Utøya 22. Juli (2018)

Hij (Poppe) had zijn filmvorm toch echt niet beter kunnen kiezen, is de gedachte die na het zien van de film overheerst. Omdat we constant het perspectief van de slachtoffers delen. Hun angst voelen. En de dader enkel in de verte op zien doemen. Als een vage schim, die ook in de film geen bestaansrecht heeft. De openingscredits framen de Noor als autochtoon en extreemrechts, zijn naam wordt nooit genoemd.

Een mogelijke kritiek op Utøya 22 juli is dan ook niet dat de film de slachtoffers onrecht aandoet. Integendeel. Wel roept de gedramatiseerde plot de nodige vraagtekens op. Dat de Noorse jongeren nadachten over een geïdealiseerd leven na Utøya is denkbaar. Dat ze herinneringen ophaalden en tóch hun ouders belden ook. Maar dat er tijd was voor vertraagde sterfscènes? Waarbij zelfs die genadeloos harde geweerschoten even wegstierven? De scenaristen (Anna Bache-Wiig, Siv Rajendram Eliassen) hadden voorzichtiger (nog meedogenlozer?) kunnen zijn met hun gefictionaliseerde verhaallijn.

Het gevoel dat mag (en moet) overheersen is dat van reddeloosheid. Het duurde ontstellend lang voor er hulp kwam. De jongeren waren schietschijven, begeleiders zijn in de film niet te zien. Bewust? Poppe gaat zijn kritiek op de autoriteiten in ieder geval niet uit de weg. Hoe zinvol zijn woorden nu nog zijn is sterk de vraag. Maar als een overlevering staat de film wel, juist en alleen omdat ze zo intens is.

Een fenomenale Andrea Berntzen (hoofdpersonage Kaja) stimuleert de wens om die 22 juli te willen begrijpen. Om je met haar te identificeren, en daarmee gelijk met al die jongeren. Lange tijd lukt dat ook. Tot je de bioscoopzaal verlaat, en het je allemaal weer ontglipt. Het verleden is en blijft angstaanjagend ongrijpbaar – ook door de ogen van de ander zelf.

volledige recensie en interviewlinks

Naargeestige, exploitatieve reconstructie van het 72 minuten durende bloedbad dat Anders Breivik op 22 juli 2011 aanrichtte op het Noorse eiland Utøya, enkele uren na de aanslag op een regeringsgebouw in Oslo. Het verhaal begint een paar minuten voor het begin van de schietpartij en richt zich op de 18-jarige Kaja [Andrea Berntzen die wanhopig probeert de schutter te ontlopen. Regisseur Erik Poppe besloot de hele film in één take op te nemen, wat onderstreept dat hij meer bezig was met een stunt dan met een integere reconstructie. Het scenario mag dan gebaseerd zijn op getuigenissen van de overlevenden, maar deze thriller levert geen nieuwe inzichten op en voelt daarom vooral als een cash-in en niet als een eerbetoon aan de vele slachtoffers. Dat neemt niet weg dat Berntzen een indrukwekkende fysieke en emotionele tour-de-force neerzet in haar filmdebuut! En daarmee redt ze de film... net!

Een film, die nooit gemaakt had mogen worden. Een film met een scenario dat niets toevoegt aan het verschrikkelijke drama dat plaatsvond en weinig of geen begrip oplevert voor de hel, die de slachtoffers moeten hebben doorstaan. Het is ook een saaie film. Komt natuurlijk omdat je het verhaal al kent. Wat vertoont wordt is een slap aftreksel van hoe het geweest zou kunnen zijn. Spelers klitten aan elkaar. Blijven langdurig in een kuil liggen. Zij blijven irritant passief. Af en toe rennen er jongeren voorbij. Je ziet als het ware de regieaanwijzijng: "Rennen nu". Waarvoor ze wegrennen zie je niet, maar dat vul je zelf in met dat zal meneer B wel zijn.De spelers kunnen de angst niet echt overbrengen. De plofjes of liever schoten op de achtergrond zijn niet eng. Om dat te compenseren klinken er af en toe keiharde schoten in de filmzaal, waardoor je je als kijker rot schrikt. Met dat soort goedkope effecten maak je nog geen goeie film. Het personage van de actrice met de hoofdrol leer je niet kennen. Je komt niets over haar achtergrond te weten. Ook niets over wat ze nou eigenlijk op dat eiland doet.

