Saul Fia (2015)

Na het bekijken van de film was er allereerst verslagenheid. Bij het buitenkomen stond ik er blijkbaar nog even verweesd bij. (Zo kreeg ik van een voorbijkomende vriend te horen ...)

Wat mensen in de gruwelijkste omstandigheden doen om niet enkel lichamelijk, maar ook mentaal te overleven is onvoorstelbaar. Saul heeft er een doel van gemaakt om zijn 'geredde zoon' volgens de joodse geplogenheden en in aanwezigheid van een rabbijn te begraven.

Hels lawaai en beangstigende stilte wisselen elkaar af.

De hoofdacteur zet een onvergetelijke rol neer. (Hij verdient een Oscar!)

Naast mij zat een mevrouw die het niet meer kon aanzien en de zaal voor een tijdje verliet.

Dit zegt voldoende ... Mensen deden en blijven mekaar de vreselijkste dingen aandoen.

De holocaust was een zeer zwarte bladzijde. Het is helaas niet de enige.

Films over de holocaust zijn er genoeg. Zo lijkt het. Soms komen er echter films uit die toch wat weten toe te voegen aan dit eigen ‘genre’. Son of Saul is hiervan een perfect voorbeeld. Door de zeer boeiende cinematografie waarbij je letterkijk over de schouders van Saul meekijkt, maak je dit op een andere manier mee. Alsof je er daadwerkelijk bij aanwezig bent en dat maken de daden die in Auschwitz werden uitgevoerd bijna nog erger dan je al dacht. Debuterend regisseur László Nemes levert met Son of Saul dan ook een hartverscheurende film af die je dagen, zo niet weken, zal bijblijven.

'Son of Saul' Recensie - Filmtakers

Het uitgangspunt van Laszlo Nemes voor deze film blijkt er een te zijn die ik zelf ook al eens bedacht had. De meeste films over de holocaust gaan over het handjevol overlevenden. Terwijl de holocaust over zes miljoen moorden gaat. En Nemes wilde een film over de doden maken.

Maar hoe doe je dat dan? Wat laat je zien? Hoe zet je zoiets op? Dat is erg moeilijk en om met zo'n onderwerp je langspeelfilmdebuut te maken laat in ieder geval een enorme drang zien om een relevante film te maken en is vooral ook heel erg moedig.

In Son of Saul geen voorgeschiedenis. Geen beelden uit de tijd dat Saul nog volwaardig mens was. Zelfs erg weinig referenties daarnaar. Mens zijn ze eigenlijk al niet meer. Toch wordt de film gedreven door de restjes mens die nog in 'm zitten, maar daar kom ik nog op terug.

De zogenaamde sonderkommando's bestonden uit gevangenen uit het kamp die het vuile werk opknapten. In het begin van de film is te zien wat dat inhoudt. Saul ontvangt nieuwe gevangenen, stelt ze gerust en zorgt dat ze naar de kleedkamers gaan. Daar gaat het toneelstuk door. De gevangenen hangen hun kleding aan haakjes die ze straks weer terug kunnen vinden. Ze zullen gaan werken in het kamp. Voor bijna ieder beroep is er wel wat te doen. Maar eerst de hygiëne. Saul speelt een morbide spel, is gedwongen om mee te spelen, terwijl hij weet wat voor groteske, monsterlijke vernietiging hier plaatsvind. En wordt "beloond" met een paar maanden langer leven. Je zou van minder je ontmenselijkt gaan voelen.

De film laat constant Saul in scherp in beeld zien en vrijwel altijd in close up, terwijl de achtergrond meestal out of focus is. Soms zie een je glimp van wat er gebeurd scherp, maar alles zou te veel zijn, ook voor Saul zelf. Op de geluidsband ondertussen gigantisch veel lawaai. Industriële geluiden, bevelen, doe dit, doe dat, nu, verdriet, paniek en wanhoop in vele talen. Hongaars, Pools, Jiddisch, Duits. Helse geluiden. Compromisloos. Geen rust en toch af toe beangstigende stilte.

De film komt de kijker enigszins tegemoet door te komen met een minimaal plot. Saul vind een dode jongen en daardoor een flard mens terug in zichzelf. En dat flard mens daar houdt hij zich aan vast. Iets meer een compromis is misschien dat zowel het maken van de enige foto's die ooit door gevangenen in Auschwitz zijn gemaakt als de enige opstand die er ooit heeft plaatsgevonden in de film te verwerken maar dat is nog mijlenver verwijderd van de films die hierover gaan en je grote emoties en hopen hoop aanreiken.

Zo'n film waarbij ik me na afloop echt weer even bij elkaar moest vegen. Nauwelijks ergens mee te vergelijken, maar als het dan toch moet: Ik moest met name door de intense geluidsband die minstens zo beklemmend is als de beelden) denken aan Idi I Smotri. Ik las later dat dat een van de invloeden van Nemes was.

Toen ik me in de Gentse zaal bij elkaar had geraapt heb ik Nemes gevraagd naar dat geluid. En hij vertelde dat hij er samen met zijn sound designer maandenlang mee bezig was geweest. Zo intensief dat hij op zeker moment niet meer hoorde of het nu werkte of niet. Was het te veel of te weing of precies goed? Zijn sound designer heeft uiteindelijk het af gemaakt.

Er waren al lovende berichten uit Cannes gekomen en die kloppen helemaal. Son of Saul is een zeer intens en zeer indrukwekkend debuut van een voormalig assistent van Bela Tarr. Een holocaustfilm over de doden.

