Paths of Glory (1957)

Alweer mijn 7e film van Kubrick, maar nog steeds heeft hij me niet kunnen overtuigen van zijn kwaliteiten als regisseur. Paths of Glory is zeker geen slechte film, maar bijzonder is het nu ook weer niet. De film begint goed, met een aantal fraaie beelden van/in de loopgraven. Vervolgens gaat het dan over dat proces, maar dat vond ik niet veel soeps. De uitwerking ervan is heel miniem en voor je het weet is de film dan ook gedaan. De film had dus gerust wat langer mogen duren, om aldus enkele dingen wat meer uit te diepen.

De Kubrickherzieningen #3: Paths of Glory.

Het is al weer 2006 sinds ik deze voor het laatst zag. Dat was toen ook een herziening en ik weet nog dat Paths of Glory een grote impact op mij maakte in die twee kijkbeurten. Het was voor mij lange tijd de ultieme anti-oorlogsfilm (intussen alleen voorbijgestreefd door Idi i Smotri) door zijn hopeloosheid en zijn genadeloze visie. Rond 2006 heeft Paths of Glory zelfs in mijn top 10 gestaan. Iedereen die mijn jaarlijkse top 100 nauwlettend volgt (niemand waarschijnlijk) weet dat de film ieder jaar toch weer wat zakt, dit jaar naar 48. Niet slecht, maar de top 10 lijkt ver buiten berijk te zijn gevallen. Dit komt omdat door de jaren heen de film in mijn hoofd steeds simplistischer is gaan lijken. Nog steeds toepasselijk hard en genadeloos, maar een irritant stemmetje in mijn achterhoofd zeurde dat Paths of Glory misschien toch iets te gemakkelijk scoorde. Echt een film die toe was aan een herziening dus.

En Paths of Glory was nog precies zo als ik hem mij herrinnerde. Ik was nauwelijks een scène vergeten; een goed teken. Door dat irritante stemmetje in mijn achterhoofd keek ik wel extra kritisch, wat jammer is, maar de film kan het grotendeels hebben. Ja, de manier waarop de anti-oorlogkritiek gebracht wordt is wat makkelijk en het verloop van het verhaal ligt er misschien wat bovenop, maar wat het verschil maakt en waardoor het geheel boven het scenario uitstijgt is de regie. Het blijft nog altijd de meest kille oorlogsfilm die ik ken. Kubricks afstandelijkheid kwam misschien wel nergens beter tot zijn recht. De film is inderdaad genadeloos, niets slechts op verhalend vlak, maar ook op de manier waarop er naar de situaties en naar personages gekeken wordt.

Colonel Dax is een geweldige goedzak, maar geen van de bijrollen komt er werkelijk goed vanaf: zelfs de slachtoffers, sympathiek als ze zijn, worden niet als helden afgebeeld, maar sterven vooral als slappelingen. Iedere andere Hollywoodfilm had hun op z'n minst met opgeheven hoofden laten sterven. Verder lijkt Kubrick bijna te genieten van de scènes met de generalen. Misschien zijn het archetypen, maar de dialogen die zij krijgen, vooral Menjou, bevatten geloofwaardige redeneringen en zijn scherp geschreven. De openingsdialoog is een pareltje. Ook is het een mooi contrast tussen de twee generalen: de één lijkt zich er nauwelijks van bewust te zijn dat hij zo corrupt is als de pest, terwijl de ander zijn corruptie bijna met een knipoog brengt en de corruptie van de andere karakters probeert uit te buiten. Menjou's personage is duidelijk de interessantste bij herziening. Ook mooi in deze scènes is hoe koud de grote, luxe hallen ogen waarin de generaals hun tijd spenderen. Er is veel zonlicht en het stikt van de tirelantijnen, maar tegelijkertijd oogt het net zomin als een woonplaats als de modderige loopgraven of de vergelijkbaar verlichte rechtzaal.

De oorlogsscènes zelf zijn misschien nog wel het meest gedenkwaardige aan de film. De trackingshots door de loopgraven geven alvast een mooie voorbode, met de ijzingwekkende passieve houdingen van de personages in combinatie met het gladde camerawerk. Een vreemde orde die geregeld verstoord wordt door een dichtbij inslaande bom. Dan komt de aanval op Ant Hill. Geen vijand wordt in beeld gebracht. Integendeel, zelfs de heuvel zelf wordt nauwelijks méér dan een abstract doelwit dat de kijker nooit echt fatsoenlijk in beeld krijgt. Ook deze slag wordt in beeld gebracht met lange trackingshots, ditmaal van opzij. Donker, modderig, smerig en vol met lijken. Het is angstaanjagend zonder ooit avontuurlijk oorlogspelen te worden, iets at toch vaak gebeurt in dit genre. Iedere heldendaad ontbreekt. Dit verhaal had zelfs met het slechte einde succesvol gefilmd kunnen worden, maar dat dit geen grote box-office opbracht komt toch duidelijk doordat alles zo hopeloos, kil en onsentimenteel is. Paths of Glory is één van de weinige films die de genadeloosheid van zo'n oorlog echt dicht lijkt te benaderen. Dat er geen winnaars zijn in een oorlog hoeft niet eens in het bijzonder een punt gemaakt te worden: dat is zo ook wel duidelijk.

Dus ondanks mijn wat meer kritische blik kon ik weinig fouten vinden deze derde kijkbeurt. De film trekt zich makkelijk over logische kritiek op de overduidelijke structuur of de typetjes heen. Toch zit ik nog met iets in mijn maag en dat is gek genoeg het einde. Jarenlang heb ik gezegd dat die scène met de Duitse vrouw misschien wel mijn favoriete filmscène ooit is, maar deze keer deed het me niets. Misschien verwachtte ik er deze keer teveel van. Misschien keek ik nog altijd te kritisch. Op papier vind ik het nog steeds een grootse scène, maar nu kreeg ik toch het gevoel dat het wat te gemakkelijk verliep hoe de soldaten ontroerd raakten door de vrouw. Allemaal tegelijkertijd stil en snel meeneurieën. Dit is toch een scène die wat langer had moeten duren om te overtuigen denk ik achteraf. Het verstillen had wat langzamer kunnen gebeurten: niet allemaal tegelijk, maar meer één voor één. En ook het neurieën had wat langer uitgesteld mogen worden. Nu was het iets te simpel, iets te duidelijk gericht op maar even snel wat hoop toevoegen. Een mooie scène opzich, maar wellicht gaat het toch wat teveel voor gemakkelijk sentiment. Het is duidelijk een scène die erin zit om wat humanisme toe te voegen aan het geheel en dat vind ik prima (zelfs al is het niet nodig), maar het had wat minder geregisseerd mogen lijken . Jammer. Niet meer mijn favoriete scène allertijden (was het voor de duidelijkheid al een tijdje niet meer).

