Dogville (2003)

Dogma - Dogville

In de nazomer van 2009 in Brugge gekocht. Sindsdien heeft de dvd, met prachtige hoes en boekje, enkel mijn dvd-kast opgeleukt. Het verhaal sprak me best aan, maar het was vooral de tijdsduur die me tegenhield de film snel te kijken.

Vandaag uit de rekken gehaald en bladerend door het boekje zag ik pas dat het decor minimalistisch is. Wat een gouden idee van von Trier om zo’n claustrofobisch stadje geen muren te schenken. Dit kwam zeer goed tot zijn recht, zeker bij scènes als de eerste verkrachting. Pijnlijk effectief. Functioneel naakt.

De prachtige voice-over kleurt de stad in, bouwt de stenen beetje bij beetje op, maakt van zelfstandige voorwerpen een geheel. Maar... de voice-over is natuurlijk niet eeuwig aanwezig. Toch hoef je niet je uiterste best te doen om enkel een toneeldecor voor ogen te houden; naarmate het verhaal vordert, wordt het stadje completer en completer. Je ziet de bessenstruiken opkomen, je ziet de mijn opdoemen en al het overige ontbrekende lijkt voor ogen te komen.

Het is een film over kwetsbaarheid, over vergevingsgezindheid, over arrogantie en alles wat daarbij komt kijken. Het is ontzettend knap om van een dergelijk toneelstuk zo’n boeiend geheel te maken. Ik geef toe dat het tijd kostte om dit concept een eerlijke kans te geven, je vraagt je in het begin werkelijk af hoe iets zodanigs 178 minuten kan boeien. Maar deze film verdient dan ook een eerlijke kans, kan ik achteraf zeggen.

Hier en daar wat uitgesponnen – misschien biedt de alternatieve versie van 138 minuten een beter perspectief voor bepaalde mensen. Toch tikten de minuten in mijn geval vrij vlot voorbij.

Tegen het einde speelt von Trier met het thema vergiffenis. Het kan twee kanten op. Heerlijk om al die opgekropte emoties op vrije voeten te stellen. Een einde waar een ieder wel op moet zitten te wachten, hoe onmenselijk (nee, het is juist menselijk) die ook mag zijn.

Dogville, prachtig weergegeven door enkel de hond in leven te laten. Dieren kennen geen thema’s, geen haat of schuld – vandaar dat ze vaak de beste vriend van de mens zijn.

Een spookstadje, dat nog even in mijn hoofd verder spookt.

4*

Wow.

Heb Dogville een half jaar geleden ongeveer een poging gegeven en ben na een klein kwartier gestopt. Ik heb geen zin om bijna 3 uur lang tegen deze setting aan te kijken. Een half jaar later nog een keer geprobeerd met de gedachte: deze film word door veel mensen de hemel in geprezen en dus moet er wel iets bewonderenswaardig gaan gebeuren, vandaag ga ik gewoon deze film kijken.
En wat ben ik ontzettend blij dat ik dat heb gedaan want wat een geweldig origineel, doordacht, psychologisch werkje is dit.

Het is ontzettend knap om met deze minimale setting uiteindelijk zoveel betrokkenheid te creëren bij alle personages. Uiteindelijk vergeet je dat het dorpje grotendeels uit krijtstrepen bestaat en zit je zo in het verhaal dat je het niet meer uitmaakt. Je kijkt gewoon naar een klein dorpje zoals die er vroeger waren. Uiteraard word dit bijgestaan door het goede acteerwerk en het dogme achtige camerawerk. Uiteindelijk maakt Von Trier maar een enkele keren gebruik van dit transparante dorp met bijvoorbeeld de verkrachtingsscène waar je de andere bewoners gewoon hun alledaagse dingen ziet doen. Niet dat het iets uitmaakt maar op zich had daar nog wel wat meer gebruik van gemaakt kunnen worden met zo'n zetting.

Maar het verhaal gaat diep, heel erg diep moet ik zeggen. De ware aard van de mens word hier waarschijnlijk op een zwartgallige manier getoond. Het is natuurlijk een uniek gebeuren en niet naar het alledaagse leven te vormen hoe erg er misbruik wordt gemaakt van Grace(Nicole Kidman) maar zeker is het weer naar de menselijke aard en Amerika af te leiden.

En dan als klapper op de vuurpijl, het geweldige einde. Ik zag het einde aankomen en hoopte er heel graag op en het gebeurde. Zo geweldig dat ik paar fistpumps erbij deed. Zo'n gebaar die je doet als je favoriete team een goal scoort.
Ik kreeg een ontzettend gerechtvaardigd gevoel bij hoe de inwoners vol lood gepompt werden en had het op geen enkele andere manier willen zien.

4.5

De setting waarin deze film zich afspeelt leek me in het begin nogal droog en saai, maar al vrij snel moest ik mijn mening bijstellen en concluderen dat het gewoon een sublieme zet is van Von Trier. Hij laat zo in mijn ogen de menselijke interactie primeren, en geeft tevens een heel ludiek gevoel wanneer je ziet hoezeer de mens zich binnen zijn eigen wereld en regels durft te wanen wanneer hij zich kan verschuilen achter zijn muurtjes.

