Sátántangó (1994)

Als ik nu aan Satanstango terugdenk, denk ik toch altijd vooral aan die koeien.

De eerste keer dat ik de film in het filmhuis probeerde heb ik het 2,5 uur volgehouden en ben toen naar de kroeg gegaan. Ik was in de veronderstelling dat ik alleen maar koeien had gezien en een oude man voor het raam die één keer naar het toilet was geweest.

Gelukkig kwam er ooit een herkansingsmogelijkheid in de bios en heb toen 7,5 uur geboeid gekeken. De koeien waren toch wel een minuut of 20 (en heel fraai, ongelofelijk wat mooi!) en die man voor het raam bleek lang niet zo lang te duren als het in mijn herinnering was. Er bleek zelfs al een verhaal in te zitten dat eerste deel.

Ben 10 jaar lang wakker geworden naast een wei met koeien in. Naast schapen zijn het echt zo'n beetje de lompste beesten die je kan voorstellen.

In navolging van Black Sheep zie ik een Black Cows nog wel zitten, maar verder mogen ze wat mij betreft zoveel mogelijk uit films geweerd worden.

Koeien zijn heerlijk. Van die ogen om in te verdrinken en je moet er een beetje mee om leren gaan met die onhandigheid van ze. Ik zou ze niet lomp willen noemen. Als je in het buitenland gaat wandelen en je moet door een weiland met koeien: altijd weer leuk om te kijken wat ze nu weer gaan doen Hongaarse koeien ken ik trouwens nog niet.

Maar goed we dwalen af.

Ik ben vegetariër, dus dat wordt lastig...

Ik moet zeggen, als ik mensen vertel over deze film, beschrijf ik meestal gewoon die koeienscene - meestal hebben ze dan al meteen geen zin meer om de film te zien, maar ik vind ook dat die scene de sfeer en de snelheid gewoon perfect typeert

Semantics.

Ik bedoelde uiteraard binnen de scènes, die vaak uit slechts één of twee shots bestaan ( Tarr maakt technisch gezien dus eigenlijk geen gebruik van sequenties).

Bedankt voor de suggestie.

Dat is opvallend. Werckmeister Harmonies heb ik meerdere keren gezien en ik zou toch echt het omgekeerde denken.

Wat ik me wel kan herinneren, is dat er in Werckmeister, op enkele uizonderingen na, meer beweging is binnen het frame; dat de camera iets mobieler is en dat de intervallen tussen de dialogen korter zijn (zijn hier geen statistieken van?) . Misschien ook wel een logische noodzakelijkheid, om een film ¼ van Sátántangó's speelduur in een soortgelijke stijl te laten slagen.

Een ander verschil dat mij opviel was dat Tarr in Werckmeister de camera iets dichter bij zijn personages houdt. Met name bij Lars Rudolph. In Tango lijken we alles van een grotere afstand te observeren, en zijn de shots wat meer scenic. Of dit invloed heeft op de dynamiek van de individuele scènes vraag ik mij echter af.

dikke, dikke 5 sterren omdat deze film helemaal vertolkt waar ik van houd in een film nl. rust, donkere/trieste sfeer(sfeer is voor mij allesbepalend in een film), prachtige beelden en diepgang maar dat spreekt voor zich natuurlijk.

tot nu toe heb ik alleen nog maar Werckmeister, Karhozat, Prefab people en Satantango gezien waarvan ik Prefab people de minste vind omdat ik daar de mooie beelden mis.

Karhozat daarentegen vind ik samen met Satantang tot nu toe zijn beste films.

Je zult in geen enkele Bela Tarr van voor Karhozat de mooie beelden terugvinden waar je zo dol op bent (ik zag ze allemaal). In alle Tarr's van daarna wel. Dus The Man From London is het meest aan te bevelen.

dat word meteen de volgende Tarr die ik gauw zal zien.

Thanks.

Het heeft bijna zes jaar geduurd, maar eindelijk heb ik mijn zogenaamde lievelingsfilm nog eens kunnen bekijken En dat allemaal dankzij de schitterende bibliotheek van Hamburg, waar ze een gigantische schat aan import-dvd's hebben, die je zomaar gratis kunt ontlenen!

