Mr. Smith Goes to Washington (1939)

Deze was op tv en eens meegepikt. 'k vond het geen slechte film en ondanks de ouderdom wist de film toch wel te boeien. De cast deed het prima.

Visueel was het ook geen saaie film.

'k vond hem wel eens het bekijken waard, niet echt een film om vaak terug te bekijken, maar 'k heb het me ook niet beklaagd.

Als de naam Frank Capra een belletje bij je doet rinkelen, dan is dat hoogstwaarschijnlijk omdat hij de man was achter “It’s A Wonderful Life”, voor velen de ultieme Kerstfilm. Dan denk je ook gelijk aan stroperige sentimentaliteit zoals ze dat alleen in de Verenigde Staten kunnen maken en dat is weer een reden om Capra-films link te laten liggen. Maar dan kan ik meteen concluderen dat je nog nooit een film van Frank Capra hebt gezien, want je zit er behoorlijk naast. Ik zou regisseur Frank Capra willen typeren als een realistische optimist: hij heeft een vast geloof in het goede in de mens en gelooft dat goed het altijd kan winnen van kwaad, maar tegelijk zien we in zijn beste films ook dat de slechte kant van de mensheid de wereld stevig in zijn grip heeft. Frank Capra’s geloof in de mensheid betekent dat zijn film een happy end hebben, maar de weg daar naartoe ligt vol met obstakels die de hoofdpersoon moet overwinnen. Met de sublieme Claude Rains, de villeine Thomas Mitchell en de charmante Jean Arthur in de belangrijkste ondersteunende rollen, is het een genot hier naar te kijken.

In Mr Smith Goes To Washington zoekt senator en voormalige advocaat Joseph Payne [Claude Rains] naar een opvolger van zijn pas overleden collega. Payne zit feitelijk in de zak van machtige zakenman Jim Taylor [Edward Arnold], die al een tijd bezig is om de lucratieve aanleg van een dam bij Willow Creek door de senaat te drukken. De nieuwe senator moet dus iemand zijn die gemakkelijk te beïnvloeden is. De achterban van zijn partij wijst de gedroomde kandidaat echter af en draagt Jefferson Smith [James Stewart] aan, een integere, vriendelijke man die zich jarenlang heeft ingezet voor de padvinderij. Aangezien hij geen enkele politieke ervaring heeft, geeft Taylor zijn goedkeuring en mag Jeff afreizen richting Washington. Wanneer Payne zich realiseert dat Jeff de zoon is van zijn vroegere compagnon en dat Jeff enorm tegen hem opkijkt, lijkt de weg vrij voor de dam. Jeff heeft echter moeite om zijn draai te vinden: de pers neemt hem totaal niet serieus en zet hem voor schut en Jeff voelt zich nutteloos. Hij besluit een wetsvoorstel in te dienen, ook al maakt zijn cynische assistente Saunders [Jean Arthur] hem duidelijk dat hij totaal geen kans van slagen heeft. Het wetsvoorstel betreft de aanleg van een jongenskamp, waar de armste jongens uit heel de VS een paar maanden per jaar samen kunnen komen om zich te vormen. De locatie? Willow Creek! Wanneer Smith zijn voorstel voor eenindient in de Senaat, doet Payne er alles aan om het westvoorstel te saboteren en – met de hulp van Taylor, die vrijwel alle media in Jeffs thuisstaat bezit – zoekt hij frontaal de aanval in een poging Jeffs reputatie te vernietigen en hem mentaal te breken.