Langzamerhand wordt het duidelijk wat Von Trier ons hier probeert mee te geven, de mensen in het dorpje vallen één voor één door de mand en laten het ware gelaat van de mens zien. De Westerse beschaving dient als niet meer dan een masker waaronder zich een pitbull met verrotte, geile tanden schuilhoudt.
De dierlijke behoeften van de mens stijgen uiteindelijk toch weer boven zijn 'moraal' uit, en het fenomeen van mensen die in groepsverband de wil tot macht niet meer de baas kunnen doet zich ook weer gelden. Hiertegenover staat dan het 'Goddelijke' toonbeeld van vergiffenis en goedheid, in de vorm van Grace. Dit beeld wordt uiteindelijk schitterend, 'Nietzsche-gewijs', met de grond gelijk gemaakt.

Met een minimalistisch decor, een sterke cast en vooral een pracht van een concept flanst Von Trier hier een psychologisch en filosofisch huzarenstukje ineen. De dikke drie uur meer dan waard!

Wat een originele creatie weer, heerlijk. Aan het begin had ik zoiets van ''moet ik tweeënhalve uur naar een toneelstuk gaan kijken'' maar gaandeweg weet Von Trier je verbazingwekkend goed mee te slepen met dit afgelegen stadje, bestaande uit een aantal meubels en planken. Op de eerste plaats is Nicole Kidman natuurlijk een uitstekende aanschaf voor de cast, maar daarnaast draagt de filmstijl ook enorm bij aan het 'realiteits'-gehalte van dit verhaal. In plaats van de strakke opgezette shots slingeren we hier 'willekeurig' rond en wordt er nergens teveel of te weinig aandacht op gelegd. De kijker mag het allemaal zelf waarnemen en dat werkt verbazingwekkend goed. Het is eigenlijk te bizar voor woorden dat je op deze manier toch enorm onder de indruk kan raken en dat je gewoon vergeet dat het allemaal op één locatie is geschoten. Er zijn vele interessante dialogen terug te vinden en de opnames van bovenaf zijn fenomenaal. Het enige wat ik mistte was het gezamelijke accent van de inwoners en ik meen ook dat de donkere vrouw zelfs met een ghetto-achtige stem converseerde, wat hier nou eigenlijk niet echt thuis hoort. Maar dat is vanzelfsprekend slechts een kleinigheidje en ik heb er me absoluut niet aan gestoord. De relatie tussen Tom en Grace is zeer gecompliceerd en het is mooi om beide personages met de diverse situaties om te zien gaan. De voice-over voegt veel toe en alhoewel ik me doorgaans vaak erger aan zo'n alles-omvattende- stem levert het hier juist de extra kracht zonder overbodige informatie. Verder is de muziek met mate gebruikt wat ik altijd wel als positief ervaar. Ja, geniaal stukje cinema.

Bijzonder boeiende film over de dystopie van het collectivistische gedachtegoed. Met een minimum aan materiaal wordt er een schouwspel neergezet over een bergdorpje waar niets is wat het lijkt. De grande finale is genadeloos.

Kortom, sterke experimentele cinema. 4*

Zulke goede karakters, zo sterk geacteerd, die barokmuziek erbij, geweldig, maar bovenal zo'n spannend verhaal. Er gebeurt toch zo weinig maar je zit constant geboeid te kijken naar die bijzondere gemeenschap. En dat is knap omdat de film daarnaast zo slim aandoet, als een boek een beetje.

Geeft wat om over na te denken én is ondanks de lengte een prettige kijkervaring (nu ik het zo stel, overweeg ik een verhoging van mijn stem, maar daarvoor laat ik hem eerst nog bezinken).

Zo, de tweede film van Lars von Trier die ik heb gezien en opnieuw ben ik onder de indruk. Aanvankelijk had ik wat moeite om te wennen aan de theaterachtige setting en de prominente voice-over, maar toen ik daar eenmaal aan gewend was vond ik beide aspecten juist zeer sterk bijdragen aan dit verhaal.

Aan het begin was het mij nog volstrekt onduidelijk welke kant het verhaal zou opgaan, maar op een gegeven moment lijkt er een soort omslagpunt te zijn waardoor het hele verhaal onvermijdelijk richting het einde raast. Als de bewoners vijandig beginnen te worden dendert het verhaal als een lawine voort naar de ontknoping, zodat de ontwikkelingen, hoe absurd ook (Grace als het sloofje en de seksslaaf van de stad, letterlijk geketend), vreemd genoeg toch geloofwaardig zijn. Alsof het niet anders had gekund.

En dan het einde zelf... Niet iets om vrolijk van te worden, maar toch denk ik dat dit een rechtvaardige ontknoping is - en een mooie plottwist natuurlijk. Ik vermoedde al dat er iets was met Graces vader maar dit had ik niet verwacht, en toch lijkt het alsof het uitmoorden van het complete dorp de enige manier was waarop het had kunnen eindigen. Geen idee hoe ik dat voor mezelf kan verklaren of hoe Von Trier dit voor elkaar heeft gekregen, maar mijn bewondering is groot.

