Breaking the Waves (1996)

Je vind deze zeker in de FNAC of misschien Mediamarkt, maar ben niet zeker.

Er is geen Nederlands ondertitelde DVD. Er is wel een Britse en die is te koop bij winkels met import-DVD's of online.

Dit is weer een van de films waarbij - wat waardering betreft - geen ruimte is voor een middenweg. Je vindt hem geweldig of je vindt hem verschrikkelijk. Ik behoor tot de laatste kategorie. Ik walgde van deze film.

Ik wil er verder geen woorden aan vuil maken. Dat heeft Fisher King al gedaan. Met "Dancer in the dark" ook van Van Trier vind ik dit een van de slechtste films die ik gezien heb.

1* voor de moeite

Misschien raar, maar ik ga wèl in het midden zitten. Ik heb namelijk beide uitersten - zowel geweldig als verschrikkelijk - ervaren tijdens het kijken van deze film. Er waren momenten dat zowat alles-van cameravoering tot verhaallijn- me tegenstond en ik de film het liefst af wilde zetten. Maar er waren ook momenten dat ik het getoonde zo pijnlijk goed en indringend vond dat ik toch weer uiterst aandachtig zat te kijken. Ik kies qua beoordeling daarom maar even voor de gulden middenweg tot ik beter weet welk gevoel bij deze film uiteindelijk het langste blijft hangen.

Norma,

Je verwijst naar een bericht van mij die ik plaatste toen ik amper een week daarvoor mij op MovieMeter had aangemeld. Ik had toen nog de gewoonte berichten te plaatsen over films waarvan het meer dan 10 jaar geleden was dat ik ze had gezien. Daar ben ik inmiddels al een hele tijd radikaal mee gestopt, omdat ik te weinig kan herinneren van die films om daarover nog een geloofwaardige recensie te schrijven. Je moet dat bericht daarom maar als niet geschreven beschouwen.

Wat ik me wel kan herinneren toen ik die film in 1996 zag, was dat ik hem vreselijk vond en dat ik tijdens discussies over deze film heel wat verwijten naar mijn hoofd kreeg geslingerd. Vele bezoekers waren na afloop van de film helemaal ontroerd, terwijl die film bij mij eerder de lachlust opwekte.

Mijn waardering van 1,0* blijft daarom ook staan.

Juweel van een film, ondanks wat negatieve reacties (ieder zijn of haar smaak uiteraard). Bijzonder aangrijpend verhaal en daarnaast ijzersterk geacteerd. Actrice Cartlidge is helaas veel te vroeg overleden.

De 3e von Trier die ik heb gezien. In tegenstelling tot AntiChrist en Dogville gaat deze jammer genoeg een stukje minder diep. De kern is uiteraard dat Von Trier uithaalt naar streng religieuzen die leven voor een God zonder dat ze een 'goed' hart hebben of naastenliefde kennen. Bess, een verpersoonlijking van goedheid, handelt geheel uit liefde, zowel voor haar omgeving als voor haar god, in tegenstelling tot de rest van de kliek die haar verbant en zelfs als ze weerloos op de grond ligt, haar laat wegrotten (maar er wel met z'n allen vanuit gaan dat ze in de hemel komen). Vond het jammer van die kerkklokken aan het einde, die uiteraard moesten bevestigen dat Bes naar de hemel ging, in tegenstelling tot wat die gelovigen dachten. Dat haar man op 'miraculeuze' wijze, door haar offer, was genezen bracht de boodschap toch al genoeg over ?

Dus ja, een heel stukje minder diep dan von Trier's laatste films en dat vond ik toch wel jammer, in combinatie met dat het er dus deze keer wel erg dik bovenop lag. Echter het is niet alleen, het GEWELDIGE acteren, het prachtige Bess personage en het toch wel interessante script dat deze prent uiteindelijk toch wel weer tot een erg sterk geheel maken. Ook details zoals die wankelende radio op schip, die je al doen VOELEN dat er iets gaat gebeuren, de grimmige cinematografie en de gehele sfeer dragen hier zeker aan bij.