Tja, wat gezegd. Ik vond de film in monumentaliteit duidelijk minder extreem dan ik me herinnerde - zo lang duren al die shots eigenlijk ook weer niet, eens je in het ritme van de film zit gaat het zelfs allemaal beduidend vlot vooruit, voor ik het wist was ik al twee uur verder. Enkel op het einde begint het wat te vervelen omdat de hallucinante setting van het eerste dorpje weg is, maar niet in die mate dat ik mijn mening over de film zou willen herzien - ook het einde is nog steeds geweldig, maar na zes uur film is je concentratievermogen gewoon niet meer zo je dat. Maar voor de rest: nog steeds ab-so-luut geniaal. Schitterende scenes (de dansscene in het café is gewoon het meest indrukwekkende en deprimerende dat ik ook in een film gezien heb, punt) en personages (ik zou ze eerder koppen willen noemen, want meer dan een echt karakter hebben ze vooral een karakterkop, waarmee ze het beeld en de film vullen), de muziek, soms subtiel, soms ondraaglijk, is om waanzinnig van te worden (opvallend gelijkend wel op die uit The Man from London, ik denk misschien zelfs gewoon hetzelfde stukje?) en de beelden, die zijn gewoon om non stop kippenvel van te krijgen.
Ik bewonder deze film mateloos, vanwege de durf van de regisseur om dit te maken, vanwege de total fuck you tegen elke vorm van compassie met de kijker (noch in tempo, noch in hoeveelheid tristesse wordt rekening gehouden met wat een normaal mens überhaupt kan verteren), vanwege de (niet unieke maar wel heel effectieve) manier van vertellen (de tijd staat stil in dit dorp, hoe kan dat beter geïllustreerd worden dan door de hele tijd hetzelfde te tonen!),...
Het stelt me gerust dat ik zo enthousiast kan zijn, want ik vreesde dat deze film me zou teleurstellen - zes jaar geleden was ik een groentje op filmgebied, zeker als het op wat meer veeleisende films aankomt, en bovendien heb ik ook toen pas na een paar dagen besloten dat de film bovenaan mijn top tien zou komen - eerlijk gezegd voor een groot stuk ook vanwege de prestatie die ik ervoor had moeten leveren. Teleurstellen doet hij echter in geen geval. Alles van Bela Tarr vind ik schitterend, en dit is gewoon die schitterendheid in het kwadraat, in XXXXL-formaat, tot het uiterste gedreven.

Wat ik de vorige keer totaal over het hoofd gezien heb, is de politieke dimensie van de film. Het is een geweldige sfeerschets en kan als dusdanig ook al als een meesterwerk door het leven gaan, maar de combinatie met een verhaal waarin het failliet van zowel communisme (de erbarmelijke armoede en uitzichtloosheid van de figuren spreekt boekdelen) als kapitalisme (hebben ze eindelijk stiekem wat geld van zichzelf verdiend door hun koeien te verkopen, komt de eerste de beste oplichter het alweer afpakken - zodat ze uiteindelijk terug in een communistisch systeem terechtkomen, maar dan zonder de vrijheid die ze eerst toch nog hadden (al wisten ze niet wat ermee gedaan), maar onder permanente controle van de staat) maakt de film ook maatschappelijk erg sterk. Baanbrekend is het idee uiteraard niet, maar de manier waarop het geïllustreerd wordt, die is adembenemend!

Uiteraard blijven de 5 sterren staan, die plaats één, die ook

Precies mijn ervaring de tweede keer. Iemand zit maar tien minuten voor een raam ipv een uur wat in je herinnering zo was en zo. Dus in de pakketservice kan ik iedereen aanraden 'm direct tweemaal te bekijken. De tweede keer vliegt-ie voorbij In Hongarije hebben ze tijdens de volgepakte voorstellingen de volledige tijd gestaan (schijnt).

Op verschillende manieren is Sátántangó een unieke filmervaring geweest. Er is al veel geschreven (veelal vol lof) over de lange shots in de film. Deze shots zijn grotendeels allen te verantwoorden, hoewel Tarr naar mijn gevoel vooral later in de film de grenzen opzoekt. Voor mijn gevoel was de film krachtiger en minstens net zo legendarisch geweest, mocht de film ca. 40 minuten korter zijn geweest.

Mijn persoonlijke hoogtepunten in deze film zijn de verhalen rondom het meisje en de dokter. Het zijn geniale karakters, die perfect worden neergezet door de acteurs. Wellicht komt het doordat zij worden neergezet als individualisten en dat zij daardoor de meeste sympathie weten op te wekken bij mij als kijker, of doordat zij op verschillende manieren veel weerstand ondervinden vanuit verschillende hoeken.

De overige hoofdstukken zijn gek genoeg, ondanks de speelduur, qua verhaal soms wat moeilijk te volgen. Wat dat betreft heeft Freud gelijk. Tarr maakt ook qua verhaalvertelling volledig zijn eigen film. Delen van de film heb ik daarom ook een tweede keer moeten zien, om daadwerkelijk zeker te zijn of een bepaald personage wel degelijk die bepaalde uitspraak heeft gedaan. Sommige momenten blijken later in de film toch belangrijk te zijn, zonder dat Tarr daar teveel de nadruk op legt.