Verder heb ik alleen maar bewondering voor de fantastisch uitgewerkte en geacteerde personages. Ik ben eigenlijk bijzonder benieuwd wat ik ga vinden als ik Dogville opnieuw - en dus met voorkennis - ga kijken. Voor nu vier sterren.

Het heeft me helaas niet zo kunnen bekoren als ik had gehoopt. Ik vind het wel bewonderenswaardig dat ze het op deze manier hebben gedaan. Het is eigenlijk gewoon een toneelstuk, zou je kunnen stellen. Maar het is gewoon te traag voor mij. Wellicht als hij een uur korter was geweest had ik het een stuk beter gevonden. Het verhaal an sich vind ik niet slecht, sterker nog er zitten een paar sterke stukken tussen. En het acteerwerk is prima en Nicole Kidman is beeldschoon.

3*

Elmstreet, de straatnaam kon al niet veel goeds beloven. Ik schrok heel erg de eerste minuut, omdat ik opeens een toneel zag ipv een filmset. Ik wilde de dvd er al bijna meteen weer uithalen, maar bedacht me gelukkig nog op tijd. Ik vind het zeer knap van von Trier hoe hij dit kunststukje toch nog kijkbaar heeft kunnen maken. Je krijgt een kijkje in de geest van een aantal dorpsbewoners die duidelijk de grip op de werkelijkheid langzamerhand hebben verloren.

Kidman maakt deze film. Niet alleen door haar schoonheid, maar ook de verschillende emoties die ze moet tonen speelt ze met verve.

Soms dommelde ik even weg, maar door verrassende wendingen was ik gelukkig weer snel bij de les. Hoe verder in de film, hoe meer je een hekel aan dit zieke dorp gaat krijgen. Kidman blijft extreem sterk en je vraagt je af waar ze geleerd heeft om haar emoties zo in bedwang te kunnen houden. Het einde geeft hier antwoord op en hoe. Zag dit einde totaal niet aankomen, maar het voelde toch wel erg prettig op 1 of andere manier. Helaas duurde de film me wel iets te lang, maar 3 sterren wil ik deze wel geven.

Even door het

begin heenbijten en je merkt dat je na verloop van tijd gewend bent aan de setting. Verrassend!

Na jaren weer eens herzien. Destijds vond ik het al een erg interessante film, dat is niet veranderd.

Het eerste dat opvalt is natuurlijk het decor. Een dorp waarvan de huizen alleen zijn aangegeven door lijnen. In zekere zin is het gefilmd toneel, maar gezien de vele camera's en geluidseffecten van niet-bestaande deuren kan je toch nauwelijks van een Dogme-film spreken. Verder ook fraaie muziek, Von Trier is een van de weinige regisseurs die voluit gebruikt maakt van klassieke muziek. Hier is het vooral barok-muziek, niet mijn favoriete genre binnen de klassieke muziek, maar toch aangenaam.

Hoe je het ook wilt classificeren, het plot en de acteurs dragen de film, met name Nicole Kidman. Haar personage Grace weet te flink te bekoren vanwege haar zachtmoedigheid en charme, Het helpt natuurlijk ook dat Kidman destijds nog een prachtige vrouw was, de goede oude pre-botox tijd. Het plot wordt door sommigen als anti-Amerikaans gezien. Ik zie het eerder als misantropisch en bijzonder cynisch. We krijgen een afglijdende schaal te zien waarbij Grace uiteindelijk als slavin gebruikt wordt en zelf dan nog het goede in de mens probeert te zien. In deze neergang wordt duidelijk getoond dat niemand in het dorp onschuldig is, zodat de ontknoping Bijbelse proporties aanneemt, waarbij Grace als een Abraham het dorp verdedigt, maar uiteindelijk moet toegeven dat het dorp eenzelfde soort lot dient te treffen als Sodom.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik moeite heb om mee te gaan met Von Triers misantropie. Enerzijds denk ik niet dat er mensen die net zo vergevingsgezind zijn als Grace, ten tweede hoop ik toch dat de mensheid beter is dan de mensen in Dogville. Aan de andere kant zou je kunnen zeggen dat diverse genocides wel degelijk Von Triers wereldbeeld bevestigen, waarin iedereen tot kwaad in staat is gegeven de "juiste" omstandigheden.

De film is met bijna drie uur een tikkeltje aan de lange kant, en vooral het semi-filosofische gebrabbel van het karakter Tom begint na verloop van tijd te vervelen, maar uiteindelijk overheerst toch het gevoel dat de denkwereld van Von Trier op een interessante wijze uitgewerkt worden, zowel wat vorm als wat plot betreft. 4*.

Overweldigend goede film.

Heb het vaak niet zo op van die drie uur durende films, maar von Trier heeft me met Dogville echt de volledige speelduur kunnen boeien. Erg knap, al helemaal wanneer je bedenkt dat de film zich op één locatie afspeelt en de decors eigenlijk vrij beperkt zijn. Ondanks dat er eigenlijk maar weinig letterlijk ''te zien'' is in de film, is hetgeen wat je ziet voorzien van mooie, gestileerde visuals, met prachtige belichting en erg goed camerawerk. Knap hoe sommige shots, die normaal gesproken waarschijnlijk juist erg kaal zouden ogen, hier echt werkelijke plaatjes zijn door de juiste belichting.

