Meningen

Hilarische komedie wordt innemend drama

De hilarische roadmovie Eldorado deed het goed op het filmfestival van Cannes en hij doet het relatief goed in de Belgische bioscoop. Eldorado is de tweede speelfilm van de Waal Bouli Lanners waarin hij opnieuw zelf een hoofdrol speelt.

Yvan is een norsige veertiger die tweedehandsauto's repareert en verkoopt. Hij is een wat filosofisch ingesteld type die misplaatst lijkt in de garage-setting. Als hij na een dag werken thuiskomt, ontdekt hij de inbreker Elie in zijn huis. Als Elie gesnapt wordt, verstopt hij zich onder het bed waar hij niet onderuit wil komen. De eerste hilarische scene is dan begonnen. Yvan blijft in een luie stoel wachten tot Elie tevoorschijn komt, maar die verroert geen vin. In plaats van de politie te bellen houdt Yvan de wacht en sukkelt zelfs in slaap.

Het is het begin van een aandoenlijke poging van Yvan om Elie te helpen. Yvan is om een of andere reden - dat wordt gaandeweg duidelijk - vertederd door de sukkelige Elie en besluit hem naar zijn ouders te brengen. Zo begint een een absurdistiche roadmovie met onwaarschijnlijke ontmoetingen onderweg. Vanaf het moment dat ze bij de ouders van Elie arriveren, slaat de film echter om van een komedie in een drama. Drugsgebruiker Elie probeert met de moed der wanhoop zijn leven weer op de rails te krijgen, daarbij manmoedig geholpen door Yvan.

Eldorado is een warme film die niet al te rooskleurig is. De film gaat eerder over de aandoenlijke hulpvaardigheid van Yvan om Elie zijn geluk terug te geven dan over dat geluk zelf. Want er zit een zwart randje aan deze film, waarin het geluk uiteindelijk niet gevonden wordt. De film is met een kleine anderhalf uur kort en puntig, zelfs een beetje schetsmatig. Het is geen hoogstandje, maar een innemende film met overigens prachtige beelden van de Wallonische natuur.

Lief Frans drama over zoekende jongeren

In Frankrijk was Ensemble, c'est tout een bioscoophit. De regisseur Claude Berri heeft ook al een respectabel aantal films op zijn naam staan. Maar mij zei de film helemaal niks. Alleen dan dat Amélie-hoofdrolspeler Audrey Tautou er een rol in speelt. En geïnteresserd in Frans drama (dat ik eerlijk gezegd pas recent begin te ontdekken) heb ik deze film onbevangen gekeken.

En dat was een genoegen, al kan ik niet zeggen dat de film echt goed was. Maar genoeglijk om te kijken wat die zeker. Ensemble, c'est tout is een uitgesproken lieve film, waarmee die eerder sympathiek is dat kwalitatief geslaagd.

Schoonmaakster Camille moet hard werken om een karig loontje bij elkaar te verdienen. Ze woont op de zolder van een groot appartementcomplex waar ze amper ruimte heeft, laat staan comfort. Op de begane grond woon Philibert in een reusachtig, klassiek ingericht appartement, samen met huisgenoot Franck. Als hij Camillie ziek aantreft in haar koude huis, biedt hij haar onderdak. Huisgenoot Franck, niet bepaald een zonnetje in huis, vindt het maar niks. De verhoudingen tussen deze drie beginnen stroef.

Ik hoef niemand uit te leggen dat de personages ten opzichte van elkaar zullen ontdooien en dat er iets moois opbloeit. Dat spreekt vanzelf in deze lieve, romantische film. Philibert en Francks oma, die ook in het verhaal opduikt, zijn twee aandoenlijke personages die uiteindelijk bij de andere twee warme en zorgzame gevoelens oproepen. Daarmee is dit uiteindelijk een feelgoodmovie, maar niet zo standaard en doorsnee als degene die doorgaans uit Hollywood komen. Het aardige van Franse films is vaak dat het realistische, kleinmenselijke drama's zijn. Heel gewoon en daardoor met extra zeggingskracht.