Dat de film zo laat nog ergens een misstap zet knaagt een beetje. Mijn waardering gaat toch ietsje omlaag. Het ligt nu meer op de grens van 4,5* en 5*, maar ik ga voor 4,5*. De impact van de twee eerste kijkbeurten werd niet herhaald. Dat valt ook niet mee en ondanks alles blijft een ijzersterke film over, maar ik weet niet of het nog in mijn top vijf van Kubrick staat. Nét wel of nét niet.

Weer een Kubrick bekeken. Het kon me allemaal niet zo bekoren. Er werd nog wel echt geacteerd. Daar werd wel voor gezorgd door alle toppers. Het is natuurlijk erg oneerlijk dat de 3 soldaten zo aan hun einde moeten komen. Ook wel een keer goed om te zien dat de 3 oprecht angst en verdriet tonen met het zicht op hun einde. Geen belachelijk heroïsch gedoe, maar gewoon oprechte menselijke emoties. Douglas speelt zijn rol overigens met verve. Verder zal ik nooit echt een grote fan van Kubrick worden.

Blijft aardig hangen zeg... vooral de manier waarop alle hooggeplaatsten hun eigenbelang boven al het andere plaatsen. Erg interessante onderonsjes tussen de generaals (en de overige rangen) die in schril contrast staan tot de scenes in de loopgraven, in alle opzichten (de klasseverschillen maar ook de twee omgevingen) en dus een mooi geheel.

Drie hoogtepunten zijn zonder meer de camera die door de loopgraven glijdt langs de manschappen, de tocht van de drie zondebokken met het tromgeroffel; eveneens met holle blikken van medesoldaten (en met name het moment dat de drie palen in zicht komen met de zandzakken erachter), en natuurlijk het einde. Was verbaasd dat het 'opeens' afgelopen was maar het is eigenlijk prima zo, een goed teken als je nog zit te staren naar de aftiteling. Ik blijf nog een beetje met de vraag zitten of Broulard kolonel Dax gaat wippen of Mireau. Maar al het voorgaande gezien laat dat zich wel aardig raden.

De enige minpuntjes zijn dat het verdriet van - ik dacht - Perol en de close-ups van het soldatenpubliek aan het einde niet lekker uit de verf komen, verder is het allemaal spot on.

Een goede oorlog/dramafilm...

Prima oorlogsverhaal...

Prima acteerwerk (niet verwacht voor de jaartal 1957),

maar tijdens oorlog verschillende acteurs doet alsof vallen...

Wel prima camerawerk...

Bekende acteur Kirk Douglas (hij leeft nog! 96 jarige leeftijd (2012)) speelt goed...

Alleen zwart/wit film, geen super HD, redelijk geruis...

Gebouw Schloss Schleißheim bestaat nog steeds...

Goed.

Paths Of Glory heeft een vrij korte speelduur en dat is misschien wel de sterkte van de film.
Enkele personages zijn karikaturen en dat is spijtig, want voor de rest valt hier weinig op aan te merken. Het oorlogsgedeelte is kort, maar krachtig en het krijgsraadgedeelte wordt gekenmerkt door scherpe dialogen.
De eindscène geeft het zelfs nog wat episch mee (zelfs na de executie).

Kirk Douglas zet hier een dijk van een rol neer. De tijd in acht genomen speelt hij verrassend naturel. Ik heb altijd gedacht dat zoon Michael de betere van de twee is, maar als ik nog wat meer van Kirk zie, zou daar weleens verandering in kunnen komen.
Het is dan ook spijtig dat de andere rollen wél heel erg achterhaald zijn. Overacting spat van het scherm, karikaturen ook.

Stanley Kubrick vind ik doorgaans een overschatte regisseur - ik zal het zo zeggen: geen enkele klassieker van hem heeft me weten omver blazen. Het is dan ook een aangename verrassing wat hij van Paths Of Glory heeft gemaakt. Het camerawerk is 55 jaar na datum nog steeds verschrikkelijk goed. De lange, volgende shots in de loopgraven, maar ook op niemandsland zijn klasse.
Muzikaal is het dan wel weer een beetje melig en typisch Amerikaans met trompetgeschater om horendol van te worden.

Dikke 3,5

Hoewel ik een ontzettende Kubrick-bewonderaar ben is deze film mij altijd ontschoten. De man heeft ook zo'n lange carrière gehad dat deze er bij mij altijd buiten is gevallen. Gisteren dan toch maar eens gekeken en dat was een succes.

Zoals in vrijwel al zijn films heb ik meteen weer feeling met de hoofdpersonages. Hoewel Kirk Douglas een uitstekende rol speelt worden de camera's voortdurend op andere gezichten gericht waardoor er geen gevaar ontstaat voor een one-man-show. Met name in de eindscène vond ik al die gezichten (oud, jong, geschoren, baard, zwarte krullen etc.) ontzettend krachtig.

Het camerawerk is ook prettig, behalve mooie plaatjes is het erg effectief. Het verhaal is bovendien goed uitgewerkt. Geen geromantiseerde weergave maar gewoon gebeurtenissen die één op één in het echt zijn gebeurd. Op de hoes van The Bridge on the River Kwai las ik eens "een ongeëvenaard verhaal over de zinloosheid van oorlog" Eerlijk gezegd vind ik de benaming eerder bij deze film van toepassing. Het gebrek aan kleurbeelden heeft mij ook niet gestoord. Misschien komt het omdat alle foto's uit WOI ook zwart-wit zijn? Al met al een terechte klassieker.

4,5*

Paths of Glory

Kubrik is voor mij als regisseur nog een beetje onbekend terrein. Nu heb ik al wat van hem gezien, maar dat zijn dan met name zijn latere films. Met The Killing als oudere sluit nu ook Paths of Glory daar bij aan. Ik hoopte gecharmeerd te zijn. Gelukkig kwam ik zeker niet bedrogen uit.