4.5*

Indrukwekkend en indringend inderdaad. De opening is direct overweldigend, zo nabij als je je voelt. Son of Saul staat daardoor ook eigenlijk dichter bij de literaire ooggetuigenverslagen (Kertesz, Levi) dan bij veel andere holocaustfilms.

Over de stijl van de film is al veel gezegd en dit is ook hetgene wat Son of Saul werkelijk bijzonder maakt. Voor het merendeel van wat er plaatsvindt probeert Saul zich zoveel mogelijk af te sluiten, het niet waar te nemen, en slechts enkele keren werpt hij een scherpe blik om zich heen. Dit is prachtig vormgegeven door Nemes. Bij enkele shots, vooral de close-ups, moest ik ook wel aan Tarr denken. Samen met de geluidsband wordt er een audiovisueel ongekend realistisch en huiveringwekkend beeld gegeven van Auschwitz.

Het scenario vind ik eerlijk gezegd wel wat minder goed. Dat de hoofdpersoon zich in het hoofd haalt om juist dat kind te willen begraven daar kan ik nog wel inkomen, maar de toevalligheden waarmee hij daarbij in verschillende situaties belandt en hoe zijn omgeving daarop reageert vond ik niet zo overtuigend. Soms is er zelfs even een scene die je eruit haalt, bijvoorbeeld de dansende dokter. Dat duurt overigens nooit lang, meer naar het eind komen er nog weer een aantal scenes die je gewoonweg aan het beeld kluisteren.

Als we het hebben over de duiding dan denk ik dat er een dubbele laag in de titel zit die door de recensenten is gemist. Het lijkt natuurlijk te slaan op de jongen wiens lichaam Saul wil begraven, maar de film maakt duidelijk dat dit eigenlijk niet zijn zoon is. Saul heeft geen zoon. De titel duidt daarom denk ik ook op de hoofdpersoon zelf. Hiervoor heb je een beetje bijbelse achtergrondkennis nodig: Saul is in de bijbelse geschiedenis de eerste koning van Israel, de grote tegenstrever van koning David. Waar de door de joden verwachtte Messias wordt aangeduid als "Zoon van David" is onze hoofdpersoon in figuurlijk opzicht de "Zoon van Saul". Daar komt nog bij dat in de evangelieen Jezus, die zoon van David wordt genoemd, de uitspraak doet dat de doden hun doden moeten begraven. En juist dat zien we hier gebeuren; Saul zegt letterlijk dat zij, de leden van het Sonderkommando, allemaal dood zijn.
Al met al kan je de hoofdpersoon zien als een soort anti-Messias. Hij komt de Joden niet redden maar ze begraven.

Zeer knappe film dus, die vooral stilistisch een enorme kloof slaat ten opzichte van alle holocaustfilms tot nu toe, en die je als kijker alleen maar kan ondergaan. Toch vind ik het vanwege enkele narratieve keuzes geen meesterwerk.

Wat een bijzonder boeiende film. Holocoust films zijn er erg veel gemaakt. Maar door de wijze waarop de doelgerichtheid van Saul in beeld gebracht is, blijft het boeien en ook adembenemend. Het verhaal toont ook zwakke punten. Met name het "spel" tussen Sonderkommando en Kapo's was niet altijd even duidelijk. Ook zijn er wel erg veel toevalligheden. Maar goed, hoe is korte leven in Auschwitz te snappen. Een film die je niet direct los laat. Kijk hem in de bioscoop, zeker vanwege het geluid.

Wat een vreselijke manier van filmen. De gehele tijd zie je in vol ornaat of de rug of het gezicht van de hoofdrolspeler in beeld en voor de rest van de tijd lijkt het of je door een verkeerde bril aan het kijken bent.

Ik werd er ook moe van. Het irriteerde me zelfs. De manier van filmen had wat weg van found footage en daar ben ik zeker geen fan van.

Ik begrijp dat de regisseur alleen wilde laten zien wat de zintuigen van Saul waarnamen en de rest wordt dan aan de verbeelding overgelaten. Maar ik zie liever een normaal genomen shot dan dat ik de hele tijd tegen een nek of rug aan moet staren van iemand.

Was de film normaal gefilmd had ik m wel aardig gevonden maar ook niet meer dan dat.

De gruwelijkheden kwamen wel goed naar voren zonder dat je iets zag maar dat maakt de film niet goed. Het waren wel die momenten dat de wazige beelden wel hun doel wel raakten.

Zonder echt iets te zien waren de geluiden en de blikken genoeg om er een beeld van te scheppen.

De nutteloze zoektocht naar een Rabbi en de egoistische houding van Saul, waar het ook aan ligt, maakten voor mij de film er ook niet beter op. Kon geen sympathie voor m opbrengen.

Ik bekijk een film niet vanwege de artisticiteit, als het erin zit is het meegnomen.

Maar dan moet je er wel van houden. Ik houd ook niet van Mondriaan of Appel.

Zo zie ik deze film meer. Niks voor mij. Twee sterren voor de paar goede momenten.

