Saul Fia (2015)

Cannes Dispatch: Son of Saul - From the Current - The Criterion Collection

Vanaf 5 november in de bioscoop (Cinéart)

Trailer geplaatst

Dit is toch wel de meest gruwelijke verfilming van de holocaust die ik heb gezien. Of dat nou per se positief is weet ik nog niet, maar indringend was het wel. Het kleine beeld, de schokkende camera, het rauwe geluid, en dan de ene keiharde scene na de andere. Aan het einde van de film blijf je als kijker compleet overdonderd achter.

Ik hoor hier heftige verhalen over. Ben benieuwd, hou 'm in de gaten.

Ja. Heftig is het zeker. Misschien scheelt het al als je voorbereid bent.

Na het bekijken van de film was er allereerst verslagenheid. Bij het buitenkomen stond ik er blijkbaar nog even verweesd bij. (Zo kreeg ik van een voorbijkomende vriend te horen ...)

Wat mensen in de gruwelijkste omstandigheden doen om niet enkel lichamelijk, maar ook mentaal te overleven is onvoorstelbaar. Saul heeft er een doel van gemaakt om zijn 'geredde zoon' volgens de joodse geplogenheden en in aanwezigheid van een rabbijn te begraven.

Hels lawaai en beangstigende stilte wisselen elkaar af.

De hoofdacteur zet een onvergetelijke rol neer. (Hij verdient een Oscar!)

Naast mij zat een mevrouw die het niet meer kon aanzien en de zaal voor een tijdje verliet.

Dit zegt voldoende ... Mensen deden en blijven mekaar de vreselijkste dingen aandoen.

De holocaust was een zeer zwarte bladzijde. Het is helaas niet de enige.

Films over de holocaust zijn er genoeg. Zo lijkt het. Soms komen er echter films uit die toch wat weten toe te voegen aan dit eigen ‘genre’. Son of Saul is hiervan een perfect voorbeeld. Door de zeer boeiende cinematografie waarbij je letterkijk over de schouders van Saul meekijkt, maak je dit op een andere manier mee. Alsof je er daadwerkelijk bij aanwezig bent en dat maken de daden die in Auschwitz werden uitgevoerd bijna nog erger dan je al dacht. Debuterend regisseur László Nemes levert met Son of Saul dan ook een hartverscheurende film af die je dagen, zo niet weken, zal bijblijven.

'Son of Saul' Recensie - Filmtakers

Na SPECTRE de film waar ik het meest naar toe heb geleefd dit jaar. Hopelijk sluit Saul Fia dit filmjaar nog waardig af, want het was povertjes.

Het uitgangspunt van Laszlo Nemes voor deze film blijkt er een te zijn die ik zelf ook al eens bedacht had. De meeste films over de holocaust gaan over het handjevol overlevenden. Terwijl de holocaust over zes miljoen moorden gaat. En Nemes wilde een film over de doden maken.

Maar hoe doe je dat dan? Wat laat je zien? Hoe zet je zoiets op? Dat is erg moeilijk en om met zo'n onderwerp je langspeelfilmdebuut te maken laat in ieder geval een enorme drang zien om een relevante film te maken en is vooral ook heel erg moedig.

In Son of Saul geen voorgeschiedenis. Geen beelden uit de tijd dat Saul nog volwaardig mens was. Zelfs erg weinig referenties daarnaar. Mens zijn ze eigenlijk al niet meer. Toch wordt de film gedreven door de restjes mens die nog in 'm zitten, maar daar kom ik nog op terug.

De zogenaamde sonderkommando's bestonden uit gevangenen uit het kamp die het vuile werk opknapten. In het begin van de film is te zien wat dat inhoudt. Saul ontvangt nieuwe gevangenen, stelt ze gerust en zorgt dat ze naar de kleedkamers gaan. Daar gaat het toneelstuk door. De gevangenen hangen hun kleding aan haakjes die ze straks weer terug kunnen vinden. Ze zullen gaan werken in het kamp. Voor bijna ieder beroep is er wel wat te doen. Maar eerst de hygiëne. Saul speelt een morbide spel, is gedwongen om mee te spelen, terwijl hij weet wat voor groteske, monsterlijke vernietiging hier plaatsvind. En wordt "beloond" met een paar maanden langer leven. Je zou van minder je ontmenselijkt gaan voelen.

De film laat constant Saul in scherp in beeld zien en vrijwel altijd in close up, terwijl de achtergrond meestal out of focus is. Soms zie een je glimp van wat er gebeurd scherp, maar alles zou te veel zijn, ook voor Saul zelf. Op de geluidsband ondertussen gigantisch veel lawaai. Industriële geluiden, bevelen, doe dit, doe dat, nu, verdriet, paniek en wanhoop in vele talen. Hongaars, Pools, Jiddisch, Duits. Helse geluiden. Compromisloos. Geen rust en toch af toe beangstigende stilte.