Gebaseerd op het boek, waar ik nog nooit van gehoord heb, was alles dus geheel nieuw voor mij. Kubrik weet een goede opbouw van het verhaal te maken, en alles over een perfecte tijdsspanne uit te smeren. Bijna geen enkele scène duurt te lang ten opzichte van de andere scènes. De duidelijke uitwerking van het verhaal laten dan ook amper ruimte voor vragen open. De beste scène is toch wel de executie. Deze scène duurt net iets langer dan de rest, en weet hiermee een knijpende sfeer te creëren die sterk eindigt. Het uiteindelijke einde is misschien wat verwacht, maar mag zeker niet afdoen voor de rest van de film.

Op acterend vlak springt toch Kirk Douglas hier boven de rest uit. Waar de rest terug valt in militaristische overacting weet Douglas goed natuurlijk te presteren. Een voorbeeld voor latere acteurs bijna. Zo weet hij ver boven Adolphe Menjou en George Macready uit te steken. Deze twee zijn met name bij hun onderlingen conversaties soms niet om aan te zien.
Ook is het geinig om Christiane Kubrick er in voor te zien komen. Met hun huwelijk in '58 vraag ik mij af hoe het daar er op de set aan toe is gegaan

Zoals Kubrik [quote]vaak voor elkaar weet te krijgen zit er een zeer goede sfeer in de film. De wat oudere zwart-wit beelden geven dit soort films een soort van authenticiteit. Ook ziet de film er buitengewoon goed uit. De aanval vanuit de loopgraven deed me veel denken aan die uit The Lost Battalion, misschien dat Kubrik hier een inspiratie is geweest?

Paths of Glory is zeker een goede film. Zijn klassieke status is misschien een klein beetje te veel van het goede, maar herinnert mag hij zeker worden. Tevens duurt de film helemaal niet lang en is hij zeker het kijken waard.

3.5*

Schreeuw van woede tegen de onrechtvaardigheid van de militaire bevelhebbers tegen hun eigen soldaten. Kubricks anti-militaristische prent wist me te verontwaardigen over het arbitraire karakter van de processen die gevoerd werden tijdens WOI (hoewel dit eerder uitzonderlijk was). De overwinning is blijkbaar zo hemelsbelangrijk dat elk rationeel menselijk argument (in dit geval het niet kunnen innemen van een strategische positie met terugtrekking van troepen tot gevolg) niet meer telt. De absurditeit van de oorlog vanuit een andere hoek bekeken. Prettige rol van Kirk Douglas, gladde regie van Kubrick.

There are few things more fundamentally encouraging and stimulating than seeing someone else die

Paths of Glory. Het was één van de weinige films die ik nog van Kubrick moest zien. Ik ben dan ook niet zo'n uitgesproken fan van oorlogsfilms waardoor het een genre is dat ik meestal links laat liggen. Deze film leek me echter wel een goede afsluiter van het jaar 2014, toch een jaar dat vooral is gekenmerkt door de 100-jarige 'verjaardag' van de Eerste Wereldoorlog, te zijn. Gisteren dan ook naar de voorstelling op het grote witte doek gaan zien.

Het nadeel bij oorlogsfilms vind ik meestal dat die zo ellenlang lijken te duren, maar Kubrick lijkt daar precies een uitzondering op te zijn. Full Metal Jacket rond ook af op ongeveer 2 uur en Paths of Glory duurt zelfs geen anderhalf uur. Hier bewijst de regisseur dan ook dat je alle gestoordheid van de oorlog perfect in zo'n korte tijdspanne kan weergeven. Kubrick houdt er een serieus tempo op na en het resulteert in een erg vlotte film. Het blijft wel een misser natuurlijk dat een film die zich concentreert op het Franse leger geheel Engelstalig is, zeker als je dan ook nog eens Frans klinkende namen zoals Arnaud en Broulard gebruikt, maar het is een kleine smet op een voor de rest meer dan uitstekende film. De oorlogsscènes op zich zijn sterk in beeld gebracht (zowel de beelden in de loopgraven alsook de aanval op de Mierenhoop) en het pleiten van Dax is sterk.

Iets wat voornamelijk ook te wijten is aan een degelijke Kirk Douglas. Niet meteen een acteur waar ik speciaal een film voor zal kijken (hoewel ik hem eigenlijk enkel in Grand Prix vond tegenvallen), maar hier steelt hij toch wel de show. Zeker in de scènes waar hij de 3 zogenaamd laffe soldaten verdedigt is hij erg goed op dreef. Tof ook om Adolphe Menjou nog te zien verschijnen in een redelijk grote bijrol. Pas recentelijk voor het eerst gezien in A Farewell to Arms waar hij een goede Rinaldi neerzet en met zijn rol van Broulard bewijst hij dat het een acteur is waar ik wel eens meer van wil gaan zien. Paths of Glory werd geweerd in een aantal landen (in België moest er een voorwoord aan te pas komen waarin stond dat dit een geïsoleerde zaak was die niet de algemene tendens toonde aan het front), maar het feit dat Winston Churchill dit een getrouwe weergave van het leven van een soldaat vond lijkt me genoeg.

Weinig op aan te merken eigenlijk. Kubrick is ondertussen zo'n regisseur waar ik op zijn minst een 4* van verwacht en ook hier stelt hij niet teleur. Paths of Glory wordt door velen een anti-oorlogsfilm genoemd, maar mij lijkt het gewoon een film te zijn die voor een keer probeert een niet romantisch beeld van de oorlog te schetsen en een getrouwe weergave probeert te zijn.

4.5*

Weinig subtiel.

Niet alleen in de boodschap van de film, maar ook in de editing zit een erg lompe hand. Zo overdreven en bombastisch als het verhaal is, zo lomp en onsubtiel is de editing - het lijkt er in mijn ogen op alsof Kubrick zijn gevoel voor timing en dosering nog niet gevonden had. Evenzo de dialogen - geen karakterontwikkeling, geen franje, alles direct in je gezicht.

Eigenlijk het enige dat een positieve indruk op me maakt is de cameravoering, hoezeer die ook afbreuk gedaan wordt doordat de scenes vaak te lang doorgaan nadat het punt al gemaakt is. En Kirk Douglas komt nog enigzins over. Maar een brilliant meesterwerk kan ik het toch echt niet vinden - ook niet voor die tijd. Er waren toen allang betere antioorlogsfilms gemaakt, en ook gewoon betere films.

"Gentlemen of the court, there are times that I'm ashamed to be a member of the human race and this is one such occasion."