Poeh, dit kwam even hard aan. Ik heb er vannacht zelfs over gedroomd. Een beter bewijs dat deze film een verpletterende indruk op mij gemaakt heeft is er niet. Tjonge tjonge, het leek wel of je een kijkje nam in een abattoir. Lijken van mensen die zojuist vergast waren die werden weggesleept net alsof ze dode varkens wegsleepten. En dat allemaal in kleur, niet in zwart/wit zoals bij Schindler's List dat toch wel bleekjes afsteekt tegen deze gruwelijke film die denk ik toch wel een juister beeld geeft van het "leven" in een vernietigingskamp. Veel executies, veel geschreeuw, veel gecommandeer etc. Tja, wat valt er eigenlijk nog meer over te zeggen. Dat het niet bij die Duitse vernietigingskampen is gebleven. Hetzelfde zou zich nu af kunnen spelen in Syrië en Irak. Daar is het niet de SS die zich schuldig maakt aan misdaden tegen de mensheid, maar de IS. Frappant dat de namen van beide organisaties uit twee letters bestaan, waarvan de laatste letter nog hetzelfde is ook.

Son of Saul is zonder meer de beste film die ik dit jaar gezien heb, maar of ik deze film nog een keer ga herzien....ik denk het niet.

5,0*

Tegenvaller van formaat.

Waarom hier en masse de loftrompet over wordt gestoken is me eigenlijk best een raadsel. Ik kan er mijn vinger niet helemaal op leggen, maar ergens knelde het schoentje voor mij ontzettend bij Saul Fia. Met mijn gemoedstoestand had het weinig van doen; ik keek immers al een poosje uit om deze eindelijk eens in de bios mee te pikken.

Wellicht raar om dit predicaat op uitgerekend deze film te plakken, maar ik vond het nogal een vis noch vlees film. Het houdt ergens het midden tussen observerend en (wat té) narratief, waarbij beide niet écht sterk uitgewerkt werden. De stijl van de film komt niet zo goed tot zijn recht omdat er en passant ook nog een vrij suf verhaaltje doorheen verweven moest worden. 'Halfbakken' was het woord dat me doorlopend te binnen schoot. Alsof de regisseur een compromisloze, harde film wilde maken, maar toch concessies deed omdat het anders misschien té ontoegankelijk werd. Ook het gebrek aan soundtrack speelde de film wat mij betreft parten.

Echt heel heftig vond ik het dan ook niet. De gebeurtenissen an sich zijn uiteraard deplorabel, maar de manier waarop deze hier vastgelegd werden wist niet veel emotie bij me te ontlokken (enkele uitzonderingen daargelaten). Ik kan me sowieso niet van de indruk ontdoen dat films als deze bij voorbaat al bewierookt worden louter omwille van het zware onderwerp dat gebezigd wordt. Zo van: 'omdat het over de holocaust gaat moét de film per definitie al goed gevonden worden!'. Beetje navenant de overvloed aan sociaal-geëngageerde slavernij films.

Zoals gezegd zitten er dan wel enkele sterke sequenties, voornamelijk het eerste halfuur is best sterk. Verder ook lovenswaardig dat de film niet teveel dweept met zijn historische context. Gelukkig is het geen zoutloos geschiedenislesje á la 12 Years a Slave geworden. Maar verder kan ik die (imo) half-om-half aanpak hier niet zo appreciëren. Kleine 2,5*.

Gemiste kans.

Misschien dat ik ook wel lekker ben gemaakt met 'dit is de Holocaust-film die nog gemaakt moest worden' en meer van dat soort praat. Uiteindelijk viel dat allemaal nogal tegen. Dat komt deels door de beeldvoering op een klein formaat en constant 50% van het beeld bedekt door de hoofdpersoon. Je ziet op de achtergrond wel het een en ander, maar nooit echt de gruwel. En eerlijk is eerlijk, met die propagandafilmpjes van die gekkies van IS ben je wel meer gewend op den duur. Eigenlijk is de eerste scènes direct de beste en nergens weet de film dat niveau te halen of erger nog, er iets aan toe te voegen. Ja, dat constante geluid van brandende ovens op de achtergrond, dat is vrij sterk, maar verder is de film audiovisueel pover, want de beelden zijn nergens echt memorabel.

En verder had de film de inhoud tegen. Had je als filmmaker nu echt gericht op het kampleven, het beulsharde werken, de moordmachine die Auschwitz is. Steeds als men dat toont, dan heeft de film een zekere klasse. Maar neen, er moet een (onwaarschijnlijk) verhaal verteld worden van iemand die ineens een jongen wil begraven. Eigenlijk is dat nog de grootste tegenvaller. 2,5*.

Onder de verwachtingen. Son of Saul is vooral wat te mager, en maakt zijn status van choquerende rauwe film maar weinig waar. De camera verschuilt zich vaak achter het hoofd van het hoofdpersonage, en het verhaal focust zich op de begrafenis van een kind. De gruwel bevindt zich daardoor zowel in het beeld als in het verhaal onscherp en suggestief op de achtergrond. Zo komt het ook niet echt over. Het verhaaltje waarop men wel focust mist dan weer suspense, door de soberheid waarvoor de regisseur gekozen heeft. Uiteindelijk schiet er niet veel over.