4 *

Mooi verwoord en het is juist hierom dat ik dit destijds een verschrikkelijke film vond. Hoewel het verhaal zich afspeelt in streng orthodoxe prebyteriaanse kringen in Schotland druipt de ideologie van de Rooms Katholieke kerk er vanaf. Offers brengen en nog eens offers brengen en dat net zo lang tot de ander beter wordt.
Terug naar de film; "Bemin uw naaste als jezelf". Hierin ligt de kern van het christendom. Was hiervan bij Bess sprake? Integendeel, zij degradeerde zichzelf tot hoer omdat zij in haar naïviteit dacht dat haar man hierdoor beter werd. Vanaf dat moment had zij voor mij helemaal afgedaan. De scène waarin zij een oude man aftrok of zoiets vond ik walgelijk. De manier waarop Bess aan haar einde kwam liet mij daarom ook siberisch koud. Het hoofdpersonage heeft ook nooit mijn sympathie gehad.
Dit was dus mijn indruk van de film toen ik hem zo'n 13 jaar geleden voor het eerst bekeek. Toch is de kans groot dat bij herziening mijn waardering van 1,0* geen stand houd, omdat ik denk dat het enfant terrible Lars van Trier met deze film met iedereen een loopje wilde nemen. Het moge toch duidelijk zijn dat Van Trier zelf niet in wonderen gelooft en volgens mij met deze film iedereen op het gevoel wilde spelen wat hem uitstekend gelukt is. Echter niet bij mij. Bij mij ging er op eind een belletje rinkelen, een belletje dat in de film staat voor kerkklokken. Oh, wat is dit goed gevonden, ik hoor Van Trier al zeggen "Mensen, dit is niet echt, het is maar een sprookje". Alleen de meeste kijkers hoorden de kerkklokken niet, die waren in tranen geroerd. Ik hoorde die klokken echter overduidelijk en ik moet er nu nog om lachen. Voor mij was die scène verreweg de beste van de hele film.
btw Ik ben nu toch wel reuze benieuwd naar zijn nieuwste film "AntiChrist", maar of dat die net zo goed zal zijn als zijn meesterwerk "Europa" - een radicaal andere film -, dat betwijfel ik.

Dat kan ik me goed voorstellen (en het is idd ook een walgelijke scene), maar zoals ik het zie is dit wel de kern van de film. Ik denk dus dat Von Trier wil laten zien dat volgens hem het verschil tussen goed en kwaad niet zozeer door de kerk gedefinieerd wordt/moet worden (het bovenstaande onzedelijke gedrag zou zeker onder 'slecht' vallen) maar door het 'hart' waaruit het voorkomt: Bess deed dit, vanuit haar simplistische wereld, waarin dit het offer was dat ze moest brengen om haar man te redden. Ze deed dit vanuit een 'goedheid'. Misschien zoals een prostituee in haar beleving geen andere manier ziet om de monden van haar kinderen te voeden ?

Hoe dan ook, ik blijf 't einde dan nog steeds jammer vinden. Waar zowel Dogville als Antichrist om dezelfde thematiek draaien (wat is goed en wat is kwaad), worden in laatstgenoemde meer vragen gesteld dan antwoorden gegeven en dat werkt interessanter. Bovendien kan ik me absoluut niet vinden in het 'antwoord' dat Von Trier hier geeft; Ik ben er van overtuigd dat Hitler zichzelf geen 'slecht' mens vond. Ik denk dat hij oprecht geloofde dat hij de wereld 'beter' maakte door de Joden uit te roeien, waarschijnlijk had hij hier zelfs een 'goed' gevoel bij. Wat ik hier mee wil zeggen is dat een absolute 'goedheid' gewoon niet bestaat; volgens Von Trier's analogie zou Hitler in de hemel zijn gekomen (of in ieder geval de kerkklokken aan het einde van een film over Hitler moeten worden vertoond worden )


De thematiek vind ik enorm boeiend maar veel interessanter aangepakt en uitgewerkt in zijn laatste films.

