Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance) (2014)

Je kan dit verguizen en je kan dit de hemel in prijzen.

Feit blijft dat dit een heel bijzondere en intensieve film is over gemoedstoestanden van mensen in de theaterwereld, hun ambities, hun eisen, hun twijfels en overtuigingen, hun talenten en hun noden.

Dat er geen verhaal in zit van A tot Z is mogelijks waar maar toch is het geboeid kijken naar de cinematografische waarden van deze film met zijn dynamische opeenvolging van scènes met knap camerawerk en fantasierijke ideeën.

De vertolkingen zijn te citeren als uitstekend, met een bijzondere pluim voor hoofdrolspeler Michael Keaton, al laat Edward Norton zich ook niet onbetuigd.

Nee, dit is het toch niet helemaal. Het uitgangspunt mag er zijn: terwijl iedere serieuze acteur zich dezer dagen in een maillot laat hijsen en een superheld vertolkt, wil een vergane glorie die twintig jaar geleden een superheld speelde juist het omgekeerde doen en serieus theater brengen. Michael Keaton doet dat geweldig en Edward Norton is onvergetelijk als zijn eikelige tegenpool, maar zoveel elementen komen niet uit de verf in deze film.

De humor is gewoon niet grappig genoeg en het drama niet beklijvend genoeg. Momenten van plaatsvervangende schaamte wanneer er weer iets misloopt tijdens de voorstelling kwamen onvoldoende over bij mij als kijker, net als Riggans schuldgevoelens dat hij een slechte vader geweest is. Over de persoonlijkheid van Riggan wordt te veel verteld en te weinig getoond, terwijl show, don't tell zoveel krachtiger kan werken. Ook met de manier waarop Riggans in een maillot gehulde alter ego hem nog steeds blijft achtervolgen had veel meer gedaan kunnen worden. En hippigheidjes over Facebook en Twitter en hits op YouTube hoeven écht niet, tenzij ze echt een meerwaarde bieden. En dat doen ze hier niet.

Wat overblijft is een boeiende blik achter de schermen van een grote theaterproductie (die evenwel nog scherper had mogen zijn) en een aantal rake uitspraken, zoals 'Elke pagina van dit verhaal kostte Carver een stuk van z'n lever.' Misschien hadden de makers dit moment wat moeten laten bezinken en de film pas over twintig jaar maken, om dan een Singin' in the Rain over dit tijdperk op het witte doek te toveren.

Ik had lage verwachtingen bij deze film. Ik vreesde een surrealistische pantomine van absurde verweven 'Birdmanmomenten', maar dit bleef op één scene na beperkt (en die enkele keer kon ik wel smaken omdat dit de film niet overheerste). Nee, in de plaats kreeg ik een sereen drama met een goed verhaal. Het hebben van lage verwachtingen helpt om een goede quotering te geven als het best meevalt al is het iets te kort door de bocht.

De acteerprestaties Keaton en Norton sprongen uit het oog. Ook Watts en Stone vond ik meer dan behoorlijk. Eigenlijk is dit een vrij depressieve film waar Riggan enerzijds hunkert naar zijn glorieus verleden, maar anderzijds zijn vorige leven haat en wil bewijzen waartoe hij echt in staat is. Mensen worden soms in een rolletje geduwd of worden geassocieerd met iets waardoor je een label opgeplakt krijgt. Riggan wil meer zijn dan dat, maar merkt dat het in het theaterweteldje ook draait rond macht, afgunst en vriendjespolitiek. Showbusiness draait nu eenmaal om populariteit en zich steeds bewijzen om toch maar een hero te zijn én blijven. Het is een drug die hij wegduwt en aantrekt tegelijk. Mede daarom vond ik het einde ijzersterk en blijft dit hangen, toch wel één van de premissen om voor mij het label 'goede film' te krijgen.