Beklemmende, haast claustrofobische kijkervaring. In Son of Saul 'lopen we een dagje mee' met Saul, een sonderkommando in het vernietigingskamp in Auschwitz-Birkenau. In niets lijkt deze film op de grootsere producties rond deze thematiek (denk hierbij aan Schindlers List, the Pianist e.a.). Het blikveld van Son of Saul is zeer beperkt, aangezien we alleen zien wat de hoofdpersoon ziet. In deze film lijkt dat toch wel de uitgelezen wijze om de horror van het kamp in beeld te brengen. In een onscherpe wijze zien we hoe de lichamen, de 'stukken', door de gangen gesleept worden. We zien de (wan)hoop, de wreedheid en de strijd van een man die enkel door het stellen van een helder doel op de been blijft. Aan het einde komt alles mooi samen, als een jong jongetje symbool staat voor het leven (een jongetje gelijkend op Sauls 'zoon'), waar anderen, waaronder Saul zelf, op de achtergrond het leven laten. Het einde vond ik zodoende eigenlijk het mooiste/meest indrukwekkende stuk van de film, samen met de openingsscène (de kledingstukken die direct van de haakjes getrokken worden..

Verder is Son of Saul namelijk zonder meer een goede film, maar beantwoordt ze nooit de torenhoge verwachtingen die ik had/die me door diverse media waren aangepraat. Dit komt denk ik enerzijds doordat er in het middenstuk naar mijn idee iets te weinig gebeurt wat echt wist te raken; anderzijds doordat de hoofdpersoon me nergens echt wist te raken. De man acteerde uitstekend maar ik kon me niet echt identificeren met zijn queeste, en vond het erg lastig me in zijn verhaal in te leven. Hierover oordelen gaat me veel te ver boven mijn pet, maar het maakte wel dat de kracht van de film hem voor mij toch primair zat in enkele scenes en in de kijkervaring als geheel, maar niet in de film en het verhaal als geheel.
Kleine 4*

Dit oorlogsdrama slaagt in z'n opzet: een lid van een Sonderkommando in Auschwitz heeft zich emotioneel volledig afgesloten van alle gruwelen die om hem heen spelen, maar probeert het lichaam van zijn zoon een waardige begrafenis te bezorgen. Als kijker zie je nauwelijks iets van de gruwelen, sommige kleine details die je in de achtergrond ziet [de voet van een lijk, een lichaam dat door het beeld wordt geslingerd] zorgen voor een schok en de geluidstrack [we horen de mensen in de gaskamers sterven] is effectief. Desondanks, en wellicht zelfs wel juist daarom, is het moeilijk om je te identificeren met hoofdpersoon, die geen enkele emotie vertoond en constant in medium close-up te zien is. Het is ook niet duidelijk wat zijn motief is om zo obsessief op zoek te gaan naar een rabbi die zijn 'zoon' een waardige begrafenis kan geven.

Alleen in de laatste scène zien we emotie in zijn gezicht, maar ook daar kon ik geen begrip voor tonen. Een fascinerende film, maar lang niet zo goed als de hype suggereert. Ik raad The Grey Zone aan...

Saul Fia

Dé Holocaustfilm - althans, daar werd je mee warm gemaakt. Nu blijft deze zwarte pagina uit de geschiedenis immer een precair onderwerp om over te vertellen, schrijven of afbeelden. Met de gedachte in mijn achterhoofd dat bij de première mensen de zaal uit waren gelopen omdat de film te schokkend was, had ik mij grondig voorbereid. Al met al viel dat wel mee. Al is Saul Fia gewoon een goede Holocaustfilm geworden.

Het verhaal zweeft tussen de persoonlijke dramatiek van Saul en de algemenere destructieve praktijken die er in het kamp des doods plaatsvonden. Daarmee is eigenlijk ook meteen het zwakke en sterke punt van het verhaal belicht. Het verhaal rondom de persoon Saul is niet bijster interessant en heeft de sterke nijging ongeloofwaardig te zijn. De algemenere zaken in het kamp zijn echter bijzonder fascinerend om te volgen, net als de daarop volgende uitbraak. Schokkend was het echter niet. Het verhaal van de mechanische moordmachine van de Nazi's wordt in mijn optiek conform het algemene beeld dat er van het kamp bestaat verteld. Je weet dus was je te zien kan krijgen.

Géza Röhrig speelt een prima rol. Zijn weinige schermtijd (daar kom ik zo nog op terug) en zijn tekort aan tekst leggen de focus vooral op de visuele aspecten die de film te bieden heeft. Ondanks dit gebrek, als je het al zo wilt noemen, weet Röhrig toch een mens binnen het sonderncommando te creëren, dat dieper gaat dan een speelbal van de Duitsers te zijn en geen nummer meer is.

Visueel gezien zweef ik tussen haat en liefde. Het camerawerk zit tussen first-person en found footage in en dat geeft, met name in het begin, een bijzonder onplezierige manier van kijken. Geen beeld wordt gecompleteerd getoond, het camerawerk is haastig en met vlagen zelfs onduidelijk. Ik neem aan dat Nemes de kijker een verhaal door de ogen van de hoofdpersoon wilde geven. Toch went het uiteindelijk. Daarbij komt dat door het camerawerk de beelden niet zo schokkend zijn als vooraf aangekondigd. Veel wordt half of impliciet in beeld gebracht. Van mij had het directer gemogen.

Saul Fia is zeker geen slechte Holocaustfilm geworden, maar ook zeker geen super goede. Aardig om een keer gezien te hebben.

3*

Ik heb enorm naar deze film uitgekeken en had een half jaartje terug achteraf spijt dat ik niet naar de bioscoop ben geweest om dé Holocaust film te kijken die dit zou moeten wezen. WO II en zeker ook de Holocaust blijven fascinerende onderwerpen. Het wachten op de winkelrelease duurde lang, maar helaas is het wachten niet beloond met een tijdloze klassieker.