Mr Smith Goes To Washington schetst het politieke hart van de VS als een plek waar senatoren zich volledig laten leiden door de multinationals, de miljonairs, die hun in ruil daarvoor meer politieke macht geven. Senator Payne lijkt hard op weg naar het Witte Huis, ondanks dat zijn collega’s en de cynische pers weten dat hij andere belangen dient dan die van zijn staat! Dat kun je bepaald geen rooskleurig beeld noemen, lijkt me. Maar James Stewart is de ultieme ‘gewone man’, het toonbeeld van integriteit, idealisme en onverzettelijkheid ‘against all odds’, die uiteindelijk de politieke caste onderuit haalt, zij het na een onverbiddelijke strijd. Bij zijn aankomst in Washington besluit Jeff dat hij de belangrijkste monumenten wil zien: Washington Monument, The White House en bovenal het standbeeld van Abraham Lincoln. In deze sequentie toont Capra de andere kan van Amerika: de Amerikaanse vlaggen, de triomfantelijke muziek, een trotse grootvader die zijn kleinzoon de tekst van Lincolns Gettysburg Address laat zien, een oude zwarte man die glimlachend naar Lincolns standbeeld kijkt en zijn respect betuigt door zijn hoed af te nemen. Dit is het Amerika waarin Jefferson Smith gelooft en dat is ook het Amerika waar hij voor zal strijden. Mr Smith is een inspiratie voor iedereen die verandering te weeg wil brengen: in deze film is hij een éénling die – met enige coaching van zijn assistente – het systeem uiteindelijk ten val weet te brengen, maar je kunt ‘m ook zien als een symbool voor mensen met een ideaal die tegen de stroom in durven te gaan om hun droom te verwezenlijken en daarmee de wereld een stukje beter te maken. Ik zou graag een Mr Smith willen zijn en deze film zet me elke keer weer aan tot nadenken over hoe ik zelf, op mijn eigen bescheiden manier, de wereld een beetje beter kan maken. Dan mag best stroperig klinken, maar je kunt niet ontkennen dat een kunstvorm die in staat is om op deze manier mensen te raken en te inspireren een unicum is.

Wat meteen opvalt is het tempo waarmee de film van start gaat. Films van tegenwoordig spenderen soms een extra halfuur voor (irrelevante) zaken uit te leggen, terwijl deze film in pakweg 5 minuten meteen tot de essentie overgaat. Toch duurt de film een hele poos en kan het in 2 delen opgesplitst worden. Deel 1 krijgt 3* vanwege iets te weinig om het lijf. Deel 2 maakt echter heel veel goed, waardoor ik toch aan 3,5* geraak. Uitstekende vertolking van Mr. Smith. Een vertolking waar veel acteurs van nu nog wat van zouden kunnen leren. Helaas wel niet de topper die ik een beetje had gehoopt/verwacht (maar wellicht dat veel Amerikanen - alsook andere mensen - het daar niet mee eens zullen zijn)

The wildlife around here is a little different from what you're used to - they wear high heels

Van die grote Hollywood regisseurs is Frank Capra er eentje die altijd door de mazen van het net is geglipt. Vreemd, want hij heeft best wel een aantal klassiekers gemaakt (waaronder deze Mr. Smith Goes to Washington maar ook It's a Wonderful Life en It Happened One Night) en toch.. Ik had nog geen enkele van zijn films gezien. Hoog tijd dus om daar eens iets aan te gaan doen en laten we het dan maar meteen met één van de meest gelauwerde films uit zijn carrière doen.

Mr. Metalfist goes to Capra dus en eerlijk gezegd? Ik had er net iets meer van verwacht. Capra levert een erg vermakelijke film die vooral in het tweede deel echt goed van start geraakt, maar de film bevat toch wat teveel patriottisme voor mij. Smith met zijn adoratie voor de senaat, de bezoekjes naar het standbeeld van Lincoln, die scoutsgroep, zijn naïviteit ten opzichte van de andere senatoren, ... Het is allemaal best nog wel boeiend, maar ik had een meer sprankelend geheel verwacht. Dat komt er gelukkig wel eenmaal Smith doorheeft dat hij als stroman wordt gebruikt met natuurlijk de filibuster scène als hoogtepunt. Het einde komt dan weer iets te abrupt en ik zou wel eens de originele versie van Capra willen zien. Naar het schijnt heeft de regisseur nog een versie geschoten waarin Smith teruggaat naar de staat vanwaar hij komt en daar het onderwerp wordt van een parade, nog een confrontatie met Taylor aangaat en dergelijke. Nu valt hij flauw, valt Paine de zaal binnen en lopen de eindcredits over het scherm. Iets meer balans had de film deugd kunnen doen.