Over het geweld dat in recencies genoemd wordt kom de kijker weinig te weten. Ja af en toe zie je jongeren op de grond liggen waar verder weinig aandacht voor is.

De hoofdrolspeelster en haar zus hebben een langdurige kibbel scene in het begin van de film. Dat rechtvaardigt een langdurige zoektocht naar de zus in de rest van de film. De regisseur geeft daarmee de hoofdrolspeelster de mogelijkheid om onverwacht op te springen en naar zus op zoek te gaan, waardoor ze zich in risicovolle omstandigheden kan begeven. De scene waarin een vriendin overlijdt en na haar sterven haar mobiel afgaat, de camera inzoemt en op het mobiel schermpje 'Mama' op verschijnt is theatraal en tenenkrommend.

Een film met weinig respect voor de slachtoffers van deze brute moordpartij. Een film, die absoluut niet kan waarmaken dat er wordt weergegeven welke verschrikkingen de slachtoffers in hun laatste 73 minuten hebben beleefd. En oh ja drieenzeventig keer "Oh My God" uit de monden van de spelers laten komen is wel veel gevraagd voor de toeschouwers. Het leidt nogal hinderlijk af van het verhaal dat de regisseur probeert te vertonen. De schokkerige beelden zijn eventjes interessant voor de sfeer maar niet 73 minuten lang. Een film, die meerijdt op de emoties van mensen met de bedoeling daar geld aan te verdienen, had niet gemaakt mogen worden.

Vanmiddag in het filmhuis gezien. Van tevoren voelde ik spanning en angst, omdat ik wist dat het heftig zou zijn. Gezien de gebeurtenissen kan ik het zeker geen leuke film noemen, maar ik vind het wel een goede film. De manier waarop het is uitgewerkt is beklemmend, realistisch en zenuwslopend. Ik kan mij heel goed voorstellen dat het afschuwelijk geweest moet zijn om dat mee te maken. Ik denk dat het een goede keus is geweest om het in one take te filmen. Het maakt het denk ik krachtiger. Heel geloofwaardig acteerwerk. Iedereen leeft zich goed in zijn/haar rol in. Ik kan niet begrijpen dat iemand zo'n bloedbad kan aanrichten. Wat een harteloze daad! De film heeft veel indruk op mij gemaakt. Ik ging met een bedrukt gevoel de zaal uit, omdat het zeer zware kost is. Ik heb diep respect voor de regisseur, de acteurs en de rest van de crew. 4*

Indrukwekkend en heel rauw. Ik wist niet dat het een one taker was. Maar dat hebben ze heel knap gedaan. Daardoor was het zo realistisch met het camerawerk. En maakt het alleen maar knapper wat de acteurs doen. Al was zeker niet iedereen even sterk, vooral dat meisje met de gebroken voet was heel matig en haalde me steeds even uit de film. Maar verder top, vooral de hoofdrolspeelster. En valt zeker te prijzen dat er met veel subtiel is omgegaan. Zouden ze in Amerika zeker niet kunnen (en willen doen).

4*

De aanslag op de kampeerders op het Noorse eiland Utøya is me altijd wel bijgebleven, vooral omdat er tientallen doden vielen die gewoon geen schijn van kans hadden. Afschuwelijk, maar ook wel intrigerend. Toen ik over deze film las was mijn interesse meteen gewekt. Dat de film door Noren werd gemaakt sprak ook in het voordeel, want áls je zo'n verhaal verfilmd, dan moet het wel met veel waardigheid richting de slachtoffers en de nabestaanden. Daarvoor is dit alles nog te vers om er enig spektakel aan te verbinden.
Spijtig dat de film niet landelijk in de Pathé is gaan draaien, daardoor maar een filmhuis opgezocht.