De film komt de kijker enigszins tegemoet door te komen met een minimaal plot. Saul vind een dode jongen en daardoor een flard mens terug in zichzelf. En dat flard mens daar houdt hij zich aan vast. Iets meer een compromis is misschien dat zowel het maken van de enige foto's die ooit door gevangenen in Auschwitz zijn gemaakt als de enige opstand die er ooit heeft plaatsgevonden in de film te verwerken maar dat is nog mijlenver verwijderd van de films die hierover gaan en je grote emoties en hopen hoop aanreiken.

Zo'n film waarbij ik me na afloop echt weer even bij elkaar moest vegen. Nauwelijks ergens mee te vergelijken, maar als het dan toch moet: Ik moest met name door de intense geluidsband die minstens zo beklemmend is als de beelden) denken aan Idi I Smotri. Ik las later dat dat een van de invloeden van Nemes was.

Toen ik me in de Gentse zaal bij elkaar had geraapt heb ik Nemes gevraagd naar dat geluid. En hij vertelde dat hij er samen met zijn sound designer maandenlang mee bezig was geweest. Zo intensief dat hij op zeker moment niet meer hoorde of het nu werkte of niet. Was het te veel of te weing of precies goed? Zijn sound designer heeft uiteindelijk het af gemaakt.

Er waren al lovende berichten uit Cannes gekomen en die kloppen helemaal. Son of Saul is een zeer intens en zeer indrukwekkend debuut van een voormalig assistent van Bela Tarr. Een holocaustfilm over de doden.

4.5*

Ben hier zeer benieuwd naar. Ik lees de recensies en die zijn lovend.

Verdikke wat een film, schitterende recensie SB! Bevat zo'n beetje alles wat ik over de film dacht.

Een monument!

Indrukwekkend en indringend inderdaad. De opening is direct overweldigend, zo nabij als je je voelt. Son of Saul staat daardoor ook eigenlijk dichter bij de literaire ooggetuigenverslagen (Kertesz, Levi) dan bij veel andere holocaustfilms.

Over de stijl van de film is al veel gezegd en dit is ook hetgene wat Son of Saul werkelijk bijzonder maakt. Voor het merendeel van wat er plaatsvindt probeert Saul zich zoveel mogelijk af te sluiten, het niet waar te nemen, en slechts enkele keren werpt hij een scherpe blik om zich heen. Dit is prachtig vormgegeven door Nemes. Bij enkele shots, vooral de close-ups, moest ik ook wel aan Tarr denken. Samen met de geluidsband wordt er een audiovisueel ongekend realistisch en huiveringwekkend beeld gegeven van Auschwitz.

Het scenario vind ik eerlijk gezegd wel wat minder goed. Dat de hoofdpersoon zich in het hoofd haalt om juist dat kind te willen begraven daar kan ik nog wel inkomen, maar de toevalligheden waarmee hij daarbij in verschillende situaties belandt en hoe zijn omgeving daarop reageert vond ik niet zo overtuigend. Soms is er zelfs even een scene die je eruit haalt, bijvoorbeeld de dansende dokter. Dat duurt overigens nooit lang, meer naar het eind komen er nog weer een aantal scenes die je gewoonweg aan het beeld kluisteren.

Als we het hebben over de duiding dan denk ik dat er een dubbele laag in de titel zit die door de recensenten is gemist. Het lijkt natuurlijk te slaan op de jongen wiens lichaam Saul wil begraven, maar de film maakt duidelijk dat dit eigenlijk niet zijn zoon is. Saul heeft geen zoon. De titel duidt daarom denk ik ook op de hoofdpersoon zelf. Hiervoor heb je een beetje bijbelse achtergrondkennis nodig: Saul is in de bijbelse geschiedenis de eerste koning van Israel, de grote tegenstrever van koning David. Waar de door de joden verwachtte Messias wordt aangeduid als "Zoon van David" is onze hoofdpersoon in figuurlijk opzicht de "Zoon van Saul". Daar komt nog bij dat in de evangelieen Jezus, die zoon van David wordt genoemd, de uitspraak doet dat de doden hun doden moeten begraven. En juist dat zien we hier gebeuren; Saul zegt letterlijk dat zij, de leden van het Sonderkommando, allemaal dood zijn.
Al met al kan je de hoofdpersoon zien als een soort anti-Messias. Hij komt de Joden niet redden maar ze begraven.