Wat een snotneus is James Stewart hier trouwens. Misschien ligt het aan het feit dat ik hem recentelijk nog in een kleine bijrol zag in The Shootist (ongeveer een 37 jaar later) waar hij echt oud was geworden, maar het is volgens mij het jongste waar ik hem tot nu toe in ben tegen gekomen. Fijn dan ook om te zien dat hij zelfs toen al een uitstekende acteur was. Zeker in de filibuster scène is Stewart op zijn best in ieder geval. Zijn naam was echter nog niet groot genoeg om de eerste plaats op de credits te vrijwaren en die ging dan ook naar Jean Arthur die als Saunders een vermakelijke rol heeft. Ze deelt een goede chemie met Stewart en is enkel af en toe iets te dramatisch naar mijn smaak. Fijn ook om Claude Rains nog eens in iets te zien spelen, toch een acteur die altijd een meerwaarde is in een film en hier een heerlijke senator Paine neerzet. Sowieso wel een fijne cast eigenlijk met ook nog Edward Arnold als een goede slechterik van dienst.

Smaakt naar meer in ieder geval deze Capra, maar ik hoop in ieder geval dat het geen Sam Peckinpah verhaal gaat worden. Een regisseur die op handen wordt gedragen, maar waar ik nooit verder dan 3.5* bij lijk te geraken. Soit, ik schrijf Capra zeker en vast niet af. Daarvoor is Mr. Smith Goes to Washington, zeker in zijn tweede deel, te degelijk maar ik zie zijn status nog niet echt.

Dikke 3.5*

“The Chair recognizes... Senator Smith!”

IJzersterke klassieker. Het duurt even voordat de film op gang komt, maar zodra Stewart aan het werk gaat in Washington werd ik gegrepen door het verhaal vol politieke intriges en de strijd van de idealistische Jefferson Smith. Fantastische rol van James Stewart, en zijn scènes met de eveneens ijzersterke Jean Arthur zijn hoogtepunten in de film.

In deze politiek geëngageerde film werkt zelfs het romantisch subplotje, en dan moet je van goeden huize komen. Het Amerikaanse politieke systeem zit ingewikkeld in elkaar, maar door het ingenieuze script (en mijn studie) blijft het goed te volgen. Voor idealisme is hier geen plaats, maar Mr. Smith Goes to Washington eindigt op een positieve noot. Voor cynisme is in Capra's wereld geen plaats, en dat is ook wel weer mooi.

Frank Capra liet graag een Jan met de pet opboksen tegen het systeem, omdat de toeschouwer gemakkelijk met zo iemand mee kan leven. James Stewart was daar de ideale acteur voor. Op het eerste zicht komt hij wat stuntelig over, maar als het erop aankomt, kan hij toch een ferme monoloog afsteken vanuit een emotionele opwelling. Smith is niet toevallig de meest voorkomende naam in het Engelse taalgebied. Toch is hij geen sul die zomaar over zich geen laat lopen. Hij heeft een padvindersmentaliteit en komt van het platteland, maar hij komt resoluut voor z'n overtuiging op, met een kwink- en een vuistslag als het nodig is.