Over de eerste wereld oorlog zijn niet erg veel films gemaakt, althans niet in vergelijking met bijvoorbeeld de tweede wereldoorlog en de (naar mijn mening nogal overgedocumenteerde) Vietnam-oorlog. En al helemaal niet in de jaren '50. Van te voren verwachte ik een epische nationalistische film, met name door de titel Paths of Glory. Kubrick kennende had ik beter kunnen weten, de titel is cynisch bedoelt en dit is een echte anti-oorlogsfilm. Wat misschien wel beter en zeker veel origineler is dan wat ik had verwacht.

Kirk Douglas speelde een sterke hoofdrol en vond het acteerwerk van de andere ook allemaal zeker niet slecht. Alleen die jammere soldaat was een beetje jammer.

De film is erg sterk opgenomen. Vooral de beelden van de loopgraven en het niemands land vond ik erg sterk gedaan. De explosies en beelden van gewonden maken het helemaal af. Wat ik wel jammer vond is dat de film niet zozeer over de veldslag zelf gaat, maar meer over de schandalen die hier aan verbonden zijn.

Kubrick's stijl is toch wel zeer duidelijk aanwezig in deze film al. Het moraal dat hij erin wil krijgen kan ik wel waarderen. Oorlog word alles behalve eervol uitgebeeld, laffe sergeanten, generaals die enkel uit zijn op hogere titels en hier de levens van hun soldaten best voor willen riskeren en belachelijke krijgsraad taferelen. Ik moet zeggen dat ik er best boos van werd, wat voor smerig spelletje er werd gespeeld door die generaals. Je riskeert je leven voor je land en dan wordt je gewoon door je eigen generaals ter dood veroordeeld omdat je laf zou zijn... Walgelijk. Uiteraard weet ik niet in hoeverre het op de waarheid is gebaseerd, maar dit soort zaken zullen echt zijn voorgevallen. Wat het voor mij helemaal afmaakte en wat ik erg mooi gedaan vond was het einde, als een bespotte Duitse vrouw zingt en de soldaten ervan moeten huilen... prachtig.

De titel van de film en het boek waar de film op gebaseerd is komt trouwens van een gedicht van Thomas Gray: The paths of glory lead but to the grave.

Al met al een goede top 250-ervaring. De film is niets te lang en dat is waarschijnlijk ook een van zijn sterke punten. Een aanrader en een goede vroege Stanley Kubrick.

Kubrick verafschuwt de oorlogspraktijken niet door het tonen van hoge dosissen lichamelijk geweld, maar wel door middel van een slim scenario en weinig subtiele maar scherpe rechttoe-rechtaandialogen. Hoewel de opbouw van de film wat te vluchtig is en Kubrick de karakterontwikkeling van de personages niet helemaal mee heeft, is de executie vrij intens. Prima.

De grootste kracht van Paths of Glory ligt besloten in het effectieve scenario. Op subtiele wijze brengt Kubrick zijn anti-oorlogsboodschap over. Het maakt deze film mede tot een stabiele factor in Kubricks immer indrukwekkende oeuvre.

Paths of Glory confronteert de kijker met een aantal pijnlijke waarheden met betrekking tot la grande guerre. Het suïcidale karakter van niemandsland, het al even suïcidale karakter van sommige officiers (lees hier: generaal Mireau) en de wijze waarop (in dit geval) de Fransen uiteindelijk its own worst enemy waren. De meeste verbeelding zit hem nog wel in de laatste scène van de film. Massale spot en hoongelach verworden tot emotie en muzikale eenwording. De vele voorbeelden van dehumanisatie monden uiteindelijk uit in een toonbeeld van menselijkheid. Krachtiger had Stanley Kubrick niet kunnen afsluiten.

Het maakt Paths of Glory voor mij alleen nog niet die perfecte oorlogsfilm die sommigen hierin zien. De relatief korte speelduur mag er dan voor zorgen dat de boodschap krachtig overkomt, de personages missen hierdoor wat uitdieping en het narratief oogt in zijn totaliteit wat beperkt. De dialogen zijn bij vlagen briljant, maar niet altijd even geloofwaardig. Personages als de drie 'slachtoffers' (waarvan er trouwens twee sprekend leken op Mark Wahlberg en Nicolas Cage, maar dat verder terzijde) vond ik zodanig karikaturaal dat ik moeite had ze voor te stellen in de zeer realistische setting die Paths of Glory verder representeert. Tevens is het erg jammer dat er m.b.t. het Franse kamp toch voor de Engelse taal is gekozen.

De tand des tijds heeft Paths of Glory weinig goed gedaan. Zwart-wit beelden vormden geen probleem, maar de editing was van bedenkelijk niveau, de beeldovergangen waren weinig subtiel en ik vond niemandsland er ook niet al te best uitzien. Daarbinnen voltrekt zich ook het narratieve dieptepunt: de tamelijk ongeloofwaardige scène waarin drie mannen 's nachts de oversteek maken naar het Duitse kamp. Het contrast is (te) groot met de soldaten die tien minuten later nog niet eens over het eigen prikkeldraad heen weten te komen.

Uiteindelijk zijn het puntjes van de kritiek die het sterke scenario en de degelijke uitwerking niet aan kracht laten inboeten. Mijn oordeel: niet Kubricks sterkste werk, maar wel een belangrijk anti-oorlogsdocument, dat het bekijken zeker waard is.

Gezien de hoge score en de status als klassieker had ik best hoge verwachtingen van dit oorlogsdrama. Die zijn niet helemaal ingelost. De film komt wat moeizaam op gang en een beetje voorkennis kon (achteraf) eigenlijk geen kwaad. Het begin kwam bij mij weinig geloofwaardig over. De kwaliteit van de film wordt echt opgebouwd, het begint slecht en wordt daarna steeds beter. Pas tijdens de Franse aanval om een heuvel van de Duitsers in te nemen begint het interessant te worden. Als de film met die aanval was begonnen en de eerste minuten waren weggeknipt had het misschien wel 4* van mij gekregen. De film gaat immers niet over de aanval, maar over wat erna gebeurt. Daardoor is alles wat daaraan voorafgaat niet zo interessant. De manier waarop Kubrik de film begint heeft ook weinig of geen toegevoegde waarde.