De symboliek van de film is me zeker duidelijk, als we Sonderkommando Saul volgen tijdens zijn werkzaamheden in het kamp. Het is zowel een verhaal van het leed van 1 man, als van het leed van de miljoenen slachtoffers in totaliteit. Maar doordat de focus hier zo extreem op Saul ligt, vooral ook doordat de camera bijna de hele film aan hem vast lijkt geplakt, is de emotionele impact van de film op mij een stuk minder. We zien op de achtergrond een hoop gruwelen gebeuren en het geluid van de stervende mensen gaat door merg en been, maar echt pakkend wist de film daarmee niet te worden. Waar ik me na tig Holocaust films nog steeds blijf verwonderen is de systematiek in de kampen, zo goed voorbereid en gestructureerd, zoals de de tig mensen vermoorden en weer afvoeren. Maar ik kon, ondanks alle vreselijke dingen die Saul mee maakt, mezelf niet echt inleven in zijn persoonlijke verhaal. Te oppervlakkige personages, teveel toevalligheden in het plot en het gevoel dat ik gechoqueerd moest zijn bleef uit.

Ondanks dat Son of Saul echt wel een goede film is, voelt het toch als een flinke teleurstelling. Misschien dat ik de film in de toekomst beter ga beoordelen, maar voorlopig blijf ik dat gevoel houden dat er meer uit de film te halen was.

3*

Het klinkt misschien raar met dit moeilijke onderwerp als film maar ik had meer van deze film verwacht. Het te rommelige camerawerk in ook nog veel donkere ruimte maakte het niet echt kijkbaar. Natuurlijk snap ik dat de regisseur een zo realistisch beeld wil neer zetten. Het spijt mij maar ik was niet echt betrokken bij deze man, zeker niet met zijn weinig woorden tekst, Rabbi,Rabbi.

Sterk drama. De kracht zit 'm niet zo zeer in het verhaal maar in de manier van filmen. De hoofdrolspeler is zo gefocust op zijn doel, dat alle waanzin om hem heen, volledig aan hem voorbij gaat. De camera is continue gericht op de hoofdrolspeler, zodat ook voor de kijker de gruwelijkheden nauwelijks zichtbaar zijn. Deze manier van filmen, verplaatst je bijna letterlijk in de huid van de hoofdrolspeler. De chaos, het geschreeuw, het gesleur van de ene plek naar de andere, alles beleef je sterk mee. Dat de film niet echt spannend is of ondanks het dramatische verhaal, hij je ook niet vol weet te raken, is daarmee bijzaak. Een buitenbeentje, maar wel een fraaie. 4.0/4.5

'Saul Fia' is bij vlagen zeer heftig. Toch had ik veel meer verwacht van deze Hongaarse prijzenmagneet. Natuurlijk is het verschrikkelijk wat we zien. De ergste uitstel van executie die je maar kan bedenken - die van het Sonderkommando. De 1e scene is direct raak en het einde is ook goed, met dat jochie. Qua symboliek zit één en ander goed. Echter had het tussendoor wel wat boeiender mogen zijn; het verhaal(tje) vond ik niet denderend verder en de visuele stijl hielp ook niet echt. Tuurlijk brengt dit indrukwekkende momenten met zich mee qua beleving, maar het totaalplaatje is niet zo imponerend als gehoopt.

Ik wilde deze Drama / Oorlog film eigenlijk binnenkort in de bioscoop gaan kijken (ik verwachtte er namelijk veel van, net als destijds van de Uwe Boll film "Auschwitz (2011)", en mede ook omdat deze film de "Beste niet-Engelstalige film" Oscar won), maar waarschijnlijk draait hij dan alleen eenmalig op 4 mei (dodenherdenking) en dus heb ik hem gisterenavond toch maar gewoon thuis bekeken (film lag namelijk al op de plank), voorzien van een hapje en drankje. Het was ook wel een feestelijk moment voor mij, want deze film heeft de eer gekregen om mijn 4000e stem te krijgen, sinds ik lid ben geworden van MovieMeter op 29 december 2007.

Dit verhaal toont twee dagen uit het leven van de Hongaarse jood en gevangene Saul Auslander in het concentratiekamp Auschwitz in 1944. Saul maakt daarbij deel uit van een "Sonderkommando" en werkt gedwongen mee aan de massamoord op mensen (voornamelijk Joden) in één van de gaskamers, zoals het misleiden, het naar binnen drijven, het wegslepen en cremeren van de lijken en het schoonmaken van de gaskamer. Hij stelt dan opeens alles in het werk om het dode lichaam van een jongen (die in eerste instantie zelfs de gaskamer overleefde), die hij als zijn zoon heeft aangenomen, te redden en een rabbijn te vinden om het te begraven. Omdat het "Sonderkommando" elk ogenblik geliquideerd kan worden, plannen de leden ervan een opstand, maar Saul is echter alleen bezig met het lichaam van zijn aangenomen zoon.

Hoewel ik het verhaal vond tegenvallen en het me niet altijd kon boeien (werd ook vrijwel continue gefilmd vanuit het oogpunt van Saul Auslander, die zich goed afsluit van alle gruwel die hem ook niet weet te raken, waarbij je dan zijn hoofd prominent in beeld ziet, terwijl de achtergrondbeelden waar dan juist veel bij gebeurt, maar vaag te zien zijn) en het soms ook langdradig was, geeft deze film wel goed en toch soms ook wel indrukwekkend weer wat voor een schokkende mensonterende dingen er allemaal gebeurde in het beruchte concentratiekamp Auschwitz.