De film voldoet ieder geval volledig aan mijn verwachtingen. Je volgt de jonge Kaja die samen met haar zusje op het eiland aanwezig is en merkt dat er in Oslo een aanslag is geweest. Maar voordat ze er lang over hebben kunnen praten klinken geweerschoten en zullen tientallen jonge mensen moeten vluchten voor hun leven. We volgen in één uitgebreid shot Kaja's overlevingspoging dat vol met angst, verwarring, verdriet en overlevingsdrang zit. Andrea Berntzen is werkelijk fenomenaal en speelt vol overtuiging haar rol. Erg knap hoe ze al deze emoties weet te tonen. De film toont vrij weinig van de terreurdaden en laat bijna alles aan je eigen verbeelding over. De geluiden van afgevuurde kogels klinken de ene keer ver weg en de andere keer van zeer dichtbij, wat bij jou als kijker door merg en been gaat omdat wij wel weten wat er aan de hand is. Zeker richting het einde wordt het bijzonder intens, als Kaja eerst al een meisje in haar laatste minuten heeft begeleid naar haar dood en daarna bij het water schuilt, samen met een jongen die zijn emoties niet de baas kan en begint te grappen om zichzelf moed in te praten. Moeilijk, maar bijzonder fraai gemaakte scènes. Het slot zag ik wel aankomen, maar alsnog hakt het er behoorlijk in als Kaja dan toch wordt vermoord, waarna je nog wel merkt dat haar zusje het wel heeft weten te overleven. Bikkelhard, maar de werkelijkheid op het eiland was destijds niet fraaier dan dit soort menselijk drama.

Ik vind het ook wel mooi dat de naam van Breivik niet wordt genoemd. Hij wordt beschreven in de tekst achteraf en je ziet hem in de film een keertje vaag in de verte, maar verder krijgt dat monster slechts minimale aandacht, waardoor alle aandacht op het willen overleven en het leed van de slachtoffers komt te liggen. Prima keuze. Dit soort keuzes toont wel aan dat er gewoon goed over dit project is nagedacht. Dat er mensen zijn die vinden dat dit niet gemaakt had mogen worden, daar heb ik dan ook geen begrip voor. Dit verhaal moest juist eens worden verteld. Dat zoiets niet nogmaals mag gebeuren, al valt dat natuurlijk nooit uit te sluiten.

4*

Een heftige, indringende film, ondanks dat je van tevoren weet wat er komen gaat. Een goede keuze wat mij betreft om de film in één take te filmen, waarbij Kaya, de hoofdpersoon, dicht op de huid wordt gevolgd tijdens de verschrikkingen die door een rechtsextremist werden aangericht op het eiland Utoya. Ik denk dat het goed is dat deze film is gemaakt, omdat het eigenlijk nauwelijks invoelbaar is aan welke horror de slachtoffer destijds zijn blootgesteld. Deze film, en vooral de manier waarop hij gemaakt is, laat je dat toch enigszins voelen. Wat mij betreft is dat ook op een respectvolle manier gedaan en is de valkuil van voyeurisme knap vermeden. Een film die mij diep heeft geraakt.

Zeldzaam indrukwekkend.

Echt totaal niet verwacht. Ik ben hier helemaal weg van, en dit is bij verre een van de meest bijzondere en indrukwekkende films die ik ooit heb gezien. Al wist ik van tevoren al wat er ging gebeuren, Poppe maakt er iets heel bijzonders van.

Berntzen acteert ook enorm goed. De film is zeer indrukwekkend, met 1 take opgenomen, al betwijfel ik het een beetje aangezien er inderdaad vlekken soms verdwijnen op shirts. Het duurt nergens te lang, is nergens te overdreven waar deze film vaak de fout ingaan. Indrukwekkend gefilmd.

Nagelbijtend spannend ook, de geweerschoten komen soms knetterend aan en dit zorgt ook voor extreem spannende scenes, vooral aan het begin en het einde als de knallen luider worden. Soms levert dit ook zelfs schrikmomenten op. Ook aan het einde komt de film ook recht in je gezicht.

De rechtsextremist wordt niet tot heel even in beeld gebracht (1x een schaduw die voorbij loopt en 1x op de rots) waarmee je je ook gelijk afvraagt hoe deze er nou uitziet. Ook vind ik het niet tonen van het gezicht een goede keuze was want als jij in zo'n situatie zat zou je het nou ik niet bepaald spannender vinden of je het gezicht wel of niet zag. En als je hem van dichtbij zag zou je waarschijnlijk allang dood zijn. Ook als de dader aan het eind omgebracht zou worden door 1 van de jongeren had ik al mijn respect verloren. Opdonderen met uw cliches!

Je kan jezelf perfect in de film plaatsen en erg goed meedenken. Wat zou ik doen in een situatie als deze? Zeldzaam goed, een aanrader. In mijn top 10. Benieuwd naar Greengrass ja, maar ik denk dat het in het rijtje Entebbe (2018) zal gaan vallen aangezien de rolinvulling.