Sátántangó is dus een film die de kijker om verschillende redenen nogmaals zou willen zien. Ten eerste om nog een keer van die beeldenpracht te genieten, en ten tweede vanwege het verhaal en zijn personages. Nog steeds zit ik nog steeds met een aantal vragen, en weet ik eigenlijk niet hoe ik bepaalde personages moet interpreteren.

De vergelijking met voornamelijk een aantal films van Tarkovsky zijn snel gemaakt. Qua beelden deed de film mij veelvuldig denken aan Andrey Rublyov, en qua sfeer en muziek aan Stalker. Maar Sátántangó is geen film die in een hokje geplaatst mag worden. Het is een uniek drama, dat zich kan scharen bij een select rijtje films uit dit genre, zoals Ordet, Pather Panchali en Au Hasard Balthazar. Allen films die op verschillende manieren bij mij als kijker een blijvende indruk hebben achtergelaten.

Vanmiddag heb ik de film dankzij de mooie dvd-uitgave van Artificial Eye in zijn geheel bekeken, slechts onderbroken door telkens een vijftal minuten pauze tijdens het wisselen van de dvd-schijfjes.

Behoorlijk intens dus, en in combinatie met het lezen van de uitgebreide (en vaak gewichtige) recensies hier op MovieMeter ben ik er een beetje uitgeput van geraakt

Maar het was absoluut de moeite, het is hier al genoeg gezegd geweest maar het kan niet genoeg gezegd worden. Satantango is een intense en aparte filmervaring. Wegens zijn enorme speelduur een hele klus, al schiet de film eigenlijk goed op. Gisteren bv. bekeek ik 8 1/2 van Fellini (een 130-tal minuten), maar bij die film had ik veel meer last om me erdoor te worstelen dan bij deze Satantango. Slechts op een paar ogenblikken vond ik dat bepaalde shots écht te lang aangehouden werden: het meisje dat over het pad wandelt met haar blik naar de camera, de dansscène in de bar en behoorlijk wat momenten met de dokter (bij die laatste twee sta ik vreemd genoeg vrij alleen met mijn mening).

Maar vrijwel altijd zorgt de lengte van het shot net voor een nog intensere beleving van de scène: de ruimte wordt perfect tastbaar, bepaalde details vallen pas na een tijd op en de tristesse dringt soms pas na enkele minuten volledig door. Dit was ik al van Tarr gewoon, in films als Karhozat en Werckmeister Harmoniac, maar ook hier toont hij zijn vakmanschap op dit vlak.

Ook de opbouw van het hele verhaal zit mooi in elkaar, vooral het wijzigen van vertelstandpunt vond ik mooi uitgevoerd (zeker de eerste keer, wanneer een vroegere scène vanuit de kamer van de dokter herbekeken wordt). De kern van het verhaal dringt door, maar het lijkt me onmogelijk dat je na een eerste kijkbeurt alles op de juiste manier kunt plaatsen. Voor mij blijven er in elk geval nog een boel vaagheden over, wat uitnodigt tot een tweede visie. Maar gezien zijn lange speelduur zit dat er niet meteen in, ook al is de film kwalitatief gezien van erg hoog niveau (kleine kanttekening: de montage vond ik soms een tikkeltje slordig; een zachtere overgang tussen bepaalde shots en scènes had het geheel nog nét iets sfeervoller gemaakt). De volgende keer dat ik Satantango zal bekijken, zal vrees ik in opgedeelde stukken zijn.

Satantango is een uiterst sfeervol en impressionant werkstuk van Bela Tarr, een absoluut hoogtepunt binnen de filmgeschiedenis dat weliswaar enige inspanning van de kijker vergt. Karhozat vind ik persoonlijk nog net ietsje beter - beter gedoseerd en doordrongen van een grotere melancholie -, maar Satantango komt in zijn geheel wel sterker over dan het voorlopig nog wat te ongrijpbare Werckmeister Harmoniac.

Een dikke 4*!

4*

Goh, bij mij geldt juist het tegenovergestelde... Kárhozat en deze Sátántangó vond ik vaak 'te snel' en dan weer 'te langzaam'. Geen balans in te vinden (maar dat is natuurlijk persoonlijke smaak). Werckmeister Harmóniák is stukken beter in balans en wist me zelfs te raken. En dat laatste gebeurde zeker niet bij Sátántangó.

Sátántangó bevat de geijkte cinematografische huzarenstukjes (langdurige scenes in regenbuien en windhozen) van Tarr. Maar de film vertelt ook een verhaal, iedere keer vanuit het perspectief van een ander personage zodat het verhaal zich langzaam maar zeker ontspint. En hier vat ik de koe (of was het een stier?) bij de horens, want juist het verhaal is verschrikkelijk oninteressant, en de lange speelduur is dan juist iets negatiefs. Bij gebrek aan een (rechtlijnig) verhaal ben ik wel in staat me te laten meevoeren met de melancholieke sfeerschetsen waarin Tarr me wil laten verdrinken. En zie daar het enigszins 'ongrijpbare' aspect van Werckmeister Harmóniák.

