Chinatown (1974)

Chinatown, stond al lang eens op mijn watchlist maar het is er nu pas van gekomen. Meestal is (neo)-noir wel erg mijn ding, toch kon Chinatown mij niet voldoende boeien. Het verhaal wordt traag verteld en op bepaalde momenten is dit misschien gepast om het verhaal beter te begrijpen maar soms wordt het te langdradig en ging ik me vervelen. Om eerlijk te zijn vond ik het verhaal ook gewoon niet zo interessant. De sfeer was gelukkig vrij sterk, want anders was hier helemaal geen doorkomen aan. Ik begin steeds meer en meer te denken dat de jaren '70 mij op filmgebied niet liggen, ik blijf het echter proberen.

'Chinatown' is Roman Polanski's ode aan de film noir, ook al baadt Los Angeles in deze rolprent in kleur en zonneschijn. Het verhaal is complex maar zo kundig verteld dat je het spoor geen moment bijster raakt. De plotlijn volgt hoofdrolspeler Jack Nicholson op de voet dus als kijker weet je net zo veel als hij en als hij buiten bewustzijn raakt gaat ook het beeld op zwart. Het eindspel gaat een beetje snel en lijkt in vergelijking met het tempo van de rest van de film enigszins afgeraffeld. Misschien omdat Polanski hier zijn enige eigen inbreng permitteerde in het veelgeprezen scenario van Robert Towne.

In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, spelen enkel de laatste zeven minuten zich af in de Chinese wijk van Los Angeles. Chinatown staat vooral voor het innerlijke litteken dat Jake Gittes met zich meedraagt. Dit is meteen ook z'n drijfveer bij z'n nieuwe opdracht. Als privédetective steekt hij z'n neus in andermans zaken, met als gevolg dat dit edele reukorgaan verwond wordt door een opdondertje, gespeeld door Roman Polanski zelf. Alles wordt getoond vanuit het standpunt van Gittes, die in elke scène aanwezig is. Soms is de cameravoering subjectief. De kijker ontdekt de aanwijzingen samen met de detective, die echt speurwerk verricht, onder meer wanneer hij een horloge onder een autoband legt om te weten hoe laat die vertrok.

Het centrale thema is de strijd om water. De vraag is of de voorziening in zo'n primaire levensbehoefte een zaak is voor de overheid of dat die in privéhanden mag vallen. Noah Cross is een door hebzucht gedreven witteboordencrimineel die het systeem weet te manipuleren. Helemaal pervers wordt hij wanneer hij ook de dader van incest blijkt. Een leuk bijrolletje is er voor John Hillerman (Higgins in Magnum, P.I.) als de droge, bureaucratische handlanger. De cynische blik van Jack Nicholson, de kwetsbaarheid van Faye Dunaway en de rauwe energie van John Huston doen de rest.

Het is een van de eerste voorbeelden van neo-noir. De schaduw van Venetiaanse jaloezieën, reflecties, sigarettenrook en een ruit met letters in spiegelschrift zijn ontleend aan de oude stijl. Het speelt zich af in en rond Los Angeles in de late jaren '30. Gittis rijdt met een Packard, hij draagt Florsheimschoenen en de telefoons zijn van bakeliet. Evelyn heeft dunne, getekende wenkbrauwen in de stijl van Jean Harlow. Herkenbare personages zijn de harde detective die ingehuurd wordt onder een drogreden; de mysterieuze, al dan niet fatale vrouw; de onbekwame rechercheur; het slachtoffer dat te veel wist en de getuige die een cruciale aanwijzing geeft zonder het zelf te beseffen: "bad for the glass!"

Het oog is een terugkerend motief: het hoofdpersonage is een private eye, de bifocale bril is een plotelement, een vergrootglas en een fototoestel komen erin voor en Evelyns oog wordt doorboord door een kogel. Het taalgebruik is cynisch, kortaf en vrij grof ("quicker than the wind from a duck's ass"). Een Okie is een boer uit Oklahoma die naar Californië geëmigreerd is ten tijde van de Dust Bowl. Er zitten memorabele citaten in, zoals "How do you like them apples?" De muziek helpt mee om de sfeer van de periode op te roepen. In een nachtclub wordt The Way You Look Tonight gespeeld, een melodietje dat Gittes nog naneuriet in het archief. Jerry Goldsmith gebruikte de metaalachtige laagste tonen van een hamerende piano, harpglissando's en een nevelige trompetsolo. De sterkste punten zijn de complexe intrige, de schimmige sfeer en de verweving van oud en nieuw.