Wat wilde de regisseur met deze film? Waarschuwen voor rechts-extremisme? Twee maal komt hij hierop terug in een tekst en eigenlijk is dat vrij onsmakelijk. Verder echter wordt er niets over gezegd. Een exploitatiefilm maken? Dat denk ik eerlijk gezegd niet, maar het neigt er soms wel naar. Als de telefoon van dat zojuist gestorven meisje daar ligt en de camera net zo draait dat je ziet dat 'mamma' belt. Of aan het eind als dat jongetje in de gele jas toch nog dood is, of het zusje dan wel overleeft terwijl Kaja zojuist is doodgeschoten. Dar wordt te veel ingespeeld op de emotie. Ik vond dit totaal niet passen bij de toon die het zou moeten hebben en ik kreeg daar lichte braakneigingen van. Of allicht wilde hij tonen wat men toen heeft meegemaakt en gevoeld, met die camera die wordt gehanteerd alsof jezelf één van de kinderen op het eiland bent. Maar ik kan me ook zonder film wel redelijk indenken hoe dat geweest moest zijn. En behoudens de eerste paar minuten lukt het men ook niet dat gevoel over te brengen.

Wat het ook is, ik vond het een film die steeds slechter en slechter werd. Mede door bovengenoemde redenen, maar ook het verder uitermate zwakke script dat veel te gescript aanvoelde. Die hele Kaja met haar zoektocht naar het zusje waardoor ze wat spannende momenten moet beleven. Of dat ze een jongetje probeert te helpen. Of dat meisje heeft te sterven in haar armen. Of gaat zingen. Om maar te zwijgen over de vele momenten die gewoon stilvallen en er niets gebeurt. Daar speelt mee dat wij als kijker weten dat er maar 1 dader is en men op dat moment relatief veilig is. Het gevoel dat die kinderen toentertijd gehad moeten hebben wordt echter nooit overgebracht op mij als kijker. De acteurs weten niet de angst over te brengen, of überhaupt medeleven en ik vond het daardoor een vrij kille film die uiteindelijk begon te vervelen ondanks de korte lengte en redelijk tempo.

En of de film te vroeg komt? Ik schrok eerder dat dit al in 2011 speelde. Ergens voelt het veel dichterbij qua tijd. 1,0*

De 19 jarige Kaja is samen met haar zus naar het zomerkamp van de Noorse Arbeiderspartij op het eiland Utøya, nabij Oslo. De jongeren horen hoe een bom ontploft in de hoofdstad en even later klinken er schoten op het eiland...

Voorafgaand aan de film vaak de kritiek gehoord dat het ongepast is om een film te maken over een recente tragedie. Daartegenover zou je kunnen vragen: wat is recent? Er zijn ontelbare films gemaakt over de Holocaust, lang niet allemaal respectvol. Erik Poppe kunnen we in ieder geval niet verwijten dat zijn film zonder respect gemaakt is. Ook vind ik dat hij een geslaagde invalshoek heeft gekozen, waardoor het allemaal niet goedkoop en wrang aanvoelt (zoals bijvoorbeeld sommige films over de aanslag van 11 september en de Holocaust).

Utøya 22. Juli bestaat volledig uit één lang shot. Niet zoals voorlopers als Rope van Hitchcock en Birdman, waarbij er subtiele overgangen zijn ingebouwd en het slechts één shot lijkt (wat ook al ongelofelijk lastig te maken is), maar daadwerkelijk één take. 5 dagen lang werd iedere dag één take van de volledige film opgenomen. De opnames van de 4e dag zijn gebruikt in de uiteindelijke film. Dingen als een mug die in close-up op een arm gaat zitten en de 'cameraman' die (bijna) valt zijn dus per toeval gebeurd. Regie instructies werden gegeven door middel van oortjes bij de cameraman en portofonen bij mensen buiten beeld.

De stijl van filmen was wel even wennen in het begin. Geen cuts maar een continue verandering van perspectief. Het camerawerk doet denken aan een soort 'foundfootage'-film waarbij de cameraman een personage is in het verhaal. Je merkt hier heel duidelijk wanneer er gezoomd wordt en de cameraman zich verplaatst of ergens in gaat, maar in het verhaal wordt de camera volledig genegeerd. Waarschijnlijk wilde Poppe de kijker het gevoel geven dat je er zelf bij bent, maar zonder de camera tot een personage te maken. Het klinkt erg afgezaagd, maar het werkte wel uitstekend. Iedere keer als er een geweerschot te horen was ging er een rilling door me heen.