Zeer knappe film dus, die vooral stilistisch een enorme kloof slaat ten opzichte van alle holocaustfilms tot nu toe, en die je als kijker alleen maar kan ondergaan. Toch vind ik het vanwege enkele narratieve keuzes geen meesterwerk.

eRCee Bedankt voor de verklaring van de naam van Saul. Mijn bijbelkennis is net genoeg om na de film even te denken "wie was Saul in de bijbel ook al weer" maar ik had het nog niet opgezocht.

Vraag me af hoe je dit in een film kunt neerzetten. Okay hij is dus gemaakt. Anderhalf uur dat lijkt mij ook lang genoeg voor dit leed.

Ik keek enorm uit naar deze film, maar wat kwam ik bedrogen uit. Ik zal het maar zeggen, vond het helemaal niks. De manier van filmen stond mij totaal niet aan, en werd er een beetje gek van. Het verhaal zelf boeide mij ook al niet zoveel en het aspect dat het gruwelijk was komt vooral van het beeld wat je bij gaskamers hebt, in de film zelf zie je het beetje vaag voor bij komen. Zal vast en zeker ook aan mij liggen maar wat de filmrecensies schrijven kon ik mij totaal niet in vinden. 1.5 voor de moeite

Je krijgt alles goed mee maar uiteindelijk zie je niks alleen vaag op de achtergrond. Misschien dat we over een paar jaar klaar zijn voor de uncensort versie. Met executies echt goed in beeld gebracht en naakte mannen, vrouwen en kinderen die proberen het beton van de muren te krabben als ze vergast worden. Dat was mijn idee bij indrukwekkend, choquerend en bij mensen die tijdens de film zogenaamd de zaal uitlopen.

Ik vond de manier van filmen "vaak dicht op het gezicht en een vage achtergrond" juist wel heel goed bij de film passen. Maar ik kan me ook wel voorstellen dat je dat helemaal niks vind en niet lekker vind kijken.

Als je echt heftige beelden wilt zien en wilt zien wat er echt gebeurd is tijdens de holocaust blijven de originele zwart wit beelden toch het meest indrukwekkend. Niet alleen omdat het echt is maar ook omdat je alles ziet zonder blur of gecensureerd.

Wat een bijzonder boeiende film. Holocoust films zijn er erg veel gemaakt. Maar door de wijze waarop de doelgerichtheid van Saul in beeld gebracht is, blijft het boeien en ook adembenemend. Het verhaal toont ook zwakke punten. Met name het "spel" tussen Sonderkommando en Kapo's was niet altijd even duidelijk. Ook zijn er wel erg veel toevalligheden. Maar goed, hoe is korte leven in Auschwitz te snappen. Een film die je niet direct los laat. Kijk hem in de bioscoop, zeker vanwege het geluid.

Nee, dit was het niet helemaal voor mij. De punten zijn vooral voor de hoofdrolspeler, van de rest werd ik vooral moe. Raakte me emotioneel nauwelijks. Maar dat zal voor een ieder verschillend zijn.

Cinematografisch en qua acteerprestaties echt top! Emotioneel werd ik echter, ondanks de gruwel, niet echt geraakt!

4*

Ik denk dat je anders naar deze film kijkt als je wat ouder bent of ouders of familie hebt die WO II zeer bewust hebben meegemaakt.

Mokerslag

Vanuit 'artistiek' oogpunt (als je daavan mag spreken) vind ik het een hoogwaardige film. De opzet om je naast Saul in de hel te begeven was in het begin heel sterk, een hel waarbij je het moet doen met brokstukken informatie uit vluchtige contacten in een angstaanjagende herrie. Gelukkig had ik me niet ingelezen, en was de 'zoon' nog een raadsel wat ik tijdens de film ook nog niet goed kon plaatsen. Dit kwam pas later na de film en het blijft me intrigeren. Naarmate de film vorderde raakte ik verstrikt tussen fictie en non-fictie en koos ik meer een eigen standpunt op afstand, omdat ik een zekere logica, als je daarvan mag spreken, begon te missen of niet kon plaatsen en ik wilde ontsnappen aan gruwelijke en vernederende scenes. Wat niet wegneemt dat scenes heel sterk waren, maar het kwam onwaarschijnlijk over.

Wat niet wegneemt dat deze film mij nog lang zal heugen.

Wat een vreselijke manier van filmen. De gehele tijd zie je in vol ornaat of de rug of het gezicht van de hoofdrolspeler in beeld en voor de rest van de tijd lijkt het of je door een verkeerde bril aan het kijken bent.

Ik werd er ook moe van. Het irriteerde me zelfs. De manier van filmen had wat weg van found footage en daar ben ik zeker geen fan van.

Ik begrijp dat de regisseur alleen wilde laten zien wat de zintuigen van Saul waarnamen en de rest wordt dan aan de verbeelding overgelaten. Maar ik zie liever een normaal genomen shot dan dat ik de hele tijd tegen een nek of rug aan moet staren van iemand.