Heb me verder niet echt gestoord aan het ''toneelgehalte'' mede doordat de acteerprestaties juist erg goed waren en er genoeg moois te zien was zodat niet alleen m'n aandacht daarop viel. De ontwikkeling van Kidman binnen het dorp is best interessant om te volgen en in tegenstelling tot wat hier regelmatig gezegd word vond ik het allesbehalve ''saai''. Vond het juist een erg indrukwekkend en bevreemdend sfeertje.

Geweldig experiment, deze Dogville. Prachtige film om te zien, uiterst interessant, geweldig einde en geeft ook genoeg stof tot nadenken. Volle 5,0*.

Tsjaa... ik stel mezelf open voor ieder soort film. Ik vond The tree of life bijvoorbeeld echt geweldig. Maar ik vond dit echt helemaal niks. Het was niet alleen de setting. Al moest ik wel erg m'n best doen om me er voor open te stellen.
Het waren ook de vage scènes. Op een gegeven momenten gingen ze ook een potje zitten schaken en daar zit je dan een tijdje naar te kijken...
Het einde vond ik ook heel slecht. Ik wou dat 'ie op Netflix stond, dan zou ik dat nog wel eens terug willen kijken, want het is wel een tijdje geleden dat ik 'm heb gezien.

Blijft goed.

Iets minder impact, omdat je ondertussen toch wel al een beetje weet wat te verwachten. Maar in de kern blijft dit een erg krachtige, aparte film natuurlijk.

Erg blij dat von Trier toen gestopt is met z'n onnozele Dogme gebeuren, al had niet iedereen dat door toen deze film uitkwam. In ieder geval heeft dit niet zoveel meer met het Dogme gedoe te maken, extreem gestilleerd zelfs.

Acteerwerk is goed, visueel apart (en vooral wat technische hoogstandjes - al zie je het er niet altijd aan af) en qua soundtrack braaf maar passend. Het is vooral die finale die deze film toch iets extras geeft, weinig filmers die een film zo durven laten eindigen.

Er gaat een halfje af, maar wat rest is een erg apart, solide en indrukwekkende film.

4.0* en een uitgebreide review

Nu al een paar dagen laten bezinken en de film spookt nog steeds door mijn hoofd. Wat een ongelooflijk briljante film. Werkelijk alles is uit de kast gehaald om met minimale middelen de realiteit te ontstijgen. En het is op alle fronten gelukt. Totaal compromisloos, eigenzinnig en gedurfd heeft Von Trier mij nu eindelijk voor zich gewonnen en zal ik waarschijnlijk niet meer zo lang wachten met de rest van zijn films, want dat is het enige minpuntje: dat ik Dogville veel te lang voor me uit heb geschoven. En voor degenen die dat ook doen: zet em gewoon op, bijt even door dat eerste kwartiertje heen en je zult worden meegevoerd naar een andere dimensie.

De eerste keer had ik het na het inleidend stukje afgezet. De tweede keer toch maar verder gaan kijken omdat ik las dat het daarna goed werd. Voor een deel klopt dat ook, want de film (het script) is op zich niet slecht, maar de waardering gaat hier vooral uit naar de experimentele stijl, waarbij in plaats van decors lijntjes op de vloer zijn getekend die de muren, straten, e.d. voorstellen. Het ziet er dus uit als een toneelspel op een op de grond getekende bouwtekening van een straat in schaal 1:1. Bijzonder en experimenteel, dat wel, maar wat mij betreft gaat de stijl ten koste van de film. Op den duur werd het toch vermoeiend om naar te kijken. Niet mijn ding. 2*

Toen de film opende dacht ik in eerste instantie dat het decor enkel zo voor de intro was, als een leuke manier om van tevoren een soort blauwdruk van het dorpje te geven. Toen vervolgens de film met ditzelfde decor verder ging, vond ik het in het begin vooral komisch. Onzichtbare deuren die open en dicht gemaakt worden, staan wieden in een getekend tuintje, en verschuilen in een doorzichtige mijn. Nu heeft de film op momenten een aardig komische ondertoon, maar verder is het toch een serieuze film. De acteurs wisten er dan ook heel goed omheen te acteren, waardoor het me niet ging storen. Uiteindelijk maakte het sommige momenten zelfs sterker.
Het verhaal weet goed te boeien en je betrokken te laten voelen met het hoofdpersonage. Hoewel wat aangedikt en overdreven geeft het een interessante weerspiegeling van hoe egoïstisch en ondankbaar de mens vaak is.
Naar het einde toe kreeg ik dan ook zo een hekel aan het dorpje dat ze van mij naar de hel mochten.
Ik had niet verwacht dat de film die wending ook daadwerkelijk zou nemen, waardoor ik toch een vreemd gevoel van voldoening kreeg toen ze daadwerkelijk uitgemoord werden.

Apart is het wel, en er word ook goed gespeeld maar 3 uur is wel heel erg lang. Pfffff.... Ik kon er maar niet aan wennen, toneelstukken zijn dan ook niets voor mij. Ik heb hier totaal niet van kunnen genieten.

