The Night of the Hunter (1955)

Charles Laughton kreeg slechts één keer de gelegenheid in de regisseursstoel plaats te nemen. Dat het niet tot een tweede poging kwam lag aan het desastreuze commerciële resultaat. Wij zitten met de gebakken peren daardoor, want 'The Night Of The Hunter' hoort bij de beste debuutfilms ooit. Zelden zo'n stoute snoodaard gezien als Robert Mitchum in zijn rol van Reverend Harry Powell. Zijn profiel tegen de horizon of zijn zich vooruitwerpende schaduw zijn voldoende om de spanning ondraaglijk op te voeren.

Interessante film over een priester die niet zo heilig is, sterker nog, hij is de bad guy. In de gevangenis ontmoet hij een ter dood veroordeelde die na een diefstal de buit heeft verborgen, de priester besluit om achter zijn gezin aan te gaan om het geld te vinden. Zoals de titel verklapt levert dit een spannende 'jacht' op die het overgrote deel van de film vult. De film noir-aspecten zijn in deze film overigens behoorlijk light, in enkele scenes is het overduidelijk maar over de hele linie valt het nauwelijks op.

Het verhaal is wel interessant en de onderhuidse spanning is voelbaar, enig minpunt wat me van de 3,5* afhoudt is dat Robert Mitchum , die als de priester de hoofdrol speelt, qua acteerwerk het hier niet zo sterk doet, en dat valt ook absoluut aan de regie te verwijten. Met name de momenten waarop hij de kinderen achtervolgt leveren onbedoeld bijna lachwekkende situaties op waarbij hij er niet in slaagt om een 5-jarige die twee meter voor hem rent in te halen. Jammer dus van die slordigheden, anders had deze zeker de 3,5* gehaald.

Het valt niet mee om deze film te categoriseren, omdat het scenario van James Agee in 88 minuten zoveel verschillende thema’s aanhaalt dat het de film onvermijdelijk te kort doet. Seriemoord, vrouwelijke seksualiteit bij volwassenen én kinderen, godsdienstwaanzin, kindertrauma’s, kinderwreedheid, familietrouw, hypocrisie, falende politie, armoede, zwerfkinderen. Geen thema’s waarmee je het publiek in de jaren ’50 naar de bioscoop lokte, bovendien wisten de meeste mensen [inclusief de critici] die The Night Of The Hunter in de bioscoop zagen ook niet goed wat ze precies aan moesten met deze film. Voor mij staat desondanks als een paal boven water dat we hier te maken met de meest indrukwekkende schurkenrol aller tijden en ééntje die een icoon is geworden. En de film heeft nu de status van een mijlpaal in de Amerikaanse filmgeschiedenis... een tikje ironisch, aangezien regisseur Charles Laughton, een Brit, de grootste bijdrage heeft geleverd aan die status.

Harry Powell [Robert Mitchum] is een dominee die, in opdracht van De Almachtige, al 6 weduwes om het leven heeft gebracht. De politie arresteert hem echter tijdens een bezoek aan een stripclub vanwege autodiefstal (!) waardoor hij enige tijd de celgenoot is van Ben Harper [Peter Graves], die ter dood is veroordeeld wegens een dubbele moord tijdens een bankroof. Vlak voor zijn arrestatie verstopt Harper de buit van $10.000 in de pop van zijn dochtertje Pearl [Sally Jane Bruce] en laat hij haar en haar oudere broer John [Billy Chaplin] zweren dat ze niemand zullen vertellen waar het geld is. Na Harpers executie komt Powell vrij en weet hij met een combinatie van Christelijke vroomheid en charme het hart te winnen van Bens weduwe Willa Harper [Shelley Winters]. Hij komt er bovendien achter dat de kinderen weten waar het geld is en schuwt geen enkel middel om de waarheid te achterhalen. Uiteindelijk moeten de kinderen wel vluchten en beginnen ze aan een reis langs de rivier die ze brengt bij Rachel Cooper [Lillian Gish], een vrouw van middelbare leeftijd die zwerfkinderen in huis neemt en ze probeert te beschermen tegen de waanzinnige Harry Powell.