Sátántangó wordt zo toch een te lange zit, maar gelukkig valt er genoeg te genieten als ik het verhaal hier en daar wist uit te schakelen in m'n gedachten.

Bijzonder geval was mij dit, dacht op een moment dat ik de 7 uur nooit zou afkrijgen. Maar uiteindelijk toch gelukt en zeer tevreden van, had mij het ook een beetje anders voorgesteld maar bij het eerste filmpje wist ik het al dat het moeilijk zou gaan worden. De dialogen vond ik een beetje een nadeel in de film, er zijn veel gesprekken die mij totaal niet boeide maar dan kwam er weer een echt prachtig shot en dat vond ik zo indrukwekkend aan deze film. Deze weet te boeien gewoon door de prachtige lange wit/zwart shots van mensen die door een oud bouwvallig dorp wandelen. Het is echt een kunstwerk. Ik blijf het stuk met de dokter het meest indrukwekkend vinden, heb 40 minuten echt gefascineerd zitten te staren naar die oude dronken man. Ook het stukje met het meisje en de kat wist mij te pakken. De dronken mensen in de bar zal ik ook altijd onthouden dat deuntje gaat me nog lang achtervolgen, maar toch best ook wel een zeer apparte shot, soms een beetje absurd wat ook nog een beetje humor geeft. Humor is in de film echt bijna nergens te vinden, alles is zo zwart, hopeloos en bouwvallig. Dus verwacht geen optimistische film.

Na dit kunstwerk krijg ik best wel zin in het andere werk van Tarr. Werckmeister Harmonies staat zeker nog op het programma, de soundtrack en bepaalde beelden die ik al gezien had zagen er zeer mooi uit.

4*

Allereerst wil ik zeggen dat ik me opgelicht voel. Meerdere berichten en zelfs een persoonlijke tip van Freud beloofde me dat de film zou openen met een half uur aan koeien en dat koeien zelfs flink veel in de film voor zouden komen. Leugens! Het openingsshot met de koeien duurt maar ongeveer 7 minuten en daarna is zo'n beest ook helemaal niet meer te zien. Ik voel me bekocht.

In plaats daarvan zou men deze film beter kunnen aanprijzen voor wat het is. Wat zien we het meest in Sátántangó? Juist: mensen die heel lang door de modder (en eventueel regen lopen). Tarr is overduidelijk geobsedeert door shots van wandelende mensen van achter of van voren geschoten. Ik vraag me af hoe lang de film zou duren als je alle shots van deze soort combineert. Wellicht een paar uur. Dus als je van films houdt waarin mensen lang door de modder lopen dan is dit de film voor jou.

En er is de lengte, de eigenschap waar Sátántangó wellicht het bekendst door is en tevens het element waarom veel mensen die geïnteresseerd zijn in een film als deze hem nog niet gezien hebben. Het is wellicht ook het beste aan de film. 7 uur kijken naar vrij domme, Hongaarse, arme mensen met een treurig bestaan klinkt misschien niet als het meest spannende dat er bestaat, maar Tarr verspilt die 7 uur niet. Met name Onderhond heeft als vaker opgemerkt dat lange films vaak hoog scoren door de lengte omdat je gewoon meer met de personages omgaat en er meer verhaal verteld kan worden. Niet onterecht misschien, maar Sátántangó gaat wel ietsje verder dan dat. Dit is geen La Meglio Gioventu, die een epoisch verhaal over een lange tijd verteld. In Sátántangó gaan er maar twee dagen voorbij en blijft de schaal klein. Belangrijker hier is dat de lengte hier echt bijdraagt aan ons gevoel voor tijd. De shots duren allemaal lang. Je volgt heel lang personages zonder dat er bij ze weggeknipt wordt. Ieder detail lijkt waargenomen te worden. Tarr lijkt hier niet eens zozeer veel te vertellen te hebben (er is nauwelijks meer plot dan in een film van 2 uur), maar wil zo gedetailleerd mogelijk laten zien hoe alles voelt.

Dit maakt het zo'n unieke en waarschijnlijk onvergetelijke ervaring. Voor zeven uur wordt je niet alleen in een andere wereld geplaatst, maar kun je ook bijna iedere stap tellen, wordt iedere adem van de dokter benadrukt, wordt ieder perspectief bekeken, etc. Puur inhoudelijk bekeken is er geen enkele reden om die shots zo lang te laten duren. Het punt is al snel duidelijk. Tevens verantwoord de film zijn totale lengte ook niet op basis van het verhaal. Het gaat echter om de ervaring. En op dat gebied zou ik de film zelfs meeslepend willen noemen, op zijn eigen manier. En onthaastend natuurlijk. Daarnaast is het ergens wel grappig dat je bij wijze van spreken een uur in slaap kan vallen en dan nog het gevoel hebben dat de personages niet bijzonder veel verder zijn gekomen Je moet het maar durven om zo'n film te maken en dan ook nog eens uit te brengen. Het is wel een film waarvoor je in de stemming moet zijn.