Afgelopen week kwam ik in de universiteitsbibliotheek een analytisch naslagwerkje over Dogville tegen. Ben ik in retrospectief even blij dat ik die met het oog op een aanstaande kijkbeurt maar heb meegenomen...

Want wat brengt Dogville veel moois. Een prettige paradox voor een film die juist Von Trier's negatieve mensbeeld uitdraagt, maar daarmee niet een minder waardevolle uitspraak. Eigenlijk was ik al na een minuut of vijf om. De toneelsetting (ogenschijnlijk gemodelleerd naar Bertold Brecht) en de vertelling in akten zal veel mensen afstoten (zeker in combinatie met de speelduur) maar ik zag hierin vooral veel originaliteit, eigenheid en ook een zekere charme. Langzaam komt het verhaal van Dogville op gang. Het is vooral de prettige vertelstructuur die daarbij opviel. De warme vertelstem van John Hurt staat voor de verandering eens garant voor een voice-over die wél een meerwaarde heeft. Zijn dialogen geven de film een haast poëtische invulling, nog voordat von Trier gretig met metaforen gaat strooien. Daarnaast was Dogville het type film dat in eerste instantie alle tijd neemt op een verhaal op te bouwen, maar desondanks nergens saai wordt. Dit is vooral te danken aan het uitstekende script.

De telkens terugkerende (schier ironische en veel te gemoedelijke) soundtrack, de loop van het verhaal, de toenemende grimmigheid... Je voelt dat er iets in de lucht hangt, en in het laatste halfuur mag von Trier dan alle registers opentrekken om de macabere climax zo krachtig mogelijk te brengen. In dat halfuurtje zit alles. Emotie, veel beeldspraak (tot Bijbelse allegorieën aan toe, een indringende visie en een hoop durf. Eens ben ik het niet met de overdosis misantropie en cynisme die von Trier tentoonspreidt, maar dat doet me in dit geval toch wat minder ter zake. Veel interessanter vind ik dat Von Trier de perfectie benadert in de wijze waarop hij zijn visie uit weet te dragen.

Nog meer omver geblazen werd ik door de rol van Nicole Kidman. Zonder meer haar beste prestatie ooit (van wat ik gezien heb in ieder geval). Kidman gaat duidelijk helemaal op in haar spel, en mede door de optimale mimiek geloofde ik alles wat ze zei. Bepalender nog zijn de momenten waarop haar gezicht boekdelen spreekt. Ik heb meer respect gekregen voor Kidman, als mens en als actrice; deze rol zal ontzettend veel van haar gevraagd hebben.

Nu goed, ik zou eindeloos kunnen gaan uitweiden over alle spoiler content, metaforen en andere verwijzingen, maar dat laat ik hier even zitten. Vooral omdat ik deze in de toekomst graag nog eens zou herzien, nadat ik eerst nog eens wat meer heb gelezen over de achtergronden van deze film, haar regisseur en de inhoud.

Eigenlijk wilde ik 4.5* geven, maar dat was voor het laatste halfuur aanving...

5*

Wie zonder enige voorkennis naar deze von Trier kijkt, schrikt uiteraard enorm met deze toneelfilm. Dat er vele, hierop afknappen, begrijp ik evenzeer. De film saai noemen, zeker wie van een kwalitatieve film houdt, begrijp ik minder. Voor mij is dit een regelrecht meesterwerk. Op de hogeschool was dit studievoer, en terecht.

Dogville is een klein (letterlijk) afgelegen stadje in de Rocky Mountains. Alles gaat zijn gewone gangetje. De inwoners hebben en willen niets te maken hebben met de buitenwereld en reageren zoals verwacht erg xenofoob wanneer een vreemdeling zijn opwachting maakt in het dorpje. Het democratisch principe was gelukkig reeds binnen gesijpeld, maar de trend werd onmiddellijk gezet. De machtspositie werd gezet en werd gebruikt/misbruikt wanneer het uitkwam, soms onschuldig, soms geniepig en soms keihard in your face.

Eigenlijk hebben de inwoners het heel moeilijk met haar (naïeve) en onvoorwaardelijke goedheid. Net daarom trachten ze haar beetje bij beetje meer te kwellen. Ze zijn het tegenovergestelde wat zij is: egocentrische lui die enkel met zichzelf bezig zijn en denken uit eigenbelang: bescherming bieden, maar tegelijkertijd voor dit risico moet ze zich voor hen uitsloven. In werkelijkheid is zij volledig aan de goodwill van de dorpsbewoners overgeleverd. Toch houden ze van Grace, maar is zij tegelijk een (ondraaglijke) spiegel voor het eigen falen. De kleine foutjes die de 'perfecte' Grace begaat, worden genadeloos afgestraft met het karrenwiel als ultiem summum.

De opbouw is gemoedelijk en eigenlijk perfect op tempo. Ook de keuze van von Trier om de film te draaien als toneelstuk past hierin. Geen afleidingen of zijsprongen mogelijk met dit sobere decor: integendeel, de focus kan volledig liggen op de personages en hun gedragingen, ook achter de 'muren' van hun huizen.