Hoewel een film vanuit het perspectief van Breivik wellicht ook heel interessant geweest zou kunnen zijn (wat beweegt je om zoiets te doen?) vind ik het een sterke keuze om alle aandacht volledig op een persoon tijdens de aanslag te richten. Op deze manier weet je als kijker net zoveel als de personages en dat maakt de film ook nog eens heel spannend.

Hierdoor wordt het ook een studie over wat een groep mensen doet in een crisis. In Hollywood zie je vaak dat iedereen ineens heel nobel wordt en gezamenlijk als een team alles wil oplossen. Met Night of the Living Dead liet George A. Romero al zien dat dat een illusie is en mensen juist meer conflicten met elkaar krijgen. Poppe mijd gelukkig ergerlijke clichés en schetst interessante situaties.

Het verhaal van de film is fictief, maar wel gebaseerd op verslagen van overlevenden. Ik zal niet de enige zijn die zich heel erg heeft verbaasd over de tamelijk roekeloze handelswijze van de hoofdpersoon. Het is natuurlijk niet voor te stellen hoe het is om in zo’n situatie te zijn, maar kosten wat het kost iemand proberen te vinden is het slechtste wat je kan doen in een noodsituatie en al helemaal hier. Zonder iets te zeggen weglopen bij een groep die had afgesproken bij elkaar te blijven is ook alles behalve verstandig.

Mijn enige echte kritiekpunt bij deze film is dat ze de documentaire beelden vooraf en de teksten achteraf achterwegen hadden moeten laten. De film zelf is een ervaring, puur gericht op de beleving van de jongeren en over hoe een groep zich gedraagt in crisis. Dat er achteraf vermeld wordt hoeveel doden er zijn gevallen kan ik nog wel begrijpen, maar ik vond het echt te ver gaan dat er direct na de film politieke statements werden gemaakt. Er word de hulpdiensten verweten dat ze niet voorbereid waren en verder wordt de kijker opgeroepen om weerstand te bieden aan het opkomende rechts-extremisme. Jammer dat zo'n indrukwekkende filmervaring door zo'n voorgekauwde moraal achteraf een beetje onderuitgehaald wordt. Zorg ervoor dat mensen de film kunnen laten bezinken en laat ze dan hun eigen conclusies trekken. Daarnaast zou het nog veel indrukwekkender zijn als de film echt alleen één shot was en er dus geen andere beelden en tekst bij komen kijken (op aftiteling na dan).

Al met al een erg indrukwekkende film. Bijzonder veel lof voor de cameraman en acteurs die onder zeer moeilijke omstandigheden hebben moeten presteren.

Eventuele, mogelijke exploitatie daargelaten (Drama-scenes die liever achterwege waren gebleven),

verschafte de film mij een angstaanjagende en beklemmende indruk van hoe het er ongeveer aan

toe moest zijn gegaan. Volgens mij ook het voornaamste oogmerk van de regisseur. Van scoren met

beelden van de slachtpartij in ieder geval geen sprake, en Breivik zelf slechts even op afstand in

beeld. In ieder geval een schokkende film die hoe dan ook gemaakt moest worden over dit

onbeschrijfelijke drama.

Sterke, emotionele achtbaan. Lijkt op het eerste gezicht ook niet al te moeilijk om van zo een heftige, trieste gebeurtenis een aansprekende film te maken, maar ik heb ook Gus van Sants ergerlijke poging tot zoiets(Elephant) gezien, en toen bleek dat je toch erg subtiel moet zijn. Ik verwacht dan ook weinig van Paul Greengrass poging om deze 22 juli te doen herleven(zit niet te wachten op een film waar de heer Breivik ook nog media aandacht krijgt). Sterker nog: deze Noorse film is eigenlijk precies de productie die je van Greengrass had mogen verwachten. Intens vooral, door die dicht op de huid camera, real time(althans die indruk wordt succesvol gewekt), en behoorlijk integer. In detail kun je er over twisten of alles wel helemaal goed is gegaan. Die boodschap over extremisme is tamelijk overbodig, sommige scènes(Kaja's uiteindelijke dood terwijl haar zus overleeft, de dood van dat jongetje in die gele jas, en de uitgebreide sterfscène van dat meisje ) voelen wat ongemakkelijk en zou je kunnen zien als sensatiezucht maar uiteindelijk beoordeel ik dat toch anders. Het is gewoon een acceptabele manier om die gebeurtenissen invoelbaar te maken, onmogelijk bijna om dat te realiseren zonder dat je de gruwelijke consequenties van die dag concreet laat zien. Niet te missen derhalve deze prent, nog niet eens zozeer als film op zichzelf, maar als document voor de toekomstige generaties aangaande de niet te vatten waanzin die zich in de tegenwoordige tijd soms afspeelt.