He? Zodra jij Hitler erbij haalt volg ik het nooit meer.

Je kan mensen die van zichzelf denken dat ze goed zijn terwijl ze het kwaad in eigen persoon zijn toch niet vergelijken met iemand die goed is?

Het grappige is dat jij het einde te duidelijk vindt, terwijl je hetgene wat Von Trier hieruit laat spreken niet deelt. Dat is: de klokken vormen eigenlijk de goddelijke instemming met alle daden van Bess. Terwijl jij voorbehoud maakt met aanhalingstekens om goedheid laten deze klokken een ander geluid horen. Misschien is het einde dus nog wel niet eens duidelijk genoeg.

Hehe. Ik vind Hitler een 'mooie' verpersoonlijking van het 'kwaad', vandaar dat ik 'm bij Von Trier's films over deze thematiek nog wel eens uit de kast wil halen



Hehe. Leg mij dan eens uit: wanneer IS iemand goed ? Je kan 'goed' definieren door de bijbel erbij te pakken (de geboden) en/of de regeltjes die de religies uit dit boekwerk destilleren te bekijken. Wil je dit echter buiten de bijbel om definieren, hoe doe je dat dan ? Hoe weet je dan of iets 'goed' of 'slecht' is ? Dat is volgens mij precies wat Von Trier hier laat zien. De klokken aan het einde symboliseren dat god Bess 'goed' heeft bevonden (von Trier heeft overigens wel eens gekscherend gezegd dat ie god is, het zou ook zomaar kunnen dat die klokken moeten symboliseren dat HIJ, als schepper van de film, vond dat Bess goed was). Dit terwijl het kerkgemeenschap haar 'slecht' vond en er volgens mij in de bijbel ook zat te vinden is om die kerkgemeenschap in 't gelijk te stellen.

Maw, Von Trier gebruikt niet zo zeer de letter van de bijbel om te bepalen wat goed of slecht is. De vraag rest dan, hoe doe je dat dan ? Dan wordt het per definitie toch een PERSOONLIJKE interpretatie ?

Je kan je dan gaan afvragen, en dat is dan gelijk ook het enige echte discussiepunt in deze film volgens mij: wat is de interpretatie van Von Trier in deze film van 'goed'. Is het het handelen vanuit naastenliefde ? Of is het het handelen vanuit een 'gevoel' dat iets goed is ? Als het het laatste is, dan zou Hitler waarschijnlijk dus ook 'goed' zijn, omdat hij waarschijnlijk oprecht heeft gevoeld dat zijn strategie goed voor de wereld was.

Ik neig er dus echter naar om te stellen dat Von Trier het laatste bepleit. Immers, als hij Bett neer had willen zetten als een personage dat handelt vanuit naastenliefde, dan hij had dat toch veel beter op een andere manier kunnen doen ? Je kan je afvragen in hoeverre de bizarre liefde voor haar man nog naastenliefde is en waar de grens met het egoisme ligt.

Dus ja, op zich wel allemaal boeiende materie, maar blijf erbij dat dat einde met die klokken (von Trier's mening over goed/kwaad of wat god volgens hem als goed/kwaad zou zien) gewoon een minpuntje blijft

Waarschijnlijk lopen we hier meteen vast, maar ik denk dat er (tenminste gedeeltelijk) een universele moraliteit bestaat, die het 'goed' maakt om een ander te helpen en 'slecht' om hem te doden, bijvoorbeeld. Ook cultuur en tijd kunnen daar niets aan veranderen. Een argument is het niet, maar dit zal je wel aanspreken: denk er eens over wat ons anders het recht geeft om de nazi's te veroordelen?


Net zoals er veel goede gelovigen (joods in dit geval) waren die Jezus 'slecht' vonden. Bess is een christologisch personage, waarschijnlijk zelfs het meest christologische personage in alle films van Von Trier (en ja, dat wil wat zeggen).