Waar te beginnen met mijn lofzang? Wellicht met het feit dat de hoofdrollen in deze film worden gespeeld door de 6-jarige (!) Sally Jane Bruce en de 11-jarige (!) Billy Chaplin. Net als in Cape Fear steelt Robert Mitchum de film en is de hier 61-jarige Lillian Gish [de grootste filmster uit de jaren ’20 en wellicht de mooiste vrouw die ooit op het scherm te zien was] ook fantastisch, maar dat maakt het juist bijzonder: deze kinderen weten zich uitstekend staande te houden in rollen die behoorlijk complex zijn. Zij geven de meest indrukwekkende kindervertolkingen die ik ooit heb gezien! Dat is voor een groot deel de verdienste van het uitstekende scenario, maar ongetwijfeld heeft de regie van Charles Laughton hier ook bij geholpen. Laughton was de eerste Britse acteur die een Oscar won [in 1934 voor de titelrol in ‘The Private Lives of Henry VIII’] en was iemand die acteren in ieder geval deels als een spel zag. Hoewel ik weinig informatie over de productie van ‘The Night Of The Hunter’ heb kunnen vinden, zie ik helemaal voor me hoe Laughton elke scène voor de kinderen eerst zelf heeft uitgebeeld, zodat ze precies wisten wat hij verwachtte. Als je ‘The Hunchback of the Notre Dame’ (zie 47) hebt gezien, dan zie je dat hij dat perfect kon.

Voor Mitchums vertolking kom ik superlatieven tekort: Laughton gaf hem vrij baan om de meest duistere kant van de menselijke ziel bloot te leggen, wat onder anderen tot uiting komt in de slaapkamerscènes met Shelley Winters, maar het is al zichtbaar in de scène in de striptent. Powell kijkt naar een schaars geklede vrouw met een blik die een angstaanjagende combinatie van walging en haat uitdrukt. De blik van Winters wanneer ze het ware gezicht van Harry Powell voor het eerst ziet is ook een meesterwerk van understatement. Een kleine nuance-verschuiving in haar gezichtsuitdrukkking maakt haarfijn duidelijk wat er door haar hoofd gaat. Een geniaal moment!

De film zit vol met prachtige, gestileerde filmbeelden, vastgelegd onder de wonderbaarlijke cameraregie van Stanley Cortez, die in het tweede deel een nachtmerrie-achtige sprookjeswereld weet te creëren, waarin je kippenvelbezorgende kinderliedjes hoort [‘The Pretty Fly’]. Het is een wereld die niet te beschrijven is, maar die duidelijk het product is van een geniaal en aangenaam verdorven brein. Je moet het zien om het te geloven en vooral niet verwachten dat het er realistisch uit ziet: hoewel de film duidelijk verwijst naar de vroege depressiejaren van begin jaren ’30, is het totaal niet de bedoeling geweest om een realistische wereld te scheppen. Maar Laughton gooit er ook wat humor in, zoals in de scènes waarin de zwerfkinderen als kuikentjes achter hun eigen Moeder de Gans [Rachel] naar huis lopen en die waarin tienermeisje Ruby [Gloria Castillo] haar verlangen naar Harry Powell uitdrukt. Een tienermeisje dat zich seksueel aangetrokken voelt tot een volwassen priester? In een film uit 1955? Ja, deze film is tot op zekere hoogte bepaald pervers te noemen en was zijn tijd tientallen jaren vooruit. Laughton schroomt ook niet om te tonen hoe wreed kinderen kunnen zijn. Kort nadat hun vader is geëxecuteerd, zijn Pearl en John het mikpunt van hartverscheurende pesterijen. Dit is een film die in alle opzichten grensverleggend was en is en die verplicht studiemateriaal behoort te zijn voor een ieder die ooit een film wil maken. Een absoluut genot van start tot finish!

Een bankovervaller verstopt het geld dat hij buit heeft gemaakt. Alleen zijn kinderen weten waar en als hij opgepakt wordt laat hij ze zweren nooit te vertellen waar het verborgen is. Zijn celgenoot ontdekt het verhaal van het geld en wanneer deze weer op vrije voet is gaat hij naar het gezin van de bankovervaller en probeert hij de locatie van het geld bij de kinderen te ontfutselen.

Night of the Hunter past niet echt in het Film Noir genre qua verhaal en setting, maar wel wat het camerawerk betreft. Prachtige cinematografie in zwart-wit met bijzonder veel aandacht voor licht en schaduwspel. Duidelijke geïnspireerd door het Duits expressionisme. Indrukwekkend waren ook de visuele effecten de shots van de boot op de rivier en van de verdronken vrouw onder water (bizar realistisch).