Eerlijk is eerlijk: ik heb deze film niet in één keer gekeken, maar in twee beurten (de eerste twee discs de ene dag, de volgende dag de laatste disc). Ergens jammer, want het liefst had ik hem meteen volledig bekeken, maar ik was te moe om te denken dat vol te kunnen houden en ik wou toch alles gezien hebben. Het deed echter weinig af aan de ervaring, ik zat er meteen weer in. Verder werd ik bij de eerste disc niet meteen gegrepen, maar de film geeft je lang de tijd om in de juiste mood te komen.

Het beste zijn toch wel de audiovisuele eigenschappen. Ik heb hier een aantal van de meest indrukwekkende shots ooit gezien. Sommige zijn al genoemd, zoals de opening met de koeien, Irimias en Petrina die door een straat lopen waar een grote lading papier rond hun voeten waait, de mist die opzet na de dood van het meisje en het claustrofobische eindshot waarin de dokter zijn huis dichttimmerd. Kunststukjes, maar een extra zwak had ik voor een scène waarin Irimias buiten een lange speech houdt voor de dorpsbewoners. Dit wordt lang vastgehouden en na de speech lopen de dorpsbewoners weg, terwijl een iemand nog iets naschreeuwt naar de barman die achterblijft. Vervolgens trekt de camera terug en blijkt dat we het hele shot bekeken vanuit een deurpost. Op een bepaalde manier sprak dat me erg aan.Het hoogtepunt is echter die lange dronken dansscène, die echt een eeuwigheid lijkt te duren, maar ondanks dat mij bijna van mijn adem beroofde. Briljant. Verder is in de film de muziek prachtig en heb ik een zwak voor films waarin weinig te horen is, met uitzondering van een aantal geluiden, zoals voetstappen, kraken in het hout en dat soort dingen.

De personages zijn ook boeiend genoeg om zo lang mee op te trekken. Ze zijn niet bijzonder aantrekkelijk of sympathiek, maar wellicht doordat we ze zo dicht op de huid zitten kon ik niet anders dan om ze geven. Tarr zelf lijkt ze vrij belachelijk te maken en behandelt het met een speciaal gevoel voor humor, maar dwingt je evengoed met ze te identificeren. De humor vond ik wel prettig. Vreemd dat Mister White beweerd dat er helemaal geen humor in zat. IMDB noemt dit een comedy en ik vind dat niet helemaal onterecht.

De gedenkwaardige momenten zijn talrijk en de ervaring is uniek. Waarom dan niet hoger dan vier sterren? Het is een twijfelgeval, ik neig naar 4,5*. Op het moment heb ik echter het gevoel het een en ander gemist te hebben. Sommige dingen kon ik totaal niet plaatsen. Waarom wilde Irimias explosieven hebben? Wat wordt er bedoelt met dat de Turken eraan komen? Volgens mij heb ik ook wat dingen gemist die voor Hongaren heel vanzelfsprekend zijn. Maakt het wat uit? Misschien niet. Sátántangó is ook zonder het verhaal compleet te grijpen vrij briljant. Die verhoging komt misschien ooit wel.

435 Minuten . Lijkt me wel erg boeiend.

Ach, een beetje zin voor overdrijving heeft nog niemand kwaad gedaan! Hoewel ik meestal zeg 'twintig minuten wandelende koeien', misschien heeft je eigen drang tot overdrijving er stiekem dertig van gemaakt. Bovendien is het al vaker gezegd bij Tarr: de shots lijken achteraf veel langer geduurd te hebben dan ze eigenlijk zijn - en bij mij was het tot voor een half jaar meer dan vijf jaar geleden dat ik de film nog had gezien - het hadden dus gerust al drie uur koeien kunnen geworden zijn

lol, ik ben niet de enige die zich 'opgelicht' voelt. Ik zat al te wachten op drie kwartier koeien. Bleken er nog geen tien te zijn, dat had nog gewoon serieus langer mogen duren ook. Een hele ervaring deze film, dat zeker.

Eveneens zeker is dat ie lang duurt en ik had dan ook niet verwacht dat hij mij 7 uur en een kwartier lang zou kunnen boeien. Bleek ook niet het geval. Heb het echter nergens in mijn hoofd gehaald om hem niet af te kijken. Veel te veel boeiende en magnifieke shots, vond de film ook eigenlijk helemaal niet te traag.