Dat is gelijk al te zien bij de sterke opening van het verhaal waarbij mensen die net met de trein aankomen, gelijk worden afgevoerd naar de douches (oftewel de gaskamers), waar ze dan vergast worden (van te voren wordt nog tegen ze gezegd dat ze snel moeten gaan douchen, want anders wordt de soep koud ). Ook krijg je te zien dat de vergaste lichamen worden afgevoerd naar de crematoriums, waarna de as die dan achterblijft wordt gedumpt in een rivier. Persoonlijk vond ik de indrukwekkendste scene in het verhaal, de scene bij de "kuilen" (beter gezegd massagraf) waarbij mensen worden doodschoten (die dan automatisch in de "kuilen" vallen) en dan verbrand worden door een vlammenwerper. Dat werd overigens gedaan omdat de crematoriums het aantal dode lichamen uit de gaskamers niet meer kon verwerken (oftewel input was groter dan output). Wat ook fraai in beeld werd gebracht, was dat de slachtoffers vrij rustig en kalm bleven (er ontstond geen paniek) en dat had natuurlijk te maken met de snelheid waarbij alles werd uitgevoerd en natuurlijk ook omdat de slachtoffers in shock waren.

De uitvoering van het verhaal viel me helaas ook tegen en dat kwam vooral door de manier waarop je alles te zien krijgt, of beter gezegd juist niet te zien krijgt. Sowieso wordt alles weer gegeven in het ouderwetse 4:3 beeldformaat en ook wordt alles belicht vanuit het oogpunt (wat inderdaad vaak irritante en onrustige camerabeelden opleverde) van Saul Auslander, waardoor je dus zoals eerder gezegd vooral zijn hoofd prominent in beeld krijgt te zien (daar wordt dan op gefocust), terwijl wat om hem heen gebeurt wazig (letterlijk en figuurlijk) in beeld wordt gebracht, terwijl ik dat juist graag had willen zien i.v.m. de heftigheid ervan. Met de beklemmende en kille sfeer van het verhaal, zit het overigens wel goed. Ondanks dat het verhaal zich afspeelt in Auschwitz, krijg je van het kamp zelf niet de typische kenmerken (zoals de toegangspoort met de tekst "Arbeit macht frei") te zien en dat werd in een recente soortgelijke film, te weten "Nackt unter Wölfen (2015)", juist veel beter gedaan.

Ook de onbekende Hongaarse en Duitse cast kon me bepaald niet overtuigen en vooral hoofdrolspeler Géza Röhrig (in de rol van Saul Ausländer), die weinig praat en als hij praat is het door de zachtheid van zijn stem (hij praat altijd op een fluisterende manier) amper te verstaan. Dat zijn hoofd ook bijna iedere seconde van de film prominent in beeld werd gebracht, vond ik best irritant, vervellend en storend. Door zijn kille manier van spelen, wel natuurlijk van toepassing op iemand die lid is van een "Sonderkommando", en hoe hij in beeld werd gebracht, leefde je eigenlijk ook niet echt met hem mee en dat geldt eigenlijk voor iedereen in deze film. De Duitsers (beter gezegd SS'ers) hadden wat mij betreft ook harder mogen worden neergezet en ze zorgen zelfs voor een komisch moment als een SS'er de spot (op een vernederende manier) gaat drijven met Saul Ausländer. Het kille einde was misschien wel goed en passend voor het verhaal, maar het deed me verder weinig en ik was ook blij dat daarmee het verhaal letterlijk en figuurlijk was afgelopen.

Achteraf gezien ben ik eigenlijk wel blij dat ik deze film niet in de bioscoop heb gezien, want anders zou ik waarschijnlijk enigszins teleurgesteld de zaal hebben verlaten. Hoewel deze film soms best indrukwekkend is, is hij me toch tegengevallen (zowel het verhaal als de uitvoering ervan) en is er in mijn ogen tot heden nog steeds geen film over een concentratiekamp gemaakt (waarin je alles te zien krijgt, zonder je verbeelding hoeven te gebruiken), die echt indruk op mij weet te maken en mij zelfs nog weet te choqueren. Wat dat betreft is de Drama / Oorlog film "Schindler's List (1993)", die inmiddels al meer dan 20 jaar oud is, daarin nog steeds de beste in zijn soort.

P.S. de muziek was natuurlijk wel passend bij het verhaal en natuurlijk ook op het concentratiekamp Auschwitz

De manier van filmen en de boodschap ervan kan ik zeker waarderen , maar dat maakt niet dat deze film voor mij de hoge verwachtingen in lost. Het begin en het slot is uitstekend waar ik ook de symboliek van kan appreciëren, maar het verhaal en de personages zelf zijn toch wat magertjes uitgewerkt. Het blijft allemaal wat vaag omtrent de zoektocht en de onmogelijke taak van het hoofdpersonage. Pluspunt is natuurlijk wel het realistisch effect door de manier van filmen. Een top 10 film van het jaar zit er niet in. Helaas. 7/10

Een film die er niet in slaagt om indringend en ontroerend te zijn. Althans niet voor mij.