Het acteerwerk vond ik redelijk theatraal. Het hele narratief van de film ook, allemaal keurig afgebakende scènes. Het hoort er natuurlijk allemaal ook wel een beetje bij. De kinderen doen het voor hun leeftijd wel bijzonder goed en Robert Mitchum wist toch wel een dreigend figuur neer te zetten als The Preacher. Interessant verhaal over hoe de kinderen slachtoffer worden van deze man die verder door iedereen volledig vertrouwt wordt. Het einde vond ik echter een beetje vreemd. Waarom hebben de kinderen verdriet om de arrestatie van The Preacher, na alles wat er gebeurd is?

Het is duidelijk dat deze film Martin Koolhoven heeft geïnspireerd voor Brimstone. Veel bijbalcitaten zijn letterlijk hetzelfde en het personage van The Preacher is in beide gevallen iemand die zijn eigen verhouding met god denkt te hebben en door de gemeenschap op handen gedragen wordt. Het personage van The Preacher is overigens geïnspireerd door de van oorsprong Nederlandse seriemoordenaar Herman Drenth (beter bekend als Harry Powers).

Al met al een interessante film uit de 50'er jaren met prachtig stillistisch kleurgebruik. Door de liedjes en het vrij trage tempo soms een vrij lange zit, maar het bekijken toch zeker waard.

She'll not be back. I reckon I'm safe in promising you that

Een tijd geleden was ik eens uit pure interesse gaan opzoeken welke bekende acteurs zich ooit aan het regisseren gewaagd hebben en één van de namen die in het oog sprong, was Charles Laughton. Misschien wel één van de meest legendarische figuren uit het oude Hollywood en bovendien eentje die met zijn eerste film meteen wist te scoren, al waren de initiële kritieken negatief. Het zou echter bij die ene film blijven, volgens Laughton zelf omdat hij liever toneelstukken regisseerde, en dat zou eeuwig zonde zijn.

Want hoewel het klopt dat je bij een toneelstuk veel meer de kans hebt om nog iets te wijzigen of aan te passen terwijl een film definitief is (of je moest George Lucas heten), is The Night of the Hunter een wel erg indrukwekkende film. Laughton komt hier en daar visueel erg mooi uit de hoek (wat een dreiging straalt er toch van Powel af. Zeker de scène waar je hem in de afstand op zijn paard ziet zitten is erg goed gelukt, grappig genoeg was het trouwens helemaal niet Robert Mitchum op een paard maar een dwerg op een pony!) maar de film is ook indrukwekkend in andere aspecten. Powel is een vandaag de dag vergeten iconische slechterik (die tattoos! dat verhaal dat er bijhoort!) en het is dan ook eeuwig zonde dat de film een tikkeltje lijkt in te zakken eenmaal Pearl en John bij Rachel zijn terecht gekomen. Zeker de fascinatie van Ruby voor onze eerwaarde voelt een beetje geforceerd aan, al moet ik wel toegeven dat die climax waar Rachel het tegen Powel opneemt wel een sterk einde is.

The Night of the Hunter is niet de eerste film die ik met Robert Mitchum zie, maar het wel de eerste keer dat hij zo'n enorme indruk weet achter te laten. Dat timbre in zijn stem, die gelaatsuitdrukking, dat zalven, ... Geen idee wat me zo intrigeert aan het personage (Richard Burton in The Night of the Iguana vond ik ook zo'n indrukwekkende geestelijke, hetzij op een compleet andere manier) maar Mitchum is de drijfveer in de film. Vraag me af of ik ooit nog iets ga zien van hem dat dit kan toppen.. Zijn performance is zelfs in die mate zo indrukwekkend dat de rest er maar wat bekaaid afkomt, maar toch mag ook Shelley Winters (die de abrupte evolutie naar extreme katholieke huisvrouw zo goed mogelijk probeert te brengen) niet vergeten worden. Billy Chapin is één van de weinige bewijzen dat kinderen in films soms wel de moeite waard kunnen zijn, zijn filmische zuster Sally Jane Bruce bewijst dan weer het tegenovergestelde.

Vooral visueel erg mooi, iets wat ik niet direct met Laughton had geassocieerd als ik eerlijk ben. Veel gespeel met schaduwen en licht maar ook op andere momenten erg indrukwekkend. Tel daar dan nog eens een fenomenale Mitchum bij op en je zit aan een film die in de hoogste regionen terecht kan komen. Daar geraakt hij echter (nog) niet doordat het hier en daar met haken en ogen aan elkaar hangt. Dat kan misschien echter met een herziening wel allemaal op zijn plaats vallen.

4*

“It's a hard world for little things.”