Qua acteerwerk valt er op Birdman niet zoveel aan te merken, dat is wel in orde. Met name Michael Keaton doet het prima. Verder degelijke rollen van Norton, Stone en Watts. Toch voelt het verhaal al met al wat leeg aan en de film biedt inhoudelijk uiteindelijk toch wat weinig. Echt meeslepend wordt het nergens en de diverse verhaallijnen maken nou ook weer niet heel veel indruk.

Mja inderdaad, mijn afwas begint zich ook een beetje op te stapelen.

Want best een leuke film hoor met een hoop acteurs in topvorm, maar wat een kuteinde. In welk ziekenhuis laten ze een suïcidale patiënt op de vijftiende verdieping verblijven?

Feest van creativiteit in script en in beeld brengen. Refereert aan de verbeeldingscultuur van Hollywood, tezelfdertijd impliciet kritiek leverend. Alles wat maar enigszins relevant is in het acteursbestaan, passeert de revue, zoals: er nog toe doen creatief gezien, de relatie met publiek en oude fans, de recensenten, relaties... Terecht bejubeld. Wat heb ik toe te voegen aan wat hier al gezegd is? Keaton vanwege 'obvious reasons' prima keuze, maar ook omdat die zo heerlijk bloot geeft de innerlijke struggles waarmee die kampt.

Best indrukwekkend.

Inderdaad lijkt de film gewoon 1 take te zijn, maar in het echt waren het er 16. 16 Cuts voor 2 uur is nog steeds erg indrukwekkend, en zorgde er dus ook voor dat sommige acteurs 15 pagina's in hun hoofd moesten stampen.

Acteerwerk is erg indrukwekkend voor een film zoals deze, Keaton en Norton stelen werkelijk de show als elkaars tegenpolen en Inarritu weet er soms ook nog best geslaagde humor in neer te zetten. Camerawerk was ook schitterend.

Alleen Stone viel me erg tegen, want ze straalde niks uit zoals ze wel deed in bijvoorbeeld Easy A. Voor de rest vond ik de set wel redelijk maar had toch wat indrukwekkender gekund. Toch wel een indrukwekkende film, aangeraden voor filmliefhebber.

Speciale film... van de begingeneriek over de innovatieve cameratechniek (alles lijkt in 1 shot over te gaan in elkaar), over de drumachtergrondmuziek, de hilarische scènes zonder dat ze komisch bedoeld zijn (of net wel), het "vogelverband", de sterke acteerprestatie van Emma als ze een betoog doet over haar vader, over een bevreemdend en toch bevredigend einde (even in het midden gelaten wat de precieze betekenis er nu van is, want dat is niet duidelijk). Zoals je ziet: deze film heeft zoveel aparte elementen dat het voor elk wat wils biedt. Bovendien kijkt deze ook zeer vlotjes weg (voor je het weet zit je in de ending scene), en zoals het een goede film beaamt doet ook deze je een beetje nadenken over het leven.

Heb een tijdje getwijfeld over de score, maar qua originaliteit/inleving mag deze er zeker zijn. Daarom toch 4*

Zeker een interessante film. Een kijk in de (belevings)wereld van een acteur in een aparte vorm gegoten, maar juist daarom behoorlijk boeiend. De vondst om de hoofdrol te laten spelen door een voormalig Batman acteur is natuurlijk al een sterke, ook omdat zeker niet ten koste gaat van het acteerwerk, integendeel. Een sterke hoofdrol, maar ook de overige rollen worden prima ingevuld. Altijd fijn om Norton weer te zien, die hier zeker ook schittert. Wellicht helpen de sterke dialogen ook, maar niettemin erg fijn.

Nog interessanter is de wijze waarop de hoofdrolspeler een tweede persoonlijkheid lijkt te hebben in de vorm van zijn superheldkarakter, want het toont het duale karakter van de hoofdpersoon, die tot zijn ongenoegen door iedereen geïdentificeerd wordt met zijn superheldkarakter, maar maakt zich daar eigenlijk zelf ook schuldig aan. En verder is het interessant om te zien hoe de wereld van Hollywood kan schuren met de theaterwereld.