Zenuwslopende reconstructie van de massaslachting op een zomerkamp door een rechts extremist. De camera zit voortdurend vlak op de huid van de protagonist, wat een fors aantal angstaanjagende en confronterende momenten oplevert. Spannend vooral vanwege het feit dat je weet welk een onvoorstelbare omvang deze terreuraanslag heeft gehad. Geen docudrama in de letterlijke zin van het woord, maar deze vaak grimmige film komt wel dicht in de buurt.

Toch wel beklemmend gebracht allemaal.

Ja, het is wat geromantiseerd wat me als ik er goed over nadenk niet helemaal bevalt, aan de andere kant is het nu ook weer niet alsof alleen een documentaire recht zou doen aan het gebeuren.

Het einde is er wel net allemaal teveel aan wat mij betreft, maar met name het eerste half uur is echt erg goed.

Aardige film van een verschrikkelijke gebeurtenis.

In mijn idee is deze film er nog best vroeg gekomen na wat er destijds gebeurt is.....het is nog wat de vers in mijn idee.

Verder erg realistisch(denk ik)en goed acteerwerk...aanrader.

Verrassend lage score van mij ondanks een film die je zou moeten beklijven.

Ik kan er niks aan doen, maar de film zelf wist in ieder geval geen indruk achter te laten.

Ik voelde weinig gezien de tragedie, misschien de manier van filmen. Nochtans is het camerawerk zonder meer goed te noemen, maar op de één of andere manier werkte het niet. Misschien dat de ravage van 72 minuten ook gewoon te lang duurt met veel dezelfde scènes of scènes die veel te lang duren wat het tempo, de spanning, de gruwel onbewust een stuk uit de film haalt. Ook het acteerwerk zorgde niet voor de de nodige kracht die deze film zou moeten uitstralen. Ik vond het eerder povertjes. Een paar keer naar het uur gekeken en dat is toch geen goed teken. 5/10

Ik vond het een goede film en persoonlijk voelde ik de hele film de angst van de slachtoffers. De aanslag duurde 72 min vanaf de eerste schoten die zitten dan ook in de film de resterende minuten zijn een beknopte inleiding totdat de ellende begint.

Sterk aangrijpende film over de dramatische gebeurtenissen op Utoya. Poppe is erin geslaagd een meeslepend dramatisch en sereen beeld te vormen over de schietpartij op het eiland. Bewust koos hij ervoor om de dader geen of amper aandacht te schenken. Zijn naam wordt niet genoemd en ook lijfelijk is hij op één of twee keer na niet in beeld. En indien dit wel gebeurde, was dit op ruime afstand. Zo kan de volle aandacht gevestigd worden op de slachtoffers.

Wat zeer goed naar voren kwam in de film was de angst en paniek die heerste onder de jongeren. Misverstanden ontstonden en eerst dachten er enkelen dat het de politie was die op hen schoot. Wat typerend is bij dergerlijke traumatische ervaringen is het feit dat je op automatische piloot handelt of in overlevingsmodus gaat. Het is ieder voor zich en dat uit zich bij sommigen in egoïstisch gedrag. Geheel normaal lijkt me.

Op basis van vele getuigenissen schetst Poppe een goed beeld van hoe het eraan toeging. Hij construeerde een degelijk plot vanuit het standpunt van Kaja die op zoek gaat naar haar zus Emilie. De hand held camera zorgt voor een extra beklemmende sfeer. Ook het luide gesnik en zware ademhalingen dragen bij tot die typische chaossfeer. Tot slot waren ook de acteerprestaties sterk waardoor de film geloofwaardig overkomt. De idee dat er gewerkt werd met real time slaat aan. Knap, zeer verdiende 4,0*. Nu ook benieuwd naar het broertje op Netflix welk naar verluidt iets explicieter is.

Door het goede acteerwerk van Andrea Berntzen toch wel een redelijke film. Niet heel beklemmend, de laatste tien minuten vind ik in dat opzicht nog het sterkst. Maar nu toch meer een beeld van het drama dat zich op Utoya heeft afgespeeld.

De film toont in realtime de werkelijke gebeurtenissen op Utøya op 22 juli 2011 vanuit het perspectief van Kaja. Wat zich daar heeft afgespeeld is onbegrijpelijk. De film gaat helemaal niet over de sensatie maar geeft de beelden goed weer zoals ze zijn. Het is dan ook geen sensatiefilm maar wel iets wat nu eenmaal heeft plaatsgevonden. Je kijkt er naar of niet, ieder zijn/haar keus.