Ik had eerlijk gezegd soms enige moeite om de aandacht er bij te houden. Ik kon gewoon niet goed in het verhaal komen. Dat is niet oneerbiedig bedoeld, want de thematiek is heftig en van een afschuwwekkende grootsheid. Het had meer met de filmtechniek en met de missie van het hoofdpersonage te maken.

Het cameraperspectief is het perspectief van de hoofdpersoon. En doordat de camera dicht op de hoofdpersoon blijft is het perspectief beperkt en nauw. De beelden zijn behoorlijk onrustig door de focus van de camera. De camera hangt steeds om de hoofdpersoon heen en is in beweging. Heen en weer. Op en neer. Ook is de camera voortdurend out of focus. De hoofspersoon kijkt namelijk overal langs. De hoofdpersoon kijkt op een achteloze, ontwijkende en defensieve manier steeds niet naar de verschrikkingen. Begrijpelijk. Het gaat immers om overleven. En enige andere aandacht dan egoïstische aandacht kan dan fataal zijn.

Maar juist door die beperktheid in zijn (en dus ook mijn) zicht werd ik erg nieuwsgierig naar de omgeving. Ik snakte meer en meer naar breedte en wijdsheid. Naar de andere gevangenen. Naar de bewakers. Naar de artsen. Naar de echte verschrikkingen. Ja, de echte verschrikkingen, want de missie van de hoofdpersoon wilde maar niet ontroerend worden. Zijn persoonlijke en gevaarlijke missie werd nooit de mijne. Ik bleef de hele film de neiging houden om voorbij de hoofdpersoon te kijken naar iets dat interessanter en roerender was. Ik wilde steeds maar kijken naar het echte leed. En de missie van de hoofdpersoon viel voor mij niet in die categorie.

De film derhalve gezien met een frusterende niet-registrerende insteek. Zoals bedoeld door de maker.

Gekeken zonder veel gevoel. En ja, dat vind ik toch een gemis.

Indringende stijl. Met de handheld achter Saul aan, claustrofobisch door het smalle beeld, veel geklooi met focus, ellenlange takes en dat terwijl ondertussen bijna achteloos de gruwelijkheden van het kamp de revue passeren. De geluidsband doet er nog een flinke schep bovenop met allerlei geblaf, gefluister en al wat dies meer zij. Op een gegeven moment is het alsof je er bij bent, met Saul meeloopt, zoekende naar een rabbijn, een laatste restje menselijkheid. Pittige film als je mee bent. Ik had die dansende nazi graag gewurgd.

Ik vond de stijl héél goed en deze film zou je wel naast Idi i Smotri (1985) kunnen leggen maar ook weer helemaal niet.

Er zit een gigantische ongeloofwaardigheid in, dat je wellicht Hollywoodiaans kunt noemen, hoe de hoofdpersoon de hele film lang overal maar kan komen. Het is gewoon de grootste snordrukker ooit! Ik heb nog nooit iemand zo hard zien snordrukken. Dan gaat die daar even werken, kijkt om zich heen en naait er weer uit, dan sjouwt hij daar weer met een zak meel of iets dergelijks en naait er weer uit. Ik had het gevoel dat dit de hele film lang op deze manier doorging. Dat haalde mij constant uit die immersieve stijl met zeer sterke geluidsband inderdaad. Kan gewoon niet geloven dat je zo in Auschwitz kan rondlopen. Je wordt daar toch heel erg goed en constant in de gaten gehouden?

Saul Fia

Een indrukwekkende maar tegelijkertijd ook wat teleurstellende film. Dat klinkt misschien als een contradictie maar bij het kijken van Saul Fia kwamen deze gevoelens wel bij mij naar boven. Het is indrukwekkend omdat er een aantal scènes zijn die mij letterlijk bij de keel grepen en vooral het begin is gruwelijk en maakt diepe indruk. Ook op het einde zijn er een aantal scènes die ijzingwekkend zijn en ook spannend. De gruwelijkheden van de gebeurtenissen in een concentratiekamp worden door de focus op Saul (zowel het verhaal als de camera) buiten beeld gehouden alhoewel je het allemaal wel meekrijgt.

Toch overheerst de teleurstelling. Door de focus op Saul hangt er wel heel veel af van de acteur en hoe het personage is geschreven en hier wringt de schoen. Rohrig is redelijk maar niet bijzonder en Saul is heel erg eendimensionaal geschreven zonder enige vorm van persoonlijkheid. Ook met het verhaal heb ik wat problemen. Na het sterke begin zakt het allemaal aardig in en het verhaal over Saul die een jongetje een Joodse begrafenis wil geven is niet al te interessant en zijn geschreeuw om een rabbijn gaat op een gegeven moment storen. Ik bedoel, er worden mensen voor je ogen doodgeschoten en verbrandt en jij blijft maar roepen om een rabbijn? Je ontsnapt uit het kamp en het eerste wat je doet is doodleuk een graf graven terwijl er soldaten en honden achter je aan komen? Nee, Saul is niet de slimste. Zijn inspanningen om voor een Joodse begrafenis te zorgen moet een groot teken van menselijkheid zijn in een onmenselijke omgeving maar dat komt niet echt over. Realistisch zal het allemaal wel zijn maar realisme levert niet per definitie een goede film op. Jammer!

Waar de meeste films als schindlers list je voor een groot deel in het gewis laten.

Schuwt Nemes je niks.

Het is beklemmend .

Een fabriek,een massa productie van de dood.waar waardigheid volkomen is verdwenen.