Ook de nevenpersonages zijn goed uitgetekend, omdat ze tegenstrijdige eigenschappen bezitten. Senator Joe Paine (Claude Rains) worstelt met een innerlijk conflict tussen z'n vroegere idealisme en z'n huidige corruptie. Clarissa Saunders (Jean Arthur) maakt cynische opmerkingen, maar ze kent haar vak en wordt uiteindelijk de drijvende kracht achter Mr. Smith. De sfeer is hectisch met enkele sentimentele momenten. Er zitten leuke montages in, zoals met die met rollende krantenpersen. Het taalgebruik is kleurrijk, met woorden als hooey, shenanigans en hoi polloi (Grieks voor "het gepeupel").

De methode van corruptie is vrij ingewikkeld. Het komt erop neer dat overheidsgeld doorgesluisd wordt naar een privérekening via de tussenweg van te duur aangekochte grond, een praktijk die graft genoemd wordt. In de politiek is het vaak zo dat de idealisten platgewalst worden en de oude krokodillen aan de macht blijven. Manipulatie en partijdigheid van de media komen ook aan bod. Patriottisme wordt uitgelegd als trouw aan de democratische idealen van de Founding Fathers. Filibusteren of heel lang blijven praten om een wetsvoorstel te blokkeren werd in het verleden echt gebruikt, soms echter voor conservatieve doeleinden. Zo vertraagde Strom Thurmond in 1957 de goedkeuring van een wet voor Afro-Amerikaans stemrecht door meer dan 24 uur te filibusteren. Gelukkig is er af en toe nog een naïeve padvinder die de strijd aan durft te gaan.

Herpakkende held.

Frank Capra's filmklassieker bulkt van het patriottisme in prachtig zwart-wit. Het is een van de 6 films die deel uitmaken van de Columbia Classics Collection die een 4K restauratie onderging. Niet onterecht gezien zijn status, maar persoonlijk had ik liever diens andere samenwerking met James Stewart in de box gezien; de kerstkraker It's a Wonderful Life. Qua thematiek van de 'zichzelf herpakkende held' past Mr. Smith Goes to Washington echter goed tussen de andere titels. Stewart is aardig als de verdwaalde senator, maar de controversiële smaak die men destijds na het bioscoopbezoek moet hebben geproefd is volledig weggespoeld heden ten dage in Trumpland. Corruptie was nog nooit zo inzichtelijk en schrijnend.

Met name Claude Rains weet hier de show stiekem te stelen als de getergde opponent en ook is er een prima rol weggelegd voor Jean Arthur als Stewarts late love interest. Naïviteit contra slinksheid bezorgen de held een lastig parket maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de film dus hard is gebeten door de tand des tijds. Hoe hard de wereld ook is veranderd, je voelt gelukkig nog steeds de warmte die de film uitstraalt. Een van de vele kwaliteiten van de ingenieuze Frank Capra. Destijds werd de film echter door het grote publiek verguisd, enkel de filmcritici waren lyrisch. Zelfs de vader van John F. Kennedy liet duidelijk merken dat hij de film verafschuwde. De film is echter hard gebeten door de tand des tijds.

Als je een film uit 1939 bekijkt weet je dat je terug in te tijd gaat, iets wat het bekijken van de zwart-witte klassiekers vaak zo aantrekkelijk maakt. Je kunt de makers moeilijk verwijten dat hun film na 80 jaar gedateerd overkomt, het zou gek zijn als dit niet het geval was. Toch kun je moeilijk ontkennen dat zelfs als je met een rooskleurige bril op de wereld om je heen kunt vergeten, de humor van deze politieke satire slecht meekomt heden ten dage. Al moet gezegd dat Stewarts grimassen nog steeds doen grinniken en humor een behoorlijk persoonlijke zaak is. Wat sowieso blijft staan is het vakmanschap van Capra; een scène met handen en een hoed is bijvoorbeeld geniaal.