Was de film normaal gefilmd had ik m wel aardig gevonden maar ook niet meer dan dat.

De gruwelijkheden kwamen wel goed naar voren zonder dat je iets zag maar dat maakt de film niet goed. Het waren wel die momenten dat de wazige beelden wel hun doel wel raakten.

Zonder echt iets te zien waren de geluiden en de blikken genoeg om er een beeld van te scheppen.

De nutteloze zoektocht naar een Rabbi en de egoistische houding van Saul, waar het ook aan ligt, maakten voor mij de film er ook niet beter op. Kon geen sympathie voor m opbrengen.

Ik bekijk een film niet vanwege de artisticiteit, als het erin zit is het meegnomen.

Maar dan moet je er wel van houden. Ik houd ook niet van Mondriaan of Appel.

Zo zie ik deze film meer. Niks voor mij. Twee sterren voor de paar goede momenten.

Jammer dat er wat minpunten in deze film zitten, anders was het mijn film van het jaar geworden. Ten eerste is het de hele film lang buitengewoon chaotisch wat ten dele wordt veroorzaakt door de cameravoering ( daar moet je tegen kunnen ). Maar ook lopen de hele film mensen geweldig door elkaar te rennen, terwijl ik het dacht dat de Duitsers erg georganiseerd te werk gingen in de oorlog. Dat is dan nog wel over het hoofd te zien maar het is vooral erg onwaarschijnlijk dat juist Saul de opdracht krijgt om het belangwekkende pakketje af te halen. Bovendien verbaast mij de mate van vrijheid die het Sonderkommando lijkt te krijgen, dit terwijl ze al weten dat hun tijd ook weldra is verstreken.

Over het geheel is het toch een sterke film te noemen. Hij focust in op de psyche van een slachtoffer terwijl op de achtergrond wordt getoond wat er precies aan de hand is en dat vanuit een banaal/praktisch gezichtspunt ; het constante slepen met lijken en de vele as wegwerken in de rivier om weer ruimte te maken voor de volgende lading. Mensen vernietigen.

Het is prachtig dat de film zonder woorden ( met een enkele glimlach ) het inzicht brengt van wat er aan de hand is en meteen de achterliggende psyche van Saul bloot legt. Het lijkt alsof hij onberoerd zijn werk in de gruwelijkheid verricht maar het wordt in een klap duidelijk dat hij juist helemaal geabsorbeerd is door de volstrekte aanwezigheid van de dood en daar al meer affiniteit mee heeft dan met het leven, misschien verteerd door schuldgevoel. De referentie naar de Bijbelse figuur maakt duidelijk dat deze interpretatie juist moet zijn. De opbouw van de film is in dat opzicht buitengewoon goed. Jammer van de minpuntjes maar toch een indringende bioscoopervaring.

Indrukwekkend, beklemmend, claustrofobisch. Zo wordt de hel op aarde in beeld gebracht. De cameravoering maakt deze film juist sterk. Chapeau voor deze beginnende regisseur. 4,5*

Een monument. Een film over één individu maar die tegelijkertijd over het collectief gaat. Toen en nu. Over degene die geleefd hebben en nog leven. Over de mensheid. Over boetedoening. Over verlossing. Over erfzonde. De link naar de Thora / Oude Testament is een belangrijke. Son of Saul heeft en gaat geschiedenis schrijven. Kaddisj voor heel de Holocaust.

Mooi gesproken Verhoeven. Wat ik me alleen afvroeg, hoe beoordeel jij de filmstijl? Close-ups vergroten uiteraard het realisme, maar had hier niet iets meer gedoseerd in moeten worden?

Nee, want we volgen Saul op de huid. Als Nemes dat niet had gedaan dan had je een totaal andere film gekregen. De 'horror' zit in hem in het horen / luisteren niet in wat we wel of niet zien. Zelfs als we wegkijken ervaren we de film. De geluidsband is een heel cruciaal aspect van de film.

Ik moet helaas tot januari wachten voordat deze draait waar ik woon. Ben wel benieuwd of iemand zowel deze als The Grey Zone (2001) heeft gezien, en welke dan inhoudelijk beter bevonden wordt? Inhoudelijk, dus los van de (camera)stijl e.d. The Grey Zone vond ik heel sterk.

Er is een tijd voor Son of Saul en de tijd erna. The Grey Zone is een romantische komedie in vergelijking met wat je hier voor de kiezen krijgt. Vraag me überhaupt af wat ik nu van alle oorlogsfilms vind of films zoals Er Ist Wieder Da. Weet niet of ik die nog kan (terug)zien ...