Die aanval vormt het echte beginpunt van de film. De aanval flopt en er moeten zondebokken worden gezocht. Dan ontstaat een film waarin het verschil tussen de good guy en de bad guy vervaagt. De vijand is niet langer de echte vijand (sterker nog, er komt niet één Duitse soldaat voor in de film), en de vriend is ook niet meer de vriend. Dan krijg je een soort schaakspel met echte pionnen die worden opgeofferd en er wordt getoond dat het leven van een soldaat dezelfde waarde heeft als dat van een pion. Meer dan een leger leiden wordt het dan je eigen nek sparen door de schuld bij iemand anders te leggen, en zo over de hele hiërarchische keten tot de zondebok wordt bereikt die zich uiteraard in de onderste regionen bevindt en de schuld niet kan afschuiven omdat er niemand meer zich onder hem bevindt. Vrienden zijn geen vrienden, helden worden slachtoffers, en lafaards worden helden. Iets wat typisch is van elk autoritair systeem.

Het waargebeurde, en het uitgangspunt van de film, schijnt te liggen in het feit dat de Franse troepen met hun aanvallen geen meter vooruitkwamen tijdens W.O. I, de troepen sneuvelden daar alleen maar mee en soldaten gingen zich uiteindelijk tegen de leiding keren, waarop executies volgden. Daarna veranderde het Franse leger schijnbaar wel van tactiek en gingen ze over van vijandige posities aanvallen naar eigen posities verdedigen, het verzet werd duurbetaald maar had dus wel effect. De film werd in Frankrijk tot 1975 gecensureerd.

De slotscene met het zingende Duitse meisje (waar Kubrik later mee trouwde) verzorgt kippenvel en geeft alle onmenselijkheid van de oorlog weer. Daar bereikt wat mij betreft de film zijn hoogtepunt. 3,5*.

“Paths Of Glory” is een vlijmscherpe veroordeling van de hoogste officieren, die hun soldaten beschouwden als onderdelen van een rekensommetje waarvan de precieze uitkomst niet zoveel uitmaakt, als het maar redelijk ruim in de plus zit. Zoals de geschokte Colonel Dax [Kirk Douglas] de orders van General George Broulard [Adolphe Menjou] samenvat: Broulard heeft er geen moeite mee dat Dax meer dan de helft van zijn manschappen verliest, want dan houdt hij voldoende manschappen over om een strategisch belangrijke heuvel te verdedigen totdat de versterkingen arriveren. Minstens net zo verwerpelijk is Generaal Paul Mireau [George Macready] die aanvankelijk de waanzin van deze orders inziet, maar zich gemakkelijk laat verblinden door zijn ambitie wanneer Broulard hem een extra ster belooft.

Ondanks de waanzin van deze orders leidt Colonel Dax zijn manschappen door Niemandsland, maar de missie faalt hopeloos: een deel van het regiment sneuvelt vrijwel volledig onder het vuur van machinegeweren, een ander deel van het regiment komt de loopgraven niet eens uit omdat ze weten dat ze binnen een paar tellen neergeschoten zullen worden. Paul Mireau probeert zijn eer te redden door zijn manschappen te beschuldigen van lafheid en eist dat Dax van elk regiment 12 soldaten uitkiest voor publieke executie. In een tenenkrommende onderhandeling brengt George Broulard het aantal terug tot 1 soldaat per regiment, in totaal 3 man.

Deze mannen kunnen er met hun verstand niet bij dat zij nu moeten sterven omdat zij hun leven op het spel hebben gezet voor een volstrekt zinloze missie. Colonel Dax, een afgestudeerd advocaat, weet een rechtszaak af te dwingen en neemt met hart en ziel de verdediging op zich, maar komt er al snel achter dat het proces niets meer is dan een dekmantel om het al vastgestelde doodsvonnis voor de drie soldaten te voorzien van enige juridische rechtvaardiging.

De scènes op het slagveld in “Paths Of Glory” zijn indrukwekkend, of het nou gaat om het trackingshot, gefilmd met een holle lens, waarin Kirk Douglas vlak voor de noodlottige aanval door de loopgraven en langs zijn soldaten loopt, of wanneer de camera vloeiend over het slagveld beweegt en toont hoe de soldaten in bosjes sneuvelen. En dat terwijl Colonel Dax zijn mannen zo goed en zo kwaad als dat kan probeert aan te moedigen door voorop te gaan in de strijd, gewapend met een pistool en een fluitje. Deze scènes staan in schril contrast met de scènes in het chateau van waaruit General Broulard zijn beslissingen neemt: regisseur Kubrick gebruikt hier shots die de grote, veilige ruimte uitvergroten. Let ook op het verschil in belichting!

Op basis van dit verhaal zou je denken dat dit een deprimerende aanklacht is, maar de meest indrukwekkende scène komt helemaal aan het einde wanneer Colonel Dax luistert aan de deur van een café waar de resterende Franse soldaten zich vermaken door een jonge Duitse vrouw te vernederen en te dwingen om voor hun op te treden. Er is een handvol scènes die mij keer op keer tot tranen ontroeren en deze slotscène behoort tot dat selecte gezelschap. Een oorlogsfilm met scherpe kritiek, maar met het duidelijk kloppende hart op de juiste plaats.

“Gentlemen of the court, there are times that I'm ashamed to be a member of the human race and this is one such occasion.”

IJzersterke oorlogsfilm van Stanley Kubrick. Het oorlogsgeweld zit in het begin, en daarna schetst Kubrick vooral een schrikbarend beeld over de zinloosheid en gekte van oorlog. Er zit ook veel zwarte humor in de film, en van mij had Kubrick zelfs nog wat meer de kant van Dr. Strangelove mogen gaan. Want sommige scènes zijn behoorlijk karikaturaal (de tribunaal scene), maar Kubrick vergeet nooit om de onderliggende emotie te tonen en serieus te nemen. Het is een moeilijke balans, maar Kubrick laat met Paths of Glory weer eens zien wat voor briljant regisseur hij is. Ook door het uitstekende acteerspel van Kirk Douglas en de andere acteurs.

Er zijn niet zo gek veel films over WOI gemaakt, zeker niet in vergelijking met WOII, laat staan dat er steengoede zijn gemaakt. Un Long Dimanche de Fiançailles (2004) is er eentje, de originele All Quiet on the Western Front (1930) is een ander voorbeeld. Ze zijn ook niet zo algemeen gekend bij het grote publiek. Deze Paths of glory van Kubrick staat mee in de top wat betreft dé referentiefilm over WOI.