Chinatown is een sterke neo-noir waarbij de sfeer allesbepalend is. Er is steeds een onderhuidse spanning aanwezig die telkens kan ontploffen. Ook de muziek draagt bij tot die mysterieuze sfeer die Chinatown rijk is. De film is best traag en op vele momenten gebeurt er erg weinig om me 100% in de film te voelen. Gelukkig maken de dialogen veel goed. Ook de acteerprestaties van Nicholson en Dunaway zijn top. Technisch is het sowieso een sterke film zoals bvb de reflectie in de verrekijker van Jake Gittes.

Jack Nicholson speelt een uitstekende slinkse en opportunistische detective. Hij brengt de film naar een hoger niveau en ook Faye Dunaway doet het uitstekend als femme fatale. Puur als plot vond ik het wat minder, wat saai zelfs bij momenten, maar gelukkig tilden andere criteria de film naar een hoger niveau.

Op het eerste zicht verwachtte ik een klassieke politiefilm, niet meer dan een whodunnit waarin een privé detective onderzoek doet naar een moord. Maar er zit hier een adder onder het gras die je niet zo snel ziet aankomen. Chinatown wordt niet voor niks aanzien als één van de beste screenplays ooit.

Dat Jack Nicholson een geweldig karakteracteur is hoeft niet meer gezegd te worden... zijn cynische personage is echt solide. De acties die hij onderneemt en de woorden die hij uitspreekt kloppen met het personage. Er zijn echter nog andere elementen die deze film op een hoger niveau tillen: het grotere plaatje rond de strategische controle over de watervoorraden in L.A. en de verwarde weduwe van de vermoorde man, die duidelijk één en ander achterhoudt. Er hangt genoeg geheimzinnigheid in dit complexe plot om de kijker aan de stoel te kluisteren. En ook de titel van de film is een vaag mysterie waar ik even op moest doorkauwen. Het einde is erg somber en dat atypische maakt het voor mij sowieso een geslaagde film. Echter geef ik hem geen 4* wegens een spanning die wat aan de lage kant blijft... Voor mij mocht het nog een tikkeltje intenser.

Sterke detective film van Polanski

Ik heb in kerstverlof 5 Polanski films geleend in de lokale bib.

Knife in the water, Repulsion, Venus in Fur, Frantic en deze Chinatown.

Deze is wellicht de beste...

Normaal heb ik niet zoveel met het genre detective maar ondanks de soms lange duur blijft deze film wel boeien...

Als ik fan was v dit genre lag ik mijn stem wellicht hoger.

Een 4 sterren.

Een bovengemiddelde film imho.

Chinatown, Polanski's bijdrage aan het neo-noir genre, profiteert in de eerste plaats van een enorm uitgekiend script. Blijkbaar wordt het script, neergepend door Robert Towne, aan filmacademiën gebruikt als hét voorbeeld van een perfecte screenplay, en dat kan ik alleen maar terecht noemen. In typische neo-noir stijl lijkt het detectiveplot ogenschijnlijk complex en staan er heel wat verschillende pionnen op het bord, maar Polanski brengt het allemaal helder en duidelijk in beeld. De kijker weet enkel wat Gittes weet, waardoor mysteries en leemtes in het plot nooit storend aanvoelen. En hoewel het een erg plot-gedreven film is, is Chinatown méér dan het verhaal. Polanski weet een heel fijne sfeer neer te zetten; de prachtige cinematografie staat in functie van een broeierig, soms zelfs relaxt en in elk geval mysterieus sfeertje. Er wordt niet geraasd door het verhaal; de camera blijft soms lekker lang en rustig stilstaan. Traag is de film echter helemaal niet; het plot wordt de hele tijd nieuwe kanten uitgestuurd, nieuwe personages en motieven komen telkens aan het licht, etc. Een ideale balans tussen rust en vaart dus. De muziek van Goldsmith evoceert verder een prachtige melancholische sfeer, en ondersteunt zo perfect de thema's van de film.

Jack Nicholson zie ik altijd heel graag spelen, en is hier voor zijn doen zelfs heel ingetogen. Een acteur die er om bekend staat destijds veel aan ad lib en improvisatie te hebben gedaan, maar dat zal hier redelijk beperkt zijn gebleven. De andere acteurs vullen hun rollen ook goed in, met een tot de verbeelding sprekende Faye Dunaway en een smerig slinkse rol voor John Huston. Een minpunt is voor mij het einde, of pakweg de laatste tien minuten. Al de personages komen hier opeens wel heel geforceerd op dezelfde plek samen, daar waar de rest van de film toch wat meer subtiliteit vertoonde, en het einde zelf is wel erg nodeloos cynisch en duister. Dat laatste is niet per se een minpunt, maar het sluit de film wel niet ontzettend bevredigend af. In ieder geval is de klassiekerstatus van Chinatown absoluut verdiend, en is het ook veruit Polanski's beste film die ik tot nu toe heb gezien. 4.5*.