Ik kan er niet bij dat je dat denkt. Allereerst nee, dat had hij op andere manieren kunnen doen maar niet beter op andere manieren. Von Trier heeft de neiging om dingen in het extreme te trekken, zo ook hier.
Ten tweede, waar zie jij in de film ook maar enige aanwijzing die deze interpretatie ondersteunt? Terwijl aan de andere kant het hele personage Bess (ze praat met en als God nota bene), de woorden van de dokter voor het gerechtshof en als klap op de vuurpijl de klokken wijzen naar de eerste optie. Wat dat laatste betreft: het doet erg denken aan een bijbelse passage over de doop van Jezus, waarna een stem uit de hemel klinkt die hem als geliefde zoon aankondigt. En of dat dan hier de stem van Von Trier is maakt mij niet uit.

Mooie filosofische discussie.

Wat is goed en wat is kwaad? Volgens de filosoof Spinoza zijn er geen algemene begrippen van wat goed of wat slecht is. Wij noemen iets goed als het onze belangen ten goede komt en iets slecht als het onze belangen schaadt.

Terug naar de film;
Was het in het belang voor Bess dat zij zich voor haar man opofferde? Wij als toeschouwers zullen zoiets belachelijk vinden maar Bess vond dat zij voor haar gevoel goed handelde. Het gaf haar een stuk eigenwaarde, iets wat daarvoor bij haar totaal ontbrak. Wat zij deed was dus gewoon in haar belang, maar dit is natuurlijk wel heel erg subjectief want ze diende niet het algemeen belang; de belangen dus van de orthodox christelijke gemeenschap. Daarom werd ze ook uit die gemeenschap gestoten.

Het voorbeeld dat 'gmx' aangaf van Adolf Hitler vind ik wel erg ongelukkig gekozen. Dat Hitler de joden wilde uitroeien was simpel omdat hij ze haatte omdat zij veel uitgekookter waren dan hij en hij ze daarom als de oorzaak zag van al zijn mislukkingen in zijn leven, vooral in zijn Weense tijd. Je haat nu eenmaal geen mensen die zwakker zijn dan jij. Het uitroeien van de joden zal Hitler best wel een goed gevoel gegeven hebben, omdat hij zich nu eindelijk sterker voelde dan de joden. Het maakte ZIJN wereld beter maar uiteraard niet DE wereld. Of anders gezegd; het was in zijn belang, maar uiteraard niet in het algemeen belang.

Datzelfde idee had ik een aantal jaren gelden ook. Dat je in je hart wel kan voelen of iets goed of fout is. Daar ben ik dus een aantal jaren geleden van afgestapt, een universele moraliteit bestaat mijn inziens niet. Om dan een ander voorbeeld dan Hitler te geven: je hebt (of in ieder geval had) culturen waarin bepaalde kinderen werden geofferd. Dit was een groot voorrecht, omdat het kind dan direct naast god zou komen te staan. Het was dan ook een groot feest als dit gebeurde en zowel het kind als de familie was apetrots. De ene mens en cultuur zou oordelen dat het doden van het kind de grootste zonde is die je kan begaan, de andere zag het als het allerbeste en mooiste wat je voor zo'n kind kon doen.

Maw, de 'goedheid' is ALTIJD per definitie subjectief. Iets is goed in de ogen van een bepaald iemand, hetzij een god, hetzij een individu, hetzij een maatschappij of cultuur.

Ik weet niet of ik me nou goed heb uitgedrukt. Wat ik dus bedoelde is dat von Trier, net als jij, uitgaat van een bepaalde 'universele' goedheid. En dat hij vindt dat die goedheid terug te herleiden is tot wat goed 'voelt'. Maw, wat je hart je ingeeft. Bess handelde immers vanuit haar 'hart' en niet vanuit de 'bijbel'.