Kirk Douglas speelt in deze film de hoofdrol van kolonel Dax, een charismatisch en aimabel officier in het Franse leger tijdens WOI. En zoals dat vaak gaat in het leger dient hij hogere orders op te volgen. Generaal Mireau (Paul Macready) beveelt de onmogelijke opdracht om een oninneembare Duitse heuvel te bestormen. De aanval(len) worden een ware slachtpartij en de overgebleven soldaten weigeren zich opnieuw in de vuurlinie te plaatsen. Het levert erg mooie, maar huiveringwekkende emotionele beelden op. Het zijn situaties die me ook doen terugdenken aan de echte massamoordenaars uit WOI, met name Douglas Haig en Charles Mangin, "The Butcher" genaamd.

De generaal, die denkt uit eigenbelang, omdat hij zelf kans zag om een promotie te verwerven, was woedend en stelt onmiddellijk orde op zaken. De weigering om nog aan te vallen wordt gezien als muiterij. Een fenomeen dat in 1917 destijds schering en inslag was in het Franse leger. Op zoek naar zondebokken worden willekeurige soldaten aangewezen en worden ze na een schijnproces geëxecuteerd. Deze drie soldaten worden opgeofferd voor de reputatie en de glorie van het Franse leger, de pogingen van kolonel Dax om hen vrij te pleiten ten spijt.

Het is de verdienste van Kubrick om veel emotie te leggen in de film, door de harde beelden, maar ook door de sterke personages. Alle personages, ook de drie ter dood veroordeelden laten zich van hun slechtste kant zien – dat is dan ook de kant die tijdens een oorlog tot uiting kan komen. Alleen Dax lijkt er immuun voor te zijn.

Ook de slotscène speelt in op de balans tussen goed en kwaad. Een gevangen genomen Duits meisje wordt in een café gedwongen te zingen voor een bende dronken Franse soldaten. Ze zingt timide en heeft moeite om boven het lawaai uit te komen. Opeens worden de soldaten stil, en langzaam zien we de soldaten weer tot zichzelf komen, de waanzin van zich afschuddend, weer heel even mens worden. Knap!

Met deze antimilitaristische prent werd Paths of Glory lange tijd geweerd in onder meer Amerikaanse legerbasissen maar ook in Frankrijk en Zwitserland was het gedurende lange tijd verboden de film te zien. Kubrick was in die tijd ook nog geen al te bekende regisseur want The Killing was niet direct een succes. Toch wou Kirk Douglas deze rol absoluut aannemen en is het ook dankzij Kirk dat deze film het daglicht zag. Hij weigerde hiervoor een andere rol. Misschien de juiste keuze zou ruim 60 jaar later blijken.

Nu goed, wat vond ik er eigenlijk van? Het deed me eigenlijk wat denken aan Dunkirk, vermits er nooit een vijand of een Duitser dus in beeld komt. Maar de dreiging ligt hier veel meer op de loer tijdens de veldslag. Het oorlogsgeweld is met de toenmalige middelen geweldig uitgevoerd. Je merkt dat het allemaal wat theatraal overkomt. Er ligt wel veel emotie in het einde van de film. De machteloosheid is duidelijk op de gezichten te zien. Enkel Dax behoudt zijn koel en gaat in tegen zijn overste die alleen uit is op een extra ster. Het einde voelt wat overbodig aan, al zie je hier dat muziek mensen dichter bij elkaar brengt.

Goed.

Wederom opnieuw een sterke film van Kubrick, die zich dit keer aan oorlogspektakel waagt in zwart-wit. En doet hij dan ook goed, sterk en krachtig. Ook al zit er welgeteld maar 1 oorlogsscene in de film, Kubrick weet de hele film overeind te houden.

Sterk cameragebruik. De tracking shots door de loopgraven blijven erg sfeervol. De beelden van de oorlog op het slachtveld zelf is groots opgezet en krachtig in beeld gebracht. Misschien wat impactloos, maar nog steeds indrukwekkend op het scherm neergezet.

Acteerwerk is het minpunt aan de film, want op de sterk geacteerde rechtszaal scene was er niets memorabel. Douglas is redelijk saai als hoofdkarakter en de generalen zijn net iets te overdreven om sterk te zijn. Net iets te gemaakt eigenlijk. Soldaten zelf zijn soms ook moeilijk serieus te nemen. Soms wist ik niet of ze aan het lachen waren of aan het huilen waren.

Het is vooral de sterke sfeer die de film behoorlijk overeind weet te houden. De executie is erg spannend en een moment waar je behoorlijk stil van wordt. Perfect in beeld gebracht. Het laat dan ook weer zien hoe dom en bruut de mensheid gehandeld heeft in de tijden.

Einde heeft wel iets speciaals, maar de impact bleef daar uit. Impact kwam meer van andere scenes.

Opnieuw dus een fijne Kubrick, de beste man heeft me eigenlijk nog geen enkele keer teleurgesteld tot nu toe, al ben ik pas op de helft van zijn werk. Maar alles heeft iets aparts, en dan herken je soms zijn perfectionisme goed in terug. Ook hier.

"The paths of glory lead but to the grave"

Film die zich afspeelt tijdens de eerste wereldoorlog en die je voor het gemak in tweede gedeelten kan opdelen; het eerste gedeelte speelt zich af in de loopgraven. Deze oorlog-beelden werden voortreffelijk en indrukwekkend in beeld gebracht (waar je de meebewegende camera uit 1917 ook even vluchtig voor zien komen) Kolonel Dax (waar je de meebewegende camera uit de film 1917 ook even vluchtig voorbij ziet komen) van het Franse leger krijgt van zijn superieuren de opdracht om de “de Mierenhoop” aan te vallen. Een absurde actie, die uiteraard uitloop op een fiasco. Hierna volgt het tweede gedeelte en veel mindere interessante gedeelte; over de Franse generaal die drie van zijn eigen soldaten wil laten fusilleren om zijn eigen fatale inschattingsfout te maskeren.Dit was niet veel meer dan een rechtbank-drama. Het lang uitgetrokken executietafereel was voor mij toch wel iets teveel van het goede, eveneens de eindscène, waarin je een Duitse vrouw de manschappen tot tranen ziet roeren. Gelukkig had de film wel een compacte speelduur!

Prima film maar om eerlijk te zijn had ik dat ook verwacht van een van de betere regisseurs van de afgelopen eeuw. Kubrick heeft een mooi rijtje juweeltjes gemaakt met de betreffende crew, kijk naar bijvoorbeeld The Shining (1980) en A Clockwork Orange (1971).

