Seppuku (1962)

Lichte tegenvaller, vooral vanwege de hoge gemiddelde score hier dan. De film begint geweldig. Spanning, mooie statige shots waarin het brede beeld uitstekend naar voren komt en sfeervol. Ook de opbouw is ijzersterk. Maar dan zakt de film wat weg. Vooral omdat ik qua verhaal de film nergens meer verrassend vond - vanaf een halfuurtje ongeveer is wel redelijk duidelijk hoe de film verder verloopt. Wel knap hoe de sympathie nog steeds weet te veranderen, maar daar blijft het ook bij. En hoewel de fotografie vaak geweldig is, is het camerawerk ook niet altijd even prettig. Af en toe voelde het gebruik van zoom of het bewegen van de camera ook niet altijd vlekkeloos en soms ook niet gepast in die scène, dan riep de camera te veel de aandacht op. Niettemin nog steeds een prima film met voldoende goede punten (ook het acteren) maar helaas niet zo goed als gehoopt. 3,5*.

Seppuku is zo'n film die door veel filmgeschiedenisboeken de hemel in wordt geprezen, evenals een grote ontvangstpost vormt voor filmliefhebbers. Kortom: het schept dus wel zekere verwachtingen die met name gedurende het eerste uur vlekkeloos worden ingelost. Het uitermate gestileerde en verzorgde camerawerk zorgt voor schitterende beelden, maar het is met name de complexe probleemstelling (vrijwillig zelfmoord willen plegen) die de film van regisseur Masaki Kobayashi sterk op de kaart zet. Uiteindelijk wordt dit concept alleen onderbroken om voor een lange tijd de karakterachtergrond op te bouwen en vanaf dat moment verliest de film steeds meer zijn kracht. De personages waar het verhaal om draait zijn door de bij vlagen absurde manier van communiceren weinig sympathiek, laat staan interessant. Het constante gebruik van grote, verbaasde gezichtsuitdrukkingen doet (met name in het geval van het hoofdpersonage zelf) ontzettend af aan het uiteindelijke charisma. Dat er vervolgens dikwijls een uur aan flashbacks wordt gespendeerd getuigd dus niet van een bijzonder boeiende filmervaring, maar de echte afknapper komt pas in de laatste 10 minuten om de hoek kijken. Een uitgebreide actiesequentie viert daar hoogtij, waarbij ik me ten zeerste afvroeg hoe Tatsuya Nakadai het zolang kon volhouden. Hij plaatst zich tussen een stuk of 20 tegenstanders in open vizier, maar geen enkel lid van de clan dacht klaarblijkelijk dat het een goed idee was om z'n zwaard eens naar voren te steken. Vanwege de uitstekende beeldvoering en opvallend sterke verhaalsopbouw in de eerste helft geef ik Seppuku een verdiende voldoende, maar hoger dan dat gaat het vanuit mijn kant niet worden.

Schitterend. Seppuku heeft als uitgangspunt zelfmoord maar dan wel opgevat als een ritueel, een daad die in een ere code van de samoerais wordt bestempeld als waardig en moedig. Maar de film ontmaskert dit genadeloos (dit woord is niet lukkraak gekozen zoals de scene met de jonge samoerai bewijst !) als een de façade. De samoerais zijn immers niet die nobele redders maar eerder schijnheilige, laffe en respectloze mensen die te koppig zijn om een verkeerde beslissing toe te geven. Daaraan gekoppeld zitten we in een periode van een Japanse periode waar door vrede het beroep van samoerai met uitsterven bedreigt is, waar de samoerai moeilijk heeft om te overleven en door de maatschappij ook al onwaardig wordt behandeld.

Prachtige zwart wit composities van Yoshio Miyajima die een extra soberheid (met eveneens spaarzame score) en plechtigheid benadrukt. Verbluffende en geraffineerde esthetiek die schitterend contrasteert met de weinige gewelduitbarstingen zodat de wreedheid van een Harakiri extra naar voren komt. Seppuku bijt zich vast in mijn filmgeheugen als een anti samoerai film (zoals je kan spreken van een anti western) met een bezwerend ritme en een ceremoniële structuur die blijft nazinderen.