Hoe dan ook, ik moet je in ieder geval gelijk geven dat ook deze prent toch wel weer minder eenduidig is dan ik in eerste instantie dacht

Da's dus precies ook hoe ik er over denk

Misschien niet het allerbeste voorbeeld maar ook ik hou er van om dingen in het extreme te trekken, vandaar het voorbeeld van Hitler. Toch blijf ik er ook bij dat Hitler zichzelf niet als 'slecht' zag. Haat en liefde zijn ook twee kanten van dezelfde medaille vaak: als je iets lieft hebt, dan haat je vaak datgene dat die liefde bedreigt. Ik denk dat Hitler niet alleen handelde uit haat voor Joden maar ook uit liefde voor het arische ras (dat hij wilde 'beschermen' tegen inmenging van andere rassen en met name de Joden). Ik denk dat hij daarom wel degelijk het (verknipte) idee had dat hij DE wereld een betere plek maakte.

Volgens de boeken die erover zijn geschreven door de offerpriesters zeker. Mooi dat ik daar niet in geloof.

En zelfs als het zo is, hier speelt een hoger belang waar je cultureel gezien in kan geloven of niet geloven. Het is inderdaad een "offer", eigenlijk geen moord. Maar noem mij maar eens een cultuur waar het goed is om een kind dood te martelen voor je eigen plezier.

En zelfs als die cultuur bestaat, dan is dat een verwerpelijke cultuur. Niet de geschiedenis bepaalt wat goed of fout is. (Lees Camus' De mens in opstand). Dat bepaalt de moraal en het menselijk geweten. Anders zijn alle nazi's onschuldig.

Nu vervorm je Breaking the Waves zodanig dat het weer klopt met Spinoza. Maar waar zie jij in de film dat Bess een gevoel van eigenwaarde krijgt nadat ze al die zaken heeft gedaan???

Wat Bess deed was niet in haar belang, het voelde bij haar ook niet goed, ze deed dit enkel en alleen voor Jan. Uit pure liefde en goedheid. Dat is wat de film laat zien. En haal je anders de scene voor het oog waarin ze met haar brommer door buurtkinderen wordt uitgejouwd. Zie jij daar een vrouw met eigenwaarde?

Wat is volgens jou dan het 'menselijk geweten' ? Ik zie dat als een verzameling normen en waarden, die weer cultureel bepaald zijn. Als je handelt in strijd met je eigen verzameling van normen en waarden, DAN krijg je 'last' van je geweten. Echter kunnen die normen en waarden zeker 'verwerpelijk' zijn vanuit jouw (en mijn) optiek, terwijl dat voor iemand anders niet hoeft te gelden.

En nog een klein voorbeeldje hoe die 'normen en waarden' veranderen en hoe iets verwerpelijk kan worden dat vroeger niet zo werd gezien: als je bejaarden kent die vroeger een eigen boerderij hadden, moet je ze eens vragen wat ze toen met hun jonge katjes deden Ja, die gingen OF in een zak de beek in OF werden tegen de muur dood gesmeten. Als je dat nou zou doen, kom je meteen op TV. Toen was het 'normaal', nu is het uiterst 'wreed' en 'verwerpelijk'. Ik zou dat NU dan ook niet kunnen, terwijl als ik 60 jaar vroeger was geboren en op een boerderij opgegroeid, misschien wel. Mijn 'geweten' wordt dan dus door cultuur/opvoeding bepaald.

De handelingen van Bess, dacht ik, kwamen voort uit altruïsme wat bij mij ook een vorm van egoïsme is. Handelen uit altruïsme komt voort uit de wens door anderen geaccepteerd te worden, wat wel in het belang is van diegene die zo handelt maar het getuigt uiteraard niet van een gevoel van eigenwaarde, integendeel zelfs. Dit soort personen hebben meestal een sterk minderwaardigheidscomplex. Zo ook Bess, waar het gevoel van eigenwaarde inderdaad zoals jij zegt totaal ontbreekt en wiens handelingen niets meer zijn dan een vorm van zelfkasteiding, hiermee oa verwijzend naar jouw voorbeeld van de brommer. Dien je hiermee je eigen belangen? Nee, dus gaat de filosofie van Spinoza voor Bess niet op. In zoverre heb je gelijk en zit ik fout.