Prachtige films voor de liefhebber(s), vooral "The shining" is een van mijn meest geliefde films.

Hier in "Paths of Glory" trekt Kubrick fel van leer, de top van het militaire Franse leger krijgt er goed van langs. De generaal die eerst het niet ziet zitten om de aanval op de "Mierenhoop" te leiden en later, nadat een extra ster erbij belooft wordt, dan offert hij met liefde voor zichzelf de manschappen op! Het is zelfs zo erg dat hij tijdens de aanval op hen wil laten schieten met de batterij-kanonnen om hen te straffen voor het falen om "de Mierenhoop" in te nemen.

Gelukkig zijn er ook officieren die humaan zijn en dit onmenselijk gedrag aan de kaak stellen!

Een anti-oorlogsfilm die goed in elkaar is gezet en veel kijkplezier opleverde, ondanks zijn indrukwekkende leeftijd (62 jaar) prima gecast en waren de "special effects" voor die tijd ook vooruitstrevend.

Een 8!

Eindelijk weer eens een film van Kubrick opgezet. Naar mijn mening nog te weinig gezien van deze uitstekende regisseur, tijd om daar de komende maanden eens verandering in te brengen. Deze film stamt uit z'n beginperiode als filmmaker, maar zie ik regelmatig hoog in de top tien lijstjes van beste films van Kubrick staan.

Kirk Douglas speelt de hoofdrol en is een moreel kompas in een film waar constant achterbakse en vieze spelletjes worden gespeeld door hoge officieren die het allemaal niet zo nauw nemen met een leven meer of minder, zolang ze er zelf maar beter van worden.

Je kunt de film opsplitsen in twee delen, het eerste deel speelt zich af in de loopgraven, het tweede deel is een rechtszaak. Beide delen zijn uitstekend, al is het camerawerk in de loopgraven wel opvallend goed. Een grote aanval wordt meesterlijk in beeld gebracht, het leken wel archiefbeelden uit de oorlog, zo realistisch.

In het tweede deel voel je als kijker goed hoe het is om onterecht ter dood veroordeeld te worden en wordt de hele lijdensweg fabelachtig in beeld gebracht. Die rechtszaak laat je bloed als het ware koken, zo oneerlijk is het hele proces.

Het einde in het café is treffend, erg goede film.

4*

We think we are doing a good job running this war.

Onder het motto 'barbertje moet hangen' een bijzonder cynische kijk op de verspilling en hooghartigheid van de Eerste Wereldoorlog. Een beeld dat bijvoorbeeld net zo sarcastisch en absurd gebracht wordt in Blackadder maar helaas niet minder waar is.

De film begint in die zin in alle pracht en praal te midden van twee officieren die het aan niets ontbreekt die een plan de campagne bespreken die bij voorbaat al lastig is. Daar sijpelt ook meteen al door dat het welzijn van de troepen ondergeschikt is aan de eer en ego van de bevelhebber. Een beeld dat in de loopgraaf extra kracht bijgezet wordt met de meeste stompzinnige vragen en domme opmerkingen tegen soldaten die alleen maar de enorme afstand in begrip en lijden tussen de staf en de frontlinie kenmerken. Schrijnend is het gesprek met Dax waarin het lot van de mannen en de kans tot slagen ondergeschikt is. De aanval en eer telt, verder is alles acceptabel, zelfs doden door eigen vuur.

De aanval wordt fraai vormgegeven en is uiteraard gedoemd te mislukken. Merkwaardig is wel dat Dax in het voorgaande gesprek uit zijn functie ontheven wordt maar wel de aanval leid. De aanval krijgt in die zin een staartje wanneer bepaalde troepen niet eens de kans krijgen de loopgraaf te verlaten. Van een zelfmoordmissie, door de synopsis zo benoemd, is wat mij geen sprake. Zowel onder de Fransen als Engelsen werden herhaaldelijk dit soort kansloze aanvallen uitgevoerd te Verdun of Vlaanderen zonder enige vorm van winst of logica. Wel 'spot on' is het beeld van Fransen troepen die een bevel weigerden, verschillende malen heeft het Westfront op het randje van instorten gestaan en is het een wonder dat de Duitsers er niet van wisten. De slag om Passendale was onder andere om de aandacht bij het Franse front weg te halen die gebukt ging onder muiterij door bar slechte omstandigheden qua onderkomen, voedsel en aflossing en dergelijke sancties en straffen als getoond in de film. Louis Barthas omschrijft dat uitstekend in zijn oorlogsdagboek.

Van het front wordt er weer terug gegaan naar de 'ver van mijn bed show' in de achterhoede. Walgelijk is het prietpraat tijdens de lunch en de rust en bijzondere mooie locaties die in fel contrast staan met de frontlinie. Salonofficieren is de best passende term en vooral het gekneusde ego valt zwaar en leid tot schrijnende beslissingen. Een onontkoombare beslissing en de willekeur, arrogantie onwetendheid ten top tijdens de zaak zelf. Een mensenleven telt niet zo blijkt.

Paths of Glory is een geweldig antioorlogsbeeld die de verspilling en willekeur van de oorlog extra kracht bij zet met de gemakkelijkheid waar in die tijd met levens werd gespeeld en legers werd geschoven. Alsof je Risk speelt. Een oude mannen oorlog die een generatie in de knop ombracht met hun eer en ego. Wellicht grootste voorbeeld van de Eerste Wereldoorlog Douglas Haig die in de Somme bleef doorgaan met kansloze aanvallen. Zieke is dat zulke mensen altijd de dans ontspringen op basis van vriendjespolitiek en hoger weten te klimmen.

Paths of Glory, fraaie film, goed geacteerd en een uitstekende beeld en boodschap.

Prima prent van Kubrick, ziet er bij momenten toch wel knap uit voor een film uit de jaren '50. Vind Douglas ook wel 1 brok charisma in de hoofdrol. Maar verder is het geen film die voor mij in de buurt komt van kleppers die later kwamen in Kubricks carrière. Het is eerder klassieke cinema en ik geef toch de voorkeur aan zijn wat meer surrealistische werk. Niettemin de moeite en blij dat ik deze nu ook heb gezien.