Dat gebeurt ook hier. En dan neem je de soms wat rommelige verhaalwendigen op de koop toe. Ook het doorzichtige verhaaltje mag de pret niet drukken.

Messcherpe dialogen en levensechte personages in schoolfilm

Dangerous minds en Dead poets society tonen een geromantiseerd en gedramatiseerd beeld van school en van opgroeiende pubers. In beide films weten leraren op een bijzondere manier hun leerlingen zo te raken dat er een onverwachte band ontstaat. Maar die verhalen ontstijgen het niveau van het verhaal niet. Het ziet er niet echt uit en het is slechts voor de duur van de film een realiteit waarin je je als kijker mee laat nemen.

Nee, dan Entre les murs, de met een Gouden Palm bekroonde Franse film over een schoolklas in een multicultiwijk in Parijs. Regisseur Laurent Cantet (onder meer van Vers le sud) baseerde zich op het gelijknamige boek van François Bégaudeau, zelf leraar op een dergelijke school. Cantet gebruikte niet alleen de echte schoolervaringen, maar liet ook de auteur ook de hoofdrol spelen onder de naam François Marin. En de leerlingen in de film zijn echte leerlingen die onder hun eigen naam de rol van leerling spelen.

Op half geïmproviseerde wijze heeft Cantet een schoolklasdrama laten ontstaan. De improvisatie zorgde voor de levensechtheid van de vaak messcherpe dialogen en de regie zorgde ervoor dat het verhaal in goede banen is geleid en dat het een kop en een staart kreeg. De film laat een schooljaar zien van een klas waarin Marokkanen, Chinezen, Malinezen, Antillianen en nog wat etniciteiten het met elkaar moeten zien te vinden. De leerlingen laten zich niet makkelijk gezeggen en accepteren niets van de leerstof klakkeloos. Zij zijn streetwise en zetten zich af tegen de leraren die vooral schoolboekjeswijsheden aan willen leren.

Entre les murs is documentaireachtig, maar Cantet speelt daar geen spel mee. Hij doet geen poging om à la Arjan Ederveen de grens tussen fictie en werkelijkheid op te zoeken door kijkers op het verkeerde been te zetten. Van meet af aan is duidelijk dat dit geen real life soap is. Toch is de film levensecht geworden. Cantet zit zijn personages dicht op de huid en de camera schiet snel heel en weer tussen de leerlingen en de leraar. We zien de pittige dialogen alsof we er zelf in de klas bij zijn. Op de juiste momenten worden bedenkingen, fronsen, verbaasde blikken en andere lichaamstaal in beeld gebracht.

Leraar François Marin is een bijna onvermoeibare man die zijn leerlingen blijft uitdagen, ze blijft bevragen, ze soms ook blijft bespotten in de hoop ze te prikkelen tot betere prestaties. Hij moet discussiëren tot hij een ons weegt en is in die debatten zeker niet altijd de automatische winnaar. Want deze 13- en 14-jarigen weten wat het leven doet. Met dit gegeven heeft Cantet een prachtige manier gevonden om de stadsproblematiek te tonen. Zo zijn de gebreken van het schoolsysteem te zien, maar ook de nadelen van niet-ingeburgerde ouders. Verder wordt inzichtelijk op welke manier ras een rol blijft spelen, hoewel de leerlingen eigenlijk allemaal Frans zijn.

De leraar is geen heilige. En een raddraaier met een klein hartje komt niet overal mee weg. Entre les murs is uiteindelijk geen feelgoodmovie, met hoeveel plezier je ook naar deze jongvolwassenen kunt kijken. De film toont mensenwerk en dus ook mensenfouten. En het toont drama waar geen happy end bijgeleverd wordt. Ook dat maakt Ente les murs tot een overweldigende en overtuigende film.