De waarschuwing die de filmmaker probeert te geven mocht dan destijds in het verkeerde keelgat zijn geschoten van menig politicus, we weten inmiddels wel beter. Capra had een heldere blik. Dat de sullige plattelandsjongen als een jonge Lincoln in opstand komt tegen het systeem ligt er dik bovenop, maar in de juiste tijdsgeest gezien was dit minder braaf. In die tijd liepen filmmakers de nodige risico's. Voor wie dit alles niet in het achterhoofd wil opslaan en gewoon een avondje wil genieten van de film, blijft er nipt voldoende over. Stewart schmiert er lustig op los, maar zelfs nu weet de spanning in het slotstuk nog te werken. Nog steeds interessant en relevant, ondanks de ferme tandafdrukken.

**½

Met dank aan Columbia Pictures voor het recensie-exemplaar.

Erg goed hoor. Politieke satire waarin een naieve slungel tot senator wordt benoemd en voor de leeuwen wordt gegooid. Hij komt in het centrum te staan van een schandaal die hem persoonlijk viseert wanneer hij corruptie probeert aan te klagen. Stewart en Arthur vormen een super duo, maar ook de dialogen zijn leuk om te volgen. De angst en onhandigheid van Smith zijn het mikpunt van spot in een instelling die gedomineerd wordt door arrogante senatoren die zich bezighouden met machtsspelletjes. Misschien lijkt de film in veel opzichten gedateerd, maar de boodschap dat een goede en sterke democratie meer nood heeft aan mensen die bereid zijn om ervoor te vechten klinkt me als muziek in de oren. Jammer dat deze film toen slechts één award heeft kunnen verzilveren. Verdiende beter.

Frank Capra wilde eigenlijk van het korte verhaal “A Gentleman from Montana” van Lewis R. Foster een vervolgfilm maken op zijn eerdere film Mr. Deeds Goes to Town (1936). Omdat Gary Cooper die daarin de hoofdrol had, niet beschikbaar was, ging de rol naar James Stewart en werd de naam Deeds veranderd in Smith. De overeenkomsten tussen beide films zijn echter overduidelijk. Behalve in de titel zijn de overeenkomsten ook zichtbaar in het verhaal. Beide personages zijn afkomstig van het platteland met zijn traditionele normen en waarden en vertrekken naar de grote stad alwaar zij worden geconfronteerd met het snelle en gecorrumpeerde leven dat men daar leidt. Een leven dat met gerechtigheid en vrijheid voor het individu weinig van doen heeft.

In Mr. Smith Goes to Washington wordt de grondrechtelijke hang naar gerechtigheid en vrijheid in een aantal scènes gedemonstreerd waarin Mr. Smith vol bewondering symbolen van Amerikaanse verworvenheden als het Lincoln Memorial en het Capitool bezoekt. Smith is een naïeve idealist die de strijd aanbindt met de corrupte Washingtonse wereld van hebzucht, jaloezie en machtsmisbruik. Hij doet dat in een feel good film bij uitstek.

De film heeft een optimistische en hoopvolle toon, maar verzuimt niet om de bittere en cynische realiteit weer te geven. Dat Capra daarmee een gevoelige snaar trof werd snel na de première duidelijk toen politici en journalisten die in de film niet bepaald flatteus worden afgeschilderd, zich onaangenaam geraakt voelden. Dat zegt wel iets over hun mate van kleingeestigheid, denk ik dan maar.

Het optimisme en de hoop zijn vertegenwoordigd in James Stewart. De oprechte en moedige Amerikaan,. De goedheid in persoon. Het voorbeeld van deugdzaamheid. De man die niet opgeeft en ‘onvermoeibaar’ blijft strijden voor zijn eerzame idealen. Het optimisme en het goede gevoel beginnen bij hem maar stoppen daar niet. In zijn kielzog zien we lichtelijk geïrriteerde personages veranderen in geamuseerde observanten en zelfs in meelevende sympathisanten. Capra schuwt de feelgood niet.