Dit schreef ik bij The Ninth Gate op de dag af precies drie maanden geleden. Chinatown nu volledig gezien en ik houd er gemengde gevoelens aan over, hoewel nog steeds overwegend positief. De film begon inderdaad (opnieuw) sterk. Er wordt een interessant verhaal opgezet en de eerste aanwijzingen die Gittes krijgt dat het een en ander niet deugt zijn veelbelovend. Helaas komt de film dan, na ongeveer een uur, in een fase waarbij het begint voort te kabbelen. Ik zal niet zeggen dat het saai wordt, maar het tempo ligt wel erg laag en de vorderingen binnen het verhaal zijn bij vlagen niet bijster interessant meer. Het is pas echt richting climax dat de film de aandacht weer een beetje weet terug te winnen en het daadwerkelijke einde hakte er wel in. Niet een een erg prettig einde, maar het blijft je wel bij.

Jack Nicholson heb ik altijd een fijne acteur gevonden en hij speelt zijn rol hier wederom goed. Ook is er sprake van genoeg chemie tussen hem en Faye Dunaway; en de lange scène tussen hem en John Huston behoort ook tot de hoogtepunten van de film. Ik krijg de indruk dat de film zorgvuldig geschreven is, want enkele individuele scènes (dialogen) blijven je vrij gemakkelijk bij, maar er zijn ook momenten waar de film me volledig kwijt was. Laat de sfeer dan maar doorslaggevend zijn in mijn oordeel, want die is erg goed. De setting van de jaren '30 is stijlvol en met oog voor detail gecreëerd.

Niet mijn favoriet van Polanski, maar ik kan 'm zeker waarderen.

3,5*

Deze spannende neo noir herzien op de nieuwe 4K uitgave met Dolby Vision, waardoor de prachtige art direction nóg beter tot zijn recht komt.

In dit verhaal dat zich afspeelt rond eind jaren ‘30 volgen we Jake Gittes (Nickelson) die een ijzersterke rol als privé detective neerzet. Nadat hij een wat schijnbaar simpele overspel zaak aanneemt, raakt hij verstrikt in een ingewikkeld complot dat te maken heeft met het drinkwater van Los Angeles, maar de wortels reiken dieper dan dat. Briljant regiewerk van Polanski, die zelf nog een klein rolletje heeft als badguy en Gittes een ‘neuscorrectie’ geeft. De speelduur van iets over twee uur vliegt voorbij. Goeie chemie tussen Nickelson en Dunaway en de soundtrack van Jerry Goldsmith geeft een perfecte sfeer en maakt de film af.

In 1990 verscheen het door Nickelson geregisseerde mindere vervolg ‘The Two Jakes’.

Genomineerd voor elf oscars, waaronder beste acteur en actrice (Nickelson en Dunaway) en beste regie. Alleen scenarist Robert Towne mocht het beeldje daadwerkelijk in ontvangst nemen.

Zet je telefoon op stil en hou je aandacht erbij, want dit is een film die zich uitleent voor meer dan één kijkbeurt en tevens heerlijke stof om over na te praten.

Meesterwerk die tot één van de beste behoort in dit genre.

Inmiddels voor de derde kijkbeurt gisteravond met mijn vader die ik vooraf uitlegde dat ik deze film hem destijds door de 'neus geboord' had. Uiteraard wist hij er niets meer van maar kwam het toch tot een prima kijkbeurt. En hoewel ik de vorige keren absoluut de kwaliteit zag overtuigd de film nu definitief qua stijl, kunde, acteerwerk maar ook het sterke plot. Een instant classic, een ontzettend sterke sfeerbeeld en voorbeeld wat 'noir' betreft hoewel het mij nog wel wat duisterder kan. Meest opvallend toch wel de ontzettend ingetogen rol van Nicholson en wat een geweldige soundtrack in de vorm van de piano met de lage tonen. Halve ster erbij wat mij betreft.

Opnieuw bekeken nu op een hele mooie 4k transfer. Wellicht iets te donker maar verder heel erg mooi. Blijf het nog steeds een puike film vinden met hele mooie beelden. Beide hoofdrolspelers leven nog. Het eind blijft ook iconisch al was dat stuk wel uit mijn geheugen gegrift.