Zelden herhalende stukken in een film gezien die zo krachtig en fris oogden door het perspectief compleet te veranderen. Misschien wel de eerste keer ooit dat ik herhaling niet vervelend vond. Verder waren het vooral de scènes buitenhuis die mij wisten te boeien. Een langzaam voortschrijdende camera die enkel grijsheid, drassigheid en heel veel regen toont.

In iets meer dan 9 uur dit ding van episch formaat bekeken. Een behoorlijke prestatie al zeg ik het zelf. Afhankelijk van hoe die blijft hangen zou ie nog wel een halfje er bij kunnen krijgen. 3*

Ik denk dat dit een film is die pas tot volle wasdom komt in de weken of maanden na het bekijken. Tijdens het kijken aanschouw je alleen, maar waar ik nou eigenlijk naar aan het kijken was blijft in veel opzichten een raadsel. Maar ik merk nu, een dag later, dat in mijn onderbewustzijn alle indrukken liggen te broeien en langzaam de essentie van de film zich begint te ontvouwen. Het is slechts een pril begin en als ik de andere recensies hier lees en aan andere films denk, heb ik nog nooit zoveel mensen horen zeggen dat specifieke scènes / long takes en de mysterieuze atmosfeer nog maanden of zelfs jaren later zomaar komen bovendrijven en opnieuw kunnen emotioneren.

Ik ben er vrij zeker van dat er een aantal momenten zijn die ik de rest van m'n leven opnieuw voor m'n geestesoog zal kunnen halen, intenser dan individuele beelden van enige andere film die ik ken. Voor mij zijn dat o.a. de wandeling(en) door de stad in een windhoos met al die rommel. Ik vind sowieso alle wandelshots briljant in deze film en in het bijzonder die van het meisje met de kat met haar haast elf-achtige voorkomen en een zo intens trieste uitdrukking die je zelden ziet bij kinderen. Ik denk de meest indrukwekkende acteerprestatie die ik heb gezien van een kind. Het personage deed me ook denken aan het jongetje uit Das Weisse Band. In die film gaat het ook ten dele over de perverterende invloed van volwassen op een kind die vervolgens tot onvoorstelbare gruweldaden in staat blijkt te zijn. Eigenlijk wordt dat nog indrukwekkender neergezet in Sátántangó, want hier zien we zonder referentie slechts een koele registratie van de gruweldaad zelf - die werkelijk door merg en been gaat en voor mij het absolute hoogtepunt van de film is - zonder veel van de interactie van de volwassen met dit kind te tonen. Daardoor wordt het geheel aan de verbeelding overgelaten welke invloeden ertoe hebben geleid dat een meisje zo'n eenzaamheid en ingehouden agressie heeft ontwikkeld dat ze dat - het lijkt achteraf haast tegen haar eigen wil - moet botvieren op misschien wel haar enige kameraad. Dit dwingt je tot een onwaarschijnlijke en weerzinwekkende compassie voor iemand die je tegelijkertijd iets gruwelijks ziet doen.

De dokter was ook zo een tragisch maar fascinerend personage. Hoe Bela Tarr werkelijk elk vermoeid kuchje, verzitting of slok met volle aandacht laat zien en dan minutenlang tergt het geduld eerst tot het uiterste, maar leidt uiteindelijk tot een haast transcendent gevoel van tijdloosheid, precies waar het hele personage over lijkt te gaan; een man die geen enkele illusie of hoop heeft, maar zichzelf volledig heeft gereduceerd tot het nu. Een trechter op de fles zetten is al een grootse gebeurtenis in zijn universum en binnen zijn minieme realiteit wordt eenieder die zijn raam passeert zo belangrijk dat elk detail dat hij opvangt genoteerd moet worden. Nadat je mee bent gesleurd in dit volstrekt lege bestaan waarin de dimensie tijd niet meer meetelt, krijgt een tocht voor wat alcohol een allure van haast epische proporties. De grote kracht is ook hier weer dat je gedwongen wordt tot empathie en dat je de geschiedenis die tot deze psychologische gesteldheid heeft geleid je probeert voor te stellen.

Irimias had m.i. veel meer potentie gehad. In de eerst vier uur - voordat hij bij het dorp aankomt en z'n plannen ontvouwd - steeg zijn imago tot haast mythische proporties in mijn ervaring en hing er een constante mysterieuze dreiging over alle gebeurtenissen. De geest van Irimias was voortdurend aanwezig, terwijl je hem haast niet ziet. Als de film de magisch realistische elementen die in de eerste vier uur geïmpliceerd worden werkelijkheid waren geworden was dit voor mij een nog veel groter meesterwerk geweest. Nu lijkt het alsof Tarr die elementen er in heeft gebracht om de naïviteit van de dorpsbewoners te benadrukken, terwijl ik graag had gezien dat Irimias werkelijk een tovenaar was die uit de dood was opgestaan en teruggekomen was om een onaards hoger doel te komen dienen. Ik had graag meer willen weten waarom de dorpsbewoners eerst helemaal niet blij zijn met de komst van Irimias, maar uiteindelijk hem blindelings vertrouwen, blijkbaar op grond van daden uit het verleden. Toch houdt hij wel enigszins een messiaans aura, met zijn wijze redevoeringen en zijn toewijding aan een bepaald heilig doel, al wordt niet duidelijk wat precies.