Mr. Smith Goes to Washinton vertelt een serieus verhaal, maar bevat op de juiste momenten voldoende luchtigheid om de zinnen even te verzetten. Mr. Smith Goes to Washington is een heerlijk feel good drama met fantastisch acteerwerk. Maar eigenlijk is de film wel iets meer dan dat. Het is ook een controversiële film die nauw bij Capra’s eigen idealen aansluit. Een film die gestalte geeft aan zijn patriottische gevoelens. Een film waarin hij laat zien dat het individu binnen de grenzen van de democratie de woekerende politieke corruptie tegenstand kan bieden.

Dat klinkt misschien wat zwaar, maar valt bij het kijken erg mee. Ik zag vooral amusante feel good met drama en milde komedie. Het was heerlijk.

Deze stond al jaren stof te vergaren. Het kwam er nooit van, maar met de huidige black & white challenge moest ik er toch werk van maken. En daar heb ik geen spijt van gehad. Een ultrasofte versie van House of cards zo je wil waarbij macht en corruptie deel uitmaken van het politieke gestel in Washington.

Daartegenover staat de kersverse senator Jefferson Smith, een jonge en vooral naïeve idealist die zich als een scoutsjongen of toerist in Washington waant. Hij is zeer onder de indruk van de politieke instellingen en monumenten aldaar. Weet ik ook meteen wat Mount Vernon betekent. Best leuk en schattig openingsuur op dat vlak.

Tot hij ontdekt dat het leven in politiek Washington uit meer bestaat dan roze olifanten en het waarmaken van dromen en ideeën voor de burger. Heerlijke rol van James Stewart die ik best hoog heb zitten als één van mijn favoriete old actors. Al bij al een feel good film en een onderhoudend gebrei van hoe het er in een senaat aan toe kan gaan.

Echt een must-see, ik had niet verwacht dat ik me hiermee zo erg zou vermaken. Het verbaasde me hoe modern de film aanvoelde, knap werk van Capra. Mr. Smith Goes to Washington slaat een serieus thema aan maar ik heb de gehele film met een grote glimlach bekeken. De film zit vol humor en slimmigheidjes, zoals wanneer er een close-up is op de handen van Mr. Smith om zijn onwennigheid te benadrukken. James Stewart is echt gemaakt voor de rol als naïeve en idealistische senator die in een intimiderende setting terecht komt. Ook de rest van de cast deed het erg goed. Jean Arthur was geweldig als de secretaresse die Mr. Smith krachtig motiveert om niet op te geven en hem letterlijk staande houdt in de senaat. Ik was zelf nog niet bekend met het fenomeen filibuster en heb direct maar uit interesse een paar filibusters uit de geschiedenis opgezocht, best wel bizar en hilarisch af en toe.

Blijft een erg fijne klassieker

James Stewart steelt hier echt wel de show als Jeff Smith. In al zijn naïviteit komt hij erg sympathiek over. Vooral het contrast met de andere cynische politiekers kan niet groter zijn. Alleen de scène waarin hij de journalisten neerslaat, vond ik een nogal vreemd moment in de film. Eerst dacht ik dat het een soort droom was van Smith, maar het bleek dat dit dus wel degelijk de realiteit was. Het klopte toch niet helemaal met het beeld dat geschetst wordt van de sympathieke Mr. Smith. Soit, het is maar een klein minpuntje, want voor de rest valt er weinig aan te merken op deze film. Zelfs met het patriottisch sausje dat over de film gegoten wordt, heb ik geen enkel probleem. Misschien komt het ook omdat ik enkele jaren geleden zelf in Washington geweest ben en net zoals Mr. Smith vol bewondering naar alle monumenten gekeken heb. ook zeker en vast het vermelden waard: de geweldige rol van Jean Arthur. In het begin kwam ze niet erg sympathiek over, want net zoals de rest had ze geen hoge pet op van Mr. Smith, maar na verloop van tijd kiest ze wel zijn kant en was het heerlijk om te zien hoe zij hem steeds wist te helpen.

Leuk om deze feel-good film nog eens gezien te hebben en een verhoging naar 4*.

4*