Nicole Kidman zet hier haar beste prestatie ooit als actrice neer. Bettany deed het ook goed, net als alle gastrollen eigenlijk. Het personage Tom vond ik de grootste zak van het gehele dorp. Doen alsof je het allemaal erg vindt, maar als het niet in zijn kraam paste, zich hypocriet terugtrekken en de meute maar latenn begaan. Om dan doodleuk haar te verwijten dat hij haar ook wel eens wil bepotelen als pasmunt voor zijn 'liefde', 'trouw' en 'bescherming'.

Ook het einde was subliem. De moraliteit trekt zich door, maar op een ander niveau. Grace, niet toevallig werd die naam gekozen, is een soort Messias die vergevingsgezind is tegen diegenen die haar kwaad deden omdat de mensheid als onvolmaakt wezen er niet kan aan doen. De maffiabaas daarentegen verwijt haar net die arrogantie: door net genadig te zijn, overschrijden de mensen the red line en geef je hen vrij spel aan de egoïstische beestachtige mens. En die moet je afstraffen. Ook de hond als symbool is hier niet zomaar gekozen. Fijn om ook te zien hoe von Trier aandacht schenkt aan details. Zo verdwenen de witte lijnen van de huizen van de gedode burgers, enkel de witte lijnen van de hond bleven overeind

De film legt daarnaast ook mechanismen bloot waar het onvermogen om om te gaan met vreemde elementen (xenofobie) sterk in de menselijke natuur is verankerd. De houding van de dorpelingen doet ons op een bepaalde manier naar hen kijken: vanop een afstand, kil ... moraliserend. Ik had eerlijk gezegd weinig compassie met hen. Ben ik dan eigenlijk wel een haar beter? Qua relativering en eye-opener kan dit tellen. Ik kan hier nog wel een uurtje doorgaan als het moet (met vbn en spoilers bvb), maar het moet aangenaam blijven om te lezen...

Kortweg sublieme film dus! Dikke 5,0* meer dan waard!

“I think the world would be better without Dogville.”

Von Trier en ik zullen nooit een goede combinatie worden, maar Dogville is zeker niet slecht. Godin Kidman, de andere acteurs, de originele en inventieve theatersetting en natuurlijk de muziek, Dogville heeft veel pluspunten. En het sterke en zwarte einde is goed gedaan. Jammer genoeg is Dogville ook veel te lang en gaat Von Trier weer als een stoomwals te keer.

Von Trier wil graag de donkere kant van de mens laten zien in zijn films, maar gaat daar zo ver in dat hij zijn doel voorbij schiet. Hij wil alle slechte eigenschappen van de mens in één film proppen en het resultaat is dat ik meer naar karikaturen zit te kijken, dan naar mensen van vlees en bloed. De dorpelingen zijn zo in- en in slecht dat ik op een gegeven moment mezelf afvroeg of Von Trier zelf zijn personages wel serieus neemt. Het einde is sterk, maar ook wat problematisch. Want Bettany's personage mag dan een eerste klas klootzak zijn zonder ruggengraat, maar verdient hij daarvoor de dood? En een verkrachter? Von Trier blijft trouw aan zijn visie, maar het resultaat is een zwartgallige film vol met eendimensionale personages. Zelfs engel Kidman blijkt uiteindelijk een wolf in schaapskleren.