Alsof ge er zelf bij waart, zo intens is dit drama in beeld gebracht.

Veel waardering aldus, ook voor de jonge acteurs.

Alleen wat verrast met het einde waarbij de redding niet wat langer aanhield - beslist een emotievolle gebeuren - en vervangen werd door teksten waarvan de inhoud ondertussen éénieder bekend zijn. Maar dat is zelfs geen half minpuntje waard.

Utøya 22. Juli

Beklemmende en huiveringwekkende film over de aanslag op het eiland Utøya, waarbij 69 jonge mensen werden gedood. Anders Breivik krijgen we niet te zien (één keer als schim), maar de focus ligt hier op de personen die moeten schuilen, rennen voor hun leven, naar familieleden en bekenden op zoek zijn, en hun ouders bellen om te laten weten dat ze nog in leven zijn.

We zien dit allemaal door de ogen van Kaja, fantastisch geacteerd door Andrea Berntzen. Het realisme spat er vanaf, en dat we dit allemaal in real time te zien krijgen draagt alleen maar bij aan de spanning. Het geknal en geschreeuw gaat door merg en been. Regisseur Erik Poppe wil laten zien hoeveel impact dit allemaal heeft gehad op de overlevenden, en dat veel van hen nu nog met een trauma en psychische problemen rondlopen zal niemand verbazen.

Het linkse en politiek-correct sausje dat over de film is gegoten stoot me af maar toegegeven: de film is heel goed gemaakt en laat je als kijker echt meebeleven wat er in 2011 op het eiland is gebeurd. De film is intens en het persoonlijk gemaakte verhaal is zowel spannend als ontroerend. Deze film is veel beter dan bv. Hotel Mumbai (2018) - MovieMeter.nl.

Sterk.

Blij dat ik alle discussies over het wel/niet kunnen van deze film gemist heb, wat een onzinnigheid. Poppe maakte een beklijvende film over een stukje recente geschiedenis. Als dat zelfs niet meer kan weet ik het ook niet meer. En mensen die er dan toch een probleem mee hebben, lekker niet kijken.

Mooi dat alles aan elkaar geregen is zoals het lijkt op een single take. De camera blijft lekker dicht bij de personages en geeft maar een zeer beperkt overzicht van het hele gebeuren, Berntzen speelt haar rol met verve en de angst zit er erg goed in.

72 minuten zijn alleen een beetje lang om de hele tijd te boeien. De aanpak en keuze zijn te begrijpen, maar uiteindelijk weet Poppe de spanning niet de gehele speelduur aan te houden. Het is een klein puntje van kritiek op een verder erg fijne film. Van de versie van Greengrass verwacht ik in ieder geval stukken minder.

3.5*

Afgezien van de inleiding met de aanslag in Oslo krijg je de indruk dat alles in één take opgenomen is. In werkelijkheid hebben ze enkele takes zo gemonteerd dat het er maar een lijkt. Deze stijl geeft een veel intensere beleving dan wanneer er dreigende of sentimentele achtergrondmuziek op geplakt wordt of allerlei effecten. Het moet allemaal zeer goed gepland zijn. De twintigjarige actrice loopt van de ene naar de andere dramatische scène zonder dat de intensiteit ooit afneemt. De handcamera loopt overal achter haar aan, zelfs wanneer dat wat schokkerige beelden heeft. Er zijn zelfs geen waterspatten te zien. Ondanks de strakke planning is hier en daar ook gebruik gemaakt van het toeval, zoals wanneer die mug op haar arm komt zitten. Ook het geluid versterkt de ervaring van nabijheid. Hijgerige ademhaling, geklots van water, en dan die schoten uit de verte die met onderbrekingen paniek veroorzaken.

Van de eerste hoorbare schoten tot het einde duurt het iets minder dan zeventig minuten. De personages zijn fictief, al hebben ze zich gebaseerd op getuigenissen. Spanning zit in de vraag of Kaja haar zusje zal vinden en wie wel of niet zal overleven. Door hem (vrijwel) niet te tonen komt de dader over als een monster met een gestoorde ideologie dat de vredige rust komt verstoren. Achteraf is het interessant om het eerste kwartier te herbekijken, wanneer je al weet hoe het met de personages af zal lopen. Het is een aangrijpende weergave van een traumatische gebeurtenis.

