine Amerika) een surreële, dromerige dimensie door te spelen met lyrische ondertonen. Een spookachtig mooie soundtrack die de kleinste handelingen omlijst, een plot dat tot in de kleinste details gestructureerd is en nog steeds het gevoel suggereert van terloopsheid en het toeval. De verschillende elementen zijn nooit helemaal sluitend te krijgen, en juist in dat ongrijpbare zit voor mij de kracht van deze eigenzinnige prent: het echte leven en de kunst vormen een breuk en zijn ook weer één.

Dat het hoofdpersonage een ingetogen dichter is, terwijl zijn begeerlijke liefdespartner steeds naar manieren zoekt om haar eigen vormen van zelfexpressie commercieel uit te baten, is niet een leuk detail om de psyche van de twee hoofdkarakters extra kleur te geven. Het liefdespaar roept vragen op over het leven van de kunstenaar tegenover de kunst die uit hun innige samenzijn voortkomt. Is de poëzie van Paterson een afspiegeling van zijn alledaagse leven, of is het de schone taal die de monotonie van zijn dagelijkse routines uiteindelijk een betekenis geeft?

Het resultaat is een tedere liefdesgeschiedenis over een schepper (Paterson) die in zijn voornaamste muze (Laura) zowel de inspiratie vindt als dat zij hem in de weg zit. De alledaagse banaliteiten worden tot kunst. In elkaars armen wakker worden. Haar naakte lichaam bedekken met een deken omdat zij kippenvel begint te krijgen. Liefdevol een hap nemen van haar oneetbare cupcakes, wetende dat zij niks liever heeft dan dat ze waardering krijgt voor haar vruchteloze zwoegen. Hij weet dat zij niet zijn talent heeft, maar toch bedekt hij dat met de mantel der liefde omdat het geluk van de ander een drijvende kracht is die zijn eigen bestaan vormgeeft. En toch knaagt het, ergens, op een plek die hij liefst niet aan de oppervlakte laat komen: is er niet ergens anders iets of iemand waar het beter mee is!?

Omwille van zijn Laura, die zichzelf wél wil blijven ontplooien, moet Paterson elke dag opnieuw de lokale bus besturen. Adam Driver is fenomenaal als de nerderige grijze muis: een intens sympathieke persoonlijkheid, die zelden een rol speelt in de levens van de passagiers. Met kleine schakeringen in zijn mimiek zet hij een grootse rol neer. Een geamuseerd trekje rond de lippen als zijn passagiers sterke verhalen aan elkaar opdissen. Een geïnteresseerde blik als zij verhalen vertellen over de recente of verre geschiedenis van het stadje Paterson. Verwantschap met de mensen die - net als hij - ook broeden op hun gedachten en die tot lyrische taaluitingen (poëzie, muziek) willen maken.

'Paterson' (2016) moet het niet hebben van groots of meeslepend drama: het is een tedere tragikomedie zonder conflict of grootse emoties. Het is grappiger dan ik op voorhand had verwacht, maar wel op een subtiele droogkomische manier. Verwacht dan ook vooral geen spervuur aan flauwigheden om het lollige tempo erin te houden. (Al schiet het hondje hem wél keer op keer recht in het doel, goedkoop scoren!) Jim Jarmusch, de oude rot, weet mooi in te haken op de hedendaagse hang naar nostalgische mijmeringen en vruchteloze vormen van zelfexpressie, met onderhuids het onbestemde gevoel dat er ergens een verborgen glamourbestaan wacht. Zijn Paterson, een toeschouwer in zijn eigen leven, is een held van deze tijd: hij die afwezig blijft broeden op zijn eigen gedachten, die grootsheid vindt in het kleine en mild geamuseerd meegaat met een vluchtige wereld waar ook niet aan te ontsnappen valt.

Prachtig geschreven en scherp geobserveerd, Donkerwoud. Mooi hoe jij (wel) kunt neertypen precies wat ik, en vast velen met mij, hebben waargenomen. Dank je, erg fijn leesvoer en ik heb nu zin de film weer te zien.