Met de kwartfinales van het EK in zicht besloot ik top 250 avond op donderdag te doen, en waar Seppuku vorige week nog strandde in een aantal pogingen lukte het nu wel na een tip van een kameraad en ICT'er van beroep. En zo lukte het dus toch de film te casten vanaf een Russische site. En hoewel het begin stroef was, met Engelse subs die sneller uit beeld verdwenen dan ik ze soms kon lezen, en ik een beetje steun zocht op Wiki, bleek dit toch wel een uitermate boeiende en interessante film te zijn.

Afijn, Japan mid 16de eeuw, een tijd van vrede heeft een magere tijd ingeluid voor krijgsheren en clan's waarop de samurai massaal op straat zijn komen te staan en tot de bedelstand veroordeeld zijn. Een poging tot bedelen schijnt geworden te zijn om bij een 'huis' aan te kloppen en te vragen harakiri te mogen plegen op hun binnenplaats om te kunnen sterven als eerzaam man. Doch blijkt uit ervaring dat dit vaak een doordachte poging is afgescheept te worden met een paar centen. Wat is een grotere schande betreft dan de vraag? De Lyi clan is er in ieder geval klaar mee als de zoveelste voor de deur staat, in dit geval de haveloos ogende Hanshiro, die als afschrikmiddel het verhaal van de vorige Ronin voorgeschoteld krijgt en hoe de Lyi clan korte metten maakte met deze in hun ogen oplichter. Hanshiro verklaart dat zijn geval anders zal verlopen en ze zich geen zorgen hoeven maken.

Fraai is sowieso altijd de zwart wit stijl die je bijna het gevoel geeft dat het authentiek is bij wijze van. Interessant sowieso ook de tijd, aankleding, gewoontes en de erecode, acteer en camerawerk en bepaalde details zoals de trage wandelgang van sommige karakters. Ook erg mooi het duel en de poses die men aanneemt voor en aanval. Toch vind ik het gedurende de opening met de terugblik, het verhaal rond Momote, echt even zoeken waar dit nu precies heen wil mede vanwege de ondertiteling. Maar gelukkig helpt Wiki mij de eerste fase goed te begrijpen, neemt mijn interesse toe, en ik het niet moeilijk vind te raden dat Hanshiro een connectie heeft met Momote en daar zal ik vast niet de enige in zijn. De film ontplooit zich verder wanneer Hanshiro gereed zit voor zijn harakiri en zijn verhaal en geschiedenis voorlegt aan de voorzitter van de Lyi clan wiens afgrijzen met de minuut stijgt.

Ik zou overigens nog bijna de scène van Momote op de binnenplaats vergeten die ronduit naar, bereemdend en keihard is, en daarmee een voorproefje voor wat er nog komen gaat. En laat dat nu best bijzonder zijn, want buiten veel gepraat gebeurt er erg weinig, toch mist het buitengewoon dramatische verhaal van Hanshiro die met de minuut meer lading krijgt alles behalve zijn uitwerking en stijgt pratenderwijs de barometer steeds verder. En whoaaa....wat mondt dit toch na een sterke opbouw uit in een heerlijke finale. Uiteraard moet het acteerwerk nog benoemd worden met name van Nakadai en valt Tamba op als een gezicht die ik ken uit de James Bond film You Only Live Twice. De eind voice over maakt het geheel af als film die zeker indruk maakt en achteraf nog wel eens even door het hoofd gaat. Eindconclusie kan dan ook niet anders dan dat dit een meer dan sterke film is en het geen wonder betreft dat deze in de Top 250 staat.

Jaren geleden uitgeroepen tot m'n favoriete film allertijden, ik plan weldra nog eens een tweede kijkbeurt.