Dit drama was onlangs op tv en me er ook maar eens aan gewaagd. Het eerste kwartier is toch wel redelijk heftig en intens. De rest van de film is dan weer veel meer drama en leer je de personages wat beter kennen. Het einde was dan ook weer intens.

Er zaten wel enkele niet zo logische keuzes in, maar dit heb je wel vaker in films.

De cast deed het wel prima.

Vond hem wel de moeite om gezien te hebben.

Prachtige film over de schietpartij op het Noorse eiland Utoya waar veel jongeren bij omkwamen. De film is in één take opgenomen en in dat opzicht technisch uitstekend gedaan. Door deze opzet is het geheel nog indringender. Een aantal aangrijpende momenten en de totale angst en onduidelijkheid over wat er gebeurd komt goed over (de jongeren die wanhopig een veilig plekje proberen te zoeken).

De film lijkt in het begin op Elephant, de film van Gus Van Sant over de schietpartij in de Columbine High School in 1999. Van Sant maakte die film met lange shots. Bij Utøya 22. Juli gaat Erik Poppe nog verder om alles in 1 lang shot te maken. Net als Victoria uit 2015, al is daar dan ook meteen alles mee gezegd. Wat je wel hebt bij dit soort films is dat je niet snel van personage kan wisselen of even overgaan naar een andere scène op een andere plaats. Je gaat als kijker mee met de camera die in deze film 1 hoofdpersonage volgt.

De film kiest duidelijk voor de slachtoffers en de angst die ze doorgemaakt hebben. Je krijgt de dader zo goed als niet te zien en zelfs bij de verwijzing naar de echte feiten worden wel cijfers weergegeven, maar geen naam van de dader. Het gaat tenslotte niet om hem, maar om de slachtoffers die overleden, gewond of getraumatiseerd zijn.

De film moet het uiteraard niet hebben van een plot. Je weet wat er gebeurd is op het eiland. Poppe kan zeer goed de sfeer weergeven (wat ik toch veronderstel als buitenstaander). De impact is overweldigend als de geweerschoten klinken. Ze komen ook van overal, net zoals de jongeren dat zo ervaren hebben. Met de eerste vragen wat er juist gebeurt, of het wel echt is, geen idee wat het beste is: vluchten of zich verstoppen, …

Ik lees hier enkele berichten dat de impact van deze film groter is dan de nieuwsberichten. Poppe is er in geslaagd om de gebeurtenissen duidelijk weer te geven zoals ze waren, zonder de sensatie op te zoeken. De dader staat verre van centraal. En de personages in de film zijn niet echt gekend (weinig namen gekend en geen uitgebreide achtergrond), wat je in veel films ziet om sympathie met het personage op te bouwen. Dat doet er niet toe, we kennen die slachtoffers evengoed niet. Het gaat over jongeren die met de angst zitten omdat een extremist aan het schieten is en andere jongeren rond hen sterven of gewond raken. Dat is sowieso erg, wie die mensen ook mogen zijn.

Indrukwekkende film!

Een gewaagd filmisch experiment dit; de aanval van 22 juli 2011 op het eiland Utøya duurde 72 minuten en wordt hier in één lange take van 72 minuten nagespeeld. De aanpak werkt aanvankelijk matig maar wint gaandeweg aan kracht, met een reeks zeer intense en emotioneel uitputtende scenes, knap gespeeld door de onbekende jeugdige cast en inventief in beeld gebracht door een nooit stilstaande camera. Uiteindelijk maakt de film dan ook wel de nodige indruk, inhoudelijk maar zeker ook op technisch gebied.

De film begint best goed. De jongeren kunnen niet echt goed acteren, maar al snel gaat het mis en hoeven de jongeren niet veel meer te zeggen. Omdat je de film vanuit hun perspectief kijkt is het op een gegeven moment een beetje langdradig. Eerst nog best spannend. Ze weten niks, ze horen niks, krijgen geen info van de politie als ze 112 bellen. Op een gegeven moment denken de kinderen dat de politie op hen aan het schieten is. Begrijpelijk dat je je dan niet veilig meer voelt.

Onbegrijpelijk dat de moordenaar meer dan 1 uur heeft kunnen schieten en dat de hulp zo lang uit bleef. Zeker omdat er daarvoor ook al een aanslag was gepleegd, dan ben je toch extra alert. Ook geen helikopters etc. Zeer vreemd.