In Paths of Glory schotelt Stanley Kubrick de kijker een militaire wereld voor die wordt geregeerd door mannen die over de ruggen van anderen streven naar persoonlijk gewin en carrière willen maken onder het mom van een strakke disciplinaire bevelstructuur. De disciplinaire structuur die een leger zou moeten laten functioneren, wordt in deze film zonder hart en verstand ingezet en zorgt voor uitholling van het vertrouwen in de legerleiding. Oorlog is een smerige bezigheid als je in een greppel ligt, wordt bestookt met granaten en mortiervuur en domme bevelen ontvangt van de officieren. Oorlog is een prettig verschijnsel als je in het veilig beschutte hoofdkwartier strategieën uitdenkt, bevelen geeft, je eigen carrière een boost geeft, andere carrières vernietigd en de manschappen als pionnen in een prachtig spel ziet.

In Paths of Glory draait het om de inname van een heuvel. Een actie die vele levens zal kosten en waarvan niemand met enig verstand het strategische nut kan uitleggen. De verovering van de heuvel gebeurt met een compagnie die daartoe fysiek en mentaal niet in staat is. Het is een onmogelijke opgave maar de discipline verbiedt om dat kenbaar te maken, want kritiek is ongewenst. Daar staan sancties tegenover. Dan liever met z'n allen als lammeren naar de slachtbank. Als de inname van de heuvel zoals verwacht glansrijk mislukt worden drie willekeurige mannen wegens laf gedrag tijdens de aanval, ter dood veroordeeld. 'Soldaten zijn slechts dieren en dienen als zodanig te worden behandeld', is het motto van de bevelvoerende generaal terwijl hij nog een glaasje met hoogwaardige cognac wegklokt.

Paths of Glory is een film die bijtende spot bedrijft en dat vaak in de vorm van harde contrasten doet. De bevelhebbende generaal resideert in een prachtig kasteel omringd door luxe, geniet van overvloedige maaltijden en veroorlooft zich bedienend personeel. De soldaten die de bevelen van de generaal opvolgen resideren in de loopgraven, wentelen zich in de modder, hebben amper iets te eten en lijden aan shellshock.

Kubrick stelt drie locaties centraal in zijn film. De residentie van de generaal, de loopgraven en de executieplaats. Op elke locatie wordt weer een andere visuele stijl toegepast. In het kasteel cirkelt de camera elegant beweeglijk rondom de keuvelende officieren. De vormgeving van de marmeren vloer waarover zij bewegen, doet denken aan een schaakbord. Een verwijzing naar het slagveld waarop de soldaten de pionnen zijn waarmee wordt geschoven. Het contrast met de harde hoekige hectische beelden uit de modderige loopgraven en het slagveld met kraters van ontplofte granaten is groot. De beelden van de krijgsraad en de executieplaats waar soldaten strak in het gelid staan ademen symmetrie en formaliteit. Orde, tucht en controle in tegenstelling tot de chaos die het oorlogsgeweld op het slagveld met zich meebrengt. De uiterlijke schijn versus de smerige realiteit.

De gemene deler in de film is de zinloosheid van alles dat met oorlogsvoering te maken heeft. Het doden, de victorie, het heldendom, de kameraadschap, de glorie. Al die fantastische elementen die een oorlog zo mooi maken worden door Kubrick met de grond gelijk gemaakt. De generaal zegt het zo: “Troops are like children. Just as a child wants his father to be firm, troops crave discipline. One way to maintain discipline is to shoot a man now and then”. Zo’n instelling haalt meteen alle propagandistische positiviteit omtrent het voeren van een oorlog onderuit. Paths of Glory is een prima anti-oorlogsfilm.

Bij herziening is dit beter meegevallen. Kubrick levert een visueel pareltje af waarbij hij kritiek geeft op het oorlog voeren in WOI. Een oorlog waarin zoveel slachtoffers vielen doordat ver weg generaals hun soldaten zagen als strategische pionnetjes waarbij het niet erg was om er een hoop op te geven in de hoop een overwinning uit de brand te halen. Zonder enig greintje aandacht aan de mannen zelf. In de loopgraven sneuvelden 1.000en soldaten soms voor een paar meter die ze kort nadien al terug moesten afgeven...

Qua acteerwerk is het soms wat minder. De meestal stijvere Douglas past wel in de rol als kolonel. Maar de film moet het vooral van de symboliek en het visuele hebben. De korte tijdsduur zocht dat het nooit vervelend wordt. En ongetwijfeld was dit in zijn tijd, niet zo lang na WO II en de oorlog in Korea, vrij actueel denk ik.

Kubrick was gefascineerd door de duistere kant van de mens (de ‘schaduw’ van Jung) en door de chaos die altijd sterker blijkt dan elke ordening: dan kom je al snel uit bij de onmenselijkheid en chaotische massaslachting van de oorlog en Paths of Glory is Kubricks eerste oorlogsfilm. Of eigenlijk anti-oorlogsfilm natuurlijk want in deze – op ware gebeurtenissen gebaseerde – film faalt het offensief jammerlijk, resulterend in vele doden, waarna de generaals de schuld afschuiven op de soldaten. De held is hier geen moedige aanvoerder die een belangrijke veldslag wint maar een kolonel die moedig voor zijn mannen opkomt en tegen het hogere echelon opstaat. De film die de oorlog presenteert als een door de generaals aangestuurde moordmachine die de soldaten vermorzelt voelt akelig realistisch waarbij de hogergeplaatsten vooral bezig zijn met hun eigen hachie en ambitie ten koste van het gewone soldatenvolk: de hiërarchie lokt morele corruptie uit waardoor oorlog niet alleen maar onmenselijk maar ook radicaal onrechtvaardig is, ongeacht wie er wint. Net als in het latere Full Metal Jacket pikt Kubrick er een paar individuele soldaten uit – die in dit geval door hun superieuren worden uitgekozen om voor het vuurpeloton te worden gebracht wegens ‘lafheid’ – als schaamlap voor de morele corruptie van de legerleiding (ik vraag me overigens af of de keuze van Kubrick voor dit specifieke incident in de Eerste Wereldoorlog waarmee Frankrijk er slecht op staat ook is ingegeven door de Dreyfus-affaire van rond 1900).

Het cynisme van de legerleiding (‘voor een idealist voel ik hetzelfde medelijden als voor de dorpsgek’) krijgt zo een contrapunt in Kubricks empathie voor de soldaten die moediger zijn dan hun superieuren maar evengoed geen kans maken en opgeofferd zullen worden, culminerend in het gezongen lied dat Duitsers en Fransen verbroedert. Misschien maakt Kubrick van het contrast iets te veel een karikatuur maar de uitvoering is om door een ringetje te halen en de film mist zijn uitwerking niet.