Waarin wij wel verschillen is hoe wij deze film beoordelen. Dat iemand uit goedheid en pure liefde alles in het werk wil stellen dat je geliefde beter wordt en dit zoals in het extreme voorbeeld van Bess volledig ten koste van jezelf beschouw ik als een enorme dwaasheid. Bess is voor mij dan ook niet meer dan een idioot. Ik heb ook geen ene keer met die persoon mee kunnen leven. Mijn waardering van 1,0* vind ik dan ook zonder meer terecht.

Voor een deel wel, natuurlijk. Maar ik denk dus dat er ook een algemeen besef is van wat goed is en wat niet-goed dat niet bepaald wordt door cultuur, tijd of andere zaken, dat in de mens zelf zit. Dat noem ik dus geweten, om het te scheiden van de waarden als zodanig, die je moraal kunt noemen.

Als niet alle gewetenskwesties universeel zijn, wil dat nog niet zeggen dat er geen universele gewetenskwesties bestaan. (Daarnaast kan je je natuurlijk afvragen hoe die waarden dan in de cultuur en in de opvoeding terecht zijn gekomen. Uiteraard, het wordt overgedragen door opvoeding maar dat is daarmee nog niet de oorsprong van moraal.)

Daarbij denk ik dat iedereen, ook in die tijd, de eerste keer dat hij die katjes zo moest doden een innerlijke weerstand zal hebben gehad.

Tsja. Schaf het woord dan maar af, zou ik zeggen.

Maar zelfs als je niet gelooft dat altruisme in werkelijkheid bestaat, dan kan het toch in film alsnog wel worden uitgebeeld? Dat is namelijk gewoon wat er in Breaking the Waves gebeurt. Je hoeft niet te erkennen dat Bess als personage realistisch is, maar ze is wel altruistisch. En als je dat niet accepteert is de film niet te begrijpen en kan je niet anders dan op een lage waardering uitkomen.

Aardige von Trier die opvallend veel overeenkomsten vertoont met Antichrist. Waar in die laatste o.a. de kerk haar "worst nightmare" om de oren geslagen krijgt, gebeurd dat hier met twee positieve noties: liefde en geloof.

Toegegeven, het is niet het "onvoorwaardelijke geloof in het Woord" van de protestantse gemeenschap, maar het rotsvaste geloof in de liefde én de onvoorwaardelijke liefde voor een mens van vlees en bloed.
Bess is als een klein kind dat met onbeholpen sociale onaangepastheid "provoceert" en uiteindelijk ten onder gaat aan een gevestigde orde die niet eens de eigen idealen herkent en in haar alleen een labiel of zondig wezen ziet. Als Bess verdrietig is, dan huilt ze, als ze vrolijk is, lacht ze, als ze lief heeft, dan doet ze dat, onvoorwaardelijk. Zo eenvoudig - als je niet wordt als je kinderen, zul je het rijk der hemelen nooit betreden - is dat. Zou je denken... Hoe zou het Christus vergaan als hij zich weer eens op aarde zou laten zien? Dostojevski heeft in De Idioot al met dat idee gespeeld.

Het plot rust op een verrassend geloofwaardige constructie waarin handelingen die wellicht velen met het grootste gemak zondig of ranzig vinden, in hun tegendeel omslaan. Erg jammer is dat von Trier het er allemaal wel heel erg dik bovenop legt. De epiloog, na het shot op het riviertje en de brug, is daarin zelfs vrij rampzalig.
Gelukkig gaat dit gebrek aan subtiliteit niet gepaard met sentimentaliteit. Het camerawerk is vaak dicht op de huid, maar er zijn ook regelmatig distantiërende cuts. Muziek is er alleen bij de hoofdstuktitels en bestaat uit anachronistisch werkende songs uit de Sixties (?) over bijna bewegingsloze, langdurige shots van natuur waarin iets van metafysica voelbaar wordt. Interessante constructie, alleen vond ik niet alle songs even goed werken. Die bij het kopje "epiloog" vond ik het sterkst.