Schitterende klassieker. The Night of the Hunter ziet er op de eerste plaats schitterend uit, en regisseur Laughton zorgt voor een donkere en ijzingwekkende sfeer. Het verhaal zit ook goed in elkaar, en het feit dat John en Pearl moeten opgroeien in een wereld vol met criminele vaders, gestoorde en moordlustige stiefvaders en een moeder die wordt vermoordt zorgt voor een indrukwekkend schouwspel. Je gunt ze op het laatst een onbezorgde jeugd onder de hoede van Rachel Cooper (de fantastische Lillian Gish). Mitchum is ijzersterk als de moordlustige godsdienstwaanzinnige Harry Powell.

Een film met veel potentieel: Interessant verhaal, creepy antagonist. De film is dan bovendien nog eens goed geschoten.

Helaas ligt de christelijke boodschap er net iets te dik op. Bovendien vind ik het einde nogal knullig. Het had gerust wat spectaculairder gemogen. Het voelde allemaal wat gedateerd aan.

Zeer aangenaam verrast door dit pareltje. Een erg boeiende insteek tussen de moraal van goed versus kwaad, gekruid met dat godsdienstige aspect. Het volledige plot wordt er aan opgehangen en draait rond de parasiterende dominee die geld geroken heeft. Hij gaat dan ook geen enkel obstakel uit de weg om zijn doel te bereiken.

Daarnaast ook een interessante weergave hoe werd (neer)gekeken naar (half)wezen, armoezaaiers en te meer gebroed van een crimineel. Paria's zijn het, die eerder afschuw dan medelijden opwekken. Gelukkig is niet iedereen zo.

Geweldig mooi geschoten film ook, zeker de vlucht op het water, of de prachtige zwarte contouren die boven de horizon uitsteken. Hier en daar ook een close-up van een beestje of de natuur of de sfeerschepping te vergroten. Deed me in dat opzicht wat aan een Terrance Malick denken. Prima plot, prima acteerwerk, zeker ook van de wolf Harry Powell (Robert Mitchum).

“Leaning... leaning... safe and secure from all alarms. Leaning... leaning... leaning on the everlasting arms”.

Aldus zingt de vrouwenhater die het woord Love op de vingers van zijn rechterhand heeft geschreven en het woord Hate op de vingers van zijn linkerhand. Aldus zingt de kille cynicus die Gods woord heeft aangenomen en Gods woord gebruikt om zijn geldzucht en moorden te legitimeren. Harry Powell is de naam. Het gepersonaliseerde kwaad in een priesterlijk omhulsel. Robert Mitchum speelt hem fantastisch. Hij is koud, eng en kwaadaardig.

We schrijven het Amerika van de jaren 20 of 30. De depressie heerst. Er is armoede. Willa Harper is een weduwe die met twee kinderen in een plattelandsstadje woont en zich met een baantje in de lokale diner net weet te redden. Haar man werd ter dood veroordeeld wegens de roofmoord op twee mensen waarbij hij 10.000 dollar buit maakte. Zijn zoon John weet waar het geld verstopt is, heeft zijn vader beloofd niets te zeggen en houdt angstvallig zijn mond. Harry Powell zat een tijdje met Harper in de cel, weet van het geld maar niet waar het verstopt is. Powell die zich als priester manifesteert en misbruik maakt van de diepe religieuze bewogenheid onder de mensen dringt zich heel geslepen op in de gemeenschap en in het gezin.

De film is geregisseerd door Charles Laughton die vooral bekendheid heeft als een fantastische acteur. The Night of the Hunter is de enige film die hij regisseerde. Dat is jammer, want het is simpelweg een erg goede film die naar meer smaakt. Laughton schetst met fascinerende beelden een soms onwerkelijk aandoende constellatie van landschappen, mensen en handelingen. Een mooi voorbeeld van die onwerkelijke weergave is een prachtige scène waarin de twee kinderen zich in een roeiboot in het (schemer)donker op de rivier begeven. Hij toont de kinderen in hun bootje spiedend achter een spinnenweb vanaf de oever. Hij toont dieren op de oever (een uil, een vos, een schildpad) die de kinderen lijken te observeren. Laughton creëert met dergelijke surrealistische voorstellingen een sfeer als in een duister sprookje. Dreigend, beklemmend en onheilspellend. Het is deze sfeer die overheerst, waarbij de film frequent wisselt van surrealisme en realisme.

Het grootste aandeel in de nachtmerrieachtige uitstraling van de film heeft de figuur van William Powell. Een geweldige rol van Robert Mitchum. Zijn verschijning is op enig moment erg down to earth en op andere momenten zeer irreëel. Hij is een metafysisch fenomeen als hij gezeten op zijn paard door de nacht rijdt terwijl hij zijn christelijke hymne zingt en zijn aanwezigheid slechts zichtbaar is door de scherpe contouren van zijn schaduw. Leaning…leaning...