Cinematografisch had ik het niet aan zien komen dat men de alles in één take zou doen (of althans het zo monteren en bewerken dat het lijkt alsof alles in één take genomen is). Dit soort dingen kan ik erg waarderen. De vergelijking met Irréversible dringt zich wel op, een andere film waarin hetzelfde gedaan wordt. En daar voelde het toch wat natuurlijker aan, ook omdat de wijze waarop er daar gefilmd wordt zich aanpast aan de aard van de scènes. In deze film daarentegen is het allemaal wat meer van hetzelfde en dan voelt het op een gegeven moment toch wat meer als een truc. Niettemin is het fijn dat de regisseur het experiment aandurft te gaan en ook op het visuele vlak er iets interessants van probeert te maken.

Kortom, een film die op meerdere vlakken interessant is. Misschien niet overal volmaakt, maar de film is behoorlijk allround en bovengemiddeld en alle categorieën. 4*.

Ik vermoed dat het ziekenhuis hem niet zag als suicidaal. Net als de recensie laat horen ziet de wereld hem na zijn extreme daad als een groot artiest, een kunstenaar die een nieuwe vorm van realisme brengt. Het fysieke en sadomachistische soort dat we kennen uit de body-art van de jaren ‘70 (waarbij kunstenaars zichzelf regelmatig ernstig verwondden).

Birdman is een bijzondere film, eentje die echt mijn verwachtingen overtrof. Gisteravond aangezet zonder enige voorkennis, en heel aangenaam verrast.
Het personage Birdman lijkt een duidelijke hint naar Batman, het personage waar ik Michael Keaton vooral van ken. Voor mij ging deze film dan ook vooral over een acteur die nog altijd in de schaduw staat van de personages die hij speelde, en dus nog steeds op zoek is naar erkenning. Net als alle andere mensen om hem heen trouwens. Hij is verbitterd en leeft in het verleden, nu moet hij de nieuwe tijd omarmen en daarnaast zich letterlijk bloot geven om het publiek opnieuw voor hem te winnen.

Visueel is de film fantastisch. De morsige theaterkleedkamers, het podium, de straten en kroegen van New York: het ziet er allemaal te gek uit. Ook de ‘fantasy’ elementen die zijn toegevoegd zoals het Birdman personage, zien er goed uit.
Vrijwel de hele film lijkt er een jazzy soundtrack te spelen, die we soms letterlijk zien. Dit zorgt voor wat surrealistische momenten, en draagt goed bij aan de verknipte sfeer die steeds meer ontstaat. Al dat big band tromgeroffel maakt het lekker nerveus, en geeft de film daarnaast de grandeur van de oude theaterwereld.

Het camerawerk is super: bijna de hele film heb je het gevoel naar één longshot te kijken, hoewel in sommige doorgangen duidelijk is dat er een nieuwe scene start. Het effect van deze oneshot is dat de vaart er goed in blijft. Daarnaast zorgt het ervoor dat de camera vaak langer dan gebruikelijk in moderne films, op een personage gericht is terwijl hij/zij een monoloog afsteekt. Hierdoor zien we hoe ontzettend goed er gespeeld wordt, blijven we in de emotie en worden we niet afgeleid door onnodige cuts naar bijvoorbeeld de persoon tegen wie gesproken wordt. Een mooie verwijzing naar de theaterwereld ook, waar natuurlijk altijd nonstop geacteerd wordt op het podium, zonder cuts.

Het einde is me nog wat onduidelijk: de hele film door lijken de superkrachten alleen in zijn hoofd te bestaan (wanneer hij de kleedkamer op telekinetische wijze vernield, blijkt dit een illusie: als zijn producer binnenkomt zien we hem gewoon met zijn handen alles kort en klein slaan. En zijn vlucht naar het theater bleek een gewone taxirit te zijn, getuige de kwade chauffeur), maar het allerlaatste moment van de film bracht me hierover aan het twijfelen. Of heeft hij zich eindelijk verzoend met zijn memorabele personage en is één geworden met Birdman?