Daarom vond ik sinds de daadwerkelijk aankomst van Irimias de film minder, hoewel er nog steeds wonderschone stukken zijn, maar mijn verwachtingen die ik had opgebouwd werden niet ingelost en er werd een hele andere richting ingeslagen die meer ging over de materiële toekomst van de dorpelingen, wat ik toch minder interessant vond dan de eerder genoemde karakterstudies. Daarnaast is het dorp zelf een geniale locatie die de hopeloosheid en het morele verval zo mooi weergeeft met die eindeloze kale vlaktes, verregende modderpaden en bladloze bomen. Als ze het dorp verlaten vertelt de omgeving zelf veel minder een verhaal en is die minder relevant. Gelukking keren we aan het einde weer terug en vond ik het weerzien met de dokter een verademing. In dit laatste deel zien we nog een aantal prachtige wandeltakes. En het geluid van de klokken is wonderschoon.

Dan ook eindelijk (!) gezien. Je trekt er een volle dag voor uit, maar dan heb je ook wat. Naast een beurs zitvlak dan natuurlijk.

Uiteindelijk absoluut de moeite waard natuurlijk, maar om te vergelijken met Werckmeister Harmonies, vond ik die toch nog iets beter. De speelduur heeft daar ook wel enigzins mee te maken natuurlijk. De eerste 5 uur vond ik echt opvallend vlot voorbij gaan, met het laatste stuk had ik wat meer moeite.

Terugdenkend springen er een aantal geweldige scenes uit..

1. De feestscene in de bar

2. Het track-shot vanachter met de wind en het afval

3. Het meisje en de kat

En natuurlijk nog veel meer, maar die drie sprongen er wel duidelijk uit. Dat in combinatie met starre gezichten, prachtige zwart-wit fotografie en de soundtrack maakt Satantango wel een enorme belevenis. Maar het is lang ja, echt serieus lang. Te lang? Ik kreeg het echt wat zwaarder tegen het eind, dus in die zin ja, maar als je de structuur van de film een beetje analyseert kan het ook bijna niet anders.

Moeilijk ook om hier een beoordeling op te plakken. Heb weinig zin deze film binnenkort nog eens te zien, dat gevoel moet een goeie film wel hebben, aan de andere kant is de speelduur eigenlijk het enige minpunt tegenover veel pluspunten.

3.5* dan maar voorlopig.

Bericht verplaatst naar Béla Tarr

Ruim zeven uur heeft Bela Tarr uitgetrokken voor het verfilmen van de roman van Krasznahorkai, die zo'n 320 pagina's telt. Het is ongeveer dezelfde tijd die Jackson nodig had om het ruim 1200 pagina's dikke epos In de ban van de ring op het witte scherm te brengen. In zeven uur kun je pak 'm beet tot halverwege Anna Karenina geraken, een buurtbarbecue organiseren of een dubbele etappe van het pieterpad lopen. Kwestie van prioriteiten, en de mijne lagen deze keer bij film kijken.

Ik zal maar direct opbiechten dat ik de film in drie etappes heb gezien, op aaneengesloten avonden. Tarr geeft deze ruimte mijns inziens met zijn pauze-aanduidingen, en daarbij is dat me in het verleden (bij Fanny och Alexander bijvoorbeeld) beter bevallen dan het in één ruk uitkijken van zo'n lang stuk cinema. De nadelen van het integraal bekijken van deze film, zoals indommelen, ongemakkelijke houdingen en verveling, wegen voor mij niet op tegen het voordeel van de 'beleving'.

Dan de film zelf, Satantango. Het verhaal is dat van een kleine gemeenschap van mensen die in genadeloze herfstregens als een stel koeien achter een charlatan aan wandelen, en zodoende ongemerkt dansen met de duivel. Volgens de DVD-hoes zou de teloorgang van het communisme hierin een rol spelen, en zouden de personages te karakteriseren zijn als 'lost souls' op zoek naar verlossing.

Daarin ligt ook direct mijn kritiek op Bela Tarr, omdat de film inhoudelijk te weinig biedt. Een post-communistische wereld mag misschien de context vormen, als thema wordt het niet uitgewerkt. Bovenstaande beschrijvingen komen dan ook nauwelijks in de film naar voren. De Hongaar maakt zich in plaats daarvan teveel schuldig aan traagfilmerij.