Film 4,0

Beeld 4,5 (4K)

Geluid 4,5

Mysterieuze misdaadfilm waarin Jack Nicholson zowat de hele film op sleeptouw moet nemen, aangezien de regie van Roman Polanski veel druk neerzet op de schouders van de hoofdpersonages. Ondanks de zonnige inkleuring op visueel vlak is deze desbetreffende wereld namelijk niet heel interessant. Naar mijn inzien wordt de kijker onvoldoende geprikkeld om met de zaak mee te denken, ook al doen de castleden hun best om dit wel voor elkaar te boksen. Inhoudelijk gebeurt er genoeg, maar leunt toch iets te veel op toevalligheden waardoor het mysterie niet altijd even goed werkt. Het einde is sterk, maar laat eigenlijk te lang op zich wachten. Uiteraard een grote filmklassieker, maar Polanski heeft betere films neergezet.

Ik begreep 22 jaar niet veel van deze film of ik kon er in elk geval niks mee. Nu heb snapte ik er veel meer van. Het script is juist fantastisch. En de referenties aan oude noirs gecombineerd met het overheidswantrouwen dat er ten tijde van deze film ook al in de VS was is prachtig. Tel daarbij op de sterke regie en de feilloze rol van Nichelson in zijn beste jaren. Ik zag hem in de bioscoop dit keer. Legendarisch einde ook. Dat helpt ook. Een halfje erbij. Met nog meer ruimte bij toekomstige herzieningen.

De scène waarin Roman Polanski zelf in een cameo-optreden het mes zet in de neus van Jake Gittes (Jack Nicholson) is een van de scherpste momenten in Chinatown- een directe, fysieke waarschuwing: hou op met rondsnuffelen waar je niet thuishoort, "to stick one's nose where it doesn't belong"

De wond zelf is geen eenmalig detail. Jake draagt een groot verband op zijn neus gedurende het grootste deel van de film, en de hechtingen blijven zichtbaar. In tegenstelling tot klassieke noir-helden die verwondingen snel afschudden of negeerden, blijft deze schade confronterend aanwezig. Het symboliseert Jakes beperkte heldendom en zijn kwetsbaarheid. Hij is geen onoverwinnelijke figuur zoals Philip Marlowe; hij is sarcastisch, vaak machteloos en uiteindelijk niet in staat de echte machtsstructuren (Noah Cross en zijn netwerk) te breken. Het verband herinnert constant aan zijn falen: hij graaft te diep, maar kan de corruptie niet stoppen.

De onthullingsscène waarin Evelyn (Faye Dunaway) toegeeft dat Katherine zowel haar dochter als haar zus is, vormt het emotionele en morele hart van de film. Jake confronteert haar hardhandig: hij slaat haar meerdere keren terwijl hij antwoorden eist. Evelyn, eerst fluisterend en fragmentarisch ("She's my daughter... She's my sister..."), barst uiteindelijk uit in de beroemde kreet: "She's my sister and my daughter!"
Dit moment onthult dat Evelyn als vijftienjarige door haar vader Noah Cross is verkracht, met Katherine als gevolg. De verkrachting is hier het ultieme symbool van patriarchale overheersing en moreel verval. Noah Cross controleert niet alleen waterrechten, land en de toekomst van een hele regio; hij bezet ook het lichaam en de familiebanden van zijn eigen dochter op een incestueuze, destructieve manier. Het kwaad is banaal en institutioneel: verborgen achter rijkdom, respectabiliteit en sociale status.
Evelyns herhaalde antwoorden weerspiegelen haar innerlijke verscheurdheid en de schaamte die veel slachtoffers van incest ervaren. Jakes geweld in deze scène symboliseert hoe de zoektocht naar "de waarheid" slachtoffers opnieuw kan traumatiseren. Jake eist helderheid, maar zijn methode is gewelddadig en destructief; hij herhaalt onbedoeld de patronen van macht die hij probeert te ontmaskeren.
Polanski's films keren vaak terug naar thema's van seksueel geweld en trauma bij vrouwen (denk aan Repulsion , Death and the Maiden en Rosemary's Baby ), wat gekoppeld kan worden aan zijn eigen verleden als verkrachtende pedoseksueel.

Je hebt acteurs/actrices en top acteurs/actrices. Het laatste is van toepassing op deze drama/noire van Polanski. Langzaam met acteerwerk als ware het theater ontrafelt zich het verhaal, waarbij corruptie, macht, geld en incest een belangrijke rol spelen. Nicholson blinkt uit als privé detective die heel wat te stellen heeft met de"(on)grijpbare" Dunaway. De setting, aankleding en het verhaal nemen je mee naar een tijd dat de verhoudingen anders lagen dan nu, doch nu diezelfde verhoudingen in een andere vorm toch ook aanwezig zijn. Huston ook met verve in zijn rol. "Not good for the glass" Topper...4,2* Interessant om hierna "The Parallax View" te kijken.