Waardering ergens tussen 3 en 3,5. Het mooie spel van de hoofdrol (interessante rol ook van haar vriendin) pleit voor het laatste, maar de epiloog zit me toch erg dwars en heel erg onder de indruk van de thematiek ben ik ook niet.

Ik dacht niet in "De Idioot" maar in "De Gebroeders Karamazov" in het Vijfde Boek hoofstuk V "De Grootinquisiteur", door mij beschouwd als een absoluut hoogtepunt in de Russische literatuur.

Niettemin begin ik na het zien van de Antichrist toch weer belangstelling te krijgen voor Breaking the Waves, die ik ook na twee maal gezien te hebben een draak van een film vond en beloond heb met de laagste waardering. Het kan goed zijn dat ik die film totaal niet begrepen heb.

Dank je.

Tijd geleden heb ik de Russen verslonden. Karamazov heb ik altijd "bewaard voor later", maar nu, na veel internetten, durf ik niet meer aan die dikke pil te beginnen. Maar hij knaagt wel nog.

Ik zou zeggen; lees alleen maar "De grootinquisiteur", een magistraal stukje literatuur. Jij zult niet teleurgesteld zijn.

Geweldig verhaal. Topscenario.

Spijtig dat wiebelende Lars er een film van heeft gemaakt. Hij maakt de meest afgrijselijke films maar weet wel steeds de beste scenario's te kiezen.

Ik wordt gewoon zeeziek als tijdens een dialoog zoals in een tennismatch, de camera van links naar rechts en van rechts naar links, heen en weer beweegt en uiteindelijk niets toont behalve de achtergrond tussen beide personen.

Dogma moet dood! Nu nog von Trier overtuigen.

"Wiebelende Lars" schrijft zijn scenario's zelf, voor de duidelijkheid.

Ondanks potentie dankzij het enorme vertel-talent van von Trier wordt deze film begraven onder een afgrijslijk optreden van Watson als een soort van Rainman dat als een black hole alle aandacht opeist. Na een dag schieten zou je als regisseur toch moeten denken: hee dat mens moet niet in mijn film. Pas op voor plaatsvervangend schaamte.

Prachtige film weer van Von Trier!

Al moet ik wel toegeven dat deze mij minder ''pakte'' dan sommige andere van zijn films.

Het einde vind ik heerlijk symbolisch trouwens ondanks dat het wel iets TE uitleggerig is.

Heeft iemand trouwens de grap aan het begin opgemerkt? Moest hartelijk lachen toen ik besefte welke Anthony er naar de hel gaat hahaha

3,5*

Lastig te verteren, zo’n hap melodramatische dogma. Schotse omgeving, Deense regisseur en een moddervette religieuze saus waar zelfs God U tegen zou zeggen; het zijn niet de meest toegankelijke begrippen die betrekking hebben op ‘Breaking the Waves’. Von Trier heeft wederom een moeilijk te plaatsen stukje cinema gecreëerd.

Dat deze manier van film maken niet bij iedereen even goed in de smaak valt, is onontkoombaar. Een speelduur van bijna 160 minuten en het tempo waarin de ontwikkelingen plaatsvinden, verlaagt de instapdrempel uiteraard evenmin. De enige juist voorbereiding van deze film is niet te laat op de avond, op een niet al te luie stoel en met zakdoekjes in de aanslag. Oh, en laten we de fles Johnny Walker niet vergeten.