Wie zal het zeggen. Voor mij is deze film de verassing van alle films die ik de laatste tijd gezien heb. Vreemd dat ik deze destijds helemaal gemist heb trouwens.

4,5*

De eerste film van Inarittu die ik echt heel erg goed vind. Ik loop een paar jaar achter met naar zijn films kijken en moet The Revenant nog zien, maar met de films hiervoor was altijd wel behoorlijk wat mis. Met name op scriptgebied. En juist dat is hier ook steengoed. Speels en fraai balancerend tussen drama en zwarte komedie.

Persoonlijk vond ik alleen de zgn. one-take de moeite waard in deze film. En ook dat was betrekkelijk. Er zaten zelfs bewuste onderbrekingen in, waar je wel even op moest letten. Hou bijv. eens de fles bier op de opmaaktafel in de 30e minuut in de gaten op het moment dat zijn vrouw wegloopt.....

Buiten dit soort interessante take-overgangen boeide deze film mij totaal niet.

Wow, bijzondere film! Ik moest er even inkomen, maar toen werd het beter en beter. De stijl met zowel drama als humor, en een realistische stijl gemixt met wat onwerkelijks, spreekt mij aan. Sfeervol, sterk en geweldig verhaal en acteerwerk. De muziek voegt veel kracht toe. 4*

Letterlijk geen enkel idee wat ik van deze film moest verwachten of waar het uberhaubt in grote lijnen over ging gaan. Birdman valt, ook na het bekijken, erg moeilijk in een paar zinnen samen te vatten, en kan zeker niet in één enkel hokje geplaatst worden. Een erg bizarre film, maar het heeft wel z'n eigen ritme en flow waar je na een tijdje aan went, en na zo'n twintig minuutjes zit je echt wel in de wereld van de film.

Michael Keaton, Edward Norton en Emma Stone deden het alledrie erg goed, en ook de bijpersonages werden goed gebruikt. Norton mag vooral in het eerste uur wat losgaan, Keaton krijgt de spotlights voornamelijk in de tweede helft op zich. Zijn hele mentale toestand werd knap en origineel in beeld gebracht, en mondde uit in een vrij logisch einde.

4*

Zeer interessante maar ook vrij drukke film, de dialogen vliegen je om de oren en de meest bizarre scenes worden je voorgeschoteld. Wat in ieder geval zeker is is dat de cast van een hoog niveau is, Michael Keaton & Edward Norton tillen de film naar een hoger niveau maar ook Zach Galifianakis doet het erg sterk en laat duidelijk zien genoeg in zijn mars te hebben als acteur. Emma Stone is altijd leuk om naar te mogen kijken, alhoewel haar personage misschien nog wel iets meer uitgediept had mogen worden. Naomi Watts ook leuk in de mix, alhoewel wel maar een erg klein rolletje.

Birdman is een film die ik graag nog eens opnieuw kijk, ik was gisteren toen ik de film zag toch net iets te suf voor deze film denk ik en de scenes die met momenten alle kanten uit gaan. Het einde voelde dubbel voor mij, ik snap de boodschap maar ik had er een dubbel gevoel bij.

Voor nu hou ik het op een 3,5, met kans op verhoging bij een herziening.

Mwah.

Een film met veel gezichten. Na een kwartiertje lukte het me wel er redelijk in te rollen, maar het laatste half uur heeft me toch niet kunnen bekoren. Birdman is druk, chaotisch en nerveus. Het gedrum op de achtergrond moet de film enige schwung en tempo geven, maar dat is wat mij betreft een slechte keuze geweest.

