I'm Thinking of Ending Things (2020)

Subliem. Welkom in de (tijd)reis van Charlie Kaufman. We volgen een koppel waarvan de vrouw de relatie niet meer ziet zitten. Hier zit geen toekomst in, denkt ze en dat zal ze letterlijk voor haar voeten gegooid krijgen. Het koppel bezoekt de ouders van haar vriend en daar zijn reeds de eerste tijdssprongen. Zoals ze later zelf letterlijk zal zeggen ; 'we zijn een constante en de tijd beweegt van verleden naar toekomst'. We zien de ouders in drie fasen, we zien hun verleden, heden en toekomst.

Wat is dus de toekomst voor het koppel ? De film heeft een eigenaardige flash forward structuur door af en toe over te schakelen naar een oude man. Meer en meer vermoeden we dat dit de oude versie van haar vriend is (hints zijn bv die overalls in de wasmachine - in de kelder - met embleem van school, overall die de oude man draagt ) en wanneer de confrontatie op het einde in de school tussen het meisje en de conciërge is de dialoog vreemd maar tegelijkertijd verhelderend (hoe ziet haar vriend eruit ? ze weet het niet, al lang geleden niet gezien en natuurlijk de pantoffels) maar als je dan denkt dat alles in de plooi valt, is er dan die vreemde musical intermezzo en dan nog een epiloog waarin we een Nobelprijsuitreiking te zien krijgen samen met een musical nummertje.

ITOET serveert heerlijke filosofische uitspraken (dieren leven in heden en kennen geen hoop, mensen leven in toekomst en hebben voortdurend hoop/ een idee is nooit een leugen / een idee kan worden gepland ?) en citeert poëzie die het hart raakt. Er zijn die vreemde details (telefoonoproepen van blijkbaar haarzelf, de hond die plots opduikt (er was toch hier geen hond), de foto van haar bij de familie foto’s van haar vriend (alweer hint naar toekomst), etc waarddor je steeds zoekt naar verbanden en inzichten. Er zijn nog veel meer hersen brekende details (de vuilnisbak met honderden ijsbekers bv - what the f... ?) en de sequentie in de ijssalon is weer zo’n geniaal voorbeeld van rijdreizen.

ITOET begint – zoals de titel aangeeft – met het meisje dat de relatie wil beëindigen. In het begin denkt ze dit luidop en na verloop van tijd zal het niet meer volledig uitgesproken kunnen worden, er komt altijd iets tussen. Ze wil dus de relatie verbreken maar iets houdt haar tegen. Wanneer bij de epiloog dan plots zij als oude versie samen met haar oude versie vriend (maar ditmaal de acteur van jongere versie - ik weet het, niet gemakkelijk te volgen en dan heb je de film nog niet gezien !) dan lijkt me dit te duiden dat ze uiteindelijk toch gekozen heeft voor de relatie. Wanneer ze de oude versie van haar vriend zag (verbannen tot conciërge van de school; eenzaam), lijkt ze te kiezen om hem te redden. De tijd heeft duidelijk gemaakt wat haar keuze moest zijn. De cirkel is dus rond.

ITOET is ook visueel creatief en knap (de sneeuw is een prachtig decor voor dat desolate universum) en de montage maakt dit spel van heden en verleden uitermate boeiend en ook ietwat chaotisch. Op een bepaald moment horen we : subjectieve herinnering. Iemand herinnert zich een situatie anders dan wat er werkelijk gebeurd is. Daarom dit – alweer geniaal – tussenspel van een film in de film nl vrouw in hamburgertent die door haar vriend wordt gesteund maar daardoor haar job verliest. Maar ze zijn samen; Het blijkt om een filmfragment te gaan geregisseerd door Zemeckis !

Na afloop van de film, reeds diep in de nacht ga ik slapen. Alhoewel het al een tijdje zonnige dagen zijn, hoor ik het ratelen van de rolluiken door de gure wind en is het koud in de kamer. Is dit nu een subjectieve herinnering ?