De film speelt zich af in een atmosfeer van beklemming. Een atmosfeer die door het indringende verhaal wordt opgeroepen en die met schaduwwerking, lichteffecten en met de nachtmerrieachtige landschappelijke decors nog eens wordt benadrukt. The Night of the Hunter vertelt een verhaal met lichte en donkere kanten. Love en hate. Een verhaal waarin de lichte kanten steeds weer worden verstoord door de vrouwenhater, de cynicus, de religieuze psychopaat die gelooft in opdracht van God te handelen en heel geraffineerd zijn toorn over de goede en goedgelovige mensen van het stadje uitstort. Steeds weer is daar de egocentrische Powell die doorlopend met Bijbelspreuken strooit en in de naam van God de levens van goede mensen tot een hel maakt.

The Night of the Hunter voegt elementen van de film noir, de thriller en het sprookje (Hans en Grietje, de Boze Wolf) heel mooi samen in een film die nachtmerrieachtig surrealisme afwisselt met nachtmerrieachtig realisme en in beide hoedanigheden voortdurend duister, spannend en gewoon erg goed is.

Toch wel een bijzondere en knappe film, ik snap de status van deze klassieker wel.

De nachtelijke tableaus die op het doek worden getoverd, zijn bij momenten prachtig. Ik las ergens vergelijkingen met de esthetiek van de vroege Lynch-films en dat zie ik er ook wel in.

De unieke mix tussen horror en een sprookje werkt ook prima, al wordt het aan het einde iets te veel een melige kerstfilm voor mij.

Mitchum vind ik magistraal als Grote Boze Wolf. Hij heeft zowel iets komisch als iets diep verontrustend. Prachtig ook, die gezangen van hem.

3,5* na een eerste visie.

Aardige film. Op momenten wel wat gedateerd en verouderd, vooral het acteerwerk is wat stijfjes en toneelmatig (hoewel niet theatraal gelukkig). Maar inhoudelijk wel boeiend, soms creepy en vooral op momenten schitterend gefotografeerd waar vooral uitstekend gebruik wordt gemaakt van zwart-wit. Denk aan dat marcherende paard over die gitzwarte dijk door het hele beeld heen, maar ook het licht dat op de gezichten en bladeren valt. Visueel soms echt smullen. Richting het einde kakt de film wel wat in. 3,5*.

The Night of the Hunter betekende het eerste en meteen het laatste regie-uitstapje van regisseur Charles Laughton, die hiermee een capabele en vermakelijke thrillerfilm aflevert met korte drama- en horrormomenten. De trekpleister van dit geheel is natuurlijk Robert Mitchum, overtuigend in de rol gekropen van de manipulerende crimineel. Hij levert daarmee één van de meest memorabele personages af binnen de film en zelfs het volledige tijdperk, al is hij vooral opvallend omdat Laughton de overige personages niet erg sterk vormgeeft. Het eerste uur bevat een aantal uitstekende visuele beelden (zeker de mistige huizen gedurende de avonduren komen sfeervol voor de dag), maar eenmaal de tweede helft aanbreekt en Lillian Gish haar intrede doet knalt het tempo uit de film. De finale is niet erg bevredigend door slecht acteerwerk van de protagonisten, het om de vinger winden van de moeder gaat wel erg snel en geregeld komen de dialogen ietwat gemaakt over, maar uiteindelijk verdient het gebeuren zonder twijfel de klassiekerstatus.

Films herzien- ik doe het steeds vaker sinds de watchlist van nieuw te ontdekken films een beetje aan het opdrogen is. The Night of the Hunter stond me bij als een sterke film, maar hij beviel me nu eigenlijk nog beter dan verwacht.

Mitchum is grandioos, een larger than life villain, maar ook de andere acteurs waaronder Winters en de jonge kinderen niet te vergeten doen het gewoon uitstekend. Maar de regie is ook feilloos, Laughton had een goed oog en een goed oor ook, elk muzikaal intermezzo was raak. Opnames zijn ook schitterend, waarbij ik de neppe beelden vanuit de auto even door de vingers zie.

Ben nog niet helemaal uit over het einde: ik waardeer het donkere sprookjessfeertje, waarbij Gish als een goede fairy godmother het monster verslaat, maar aan de andere kant delft Powell wel heel makkelijk het onderspit . Sowieso vanwege alles daarvoor toch een verhoging naar 4,5 ster, want het was continu genieten.