Had er ons iemand gezegd dat hij een stuk of 10 acteurs in een grote hangar wil droppen, gebouwen, dieren en planten met krijtlijnen aftekenen met daarop geschreven het object (zoals op een speelbord) en daarmee een pakkende film van bijna drie uur zou maken dan zouden wij eens goed gelachen hebben. En uit volle borst gezongen : zo’n een goeie hebben we nog niet gehad …. Maar Lars Von Trier heeft het gedaan. Respect ! De man is steeds op zoek naar nieuwe invalshoeken, schuwt geen controverse en heeft altijd de gevestigde orde uitgedaagd met intelligentie, satire en een snufje perversie. In de uitstekende (en aan te bevelen) documentaire ‘Tranceformer : a portrait of Lars Von Trier’ vertelt de cineast volgende anekdote. Op zijn filmschool waren er 3 zonden. Eén daarvan was de pancarte om tijd en ruimte aan te duiden. Een gastdocent de eminente Krystzof Zanussi had liever een ingewikkeld verhaallijn op te zetten met een vlieg en een cheque ipv simpel een pancarte. Toen wist hij al – zo zegt hij bijna schaterlachend – dat hij zeker een pancarte zou gebruiken in zijn eerste films. Dat is Lars Von Trier ten voeten uit : tegen het gezag. Voor iemand die wars van elke druk (zowel commercieel als conventioneel) zijn zin doet en geen concessies maakt, zeggen wij : Respect. Maar in een poging om te provoceren, gaat hij wel eens uit de bocht. Tijdens het Cannes festival in 2011 grapte hij dat hij Hitler wel begreep. Prompt werd hij uit het festival gezet. Wij hebben Herr Von Trier leren ontdekken met zijn debuut, The element of crime. Een magnifieke stilistische oefening die ons prompt achterover sloeg. Hij zette meteen zijn trademark : een imposante verbeeldingskracht. Het was het eerste deel van zijn fantastische Europe trilogie. Destijds een beetje honend door de recescenten onthaald (hij heeft altijd een moeilijke relatie gehad met de filmpers vanwege zijn arrogantie) omdat het niet meer was dan pulp verhaaltjes vanuit het film noir genre geplukt. Klopt maar wij kregen kippenvel van de indrukwekkende camerabewegingen, de bijna surrealistische beelden (paard onder water bv) of de eigenzinnige vertelling (de film begint als een hypnose). Film criticus goeroe Egbert omschreef dit treffend als ‘too shallow to be a success, too striking to ignore’. Films moeten zijn zoals een steentje in een schoen, is nog zo’n adagio van de cineast. Ongemakkelijk, niet zo toegankelijk. Na de film ben je soms uitgeput. Bij het overlopen van zijn palmares komen we dan ook niet uit bij meesterwerken. Maar het is een meester in de cinema omdat we telkens botsen op een nieuwe visie op cinema. Zelfs zijn minder geslaagde films bevatten geniale ideeën. Epidimic kan misschien niet overtuigen maar zijn mengeling van fictie en docu was lang voor de hype The blair witch project. En ook The idiots (de enige film in Dogma stijl nl gebruik maken van natuurlijk licht en geluid, alle artificiele dingen weglaten) is geen voltreffer. Nochtans worden we gedwongen om na te denken of we bereid zijn een prijs te betalen om te rebelleren tegen het moreel gezag en komt het einde hard aan. We kiezen voor Dogville – Breaking the waves is ook erg sterk alhoewel de film te lang is – omdat die zijn evenwichtigste film is qua verhaal en idee. Zoals gezegd 1 locatie zonder decor. Filmed theather voor de ene, filmed radio voor de andere maar beiden treffend omschreven. Maar eens het verhaal op gang begint te komen, verlies je al snel die kunstmatige ingrepen uit het oog. Nicole Kidman (helaas een beetje te veel rollen in commerciële rommel om dezelfde status als Meryl Streep te krijgen) is uitstekend als de vluchtelinge Grace. Als dank om te mogen schuilen, is ze bereid om klusjes op te knappen. Het dorp is eerst aarzelend, dan werken ze mee tot het keerpunt (aangewakkerd door het jongetje) waarin men in jaloezie, lust en afgunst vervalt. Het is die langzame ontrafeling van de menselijke natuur (van goede bedoelingen en brave inborst tot manipulatie en kwaadaardigheid) dat Von Trier vlijmscherp analyseert. De mens is in wezen slecht (en ook Grace zal als laatste haar demonen los laten). Ook de man himself heeft zijn donkere kantjes. Nog tijdens het draaien van Dancer in the dark (zijn enige Gouden Palm tot nu toe tot zijn grote frustratie want bescheidenheid is niet aan hem besteed) liet Bjork weten nooit nog een film te maken. De conflicten met Von Trier waren er teveel aan (incident blouse). Nochtans won ze de palm als beste actrice. Kunst uber alles. Zelfs nu nog is Von Trier toonaangevend in filmlandschap. Antichrist (won in Cannes prijs voor beste actrice) valt buiten top 100 enkel en alleen omdat het na mijn deadline van het boek 2005 uitgebracht is. Melancholia won in Cannes opnieuw beste actrice en was in de running voor een Gouden Palm. En met Nymphomanciac Volume I en II was er alweer een controverse in de maak. Hoe dan ook, hulde aan een geniale maar eigenwijze cineast die telkens opnieuw alle bestaande filmconventies tart.

een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 92 : Dogville

Met redelijke verwachtingen aan begonnen, wel enigszins voorbereid en ingelezen, maar toch een vrij bizarre ervaring waarvan ik nog niet helemaal uit ben of dit een onbegrepen meesterwerk is of het juist wel mee valt.

Een film ontvouwt zich die vooral heel erg op valt vanwege zijn toneelstuk achtige setting. Hoewel er wel sprake is van montage lijkt door de open setting alles door elkaar te lopen en aan een stuk gefilmd. Zonder twijfel is er sprake van een apart stukje acteren en regie. Vanaf het begin is er ook al sprake van wrijving, zelfs zonder Grace. Tom wordt als een bemoeial gezien en probeert al voor haar verschijning de inwoners iets uit te leggen over verdraagzaamheid en acceptatie. Opmerkelijk dat dit al eerder speelt en uiteraard aan dovemansoren is...

Grace verschijnt, iets dat gemengd ontvangen wordt. Vreemde invloeden, buiten de comfort zone en gebaande padden, iedereen die wel iets te verbergen heeft en op de vlucht is voor iets zijn allemaal elementen die confronterend zijn, dingen overigens die zich tegen Grace keren. Vooral vanwege het zijn van een buitenstaander. Iemand van binnenuit zullen ze niet snel aanvallen, iemand van buitenaf wel.