Vergelijk het met Tarkovsky, diens lange shot van de drie gezellen op een dolly in Stalker heeft zowel een esthetisch als een inhoudelijk doel; de personages reizen af naar the zone, verzonken in eigen gedachten, vol verwachtingen, hoop, spanning. Dat maakt die scene meesterlijk. Bij Tarr ontbreekt met name deze inhoudelijke functie (maar soms ook het esthetisch facet, zoals gezegd keren bepaalde shots te vaak terug) en is het dus veelal traag om het trage. Daardoor wordt Satantango een te geconstrueerde, doorgedreven en uitgepuurde stijloefening.

Het veelgeroemde hoofdstuk van het meisje met de kat is een goed voorbeeld. Voor mij was dit een matig en overbodig gedeelte van de film, omdat het 'wachten' op Irimias hier volkomen naar de achtergrond verdwijnt en de traagheid zijn functie verliest.

Natuurlijk zijn er ook veel mooie momenten, neem de eerste keer dat er zo'n lang tracking shot achter lopende personages voorbij komt, maar door de speelduur en de herhaling staat Satantango cinematografisch voor mij toch in de schaduw van Werckmeister Harmoniak. De beste scene is ook hier weer een dansscene, eigenlijk zat er in alle drie de films die ik van Tarr zag een prachtige kroegdans. Het mooie aan deze scene is dat mijn beleving met het verstrijken van de tijd veranderde (toenam), terwijl er op het scherm niets nieuws gebeurde. Hier werkte de traagheid dus enorm goed, en dat valt te verklaren uit het moment (vlak voordat Irimias zal komen) en de weerloosheid van alle personages.

Ik ben erg benieuwd geworden naar de roman waarop deze film is gebaseerd. Vooral of in het bronmateriaal thema's beter worden uitgewerkt, er meer inhoudelijke sporen worden getrokken. De film zal er natuurlijk niet van veranderen, maar het kan wel laten zien hoe Tarr hiermee om is gegaan en of hij de kans heeft gemist om een meesterwerk te maken over het post-communisme. Nu is Satantango eerder de ultieme slecht weer-film, maar ook unieke en aanbevelenswaardige cinema, in zeven uur eigenlijk nauwelijks saai wordend, mooi vormgegeven en met enkele schitterende scenes.

Mijn eerste kennismaking met Béla Tarr en al meteen een grándioos meesterwerk. Bijna met niets te vergelijken, deze Sátántangó (enkel Tarkovsky kwam bij mij op qua sfeer). Na ruim 7 uur liet Tarr me compleet leeg maar verbluft achter, een volstrekt unieke filmervaring rijker. Contemplatief, hypnotiserend, en vooral: wondermooi.

Sátántangó is meer dan waarschijnlijk de meest aparte prent die ik ooit heb mogen aanschouwen, en bleef me de volledige speelduur eindeloos intrigeren en fascineren. Die spookachtige cinematografie! Die drassigheid die uit het scherm lijkt te dreigen sijpelen! Die magnifieke, bevreemdende soundtrack! Die diep ontroerende passage met het kleine meisje! Wat me nog het meest bij zal blijven, zijn de stukken waarin de camera maar wat verloren door het troosteloze landschap lijkt te dwalen, al dan niet achter een personage aan.

Moet dit nog wat op me laten inwerken, maar misschien wel de allerbeste film die ik ooit heb gezien. Had er eigenlijk weinig verwachtingen van (was zelfs een beetje bevreesd voor een doodsaaie zit), maar Sátántangó is werkelijk fabuleus.

5*

Mocht Moviemeter een 'like'-knop hebben, ik zou hem bij deze recensie aanklikken

Vele vinden het de meest geweldige zit allertijden, en andere weer prima, maar doodsaai aan de ene kant. Ik heb zelf geen idee wat ik er van moet vinden. Goede review, Zandkuiken

Hehe, bedankt!

Ik hield op voorhand ook mijn hart vast, maar al vrij snel kreeg Tarrs wondere universum me in z'n greep. De film bleef eigenlijk de hele speelduur lang boeiend, met meer dan eens momenten van pure magie.

Dus een beetje 'love or hate it'? Geloof ik best, maar waarom heeft het dan zo'n hoge notering in de tip 250? Want ik denk niet dat iedereen even veel genoten heeft van deze film om alleen *4, *4.5 en *5'en te geven.

Denk dat er sowieso al veel mensen niet aan beginnen of voortijdig afhaken omwille van de speelduur, het tempo, de setting... Waardoor er al een soort van natuurlijke schifting plaatsvindt . Uiteindelijk heeft de film hier ook nog niet zo geweldig véél stemmen. Dat 'ie dan zo hoog staat, is omdat het ook echt een heel bijzondere film is .