Bess is een labiel meisje dat opgroeit in een streng Christelijke gemeenschap in het noorden van Schotland waar vrouwen geen spreekrecht kennen in de kerk en niet welkom zijn op begrafenissen. Als zij dan wenst te trouwen met buitenstaander en vreemdeling Jan, zijn de rapen gaar. Afkeurend wordt het stel bekeken door de gemeenschap, maar dat kan de liefde tussen de twee niet temperen. Ze trouwen en alles lijkt rooskleurig voor de tortelduifjes. Totdat Jan voor een tijdje terug moet naar een booreiland om daar zijn vroegere werk te hervatten.

Het onzekere, doch sympathieke achtergebleven meisje weet maar niet hoe ze hier mee om moet gaan. Volgens haar naasten dient ze sterk te blijven, immers: ‘iedereen moet een tijd zonder zijn geliefde kunnen’. Geschreeuw en gejank zijn zonden, zo luiden de conservatieve opvattingen van in dit geval haar moeder. Als Bess op een dag besluit te bidden dat Jan zo snel mogelijk terugkeert, slaat het noodlot toe. Een ongeluk valt voor op het olieplatform en de kersversie echtgenoot raakt van top tot teen verlamd.

Inderdaad, een depressiever plot is lastig te bedenken, maar Von Trier vond dit nog niet genoeg ellende. Omdat Jan niets meer kan, vraagt hij Bess met andere mannen spannende avontuurtjes te beleven en die verhalen vervolgens met hem te delen. Dit is de enige manier om opgewonden te geraken, aldus de kreupele. Het zorgt voor twijfel, vreemde situaties en een wanhopige en zichzelf opofferende vrouw. Wat de betekenissen en diepere bedoelingen van alle verdere keuzes zijn, wordt zoals altijd door deze Scandinavische regisseur in het midden gelaten. En dat is maar goed ook: de discussie achteraf maakt dat minimaal net zo interessant als het drama zelf.

Omdat ‘Breaking the Waves’ in feite een gevoelsfilm is, zijn de gezichtsuitdrukkingen en de mate van inlevingsvermogen die de kijker geacht wordt te vormen, van levensbelang. De Engelse Emily Watson, die met een ‘leuk-maar-niet-sexy’ uitstraling haar personage Bess ijzingwekkend goed vormgeeft, eist de hoofdrol op. Haar tranen vloeien meestentijds, maar dat in het slot ook anderen een gevoelige snaar weten te raken, geeft de knappe casting en veelzijdigheid van de sterke personages weer. Beelden zijn belangrijk, de trage, korte maar treffende conversaties evenzeer.

En uiteindelijk is dogma (of in dit geval: dogma-achtige film) de beste manier om dergelijk leed, masochisme of wat hier uw voorkeur ook verdient, over te brengen. Vaak staat de kijker ín de situatie. Niet van bovenaf, van een afstand of met afstand creërende muzikale ondersteuning, maar vol tussen het menselijke leven. Elk geluid valt op, iedere spierverandering in het gezicht heeft z’n invloed op de situatie. Het is prachtig om zo de hele gemeenschap, hoe Gereformeerd ook, een plekje in ieders hart te gunnen.

Von Trier zou makkelijk een uurtje weg kunnen knippen uit deze film, misschien werd het dan nog wat. Verder mag Von Trier wat meer aandacht besteden aan een handvaste cameraman en belichting, want het oogt allemaal erg amateuristich. Ik ben geen liefhebber van deze regisseur, dat mag duidelijk zijn, maar het prostaatclubje van de heren juryleden was maar wat onder de indruk van deze film, gezien de diverse prijzen die deze film won.

Gaaaaaast, dat je het trage tempo, het zwaar gereformeerde thema en de personages niet oke vindt kan ik nog begrijpen. Maar 1 ster? Alleen al vanwege de fantastische acteerprestaties en ijzersterke emoties verdient deze film er 3 of 4. Von Trier heeft bij het maken minicameraatjes gebruikt om de spelers zo min mogelijk het idee te geven zich op een set te bevinden. En dan is jouw conclusie 'het is allemaal erg amateuristisch'?