Waar Dogville nu precies omdraait is niet helemaal duidelijk maar lijkt toch vooral te gaan om de splinter in andermans oog. Herkenbaar zijn veel verwijzingen naar het geloof. Praktisch niemand binnen Dogville is zonder zonde, of het nu hoogmoed, lust, trots of toorn is, ze zijn allemaal begaan. En net als God en Jezus wil Grace niet oordelen, slechts vergeven. Tom zelf komt heel erg dicht in de buurt van een Judas met zijn belletje, waar de wraakzuchtige Vera overigens zeven beeldjes kapot smijt als ik het goed geteld heb. Toch ondanks haar houding krijgt Grace constant het deksel op de neus, net als God die even vaak verketterd wordt als aangeroepen, of Jezus die een nog slechter lot te wachten stond onder mensen handen. Het is ook niet voor niets dat ik in het ketenen aan het wiel een kruis meen te zien, en in de zuivering uiteraard Sodom en Gomorra.

Meer dan genoeg stof tot nadenken in een bijzonder bitter en cynisch beeld betreffende de mensheid. Iets dat me naarmate het einde steeds meer raakt. Het grote debacle in eerste instantie is toch wel de erg lange speelduur en aanloop. Van mij had Dogville korter gemogen, maar nog steeds na denkende over de boodschap en met een herkijk op termijn, zal ik daar een tweede keer wellicht anders over denken. Zonder twijfel is Dogville een bijzondere film en ervaring.

Me eens aan deze gewaagd en vond hem wel geslaagd. Een heel opmerkelijk film, omdat het visueel eens totaal iets anders is. Een soort verfilmd toneelstuk met bitter weinig decor.

Nog heel wat bekend volk in deze film, al was het toch vooral Nicole Kidman die er uitsprong.

De film duurde wel erg lang, maar vervelen deed het eigenlijk niet. Ik had eigenlijk geen verwachtingen, maar het was wel de moeite om gezien te hebben.

Nicole Kidman marathon 19#

Voor het eerst gezien. Stond al heel lang op mijn lijstje. Ik ben niet echt een fan van Lars von Trier, maar nu ik ouder word kan ik het wel meer waarderen doordat ik er op een andere manier naar kijk. Ook deze film is weer bijzonder. Een soort toneel/repetitiesetting. Een leuk idee, vraag me wel af waarom er daarvoor gekozen is. Het kan natuurlijk als kunstvorm zijn, maar ik denk dat het toch beter tot zijn recht was gekomen als het gewoon in een echt dorp afspeelde. Dan kan je ook veel meer doen qua sfeer waardoor het beter overkomt. De sfeer miste ik een beetje. Ook het acteerwerk is ingetogen. Dat had wat uitbundiger mogen zijn. Het camerawerk stoorde me wel, vooral in het begin. Erg onstabiel en schokkerig.

Een lange film. Wordt goed opgebouwd, blijft wel boeiend. Het neemt steeds vreemdere vormen aan en het einde is bevredigend. Kidman doet het goed. Je merkt dat ze steeds verschillende projecten en regisseurs kiest die haar uitdagen. Ze is erg veelzijdig in haar rollen en talenten.

Geen film die ik nogmaals zou kijken, maar puur omdat ik de ervaring wilde. Benieuwd naar deel 2, al is Kidman helaas niet van de partij.

Specialleke, zoals we dat gewoon zijn van Von Trier Ge moet er wel wat geduld voor over hebben om hem uit te zien, maar mij is dat gelukt, vooral omdat ik wou weten hoe het ging aflopen. Niet voor iedereen, denk ik, maar wel de moeite!

Dogville heb ik al een lange tijd uitgesteld om te kijken, omdat het me altijd een moeilijk toegankelijk film leek te zijn waarvoor je in the mood voor moet zijn. Eigenlijk is het tegendeel waar, want op zich is het een vrij begrijpbare film geworden en zelfs de meest toegankelijke die ik van Lars von Trier tot nu toe gezien heb. Oké, Lars von Trier raakt wel heel veel thema’s aan over de menselijke aard en bepaalde zaken zullen me wel ontglipt zijn, toch is de basis wel vrij duidelijk.

Het eerste kwartier had ik wel wat moeite om in de film te komen door het ontbreken van een echt decor, wat één van de redenen was dat deze film me ontoegankelijk leek te zijn, maar na dat kwartier was ik zelfs niet meer bezig met het decor en was de aandacht volledig gevestigd op het verhaal van Dogville. Het geheimzinnig verleden van Grace zorgde er wel voor dat er een bepaalde mystiek en spanning rond de film hangt. Het ontbreken van het decor zorgde ook voor een erg harde scène waarin Grace voor het eerst verkracht werd. Het ‘wegkijken’ van de dorpsbewoners en vooral dan van de dorpsfilosoof Tom, die niet meer dan een hypocriete lafaard blijkt te zijn, wordt op die manier erg sterk in beeld gebracht.

Het einde is mij wel wat over the top waar Grace wraak neemt door het hele dorp te laten uitmoorden, waarbij ik de beweegredenen van Grace niet allemaal goed kan plaatsen. Soit, ik heb deze film onterecht lang voor mij uitgeschoven en het is ook de eerste keer dat von Trier mij echt heeft weten te overtuigen na drie eerdere pogingen.

4*