Visueel is de film zeker qua kleurengebruik aangenaam kijken. De volgende camera zit dicht op de huid van de hoofdpersonages, die meestal wel goed vertolkt worden. Michael Keaton steekt er bovenuit. Emma Stone is de enige die er weinig van bakt. De psychologische toestand van de personages zorgt voor een heleboel komische scènes.

Ook het satirische ondertoontje komt er redelijk goed uit, zeker ook omdat het zich niet beperkt tot één personage. Het zit overal wat doorheen de film. Maar toch blijft Birdman voornamelijk een verzameling scènes, de ene al wat beter dan de andere. Een coherent en vlot kijkend geheel heeft Alejandro Iñarittu er m.i. niet van kunnen maken.

2,5

Dit is nou zo'n film die al heel lang op mijn Netflix-lijst stond, maar waarvan ik toch nooit op de play-knop had gedrukt. Nu hij van Netflix gaat verdwijnen, moest het er toch maar eens van komen. Birdman is zo'n film waarvan ik hoopte dat ik hem goed zou vinden: goede kritieken, acteurs die acteurs spelen (lekker meta), een plot waarvan je niet weet hoe het zal gaan lopen.

Enfin, de film opgezet en uitgekeken. En dan, al zo halverwege de film, begon er toch iets te knagen. Er wordt puik geacteerd. Het camerawerk met ogenschijnlijk één gecontinueerd shot is boeiend. Er wordt gespeeld met magisch realisme. En ondanks dat alles, raakt de film me niet. Ik werd het verhaal niet ingezogen en hoe sneller het einde naderde, des de ongeïnteresseerder ik werd. Tijdens de scène waarin Riggan van het dak af lijkt te springen hoopte ik zelfs dat de film daarmee zou eindigen, maar de film ebde daarna nog een goede twintig minuten door.
Eigenlijk voelde het toch ook als een theaterstuk, waarin je de afstand blijft voelen tot de karakters en datgene wat zich, ver bij je vandaan, op het podium afspeelt. Dat was dan, in deze setting, niet eens misplaatst.

Al met al lastig te beoordelen, maar vanwege het sterke acteerwerk toch uitgekomen op een veilige drie sterren.

De superheld voelt dat zijn vleugels smelten door de allesverschroeiende zon. Vroegere blockbusteracteur Riggan (Michael Keaton) krijgt een existentiële inzinking wanneer zijn bekendste personage - een archetypische superheld - groter is geworden dan zijn eigen persoon. Wie is Riggan zelf nog als zijn publiek een niet-bestaande ander op hem heeft geprojecteerd? Wat is het nut van acteren als hij geen ruimte heeft om acteertalent of durf te mogen tonen? En misschien wel die essentiële vraag: houden ze van hem of van zijn personage? Riggan probeert hen te overtuigen van zijn kunnen met een eigentijdse herbewerking van Raymond Carver's illustere 'What We Talk About When We Talk About Love' (1981). De soort hogere kunst waardoor hij zichzelf op de kaart zet als een sociaal geëngageerde acteur. Maar tijdens het turbulente productieproces van het theaterstuk zet hij alles op het spel: zijn relaties, zijn financiën en zijn geloofwaardigheid.

Cinematografisch is 'Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)' (2014) een perfecte synergie tussen de intimiteit van Broadway en de bombast van Hollywood. Twee werelden die mijlenver van elkaar lijken te staan, maar met elkaar gemeen hebben dat ze vervlochten zijn met Amerikaanse sterrencultus. Iñárritu verbeeldt kunstig de overlappingen tussen film/theater door er een soort droste-effect van te maken waarin beide kunststijlen in elkaar overlopen. Zoals de illusie van één gecontinueerd shot waarmee de kleine ruimtes in beeld worden gebracht rond één theater aan Broadway. Alsof je naar een theaterstuk kijkt waar alles zich in realtime voltrekt en niet de uitkomst is van montage. Tegelijkertijd verwijst de dynamische cameravoering ook naar de zwier van een groots Hollywoodepos vol speciale effecten en bewegingen. Waar alles groter en meeslepender is dan het banale leven zelf.