De waarheid , in zijn gruwelijkheid ,onmenselijkheid , en ongeloof ,juist om dat het waar is.

Ik denk dat een woord als godverdomme hier op zijn plaats is.

Film die zich net als The Grey Zone afspeelt rond de opstand in Auschwitz. Even dacht ik in een remake er van te zitten. De scene met de overlevende in de gaskamer komt wel heel erg overeen. Gelukkig gaat het verhaal een andere kant op. Acteerwerk is, mede dankzij weinig woorden, erg sterk. Uitmuntend en bijzonder camerawerk.

Helaas kon ik hier niet zoveel mee. Het lugubere onderwerp is en blijft natuurlijk fascinerend, maar de uitwerking van het bijzonder karige verhaaltje is erg afstandelijk en omslachtig, waardoor het knap lastig is de aandacht bij de gebeurtenissen te houden. Het begin is aangrijpend door de kille visuele aanpak, maar al snel neemt de impact van het geheel af. Voornaamste pluspunt is het verstikkende camerawerk, dat zo dicht op de hoofdpersoon zit dat er een soort tunnelvisie ontstaat, wat reeds na een paar minuten claustrofobische vormen aanneemt.

Heftige film over de Holocaust die duidelijk door veel mensen niet gewaardeerd wordt. Omdat de camera zo dicht op de huid zit een intieme film, maar tegelijkertijd voel je een afstand tot Saul, die niet bepaald een likeable character is. Maar dat maakt deze film ook juist veel realistischer dan wat ik , oneerbeedig gezegd, toch een beetje zie als een "feelgood-Holocaust" film als La Vita e Bella. Ik noem die film expres omdat dat ook een film was over een vader in een kamp, die zijn zoon wil redden. In Son of Saul gebeurt min of meer hetzelfde, met het verschil dat Saul's "zoon" dood is. Maar de films zijn verder verschillend als dag en nacht.

Saul is een man die murw gebeukt is- hij sluit zich af voor de ellende om hem heen, en daarmee ook ons, de kijkers- het blijft vaag en rommelig wat er op de achtergrond gebeurt. Maar wat je ziet en hoort is genoeg, ik vind het eerder een pluspunt dat de film niet heel expliciet is. Een van de heftigste scenes is die in de gaskamer- deed me denken aan de brand-scene in Come and See, al vond ik die nog gruwelijker.

Als Saul een jongen vindt die op mirakuleuze wijze de gaskamer overleeft (om alsnog te worden gedood), stelt hij vast dat dat zijn zoon is, en de rest van de film gaat hij op zoek naar een rabbi om hem te begraven. Dat doet hij met niets ontziende verbetenheid, ten koste van een aantal mensenlevens, die al ten dode waren opgeschreven, terwijl hij tegelijk nauwelijks interesse toont in de op handen zijnde opstand. Alsof hij zijn laatste restje menselijkheid en energie bewaart voor het ritueel.

Het ontbreken van sentimentaliteit, het tonen van het kamp vanuit het gezichtspunt van een man die geen hoop meer koestert, en de bijzondere cameravoering, maken dit een uiterst sobere en grimmige film over de Holocaust. Maar dat past mijns inziens meer bij het thema dan een film vol heroïek en sentiment.

Als ik een minpuntje mag noemen: ik vond de Sonderkommandos wel erg doorvoed er uit zien - aangezien de opstand in 1944 plaats vond lijkt het me niet waarschijnlijk dat er toen nog Europese joden waren die er zo uitzagen. Niet dat alle acteurs nu een Christian Bale-dieet hadden moeten volgen maar het viel me op- en haalde me daardoor even uit de film.

Het ziet er allemaal prima uit en er wordt ook nog goed gespeeld maar het verhaal is niet bijster interessant, sterker nog, het is zelf behoorlijk saai. Ik zat me dan ook behoorlijk te vervelen, toch knap voor een film over een concentratiekamp. Daarom ook geen voldoende.

Een goed drama/thriller/oorlog film..

Goed verhaal (geen sterke verhaal/beetje stil/raar verhaal over zijn zoon of niet)...

Goed acteerwerk...

Geen breedbeeld, alleen 4:3...

Goed beeld (HD) en goed achtergrond geluid

(Dolby Digital)...

Schokkende camerabeweging..

Behoorlijk goed, maar niet zo goed als ik op basis van de gewonnen prijzen en de lovende recensies had verwacht. De dicht op de huid camera methodiek die hier weer eens van stal is gehaald is cruciaal hoe je deze film ervaart. In den beginne met de scènes in de gaskamer en bij het cremeren werkt het in al zijn afschuwelijkheid zeer effectief. Later begint het trucje te veel een trucje te worden wat niets meer toevoegt. Het leid af van het afgrijselijke verhaal welk op zichzelf al genoeg potentie heeft om ons blijvend kippenvel te bezorgen. Moedig en gewaagd maar niet helemaal geslaagd dus, deze keuze.

Wat resteert is een film met fragmenten die je niet snel zult vergeten: het ijzingwekkende begin, een nazi die op wel erg pijnlijke wijze zijn medemens kleineert, de wezenloosheid van Saul zelf die alle gevoel voor realiteit kwijt lijkt en de briljante gefilmde eindscène niet te vergeten.....Allemaal momenten die niet makkelijk te verteren zijn, en het eindresultaat ver boven het gemiddelde uittillen.