Nadat ik het geweldige Synecdoche, New York zag raakte ik meteen erg geïnteresseerd in het overige regiewerk van Kaufman. Een film als deze is dan natuurlijk snel binnen het vizier, en als productie van Netflix per abonnement gemakkelijk te bereiken. Dat het vanwege Kaufman geen makkelijk te begrijpen film zou worden had ik op voorhand al verwacht, maar zelfs met extra scherpe bril op was deze film voor mij onmogelijk te doorgronden. Pas toen ik de betekenis achter het verhaal op internet zocht kon ik de film echt waarderen, maar daarbij komt ook wat kritiek kijken. In ieder geval is het acteerwerk van Buckley evenals Plemons noemenswaardig, maar geen van beide kunnen de meerdere, ellenlange gesprekken interessant maken. Zo opent de film met een uitgerekte conversatie over allerlei filosofische en diepgaande onderwerpen, alleen nauwelijks uitnodigend in beeld gebracht door Kaufman. Zodra we bij het huis aankomen begint de onderliggende mysterie eindelijk de bovenhand te voeren en trok de film me veel meer. Wat volgt is een voortdurende afwisseling tussen saaie gesprekken en intrigerende puzzelsequenties, waarbij de film dus ofwel saai, of juist interessant is. De uiteindelijke betekenis is erg mooi en raakte me zeker, maar daarbij vroeg ik me wel af waarom zoiets ingewikkelds en emotioneels op deze manier onder complexiteiten begraven moet liggen. Je zou denken dat dit soort onderwerpen juist toegankelijk moeten zijn voor menig publiek. Uiteindelijk vond ik het in lijnen met de verwachtingen die ik ervoor had een tegenvaller, maar dat neemt niet weg dat het als productie zeker niet verkeerd is en vooral uniek genoeg om niet te vervallen in vergetelheid. Ik moet overigens nog even snel benoemen dat ik de onheilspellende sfeer in het huis van de ouders bijzonder geslaagd vond en betreur dat dit nergens anders in de film zo sterk doorgezet kon worden.

Tijdens mijn eerste visie een goed jaar geleden keek ik naar de film met de POV van de vrouw die door de tijd reist om te beslissen of ze de relatie met Jake zal beëindigen. Met een flashforward zien we wat de beslissing zou hebben betekend in de toekomst. Jake als zielige conciërge of Jake als een Nobelprijswinnaar.

Vorige week mijn tweede visie en nu keek ik de film met het standpunt van Jake (zoals hierboven meermaals werd beschreven). Een oude man die zijn verleden probeert te herinneren van toen hij een relatie had met de vrouw. Maar zijn geheugen is wankel (Alzheimer ? de vader kreeg in elk geval de ziekte) waardoor tijd en ruimte constant veranderen en ook de vrouw (haar naam en kledij verandert dus ook constant). En op het einde droomt hij wat hij had kunnen worden met haar aan zijn zij nl een Nobelprijswinnaar.

Deze visie maakt echter de film voor mij niet beter, in tegendeel misschien. De verwondering en fascinatie is een beetje weggeëbd. Maar het blijft een unieke (experimentele) vertelling, een puzzel die niet altijd gelegd kan worden, een visuele masterclass waarin sneeuw en krappe ruimtes zoals de wagen een isolatie en melancholie te weeg brengt. Ondanks de vele dialogen (wat voor sommigen als gezwets of geleuter wordt bestempelt) die toegeven, soms zwaar op de hand zijn (interpretaties van films en poëzie bv) blijft de film een sublieme vormelijk werk waarin de tijd niet als een constante wordt gezien. De 4,5* blijven.

Een nieuwe film van Philip Kaufman. Nou ja, nieuw… pre-covid, bijna! Maar ik doe een maandje Netflix om es wat in te halen en uit te proberen. Dit was geen onverdeeld blije zit, helaas. Wel doorgezet omdat ik wilde weten waar het naartoe ging en ik Kaufman hoog heb zitten. Het middenstuk was goeddeels best te doen en ik kwam er steeds meer in, maar hoe hier een einde aan gedraaid werd, beviel me helemaal niet; wat een ontzettend lelijke en dweperige (of het nou grappig bedoeld was of niet) eindscene.

Al met al kon ik met het hele verhaal ook weinig, ook al volgt de regisseur lekker dwars zijn eigen kop. De cast is prima, maar de karakters kon ik bar weinig mee. Ik kan er dan ook niet een voldoende aan slijten…

2,0*.