Het schuren tussen Hollywood en Broadway is heerlijk gekoppeld aan Michael Keaton's Riggan als een klassieke duivelskunstenaar. Zo eentje die in zijn begeestering voor de ware kunsten bereidwillig is om eigen grenzen over te gaan. Alles of niks. De dood of de gladiolen. Indringend gespeeld door een Keaton die als geen ander personages neerzet vol opgekropte frustraties als ze balanceren op het randje van de waanzin. Toch moet ik eerlijk zeggen dat zowel de satire als kunstkritiek in 'Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)' (2014) karikaturaal blijven. Zoals de film het ironische 'noodlot' onderstreept van Riggan als blockbusteracteur die door serieuze critici al is afgeschreven omdat zijn superheldentypetje hem is voorbijgestreefd. Zo duidelijk uitgespeld dat hij zelfs een gemene journaliste ontmoet die hem er nog eventjes inwrijft dat ze sowieso een slechte recensie zal schrijven. Erger nog vind ik de ietwat rare terzijdes waarin de film al speelt met thema's als grensoverschrijdend gedrag in de acteerwereld en de dubbele moraal richting vrouwen. Lichtelijk bevreemdend hoe dat bijna vergoelijkt wordt als een komisch iets wat er nu eenmaal bijhoort.

Maar alles bij elkaar opgeteld is 'Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)' (2014) een intense vertelling over hoogmoedswaanzin en heldendom in de kunsten. Als het masker wegvalt is de acteur een feilbaar mens, maar er steekt een eigen schoonheid in diens zoektocht naar rollen om zichzelf te overstijgen.

In de openingsscène zweeft Riggan Thomson [Michael Keaton] al mediterend in zijn ondergoed ongeveer een meter boven de grond en vraagt hij zich af: “How did we end up here?” Zijn grootste succes (een trilogie rondom superheld Birdman) ligt al 20 jaar achter hem en riskeert hij alles door een toneelstuk te produceren waarin hij zelf één van de hoofdrollen speelt. Het verhaal draait om de door tegenslagen geplaagde voorbereidingen op de première, een periode waarin Riggan worstelt met zijn acteurs – en de zelfingenomen Mike [Edward Norton} in het bijzonder – en de relatie met zijn dochter [Emma Stone]. Bovendien komt Riggan steeds meer onder invloed te staan van het personage waar hij ooit zoveel succes mee had. Extreem goed geacteerd surrealistisch zwartkomisch drama gefilmd in lange takes met zwervende camera die Keaton (in de rol van zijn leven) overal volgt. Filmmakerij van de hoogste orde, al zullen de bizarre verhaalelementen niet bij iedereen in goede aarde vallen.

De regie is intrigerend, zoals dat bij The Revenant ook al was. Maar over de gehele linie is de film zelf dat te weinig. Birdman is nogal theatraal. Niet alleen in thema, maar ook in uitvoering. Voor mij een beetje té. Zowel de scènes op het toneel, waarbij het gewoon sterk is, maar ook die erachter. Het lijkt bewust en er wordt ook gewoon goed geacteerd, maar ik kon er niet zoveel mee.

2,0*

Film over een acteur die beroemd geworden is als een soort stripheld in de Birdmanfilmreeks, maar op latere leeftijd serieuzer genomen wil worden als een acteur op Broadway. Het is een zielige acteursfilm die maar aanmoddert en niet echt van de grond wil komen. Ik heb de film nog een tijdje het voordeel van de twijfel willen geven omdat hij ergens nog wel wist te boeien, maar de laatste scenes waren de echte nekslag. Het is gewoon een hele vervelende film die doet alsof het wat bijzonders is, maar daarvoor de kwaliteit niet heeft. En toch heeft Innaritu ook hele mooie films gemaakt.